кирийа̄бйа̄катаван̣н̣ана̄
манодха̄тучиттам̣
566. ида̄ни кирийа̄бйа̄катам̣ бха̄джетва̄ дассетум̣ пуна катаме дхамма̄ абйа̄ката̄тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха кирийа̄ти каран̣аматтам̣. саббесуйева хи кирийачиттесу йам̣ джаванабха̄вам̣ аппаттам̣ там̣ ва̄тапуппхам̣ вийа. йам̣ джаванабха̄ваппаттам̣ там̣ чхиннамӯлакаруккхапуппхам̣ вийа апхалам̣ хоти, там̣там̣ киччаса̄дханавасена паваттатта̄ пана каран̣аматтамева хоти. тасма̄ кирийа̄ти вуттам̣. невакусала̄на̄кусала̄тиа̄дӣсу кусаламӯласан̇кха̄тасса кусалахетуно абха̄ва̄ ‘невакусала̄’; акусаламӯласан̇кха̄тасса акусалахетуно абха̄ва̄ ‘неваакусала̄’; йонисоманасика̄раайонисоманасика̄расан̇кха̄та̄нампи кусала̄кусалапаччайа̄нам̣ абха̄ва̄ ‘невакусала̄на̄кусала̄’. кусала̄кусаласан̇кха̄тасса джанакахетуно абха̄ва̄ невакаммавипа̄ка̄.
идха̄пи читтассекаггата̄ниддесе паваттит̣т̣хитиматтамева лаббхати. две пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ни, тиссо манодха̄туйо, тиссо мановин̃н̃а̄н̣адха̄туйо, вичикиччха̄сахагатанти имесу саттарасасу читтесу дуббалатта̄ сан̣т̣хити ават̣т̣хитиа̄дӣни на лаббханти. сесам̣ саббам̣ випа̄каманодха̄туниддесе вуттанайенева ведитаббам̣, ан̃н̃атра уппаттит̣т̣ха̄на̄. тан̃хи читтам̣ пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄нантарам̣ уппаджджати. идам̣ пана пан̃чадва̄ре вал̣ан̃джанакаппаваттика̄ле саббесам̣ пуре уппаджджати. катхам̣? чаккхудва̄ре та̄ва ит̣т̣хаит̣т̣хамаджджхаттаанит̣т̣хаанит̣т̣хамаджджхаттесу рӯпа̄рамман̣есу йена кеначи паса̄де гхат̣т̣ите там̣ а̄рамман̣ам̣ гахетва̄ а̄ваджджанавасена пуреча̄рикам̣ хутва̄ бхаван̇гам̣ а̄ват̣т̣айама̄нам̣ уппаджджати. сотадва̄ра̄дӣсупи есева найоти.
кирийаманодха̄тучиттам̣ нит̣т̣хитам̣.
кирийамановин̃н̃а̄н̣адха̄тучитта̄ни
568. мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту уппанна̄ хоти…пе… соманассасахагата̄ти, идам̣ читтам̣ ан̃н̃есам̣ аса̄дха̄ран̣ам̣. кхӣн̣а̄савассева па̄т̣ипуггаликам̣. чхасу два̄ресу лаббхати. чаккхудва̄ре хи падха̄наса̄руппам̣ т̣ха̄нам̣ дисва̄ кхӣн̣а̄саво имина̄ читтена соманассито хоти. сотадва̄ре бхан̣д̣абха̄джанӣйат̣т̣ха̄нам̣ патва̄ маха̄саддам̣ катва̄ луддхалуддхесу ган̣хантесу ‘еварӯпа̄ на̄ма ме лолуппатан̣ха̄ пахӣна̄’ти имина̄ читтена соманассито хоти. гха̄надва̄ре гандхехи ва̄ пуппхехи ва̄ четийам̣ пӯдженто имина̄ читтена соманассито хоти. дживха̄два̄ре расасампаннам̣ пин̣д̣апа̄там̣ ладдха̄ бха̄джетва̄ парибхун̃джанто ‘са̄ран̣ӣйадхаммо вата ме пӯрито’ти имина̄ читтена соманассито хоти. ка̄йадва̄ре абхисама̄ча̄рикаваттам̣ каронто ‘ка̄йадва̄ре ме ваттам̣ пӯрита’нти имина̄ читтена соманассито хоти. евам̣ та̄ва пан̃чадва̄ре лаббхати.
манодва̄ре пана атӣта̄на̄гатама̄раббха уппаджджати. джотипа̄лама̄н̣ава(ма. ни. 2.282 а̄дайо) маггхадевара̄джа(ма. ни. 2.308 а̄дайо) кан̣хата̄паса̄дика̄ласмин̃хи (джа̄. 1.10.11 а̄дайо) катам̣ ка̄ран̣ам̣ а̄ваджджетва̄ татха̄гато ситам̣ па̄тва̄ка̄си. там̣ пана пуббенива̄сан̃а̄н̣асаббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣а̄нам̣ киччам̣. тесам̣ пана двиннам̣ н̃а̄н̣а̄нам̣ чин̣н̣апарийанте идам̣ читтам̣ ха̄сайама̄нам̣ уппаджджати. ана̄гате ‘тантиссаро мудин̇гассаро паччекабуддхо бхависсатӣ’ти ситам̣ па̄тва̄ка̄си. тампи ана̄гатам̣сан̃а̄н̣асаббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣а̄нам̣ киччам̣. тесам̣ пана двинна н̃а̄н̣а̄нам̣ чин̣н̣апарийанте идам̣ читтам̣ ха̄сайама̄нам̣ уппаджджати.
ниддесава̄ре панасса сесаахетукачиттехи балаватарата̄йа читтекаггата̄ сама̄дхибалам̣ па̄петва̄ т̣хапита̄. вӣрийампи вӣрийабалам̣ па̄петва̄. уддесава̄ре пана ‘сама̄дхибалам̣ хоти вӣрийабалам̣ хотӣ’ти ана̄гататта̄ парипун̣н̣ена балат̣т̣хенетам̣ двайам̣ балам̣ на̄ма на хоти. йасма̄ пана ‘нева кусалам̣ на̄кусалам̣’ тасма̄ баланти ватва̄на т̣хапитам̣. йасма̄ ча на ниппарийа̄йена балам̣, тасма̄ сан̇гахава̄репи ‘две бала̄ни хонтӣ’ти на вуттам̣. сесам̣ саббам̣ соманассасахагата̄хетукамановин̃н̃а̄н̣адха̄туниддесе вуттанайенева ведитаббам̣.
574. упеккха̄сахагата̄ти идам̣ читтам̣ тӣсу бхавесу саббесам̣ сачиттакасатта̄нам̣ са̄дха̄ран̣ам̣, на кассачи сачиттакасса нуппаджджати на̄ма. уппаджджама̄нам̣ пана пан̃чадва̄ре вот̣т̣хаббанам̣ хоти, манодва̄ре а̄ваджджанам̣. чха аса̄дха̄ран̣ан̃а̄н̣а̄нипи имина̄ гахита̄рамман̣амева ган̣ханти. маха̄гаджам̣ на̄метам̣ читтам̣; имасса ана̄рамман̣ам̣ на̄ма наттхи. ‘асаббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣агатикам̣ на̄ма катама’нти вутте ‘ида’нти ваттаббам̣. сесаметтха пуримачитте вуттанайенева ведитаббам̣. кевалан̃хи таттха саппӣтикатта̄ наван̇гико сан̇кха̄раккхандхо вибхатто. идха ниппӣтикатта̄ ат̣т̣хан̇гико.
ида̄ни йа̄ни кусалато ат̣т̣ха маха̄читта̄нева кхӣн̣а̄савасса уппаджджаната̄йа кирийа̄ни джа̄та̄ни, тасма̄ та̄ни кусаланиддесе вуттанайенева ведитабба̄ни.
идха т̣хатва̄ хасанакачитта̄ни самодха̄нетабба̄ни. кати панета̄ни хонтӣти? вуччате тераса. путхуджджана̄ хи кусалато чатӯхи соманассасахагатехи, акусалато чатӯхӣти, ат̣т̣хахи читтехи хасанти. секкха̄ кусалато чатӯхи соманассасахагатехи, акусалато двӣхи дит̣т̣хигатавиппайуттехи соманассасахагатехӣти, чхахи читтехи хасанти. кхӣн̣а̄сава̄ кирийато пан̃чахи соманассасахагатехи хасантӣти.
рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачаракирийам̣
577. рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачаракирийаниддесесу дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ранти дит̣т̣хадхамме, имасмим̣йева аттабха̄ве, сукхавиха̄раматтам̣. таттха кхӣн̣а̄савасса путхуджджанака̄ле ниббаттита̄ сама̄патти йа̄ва на нам̣ сама̄паджджати та̄ва кусала̄ва сама̄паннака̄ле кирийа̄ хоти. кхӣн̣а̄савака̄ле панасса ниббаттита̄ сама̄патти кирийа̄ва хоти. сесам̣ саббам̣ там̣садисатта̄ кусаланиддесе вуттанайенева ведитаббанти.
ат̣т̣хаса̄линийа̄ дхаммасан̇гахаат̣т̣хакатха̄йа
читтуппа̄дакан̣д̣акатха̄ нит̣т̣хита̄.
абйа̄катападам̣ пана нева та̄ва нит̣т̣хитанти.
читтуппа̄дакан̣д̣аван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.