арӯпа̄вачаракусалаван̣н̣ана̄

а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣

265. ида̄ни арӯпа̄вачаракусалам̣ дассетум̣ пуна катаме дхамма̄ кусала̄тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха арӯпӯпапаттийа̄ти арӯпабхаво арӯпам̣, арӯпе упапатти арӯпӯпапатти, тасса̄ арӯпӯпапаттийа̄. маггам̣ бха̄ветӣти упа̄йам̣ хетум̣ ка̄ран̣ам̣ уппа̄дети вад̣д̣хети. саббасоти сабба̄ка̄рена. сабба̄сам̣ ва̄ анавасеса̄нанти аттхо. рӯпасан̃н̃а̄нанти сан̃н̃а̄сӣсена вуттарӯпа̄вачараджджха̄на̄нан̃чева тада̄рамман̣а̄нан̃ча. рӯпа̄вачараджджха̄нампи хи рӯпанти вуччати ‘рӯпӣ рӯпа̄ни пассатӣ’тиа̄дӣсу (дха. са. 248; дӣ. ни. 2.129). тасса а̄рамман̣ампи ‘‘бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати суван̣н̣адуббан̣н̣а̄нӣ’’тиа̄дӣсу (дха. са. 244-246; дӣ. ни. 2.173); тасма̄ идха рӯпе сан̃н̃а̄ рӯпасан̃н̃а̄ти евам̣ сан̃н̃а̄сӣсена вуттарӯпа̄вачараджджха̄нассетам̣ адхивачанам̣. рӯпам̣ сан̃н̃а̄ асса̄ти рӯпасан̃н̃ам̣, рӯпамасса на̄манти вуттам̣ хоти. евам̣ патхавӣкасин̣а̄дибхедасса тада̄рамман̣асса четам̣ адхивачананти ведитаббам̣.

саматиккама̄ти вира̄га̄ ниродха̄ ча. ким̣ вуттам̣ хоти? ета̄сам̣ кусалавипа̄какирийавасена пан̃чадасаннам̣ джха̄насан̇кха̄та̄нам̣ рӯпасан̃н̃а̄нам̣, етесан̃ча патхавӣкасин̣а̄дивасена ат̣т̣ханнам̣ а̄рамман̣асан̇кха̄та̄нам̣ рӯпасан̃н̃а̄нам̣, сабба̄ка̄рена анавасеса̄нам̣ ва̄ вира̄га̄ ча ниродха̄ ча вира̄гахету чева ниродхахету ча а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. на хи сакка̄ саббасо анатиккантарӯпасан̃н̃ена етам̣ упасампаджджа вихаритунти.

таттха йасма̄ а̄рамман̣е авираттасса сан̃н̃а̄саматиккамо на хоти, саматикканта̄су ча сан̃н̃а̄су а̄рамман̣ам̣ саматиккантамева хоти, тасма̄ а̄рамман̣асаматиккамам̣ аватва̄ ‘‘таттха катама̄ рӯпасан̃н̃а̄? рӯпа̄вачарасама̄паттим̣ сама̄паннасса ва̄ упапаннасса ва̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рисса ва̄ сан̃н̃а̄ сан̃джа̄нана̄ сан̃джа̄нитаттам̣, има̄ вуччанти рӯпасан̃н̃а̄йо. има̄ рӯпасан̃н̃а̄йо атикканто хоти, вӣтикканто, саматикканто, тена вуччати саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄’’ти (вибха. 602) евам̣ вибхан̇ге сан̃н̃а̄нам̣йева саматиккамо вутто. йасма̄ пана а̄рамман̣асаматиккамена паттабба̄ ета̄ сама̄паттийо, на екасмим̣йева а̄рамман̣е пат̣хамаджджха̄на̄дӣни вийа, тасма̄ айам̣ а̄рамман̣асаматиккамавасена̄пи аттхаван̣н̣ана̄ ката̄ти ведитабба̄.

пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ти чаккха̄дӣнам̣ ваттхӯнам̣ рӯпа̄дӣнам̣ а̄рамман̣а̄нан̃ча пат̣игха̄тена самуппанна̄ сан̃н̃а̄ пат̣игхасан̃н̃а̄. рӯпасан̃н̃а̄дӣнам̣ етам̣ адхивачанам̣. йатха̄ха – ‘‘таттха катама̄ пат̣игхасан̃н̃а̄? рӯпасан̃н̃а̄ саддасан̃н̃а̄ гандхасан̃н̃а̄ расасан̃н̃а̄ пхот̣т̣хаббасан̃н̃а̄, има̄ вуччанти пат̣игхасан̃н̃а̄йо’’ти (вибха. 603). та̄сам̣ кусалавипа̄ка̄нам̣ пан̃чаннам̣ акусалавипа̄ка̄нам̣ пан̃чаннанти саббасо дасаннампи пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ паха̄на̄ асамуппа̄да̄ аппаваттим̣ катва̄ти вуттам̣ хоти.

ка̄ман̃чета̄ пат̣хамаджджха̄на̄дӣни сама̄паннасса̄пи на санти – на хи тасмим̣ самайе пан̃чадва̄равасена читтам̣ паваттати – евам̣ сантепи, ан̃н̃аттха пахӣна̄нам̣ сукхадуккха̄нам̣ чатуттхаджджха̄не вийа, сакка̄йадит̣т̣ха̄дӣнам̣ татийамагге вийа ча, имасмим̣ джха̄не усса̄хаджананаттхам̣ имасса джха̄насса пасам̣са̄васена ета̄сам̣ еттха вачанам̣ ведитаббам̣. атха ва̄ кин̃ча̄пи та̄ рӯпа̄вачарам̣ сама̄паннасса на санти, атха кхо на пахӣнатта̄ на санти. на хи рӯпавира̄га̄йа рӯпа̄вачарабха̄вана̄ сам̣ваттати, рӯпа̄йатта̄ ча ета̄сам̣ паватти. айам̣ пана бха̄вана̄ рӯпавира̄га̄йа сам̣ваттати. тасма̄ та̄ еттха пахӣна̄ти ваттум̣ ват̣т̣ати. на кевалан̃ча ваттум̣, екам̣сенева евам̣ дха̄ретумпи ват̣т̣ати. та̄сан̃хи ито пуббе аппахӣнатта̄йева пат̣хамаджджха̄нам̣ сама̄паннасса ‘‘саддо кан̣т̣ако’’ти (а. ни. 10.72) вутто бхагавата̄. идха ча пахӣнатта̄йева арӯпасама̄паттӣнам̣ а̄нен̃джата̄ сантавимоккхата̄ ча вутта̄. а̄л̣а̄ро ча ка̄л̣а̄мо а̄руппасама̄панно пан̃чаматта̄ни сакат̣асата̄ни нисса̄йа нисса̄йа атикканта̄ни нева аддаса, на пана саддам̣ ассосӣти (дӣ. ни. 2.192).

на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ти на̄натте гочаре паватта̄нам̣ сан̃н̃а̄нам̣ на̄натта̄нам̣ ва̄ сан̃н̃а̄нам̣. йасма̄ хи ета̄ ‘‘таттха катама̄ на̄наттасан̃н̃а̄? асама̄паннасса манодха̄тусаман̇гисса ва̄ мановин̃н̃а̄н̣адха̄тусаман̇гисса ва̄ сан̃н̃а̄ сан̃джа̄нана̄ сан̃джа̄нитаттам̣, има̄ вуччанти на̄наттасан̃н̃а̄йо’’ти (вибха. 604) евам̣ вибхан̇ге вибхаджитва̄ вутта̄ идха адхиппета̄; асама̄паннасса манодха̄тумановин̃н̃а̄н̣адха̄тусан̇гахита̄ сан̃н̃а̄ рӯпасадда̄дибхеде на̄натте на̄на̄сабха̄ве гочаре паваттанти; йасма̄ чета̄ ат̣т̣ха ка̄ма̄вачаракусаласан̃н̃а̄, два̄даса акусаласан̃н̃а̄, ека̄даса ка̄ма̄вачаракусалавипа̄касан̃н̃а̄, две акусалавипа̄касан̃н̃а̄, ека̄даса ка̄ма̄вачаракирийасан̃н̃а̄ти евам̣ чатучатта̄лӣсампи сан̃н̃а̄ на̄натта̄ на̄на̄сабха̄ва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ асадиса̄, тасма̄ на̄наттасан̃н̃а̄ти вутта̄. та̄сам̣ саббасо на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ ана̄ваджджана̄ асаманна̄ха̄ра̄ апаччавеккхан̣а̄. йасма̄ та̄ на̄ваджджати, на манасикароти, на паччавеккхати, тасма̄ти вуттам̣ хоти.

йасма̄ четтха пурима̄ рӯпасан̃н̃а̄ пат̣игхасан̃н̃а̄ ча имина̄ джха̄нена ниббатте бхавепи на виджджанти, пагева тасмим̣ бхаве имам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихаран̣ака̄ле, тасма̄ та̄сам̣ ‘саматиккама̄ аттхан̇гама̄’ти дведха̄пи абха̄войева вутто. на̄наттасан̃н̃а̄су пана йасма̄ ат̣т̣ха ка̄ма̄вачаракусаласан̃н̃а̄, нава кирийа̄сан̃н̃а̄, даса акусаласан̃н̃а̄ти има̄ саттавӣсати сан̃н̃а̄ имина̄ джха̄нена ниббатте бхаве виджджанти, тасма̄ та̄сам̣ аманасика̄ра̄ти вуттанти ведитаббам̣. татра̄пи хи имам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихаранто та̄сам̣ аманасика̄ра̄йева упасампаджджа вихарати. та̄ пана манасикаронто асама̄панно хотӣти. сан̇кхепато четтха ‘рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄’ти имина̄ саббарӯпа̄вачарадхамма̄нам̣ паха̄нам̣ вуттам̣. ‘пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄’ти имина̄ саббесам̣ ка̄ма̄вачарачиттачетасика̄нан̃ча паха̄нам̣ аманасика̄ро ча вуттоти ведитаббо.

ити бхагава̄ ‘паннарасаннам̣ рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккамена, дасаннам̣ пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гамена, чатучатта̄лӣса̄йа на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄рена̄’ти тӣхи падехи а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ ван̣н̣ам̣ катхеси. ким̣ ка̄ран̣а̄ти че сотӯнам̣ усса̄хаджананаттхан̃чева палобханаттхан̃ча. саче хи кечи апан̣д̣ита̄ вадеййум̣ ‘саттха̄ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттим̣ ниббаттетха̄ти вадати, ко ну кхо ета̄йа ниббаттита̄йа аттхо? ко а̄нисам̣со’ти те евам̣ ваттум̣ ма̄ лабхантӯти имехи а̄ка̄рехи сама̄паттийа̄ ван̣н̣ам̣ катхеси. тан̃хи несам̣ сутва̄ евам̣ бхависсати – ‘евам̣санта̄ кира айам̣ сама̄патти, евам̣пан̣ӣта̄, ниббаттесса̄ма на’нти. атхасса ниббаттанаттха̄йа усса̄хам̣ кариссантӣти.

палобханаттхан̃ча̄пи несам̣ етисса̄ ван̣н̣ам̣ катхеси, висакан̣т̣акава̄н̣иджо вийа. висакан̣т̣акава̄н̣иджо на̄ма гул̣ава̄н̣иджо вуччати. со кира гул̣апха̄н̣итакхан̣д̣асаккара̄дӣни сакат̣ена̄да̄йа паччантага̄мам̣ гантва̄ ‘висакан̣т̣акам̣ ган̣хатха висакан̣т̣акам̣ ган̣хатха̄’ти уггхосеси. там̣ сутва̄ га̄мика̄ ‘висам̣ на̄ма каккхал̣ам̣, йо нам̣ кха̄дати со марати, кан̣т̣акопи виджджхитва̄ ма̄рети. убхопете каккхал̣а̄, ко еттха а̄нисам̣со’ти гехадва̄ра̄ни тхакесум̣, да̄раке ча пала̄песум̣. там̣ дисва̄ ва̄н̣иджо ‘авоха̄ракусала̄ име га̄мика̄, ханда не упа̄йена ган̣ха̄пемӣ’ти ‘атимадхурам̣ ган̣хатха атиса̄дум̣ ган̣хатха, гул̣ам̣ пха̄н̣итам̣ саккарам̣ самаггхам̣ лаббхати, кӯт̣ама̄сакакӯт̣акаха̄пан̣а̄дӣхипи лаббхатӣ’ти уггхосеси. там̣ сутва̄ га̄мика̄ хат̣т̣хапахат̣т̣ха̄ ниггантва̄ бахумпи мӯлам̣ датва̄ гахесум̣.

таттха ва̄н̣иджасса ‘висакан̣т̣акам̣ ган̣хатха̄’ти уггхосанам̣ вийа бхагавато ‘а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттим̣ ниббаттетха̄’ти вачанам̣. ‘убхопете каккхал̣а̄, ко еттха а̄нисам̣со’ти? га̄мика̄нам̣ чинтанам̣ вийа ‘бхагава̄ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ ниббаттетха̄ти а̄ха, ко еттха а̄нисам̣со? на̄сса гун̣ам̣ джа̄на̄ма̄’ти сотӯнам̣ чинтанам̣. атхасса ва̄н̣иджасса ‘атимадхурам̣ ган̣хатха̄’тиа̄дивачанам̣ вийа бхагавато рӯпасан̃н̃а̄саматиккамана̄дикам̣ а̄нисам̣саппака̄санам̣. идан̃хи сутва̄ те бахумпи мӯлам̣ датва̄, га̄мика̄ вийа гул̣ам̣, имина̄ а̄нисам̣сена палобхитачитта̄ махантампи усса̄хам̣ катва̄ имам̣ сама̄паттим̣ ниббаттессантӣти усса̄хаджананаттхам̣ палобханаттхан̃ча катхеси.

а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄сахагатанти еттха на̄сса антоти анантам̣. а̄ка̄сам̣ анантам̣ а̄ка̄са̄нантам̣. а̄ка̄са̄нантамева а̄ка̄са̄нан̃чам̣. там̣ а̄ка̄са̄нан̃чам̣ адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хена а̄йатанамасса сасампайуттадхаммасса джха̄насса, дева̄нам̣ дева̄йатанамива̄ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣. ити а̄ка̄са̄нан̃чам̣ ча там̣ а̄йатанан̃ча̄типи а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣. касин̣уггха̄т̣има̄ка̄сассетам̣ адхивачанам̣. тасмим̣ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатане аппана̄ппатта̄йа сан̃н̃а̄йа сахагатам̣ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄сахагатам̣.

йатха̄ пана ан̃н̃аттха ‘ананто а̄ка̄со’ти (вибха. 508; дӣ. ни. 2.129) вуттам̣, евамидха анантанти ва̄ париттанти ва̄ на гахитам̣. касма̄? ананте хи гахите париттам̣ на гайхати, паритте гахите анантам̣ на гайхати. евам̣ санте а̄рамман̣ачатуккам̣ на пӯрати, десана̄ сол̣асаккхаттука̄ на хоти. самма̄самбуддхасса ча имасмим̣ т̣ха̄не десанам̣ сол̣асаккхаттукам̣ ка̄тум̣ аджджха̄сайо, тасма̄ анантанти ва̄ париттанти ва̄ аватва̄ ‘а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄сахагата’нти а̄ха. еван̃хи сати убхайампи гахитамева хоти. а̄рамман̣ачатуккам̣ пӯрати, десана̄ сол̣асаккхаттука̄ сампаджджати. авасесо па̄л̣иаттхо хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ведитаббо. рӯпа̄вачарачатуттхаджджха̄наникантипарийа̄да̄надуккхата̄йа четтха дуккха̄ пат̣ипада̄, парийа̄диннаникантикасса аппана̄парива̄садандхата̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄ хоти. випарийа̄йена сукха̄ пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄ ча ведитабба̄. париттакасин̣уггха̄т̣има̄ка̄се пана паваттам̣ джха̄нам̣ паритта̄рамман̣ам̣ випулакасин̣уггха̄т̣има̄ка̄се паваттам̣ аппама̄н̣а̄рамман̣анти ведитаббам̣. упеккха̄брахмавиха̄ре вийа ча идха̄пи чатуттхаджджха̄навасена пан̃чавӣсати екака̄ хонти. йатха̄ четтха евам̣ ито паресупи. висесаматтамева пана тесу ван̣н̣айисса̄ма.

вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣

266. а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма̄ти, еттха та̄ва пуббе вуттанайена а̄ка̄са̄нан̃чам̣ а̄йатанамасса адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хена̄ти джха̄нампи а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣. вуттанайенева а̄рамман̣ампи. еваметам̣ джха̄нан̃ча а̄рамман̣ан̃ча̄ти убхайампи аппаваттикаран̣ена ча аманасикаран̣ена ча саматиккамитва̄ва йасма̄ идам̣ вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа виха̄таббам̣, тасма̄ убхайампетам̣ екаджджхам̣ катва̄ ‘а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма̄’ти идам̣ вуттанти ведитаббам̣.

вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄сахагатанти, еттха пана анантанти манасика̄таббавасена на̄сса антоти анантам̣. анантамева а̄нан̃чам̣. вин̃н̃а̄н̣ам̣ а̄нан̃чам̣ вин̃н̃а̄н̣а̄нан̃чанти аватва̄ вин̃н̃а̄н̣ан̃чанти вуттам̣. айан̃хеттха рӯл̣хӣсаддо. тадева вин̃н̃а̄н̣ан̃чам̣ адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хена има̄йа сан̃н̃а̄йа а̄йатананти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣. тасмим̣ вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатане паватта̄йа сан̃н̃а̄йа сахагатанти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄сахагатам̣. а̄ка̄се паваттавин̃н̃а̄н̣а̄рамман̣асса джха̄нассетам̣ адхивачанам̣. идха а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ никантипарийа̄да̄надуккхата̄йа дуккха̄ пат̣ипада̄, парийа̄диннаникантикасса аппана̄парива̄садандхата̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄. випарийа̄йена сукха̄ пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄ ча. париттакасин̣уггха̄т̣има̄ка̄са̄рамман̣ам̣ сама̄паттим̣ а̄раббха паваттийа̄ паритта̄рамман̣ата̄, випарийа̄йена аппама̄н̣а̄рамман̣ата̄ ведитабба̄. сесам̣ пуримасадисамева.

а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣

267. вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма̄ти еттха̄пи пуббе вуттанайенева вин̃н̃а̄н̣ан̃ча а̄йатанамасса адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хена̄ти джха̄нампи вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣. вуттанайенева ча а̄рамман̣ампи. еваметам̣ джха̄нан̃ча а̄рамман̣ан̃ча̄ти убхайампи аппаваттикаран̣ена ча аманасикаран̣ена ча саматиккамитва̄ва йасма̄ идам̣ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа виха̄таббам̣, тасма̄ убхайампетам̣ екаджджхам̣ катва̄ ‘вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма̄’ти идам̣ вуттанти ведитаббам̣.

а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄сахагатанти еттха пана на̄сса кин̃чананти акин̃чанам̣; антамасо бхан̇гаматтампи асса авасит̣т̣хам̣ наттхӣти вуттам̣ хоти. акин̃чанасса бха̄во а̄кин̃чан̃н̃ам̣. а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанавин̃н̃а̄н̣а̄пагамассетам̣ адхивачанам̣. там̣ а̄кин̃чан̃н̃ам̣ адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хена имисса̄ сан̃н̃а̄йа а̄йатананти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣. тасмим̣ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатане паватта̄йа сан̃н̃а̄йа сахагатанти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄сахагатам̣. а̄ка̄се паваттитавин̃н̃а̄н̣а̄пагама̄рамман̣асса джха̄нассетам̣ адхивачанам̣. идха вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ никантипарийа̄да̄надуккхата̄йа дуккха̄ пат̣ипада̄, парийа̄диннаникантикасса аппана̄ парива̄садандхата̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄. випарийа̄йена сукха̄ пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄ ча. париттакасин̣уггха̄т̣има̄ка̄се паваттитавин̃н̃а̄н̣а̄пагама̄рамман̣ата̄йа паритта̄рамман̣ата̄, випарийа̄йена аппама̄н̣а̄рамман̣ата̄ ведитабба̄. сесам̣ пуримасадисамева.

невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣

а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма̄ти еттха̄пи пуббе вуттанайенева а̄кин̃чан̃н̃ам̣ а̄йатанамасса адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хена̄ти джха̄нампи а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣. вуттанайенева а̄рамман̣ампи. еваметам̣ джха̄нан̃ча а̄рамман̣ан̃ча̄ти убхайампи аппаваттикаран̣ена ча аманасикаран̣е ча саматиккамитва̄ва йасма̄ идам̣ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа виха̄таббам̣, тасма̄ убхайампетам̣ екаджджхам̣ катва̄ ‘а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма̄’ти идам̣ вуттанти ведитаббам̣.

невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄сахагатанти еттха пана йа̄йа сан̃н̃а̄йа бха̄вато там̣ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатананти вуччати, йатха̄ пат̣ипаннасса са̄ сан̃н̃а̄ хоти, там̣ та̄ва дассетум̣ вибхан̇ге ‘‘невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣ’’ти уддхаритва̄ ‘‘тан̃н̃ева а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ сантато манасикароти сан̇кха̄ра̄васесасама̄паттим̣ бха̄вети, тена вуччати невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣ’’ти (вибха. 619) вуттам̣. таттха ‘сантато манасикаротӣ’ти ‘санта̄ вата̄йам̣ сама̄патти, йатра хи на̄ма наттхибха̄вампи а̄рамман̣ам̣ каритва̄ т̣хассатӣ’ти евам̣ санта̄рамман̣ата̄йа нам̣ ‘санта̄’ти манасикароти. сантато че манасикароти, катхам̣ саматиккамо хотӣти? ана̄ваджджитука̄мата̄йа. со хи кин̃ча̄пи нам̣ сантато манасикароти, атха кхвасса ‘ахаметам̣ а̄ваджджисса̄ми сама̄паджджисса̄ми адхит̣т̣хахисса̄ми вут̣т̣хахисса̄ми паччавеккхисса̄мӣ’ти еса а̄бхого саманна̄ха̄ро манасика̄ро на хоти. касма̄? а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанато невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасса сантатарапан̣ӣтатарата̄йа.

йатха̄ хи ра̄джа̄ махаччара̄джа̄нубха̄вена хаттхиккхандхагато нагаравӣтхийам̣ вичаранто дантака̄ра̄дайо сиппике екам̣ ваттхам̣ дал̣хам̣ нива̄сетва̄ екена сӣсам̣ вет̣хетва̄ дантачун̣н̣а̄дӣхи самокин̣н̣агатте анека̄ни дантавикатиа̄дӣни каронте дисва̄ ‘ахо вата ре чхека̄ а̄чарийа̄, ӣдиса̄нипи на̄ма сиппа̄ни кариссантӣ’ти, евам̣ тесам̣ чхеката̄йа туссати, на часса евам̣ хоти – ‘ахо вата̄хам̣ раджджам̣ паха̄йа еварӯпо сиппико бхавеййа’нти. там̣ кисса хету? раджджасирийа̄ маха̄нисам̣сата̄йа. со сиппике саматиккамитва̄ва гаччхати. евамевеса кин̃ча̄пи там̣ сама̄паттим̣ сантато манасикароти, атха кхвасса ‘ахаметам̣ сама̄паттим̣ а̄ваджджисса̄ми сама̄паджджисса̄ми адхит̣т̣хахисса̄ми вут̣т̣хахисса̄ми паччавеккхисса̄мӣ’ти нева еса а̄бхого саманна̄ха̄ро манасика̄ро хоти. со там̣ сантато манаси каронто там̣ парамасукхумам̣ аппана̄ппаттам̣ сан̃н̃ам̣ па̄пун̣а̄ти, йа̄йа ‘невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣ на̄ма хоти, сан̇кха̄ра̄васесасама̄паттим̣ бха̄ветӣ’ти вуччати. ‘сан̇кха̄ра̄васесасама̄патти’нти аччантасукхумабха̄ваппаттасан̇кха̄рам̣ чатуттха̄руппасама̄паттим̣.

ида̄ни йам̣ там̣ евам̣ адхигата̄йа сан̃н̃а̄йа васена невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатананти вуччати, там̣ аттхато дассетум̣ ‘‘невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатананти невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ сама̄паннасса ва̄, упапаннасса ва̄, дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рисса ва̄ читтачетасика̄ дхамма̄’’ти (вибха. 620) вуттам̣. тесу идха сама̄паннасса читтачетасика̄ дхамма̄ адхиппета̄.

вачанаттхо панеттха – ол̣а̄рика̄йа сан̃н̃а̄йа абха̄вато, сукхума̄йа ча бха̄вато, невасса сасампайуттадхаммасса джха̄насса сан̃н̃а̄, на̄сан̃н̃а̄ти невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃ам̣. невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃ан̃ча там̣ мана̄йатанадхамма̄йатанапарийа̄паннатта̄ а̄йатанан̃ча̄ти невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣. атха ва̄ йа̄йаметтха сан̃н̃а̄, са̄ пат̣усан̃н̃а̄киччам̣ ка̄тум̣ асаматтхата̄йа невасан̃н̃а̄, сан̇кха̄ра̄васесасукхумабха̄вена виджджама̄натта̄ на̄сан̃н̃а̄ти невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄. невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄ ча са̄ сесадхамма̄нам̣ адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хена а̄йатанан̃ча̄ти невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣.

на кевалан̃четтха сан̃н̃а̄ва едисӣ, атха кхо ведана̄пи неваведана̄ на̄ведана̄, читтампи невачиттам̣ на̄читтам̣, пхассопи невапхассо на̄пхассоти. еса найо сесасампайуттадхаммесу. сан̃н̃а̄сӣсена пана̄йам̣ десана̄ ката̄ти ведитабба̄. паттамаккханателаппабхутӣхи ча упама̄хи есаматтхо вибха̄ветаббо – са̄ман̣еро кира телена паттам̣ маккхетва̄ т̣хапеси. там̣ йа̄гупа̄нака̄ле тхеро ‘паттама̄хара̄’ти а̄ха. со ‘патте теламаттхи, бханте’ти а̄ха. тато ‘а̄хара, са̄ман̣ера, телам̣ на̄л̣им̣ пӯресса̄мӣ’ти вутте ‘наттхи, бханте, тела’нти а̄ха. таттха йатха̄ антовуттхатта̄ йа̄гуйа̄ саддхим̣ акаппийат̣т̣хена телам̣ аттхӣти хоти, на̄л̣ипӯран̣а̄дӣнам̣ абха̄вавасена наттхӣти хоти, евам̣ са̄пи сан̃н̃а̄ пат̣усан̃н̃а̄киччам̣ ка̄тум̣ асаматтхата̄йа невасан̃н̃а̄, сан̇кха̄ра̄васесасукхумабха̄вена виджджама̄натта̄ на̄сан̃н̃а̄ хоти.

кимпанеттха сан̃н̃а̄киччанти? а̄рамман̣асан̃джа̄нанан̃чева випассана̄йа ча висайабха̄вам̣ упагантва̄ ниббида̄джананам̣. даханакиччамива хи сукходаке теджодха̄ту, сан̃джа̄нанакиччампеса̄ пат̣ум̣ ка̄тум̣ на саккоти. сесасама̄паттӣсу сан̃н̃а̄ вийа випассана̄йа висайабха̄вам̣ упагантва̄ ниббида̄джананампи ка̄тум̣ на саккоти. ан̃н̃есу хи кхандхесу аката̄бхинивесо бхиккху невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанаккхандхе саммаситва̄ ниббидам̣ паттум̣ саматтхо на̄ма наттхи. апича а̄йасма̄ са̄рипутто, пакативипассако пана маха̄пан̃н̃о са̄рипуттасадисова саккун̣еййа. сопи ‘‘евам̣ кириме дхамма̄ ахутва̄ самбхонти, хутва̄ пат̣ивентӣ’’ти (ма. ни. 3.95) евам̣ кала̄пасаммасанавасенева, но анупададхаммавипассана̄васена. евам̣ сукхуматтам̣ гата̄ еса̄ сама̄патти.

йатха̄ ча паттамаккханателӯпама̄йа евам̣ маггудакӯпама̄йапи айаматтхо вибха̄ветаббо. маггапат̣ипаннасса кира тхерасса пурато гаччханто са̄ман̣еро тхокамудакам̣ дисва̄ ‘удакам̣, бханте, упа̄хана̄ омун̃чатха̄’ти а̄ха. тато тхерена ‘саче удакаматтхи, а̄хара нха̄наса̄т̣акам̣, нха̄йисса̄мӣ’ти вутте ‘наттхи, бханте’ти а̄ха. таттха йатха̄ упа̄ханатеманаматтат̣т̣хена удакам̣ аттхӣти хоти, нха̄нат̣т̣хена наттхӣти хоти, евампи са̄ пат̣усан̃н̃а̄киччам̣ ка̄тум̣ асаматтхата̄йа нева сан̃н̃а̄, сан̇кха̄ра̄васесасукхумабха̄вена виджджама̄натта̄ на̄сан̃н̃а̄ хоти. на кевалан̃ча ета̄хева, ан̃н̃а̄хипи анурӯпа̄хи упама̄хи еса аттхо вибха̄ветаббо. ити има̄йа невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатане паватта̄йа сан̃н̃а̄йа невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанабхӯта̄йа ва̄ сан̃н̃а̄йа сахагатанти невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄сахагатам̣. а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄паттиа̄рамман̣асса джха̄нассетам̣ адхивачанам̣.

идха а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ никантипарийа̄да̄надуккхата̄йа дуккха̄ пат̣ипада̄, парийа̄диннаникантикасса аппана̄парива̄садандхата̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄. випарийа̄йена сукха̄ пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄ ча. париттакасин̣уггха̄т̣има̄ка̄се паваттитавин̃н̃а̄н̣а̄пагама̄рамман̣ам̣ сама̄паттим̣ а̄раббха паваттита̄йа паритта̄рамман̣ата̄, випарийа̄йена аппама̄н̣а̄рамман̣ата̄ ведитабба̄. сесам̣ пуримасадисамева.

асадисарӯпо на̄тхо, а̄руппам̣ йам̣ чатуббидхам̣ а̄ха;

там̣ ити н̃атва̄ тасмим̣, пакин̣н̣акакатха̄пи вин̃н̃еййа̄.

арӯпасама̄паттийо хи –

а̄рамман̣а̄тиккамато, чатассопи бхавантима̄;

ан̇га̄тиккамамета̄сам̣, на иччханти вибха̄вино.

ета̄су хи рӯпанимитта̄тиккамато пат̣хама̄, а̄ка̄са̄тиккамато дутийа̄, а̄ка̄се паваттитавин̃н̃а̄н̣а̄тиккамато татийа̄, а̄ка̄се паваттитавин̃н̃а̄н̣асса апагама̄тиккамато чатуттха̄ти саббатха̄ ‘а̄рамман̣а̄тиккамато чатассопи бхавантима̄’ арӯпасама̄паттийоти ведитабба̄. ан̇га̄тиккамам̣ пана ета̄сам̣ на иччханти пан̣д̣ита̄. на хи рӯпа̄вачарасама̄паттӣсу вийа ета̄су ан̇га̄тиккамо аттхи. сабба̄супи хи ета̄су упеккха̄ читтекаггата̄ти две ева джха̄нан̇га̄ни хонти. евам̣ сантепи –

супан̣ӣтатара̄ хонти, паччхима̄ паччхима̄ идха;

упама̄ таттха вин̃н̃еййа̄, па̄са̄даталаса̄т̣ика̄.

йатха̄ хи чатубхӯмакапа̄са̄дасса хет̣т̣химатале диббаначчагӣтава̄дитасурабхигандхама̄ла̄са̄дурасапа̄набходжанасайаначчха̄дана̄дивасена пан̣ӣта̄ пан̃ча ка̄магун̣а̄ паччупат̣т̣хита̄ ассу, дутийе тато пан̣ӣтатара̄, татийе тато пан̣ӣтатама̄, чатуттхе саббапан̣ӣта̄; таттха кин̃ча̄пи та̄ни чатта̄рипи па̄са̄датала̄нева, наттхи несам̣ па̄са̄даталабха̄вена висесо, пан̃чака̄магун̣асамиддхивисесена пана хет̣т̣химато хет̣т̣химато упаримам̣ упаримам̣ пан̣ӣтатарам̣ хоти.

йатха̄ ча ека̄йа иттхийа̄ кантитатхӯласан̣хасан̣хатарасан̣хатамасутта̄нам̣ чатупалатипаладвипалаекапаласа̄т̣ика̄ ассу, а̄йа̄мена виттха̄рена ча самаппама̄н̣а̄; таттха кин̃ча̄пи та̄ са̄т̣ика̄ чатассопи а̄йа̄мато ча виттха̄рато ча самаппама̄н̣а̄, наттхи та̄сам̣ пама̄н̣ато висесо, сукхасампхассасукхумабха̄вамахаггхабха̄вехи пана пурима̄йа пурима̄йа паччхима̄ паччхима̄ пан̣ӣтатара̄ хонти, евамева кин̃ча̄пи чатӯсупи ета̄су упеккха̄ читтекаггата̄ти ета̄ни двейева ан̇га̄ни хонти, атха кхо бха̄вана̄висесена тесам̣ ан̇га̄нам̣ пан̣ӣтапан̣ӣтатарабха̄вена супан̣ӣтатара̄ хонти паччхима̄ паччхима̄ идха̄ти ведитабба̄. евам̣ анупуббена пан̣ӣтапан̣ӣта̄ чета̄ –

асучимхи ман̣д̣апе лагго, еко там̣ ниссито паро;

ан̃н̃о бахи анисса̄йа, там̣ там̣ нисса̄йа ча̄паро.

т̣хито чатӯхи етехи, пурисехи йатха̄ккамам̣;

сама̄ната̄йа н̃а̄табба̄, чатассопи вибха̄вина̄. (висуддхи. 1.291);

татра̄йаматтхайоджана̄ – асучимхи кира десе еко ман̣д̣апо. атхеко пурисо а̄гантва̄ там̣ асучим̣ джигуччхама̄но там̣ ман̣д̣апам̣ хаттхехи а̄ламбитва̄ таттха лагго, лаггито вийа ат̣т̣ха̄си. атха̄паро а̄гантва̄ там̣ ман̣д̣апалаггам̣ пурисам̣ ниссито. атхан̃н̃о а̄гантва̄ чинтеси – ‘йо еса ман̣д̣апе лагго, йо ча там̣ ниссито, убхопете дут̣т̣хита̄; дхуво ча несам̣ ман̣д̣апапапа̄те па̄то, ханда̄хам̣ бахийева тит̣т̣ха̄мӣ’ти со таннисситам̣ анисса̄йа бахийева ат̣т̣ха̄си. атха̄паро а̄гантва̄ ман̣д̣апалаггасса таннисситасса ча акхемабха̄вам̣ чинтетва̄ бахит̣хитан̃ча сут̣т̣хитоти мантва̄ там̣ нисса̄йа ат̣т̣ха̄си.

таттха асучимхи десе ман̣д̣апо вийа касин̣уггха̄т̣има̄ка̄сам̣ дат̣т̣хаббам̣. асучиджигуччха̄йа ман̣д̣апалагго пурисо вийа рӯпанимиттаджигуччха̄йа а̄ка̄са̄рамман̣ам̣ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣. ман̣д̣апалаггам̣ пурисам̣ ниссито вийа а̄ка̄са̄рамман̣ам̣ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ а̄раббха паваттам̣ вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣. тесам̣ двиннампи акхемабха̄вам̣ чинтетва̄ анисса̄йа там̣ ман̣д̣апалаггам̣, бахит̣хито вийа, а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ а̄рамман̣ам̣ акатва̄ тадабха̄ва̄рамман̣ам̣ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣. ман̣д̣апалаггасса таннисситасса ча акхематам̣ чинтетва̄ бахит̣хитан̃ча ‘сут̣т̣хито’ти мантва̄ там̣ нисса̄йа т̣хито вийа вин̃н̃а̄н̣а̄бха̄васан̇кха̄те бахипадесе т̣хитам̣ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ а̄раббха паваттам̣ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ дат̣т̣хаббам̣. евам̣ паваттама̄нан̃ча –

а̄рамман̣ам̣ каротева, ан̃н̃а̄бха̄вена там̣ идам̣;

дит̣т̣хадосампи ра̄джа̄нам̣, вуттихету йатха̄ джано. (висуддхи. 1.292);

идан̃хи невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ ‘а̄саннавин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанапаччаттхика̄ айам̣ сама̄паттӣ’ти евам̣ дит̣т̣хадосампи там̣ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ ан̃н̃асса а̄рамман̣асса абха̄ва̄ а̄рамман̣ам̣ каротева. йатха̄ ким̣? ‘дит̣т̣хадосампи ра̄джа̄нам̣ вуттихету йатха̄ джано’. йатха̄ хи асам̣йатам̣ пхарусака̄йавачӣманосама̄ча̄рам̣ кан̃чи саббадисампатим̣ ра̄джа̄нам̣ ‘пхарусасама̄ча̄ро айа’нти евам̣ дит̣т̣хадосампи ан̃н̃аттха вуттим̣ алабхама̄но джано вуттихету нисса̄йа ваттати, евам̣ дит̣т̣хадосампи там̣ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ ан̃н̃ам̣ а̄рамман̣ам̣ алабхама̄намидам̣ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ а̄рамман̣ам̣ каротева. евам̣ курума̄нан̃ча –

а̄рул̣хо дӣгханиссен̣им̣, йатха̄ ниссен̣иба̄хукам̣;

паббатагган̃ча а̄рул̣хо, йатха̄ паббатаматтхакам̣.

йатха̄ ва̄ гирима̄рул̣хо, аттанойева джан̣н̣укам̣;

олуббхати татхеветам̣, джха̄намолуббха ваттатӣти. (висуддхи. 1.293);

арӯпа̄вачаракусалакатха̄ нит̣т̣хита̄.

тебхӯмакакусалаван̣н̣ана̄

269. ида̄ни йасма̄ сабба̄нипета̄ни тебхӯмакакусала̄ни хӣна̄дина̄ пабхедена ваттанти, тасма̄ тесам̣ там̣ пабхедам̣ дассетум̣ пуна катаме дхамма̄ кусала̄тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха хӣнанти ла̄макам̣. там̣ а̄йӯханавасена ведитаббам̣. хӣнуттама̄нам̣ маджджхе бхавам̣ маджджхимам̣. падха̄набха̄вам̣ нӣтам̣ пан̣ӣтам̣, уттаманти аттхо. та̄нипи а̄йӯханавасенева ведитабба̄ни. йасса хи а̄йӯханаккхан̣е чхандо ва̄ хӣно хоти, вӣрийам̣ ва̄, читтам̣ ва̄, вӣмам̣са̄ ва̄, там̣ хӣнам̣ на̄ма. йасса те дхамма̄ маджджхима̄ чева пан̣ӣта̄, ча там̣ маджджхиман̃чева пан̣ӣтан̃ча. йам̣ пана каттука̄мата̄сан̇кха̄там̣ чхандам̣ дхурам̣ чхандам̣ джет̣т̣хакам̣ чхандам̣ пуббан̇гамам̣ катва̄ а̄йӯхитам̣, там̣ чханда̄дхипатито а̄гататта̄ чханда̄дхипатеййам̣ на̄ма. вӣрийа̄дхипатеййа̄дӣсупи есева найо.

имасмим̣ пана т̣ха̄не т̣хатва̄ найа̄ ган̣етабба̄. саббапат̣хамам̣ вибхатто хи еко найо, хӣнанти еко, маджджхиманти еко, пан̣ӣтанти еко, чханда̄дхипатеййанти еко. име та̄ва чханда̄дхипатеййе пан̃ча найа̄. евам̣ вӣрийа̄дхипатеййа̄дӣсупӣти чатта̄ро пан̃чака̄ вӣсати хонти. пуримо ва̄ еко суддхиканайо, хӣнантиа̄дайо тайо, чханда̄дхипатеййантиа̄дайо чатта̄ро, чханда̄дхипатеййам̣ хӣнантиа̄дайо два̄даса̄ти евампи вӣсати найа̄ хонти.

име вӣсати маха̄найа̄ каттха вибхатта̄ти? маха̄пакаран̣е (пат̣т̣ха̄. 2.14.1) хӣнаттике вибхатта̄. имасмим̣ пана т̣ха̄не хӣнаттикато маджджхимара̄сим̣ гахетва̄ хӣнамаджджхимапан̣ӣтавасена тайо кот̣т̣ха̄са̄ ка̄табба̄. татопи маджджхимара̄сим̣ т̣хапетва̄ хӣнапан̣ӣте гахетва̄ нава нава кот̣т̣ха̄са̄ ка̄табба̄. хӣнасмим̣йева хи хӣнам̣ аттхи маджджхимам̣ аттхи пан̣ӣтам̣ аттхи. пан̣ӣтасмимпи хӣнам̣ аттхи маджджхимам̣ аттхи пан̣ӣтам̣ аттхи. татха̄ хӣнахӣнасмим̣ хӣнам̣, хӣнахӣнасмим̣ маджджхимам̣, хӣнахӣнасмим̣ пан̣ӣтам̣. хӣнамаджджхимасмим̣ хӣнам̣, хӣнамаджджхимасмим̣ маджджхимам̣, хӣнамаджджхимасмим̣ пан̣ӣтам̣. хӣнапан̣ӣтасмим̣ хӣнам̣, хӣнапан̣ӣтасмим̣ маджджхимам̣, хӣнапан̣ӣтасмим̣ пан̣ӣтанти айамеко навако. пан̣ӣтахӣнасмимпи хӣнам̣ на̄ма аттхи, пан̣ӣтахӣнасмим̣ маджджхимам̣, пан̣ӣтахӣнасмим̣ пан̣ӣтам̣. татха̄ пан̣ӣтамаджджхимасмим̣ хӣнам̣, пан̣ӣтамаджджхимасмим̣ маджджхимам̣, пан̣ӣтамаджджхимасмим̣ пан̣ӣтам̣. пан̣ӣтапан̣ӣтасмим̣ хӣнам̣, пан̣ӣтапан̣ӣтасмим̣ маджджхимам̣, пан̣ӣтапан̣ӣтасмим̣ пан̣ӣтанти. айам̣ дутийо навакоти две навака̄ ат̣т̣ха̄раса. има̄ни ат̣т̣ха̄раса каммадва̄ра̄ни на̄ма. имехи пабха̄витатта̄, имесам̣ васена, ат̣т̣ха̄раса кхаттийа̄, ат̣т̣ха̄раса бра̄хман̣а̄, ат̣т̣ха̄раса весса̄, ат̣т̣ха̄раса судда̄, ат̣т̣хачатта̄лӣса готтачаран̣а̄ни ведитабба̄ни.

имесу ча пана тебхӯмакесу кусалесу ка̄ма̄вачаракусалам̣ тихетукампи духетукампи хоти н̃а̄н̣асампайуттавиппайуттавасена. рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачарам̣ пана тихетукамева н̃а̄н̣асампайуттамева. ка̄ма̄вачарампеттха адхипатина̄ саха̄пи уппаджджати вина̄пи. рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачарам̣ адхипатисампаннамева хоти. ка̄ма̄вачаракусале четтха а̄рамман̣а̄дхипати сахаджа̄та̄дхипатӣти двепи адхипатайо лаббханти. рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачаресу а̄рамман̣а̄дхипати на лаббхати, сахаджа̄та̄дхипатийева лаббхати. таттха читтасса читта̄дхипатеййабха̄во сампайуттадхамма̄нам̣ васена вутто. двиннам̣ пана читта̄нам̣ екато абха̄вена сампайуттачиттасса читта̄дхипати на̄ма наттхи. татха̄ чханда̄дӣнам̣ чханда̄дхипатиа̄дайо. кечи пана ‘саче читтавато кусалам̣ хоти, майхам̣ бхависсатӣти евам̣ йам̣ читтам̣ дхурам̣ катва̄ джет̣т̣хакам̣ катва̄ апарам̣ кусалачиттам̣ а̄йӯхитам̣, тасса там̣ пуримачиттам̣ читта̄дхипати на̄ма хоти, тато а̄гататта̄ идам̣ читта̄дхипатеййам̣ на̄ма̄’ти евам̣ а̄гаманавасена̄пи адхипатим̣ на̄ма иччханти. айам̣ пана найо нева па̄л̣ийам̣ на ат̣т̣хакатха̄йам̣ диссати. тасма̄ вуттанайенева адхипатибха̄во ведитаббо. имесу ча екӯнавӣсатийа̄ маха̄найесу пуриме суддхиканайе вуттапарима̄н̣а̄нева читта̄ни ча навака̄ ча па̄т̣хава̄ра̄ ча хонти. тасма̄ н̃а̄н̣асампайуттесу вуттапарима̄н̣ато вӣсатигун̣о читтанавакава̄рабхедо ведитаббо, чатӯсу н̃а̄н̣авиппайуттесу сол̣асагун̣оти, айам̣ тебхӯмакакусале пакин̣н̣акакатха̄ на̄ма̄ти.

тебхӯмакакусалам̣.