কামাৰচরকুসলং
নিদ্দেসৰারকথাৰণ্ণনা
২. সন্তেতি সভাৰতো ৰিজ্জমানে. ফস্সস্স ৰিসযৰিসযীনং সন্নিপতনাকারেন গহেতব্বত্তা ফুসনং ৰিসযে চিত্তস্স সন্নিপতনং ৰুত্তং. ‘‘চিন্তনট্ঠেন চিত্তং, মননট্ঠেন মনো’’তিআদিনা চিত্তাদিসদ্দা চিন্তনাদিব্যাপারমুখেন অত্তনো অত্থং ৰিভাৰেন্তীতি আহ ‘‘চিত্তং মনোতিআদীসু ৰিয কিচ্চৰিসেসং অনপেক্খিত্ৰা’’তি. যথা লোকে ৰিকতমেৰ ৰেকতং, ৰিসযো এৰ ৰেসযন্তি ৰুচ্চতি, এৰং মনো এৰ মানসন্তি সদ্দমত্তৰিসেসো. নীলাদি-সদ্দা ৰিয ৰত্থাদীসু চিত্তেসু পরিসুদ্ধভাৰনিবন্ধনা পণ্ডরসদ্দস্স পৰত্তীতি তস্স গুণৰিসেসাপেক্খতা ৰুত্তা. যথা কাযিকং সাতন্তি এত্থ কাযপ্পসাদনিস্সিতন্তি অত্থো, এৰং চেতসিকং সাতন্তি এত্থ চেতোনিস্সিতং সাতন্তি নিস্সযৰিসেসাপেক্খতা ৰুত্তা. একক্খণিকা নানাক্খণিকা চ চিত্তস্স ঠিতি নাম, তস্স অৰত্থাৰিসেসোতি অৰত্থাৰিসেসাপেক্খো চিত্তস্স ঠিতীতি এৰংপকারো নিদ্দেসো. ‘‘ন লুব্ভতী’’তি ৰুত্তস্স চিত্তস্স, পুগ্গলস্স ৰা পৰত্তিআকারভাৰেন অলুব্ভনাতি অলোভো ৰুত্তোতি অঞ্ঞস্স কিরিযাভাৰৰিসেসাপেক্খো অলুব্ভনাতি নিদ্দেসো. ৰুত্তনযেনেৰ অলুব্ভিতস্স ভাৰো অলুব্ভিতত্তন্তি অযং নিদ্দেসো অঞ্ঞস্স ভাৰভূততাৰিসেসাপেক্খো ৰুত্তো. কত্তুকরণভাৰাদযো সভাৰধম্মানং অজ্ঝারোপনৰসেনেৰ সিজ্ঝন্তি, ভাৰনিদ্দেসো পন অজ্ঝারোপনানপেক্খো, ততোযেৰ চ ৰিসেসন্তরৰিনিমুত্তো ৰিনিৰত্তো ৰিসেসতো নিজ্জীৰভাৰগিভাৰতো সভাৰনিদ্দেসো নাম হোতীতি ফস্সোতি ইদং ফুসনট্ঠেন ‘‘ধম্মমত্তদীপনং সভাৰপদ’’ন্তি ৰুত্তং. আরম্মণং ফুসন্তস্স চিত্তস্স পৰত্তিআকারো ফুসনব্যাপারো হোতীতি ‘‘ফুসনকিরিযা ফুসনাকারো’’তি ৰুত্তং. সম্ফুসনাতি সং-সদ্দো ‘‘সমুদযো’’তিআদীসু ৰিয সমাগমত্থদীপকোতি আহ ‘‘সমাগমফুসনা’’তি. ‘‘ফুসামি নেক্খম্মসুখ’’ন্তিআদীসু (ধ. প. ২৭২) পটিলাভোপি ফুসনা সম্ফুসনাতি চ ৰুচ্চতীতি আহ ‘‘ন পটিলাভসম্ফুসনা’’তি.
অপরেন ৰেৰচনেন. বহুস্সুতভাৰসম্পাদিকায পঞ্ঞায পণ্ডিচ্চপরিযাযো. সিপ্পাযতনাদীসু দক্খতাভূতায কোসল্লপরিযাযো, যত্থ কত্থচি তিক্খসুখুমায নেপুঞ্ঞপরিযাযো, সম্মা ধম্মে পঞ্ঞপেন্তিযা ৰেভব্যাপরিযাযোতি এৰমাদিনা তেসু তেসু পঞ্ঞাৰিসেসেসু তে তে পরিযাযৰিসেসা ৰিসেসেন পৰত্তাতি তেসং পঞ্ঞাৰিসেসানং নানাকালে লব্ভমানতা ৰুত্তা, ইতরেপি অনুগতা হোন্তি যেভুয্যেনাতি অধিপ্পাযো. অত্থনানত্তেন পঞ্ঞাদিঅত্থৰিসেসেন. কোধো কুজ্ঝনা কুজ্ঝিতত্তন্তি এৰংপকারা নিদ্দেসা সভাৰাকারভাৰদীপনৰসেন ব্যঞ্জনৰসেনেৰ ৰিভাগৰচনং. পণ্ডিচ্চন্তিআদযো পঞ্ঞাৰিসেসনিবন্ধনত্তা অত্থৰসেন ৰিভাগৰচনন্তি ইমমত্থমাহ ‘‘অথ ৰা’’তিআদিনা. এৰমাকারো পনাতি পুরিমাকারতো ৰিসেসো অত্থতো ৰিভত্তিগমনস্স কারণং ৰুত্তং.
পটিক্খিপনং পটিসেধনং পটিক্খেপো, তস্স নানত্তং ৰিসেসো পটিক্খেপনানত্তং, সদ্ধম্মগরুতায পটিক্খেপো সদ্ধম্মগরুতাপটিক্খেপো, তেন সদ্ধম্মগরুতাপটিক্খেপেন নানত্তং সদ্ধম্মগরুতাপটিক্খেপনানত্তং. তং সদ্ধম্মগরুতাপটিক্খেপনানত্তং পন কোধগরুতাদিভেদভিন্নন্তি ‘‘কোধগরুতাদিৰিসিট্ঠেনা’’তি ৰুত্তং. কোধাদীহি ৰিসিট্ঠো ভিন্নো সদ্ধম্মগরুতায পটিক্খেপো পটিসেধনং কোধাদিৰিসিট্ঠপটিক্খেপো. কোধগরুতাদিযেৰ, তস্স নানত্তেন সদ্ধম্মগরুতাপটিপক্খনানত্তেনাতি কোধগরুতা সদ্ধম্মগরুতায পটিপক্খো. মক্খলাভসক্কারগরুতা সদ্ধম্মগরুতায পটিপক্খোতি সদ্ধম্মগরুতায পটিপক্খভাৰৰিসেসেন অসদ্ধম্মগরুতা তব্ভাৰেন একীভূতাপি নানত্তং গতা. যস্মা পন কোধো অত্থতো দোসোযেৰ. মক্খো দোসপ্পধানা পরগুণৰিদ্ধংসনাকারপ্পৰত্তা অকুসলা খন্ধা. তগ্গরুতা চ তেসং সাদরঅভিসঙ্খরণৰসেন পৰত্তনমেৰ. লাভগরুতা চতুন্নং পচ্চযানং সক্কারগরুতা, তেসংযেৰ সুসঙ্খতানং লদ্ধকামতা. তদুভযেসু চ আদরকিরিযা তথাপৰত্তা ইচ্ছাযেৰ, তস্মা ‘‘সদ্ধম্মগরুতাপটিপক্খনানত্তেন অসদ্ধম্মা নানত্তং গতা’’তি ৰুত্তং. তথা হি চত্তারো অসদ্ধম্মা ইচ্চেৰ উদ্দিট্ঠা. অসদ্ধম্মগরুতাতি এত্থ চ পুরিমস্মিং ৰিকপ্পে ‘‘ন সদ্ধম্মগরুতা’’তি সদ্ধম্মগরুতা ন হোতীতি অত্থো. দুতিযস্মিং সদ্ধম্মগরুতায পটিপক্খোতি সদ্ধম্মগরুতা এৰ ৰা পটিপক্খো, তস্স নানত্তেন সদ্ধম্মগরুতাপটিপক্খনানত্তেনাতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. কোধমক্খগরুতানঞ্হি সদ্ধম্মৰিসেসা পৰত্তিভেদভিন্না মেত্তা পটিপক্খো. লাভসক্কারগরুতানং অপ্পিচ্ছতা সন্তোসা. তেন কোধগরুতা ন সদ্ধম্মগরুতাতি কোধগরুতা কাযচি সদ্ধম্মগরুতায পটিপক্খোতি অযমত্থো ৰুত্তো হোতি. তথা মক্খগরুতাদীসুপি. এৰঞ্চ কত্ৰা ‘‘চত্তারো সদ্ধম্মা সদ্ধম্মগরুতা ন কোধগরুতা…পে… সদ্ধম্মগরুতা ন সক্কারগরুতা’’তি (অ. নি. ৪.৪৪) আগততন্তিপি সমত্থিতা ভৰতি. লোভো ন হোতীতি অলোভো লুব্ভনা ন হোতীতি অলুব্ভনাতি এৰমাদিকো অলোভোতিআদীনং লোভাদিৰিসিট্ঠো পটিক্খেপো ‘‘ফস্সো ফুসনা’’তিআদিকেহি ৰিসদিসভাৰতো ‘‘ফস্সাদীহি নানত্ত’’ন্তি ৰুত্তো. ফস্সাদীহীতি চেত্থ অলুব্ভনাদযোপি আদি-সদ্দেন সঙ্গহিতাতি দট্ঠব্বং. লোভাদিপটিপক্খেনাতি ‘‘লোভপটিপক্খো অলোভো’’তিআদিনা যোজেতব্বং. সেসং পুরিমসদিসমেৰ. অলোভাদোসামোহানং ৰিধুরতায পটিপক্খভাৰেন চ লব্ভমানো অঞ্ঞমঞ্ঞৰিসদিসো লোভাদিৰিসিট্ঠপটিক্খেপভাৰেন লোভাদিপটিপক্খভাৰেন চ ৰিঞ্ঞাযতীতি আহ ‘‘অলোভা…পে… যোজেতব্ব’’ন্তি. বহূহি পকারেহি দীপেতব্বত্থতা মহত্থতা. আদরৰসেন সোতূনং.
৩. যদিপি একস্মিং খণে একংযেৰ আরম্মণং হোতি, ছসুপি পন আরম্মণেসু উপ্পত্তিরহত্তা ‘‘তেহি ৰা’’তিআদি ৰুত্তং. তস্সাতি সাতস্স সুখস্স. জাতাতি এতস্স অত্থং দস্সেতুং ‘‘কারণভাৰেন ফস্সত্থং পৰত্তা’’তি ৰুত্তং. ইদং ৰুত্তং হোতি – যথা চেতসিকসাতসঙ্খাতা সোমনস্সৰেদনা সহেৰ উপ্পজ্জতি, এৰং তদনুরূপফস্সসহিতা হুত্ৰা পৰত্তা তজ্জাতি ৰুত্তা. সাদযতীতি অধিগমাসীসায অনঞ্ঞনিন্নং করোতি.
৫. ন তস্সা তজ্জতাতি তস্সা মনোৰিঞ্ঞাণধাতুযা তস্সারুপ্পা ‘‘তস্স জাতা’’তি ৰা উভযথাপি তজ্জতা ন যুজ্জতি. যদিপি ফস্সো ৰিঞ্ঞাণস্স ৰিসেসপচ্চযো ন হোতি, তথাপি সো তস্স পচ্চযো হোতিযেৰাতি তস্স তজ্জামনোৰিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সজতা ৰত্তব্বাতি চোদনং সন্ধাযাহ ‘‘ন চ তদেৰা’’তিআদি. তেহি আরম্মণেহি জাতা তজ্জাতি ইমিনাপি অত্থেন তজ্জা মনোৰিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সজাতি ৰত্তুং ন সক্কা. ৰিঞ্ঞাণস্স পন তজ্জতাপঞ্ঞত্তি লব্ভতেৰ. তথা হি ‘‘কিং ৰা এতেনা’’তিআদিনা ফস্সাদীনং তথা দেসেতব্বতং আহ.
৭. চিত্তস্স আরম্মণে আনযনাকারপ্পৰত্তো ৰিতক্কো অত্থতো আরম্মণং তত্থ আকড্ঢন্তো ৰিয হোতীতি ‘‘আরম্মণস্স আকড্ঢনং ৰিতক্কন’’ন্তি ৰুত্তং.
৮. আরম্মণস্স অনুমজ্জনাকারপ্পৰত্তো ৰিচারো তত্থ পরিব্ভমন্তো ৰিয সমন্ততো চরন্তো ৰিয চ হোতীতি ‘‘সমন্ততো চরণং ৰিচরণ’’ন্তি ৰুত্তং.
১১. তথা অৰট্ঠানমত্তভাৰতোতি পাণৰধাদিসাধনঅৰট্ঠানমত্তভাৰতো, ন বলৰভাৰতোতি অধিপ্পাযো.
১৪. যেন ধম্মেন চিত্তে আরম্মণং উপতিট্ঠতি জোততি চ, সো ধম্মো উপট্ঠানং জোতনন্তি চ ৰুত্তোতি আহ ‘‘উপট্ঠানং জোতনঞ্চ সতিযেৰা’’তি.
১৬. সণ্হট্ঠেনাতি সুখুমট্ঠেন.
৩০. ভাৰোতি হিরিযনং ৰদতি.
৩৩. ন ব্যাপাদেতব্বোতি অব্যাপজ্জ-সদ্দস্স কম্মত্থতং আহ.
৪২-৪৩. যদি অনৰজ্জধম্মানং সীঘসীঘপরিৰত্তনসমত্থতা লহুতা, সাৰজ্জধম্মানং কথন্তি আহ ‘‘অৰিজ্জানীৰরণান’’ন্তিআদি. তেসং ভাৰো গরুতাতি এতেন সতিপি সব্বেসং অরূপধম্মানং সমানখণত্তে মোহসম্পযুত্তানং সাতিসযো দন্ধো পৰত্তিআকারোতি দস্সেতি. সো পন তেসং দন্ধাকারো সন্তানে পাকটো হোতি.
৪৪-৪৫. অপ্পটিঘাতো অৰিলোমনং.
৪৬-৪৭. কিলিন্নন্তি অৰস্সুতং.
৫০-৫১. পচ্চোসক্কনং মাযা যা অচ্চসরাতিপি ৰুচ্চতি. অরুমক্খনং ৰণালেপনং. ৰেল়ু এৰ দাতব্বভাৰেন পরিগ্গহিতো ৰেল়ুদানং নাম.
নিদ্দেসৰারকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
কোট্ঠাসৰারকথাৰণ্ণনা
৫৮-১২০. তেতি ফস্সপঞ্চমকাদযো. সঙ্গহগমনেনেৰাতি সাধারণতাদিনা কেনচি সদিসতালেসেন, ন ফস্সাদযো ৰিয ৰিসুং ধম্মভাৰেনেৰাতি অত্থো. তথা অৰিপ্পকিণ্ণত্তাতি ফস্সাদযো ৰিয সরূপেন ৰিসুং ৰিসুং অৰুত্তত্তা. যদিপি ছন্দাদযো সঙ্গহসুঞ্ঞতৰারেসুপি সরূপেন ন ৰুত্তা, খন্ধাযতনধাতুরাসীসু পন সঙ্গহিতাযেৰাতি দস্সেতুং ‘‘যস্মা পনা’’তিআদিমাহ. তংনিদ্দেসেতি সঙ্খারক্খন্ধনিদ্দেসে. খন্ধানং ধাতাযতনভাৰে ব্যভিচারাভাৰতো অখন্ধভাৰনিৰারণেন অনাযতনাধাতুভাৰনিৰারণম্পি দট্ঠব্বং. ন যেৰাপনকা ঠপেতব্বাতি খন্ধাদিরাসিঅন্তোগধতং সন্ধায ৰুত্তং. উদ্দেসাদীসু পন ‘‘যেৰাপনাত্ৰেৰ ৰুত্তানং তেসং তথাযেৰ সঙ্গহো যুত্তো’’তি অট্ঠকথাযং ‘‘ঠপেত্ৰা যেৰাপনকে’’তি ৰুত্তং. সরূপেন অৰুত্তানম্পি চিত্তুপ্পাদপরিযাপন্নানং খন্ধাদিভাৰো ন ৰারেতব্বোতি ন যেৰাপনকা ঠপেতব্বাতি ৰুত্তন্তি উভযেসম্পি অধিপ্পাযো ৰেদিতব্বো.
আহারপচ্চযসঙ্খাতেনাতি উপত্থম্ভকপচ্চযসঙ্খাতেন. সো চ আহারানং উপত্থম্ভকভাৰো পাকটোতি কত্ৰা ৰুত্তো, ন জনকত্তাভাৰতো. ওজট্ঠমকরূপস্স হি ৰেদনাদীনঞ্চ আহারণতো তেসং জনকত্তং লব্ভতীতি. যদি উপত্থম্ভকো ইধ পচ্চযোতি অধিপ্পেতো, কবল়ীকারাহারস্স তাৰ হোতু, ইতরেসং কথন্তি আহ ‘‘যথা হী’’তিআদি. সহজাতাদিপচ্চযেতি সহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযসম্পযুত্তঅত্থিঅৰিগতপচ্চযে ৰদতি, মহাচতুক্কং ৰা, একেনাকারেনাতি রূপারূপানং উপত্থম্ভকত্তেন উপকারকভাৰমাহ. সো এৰ চ নেসং আহরণকিচ্চং. ‘‘সঙ্খারপচ্চযা ৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি ৰচনতো চেতনায ৰিঞ্ঞাণস্স পচ্চযভাৰো সাতিসযোতি আহ ‘‘ৰিঞ্ঞাণং ৰিসেসেনা’’তি.
যথাগতমগ্গোতি ৰুত্তো কারণফলানং অভেদূপচারেনাতি দট্ঠব্বং, নানাক্খণিকো অট্ঠঙ্গিকমগ্গো উপনিস্সযো এতস্সাতি অট্ঠঙ্গিকমগ্গূপনিস্সযো. অরিযমগ্গস্স যথাগতমগ্গপরিযাযো ৰুচ্চমানো তস্স যা পুরিমকালভূতা অভেদোপচারসিদ্ধা আগমনাৰত্থা ততো নাতিৰিলক্খণাতি ইমমত্থং ৰিভাৰেতীতি আহ ‘‘পুব্বভাগ…পে… দীপিতা’’তি. ৰিঞ্ঞাণস্স চিত্তৰিচিত্ততা ৰিজাননভাৰৰিসেসা এৰাতি আহ ‘‘ৰিজাননমেৰ চিত্তৰিচিত্ততা’’তি. ৰেদনাক্খন্ধাদীনন্তি আদি-সদ্দেন ‘‘দ্ৰাযতনানি হোন্তী’’তিআদীসু ৰুত্তমনাযতনাদযোপি সঙ্গণ্হাতি. তপ্পটিক্খেপোতি তস্স জাতিনিদ্দেসভাৰস্স পটিক্খেপো. কতো হোতীতি এতেন আহারিন্দ্রিযঝানমগ্গফলহেতুযো যত্তকা ইমস্মিং চিত্তে লব্ভন্তি, তে সব্বেপি ‘‘একো ৰিঞ্ঞাণাহারো হোতী’’তিআদিনা অৰুত্তাপি অত্থতো ৰুত্তাযেৰাতি দস্সেতি. এস নযো অঞ্ঞত্থাপি.
কোট্ঠাসৰারকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সুঞ্ঞতৰারাদিৰণ্ণনা
১২১-১৪৫. যথাৰুত্তে সমযেতি ৰুত্তপ্পকারসমূহে.
১৪৬. উস্সাহনং পেসনং নিযোজনং.
১৫৬-১৫৯. নাতিসমাহিতাযাতি নানাৰজ্জনূপচারং সন্ধায ৰদতি. যেৰাপনকেহিপি নিব্বিসেসতং দস্সেতি করুণামুদিতানম্পি উপ্পজ্জনতো.
কাযৰচীকিরিযা কাযৰচীপৰত্তি, ৰিঞ্ঞত্তি এৰ ৰা. অসমত্তভাৰনন্তি পুব্বভাগভাৰনমাহ.
কামাৰচরকুসলৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.