৬. ভেসজ্জক্খন্ধকৰণ্ণনা

পঞ্চভেসজ্জাদিকথাৰণ্ণনা

২৬০. ‘‘যং ভেসজ্জঞ্চেৰ অস্সা’’তি পরতো ‘‘তদুভযেন ভিয্যোসো মত্তায কিস্সা হোন্তী’’তিআদিনা ৰিরোধদস্সনতো নিদানানপেক্খং যথালাভৰসেন ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. যথানিদানং কস্মা ন ৰুত্তন্তি চে? তদঞ্ঞাপেক্খাধিপ্পাযতো. সব্ববুদ্ধকালেপি হি সপ্পিআদীনং সত্তাহকালিকভাৰাপেক্খাতি তথা ৰচনেন ভগৰতো অধিপ্পাযো, তেনেৰ ‘‘আহারত্থঞ্চ ফরেয্য, ন চ ওল়ারিকো আহারো পঞ্ঞাযেয্যা’’তি ৰুত্তং. তথা হি কালে পটিগ্গহেত্ৰা কালে পরিভুঞ্জিতুন্তি এত্থ চ কালপরিচ্ছেদো ন কতো. কুতোযেৰ পন লব্ভা তদঞ্ঞাপেক্খাধিপ্পাযো ভগৰতো মূলভেসজ্জাদীনি তানি পটিগ্গহেত্ৰা যাৰজীৰন্তি কালপরিচ্ছেদো. যং পন ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তানি পঞ্চ ভেসজ্জানি কালে পটিগ্গহেত্ৰা কালে পরিভুঞ্জিতু’’ন্তি ৰচনং, তং ‘‘সন্নিধিং কত্ৰা অপরাপরস্মিং দিৰসে কালে এৰ পরিভুঞ্জিতুং অনুজানামী’’তি অধিপ্পাযতো ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. অঞ্ঞথা অতিসযত্তাভাৰতো ‘‘যং ভেসজ্জঞ্চেৰ অস্সা’’তিআদি ৰিতক্কুপ্পাদো ন সম্ভৰতি. পণীতভোজনানুমতিযা পসিদ্ধত্তা আবাধানুরূপসপ্পাযাপেক্খায ৰুত্তানীতি চে? তঞ্চ ন, ভিয্যোসো মত্তায কিসাদিভাৰাপত্তিদস্সনতো. যথা ‘‘উচ্ছুরসং উপাদায ফাণিত’’ন্তি ৰুত্তং, তথা ‘‘নৰনীতং উপাদায সপ্পি’’ন্তি ৰত্তব্বতো নৰনীতং ৰিসুং ন ৰত্তব্বন্তি চে? ন, ৰিসেসদস্সনাধিপ্পাযতো. যথা ফাণিতগ্গহণেন সিদ্ধেপি পরতো উচ্ছুরসো ৰিসুং অনুঞ্ঞাতো উচ্ছুসামঞ্ঞতো গুল়োদকট্ঠানে ঠপনাধিপ্পাযতো. তথা নৰনীতে ৰিসেসৰিধিদস্সনাধিপ্পাযতো নৰনীতং ৰিসুং অনুঞ্ঞাতন্তি ৰেদিতব্বং. ৰিসেসৰিধি পনস্স ভেসজ্জসিক্খাপদট্ঠকথাৰসেন ৰেদিতব্বং. ৰুত্তঞ্হি তত্থ ‘‘পচিত্ৰা সপ্পিং কত্ৰা পরিভুঞ্জিতুকামেন অধোতম্পি পচিতুং ৰট্টতী’’তি (পারা. অট্ঠ. ২.৬২২). তত্থ সপ্পি পক্কাৰ হোতি, নাপক্কা. তথা ফাণিতম্পি. নৰনীতং অপক্কমেৰ.

এত্থাহ – নৰনীতং ৰিয উচ্ছুরসোপি সত্তাহকালিকপাল়িযং এৰ ৰত্তব্বোতি? ন ৰত্তব্বো. কস্মা? সত্তাহকালিকপাল়িযং ৰুত্তে উচ্ছুরসো গুল়াপদেসেন যথা অগিলানস্স ফাণিতং পটিসিদ্ধং, তথা উচ্ছুরসোপীতি আপজ্জতি, অৰুত্তে পন গুল়ং ৰিয সো ফাণিতসঙ্খ্যং ন গচ্ছতি. ইধ অৰত্ৰা পচ্ছা ৰচনেন গুল়োদকট্ঠানেৰ ঠপিতো হোতি. তদত্থমেৰ পচ্ছাভত্তং ৰট্টনকপানকাধিকারে ৰুত্তো, তস্মা এৰ যামকালিকোতি চে? ন, অট্ঠকথাৰিরোধতো. ন উপাদাযত্থস্স নিস্সযত্থত্তাতি চে? কিং ৰুত্তং হোতি – ‘‘উচ্ছুরসং উপাদায উচ্ছুৰিকতি ফাণিতন্তি ৰেদিতব্বা’’তি (পারা. অট্ঠ. ২.৬২৩) যদেতং নিস্সগ্গিযট্ঠকথাৰচনং, তত্থ ‘‘উপাদাযা’’তি ইমস্স নিস্সায পচ্চযং কত্ৰাতি অত্থোতি. ন, পরতো অপরকিরিযায অদস্সনতো. যথা ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চা’’তিআদীসু (ম. নি. ১.২০৪, ৪০০; ৩.৪২১, ৪২৫; সং. নি. ২.৪৩) ‘‘পটিচ্চা’’তি ইমস্স উস্সুক্কৰচনস্স ‘‘উপ্পজ্জতী’’তি অপরকিরিযা দিস্সতি, ন তথা ‘‘উচ্ছুরসং উপাদাযা’’তি এত্থ অপরকিরিযা দিস্সতীতি. অযুত্তমেতং তত্থ তদভাৰেপি সিদ্ধত্তা. যথা ‘‘চত্তারো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায রূপ’’ন্তি (ধ. স. ৫৮৪) এত্থ অপরকিরিযায অভাৰেপি উস্সুক্কৰচনং সিদ্ধং, তথা এত্থাপি সিযাতি? ন, তত্থ পাঠসেসাপেক্খত্তা. যথা চত্তারো মহাভূতা উপাদায ৰুত্তং, পৰত্তকং ৰা রূপন্তি ইমং পাঠসেসং সা পাল়ি অপেক্খতি, ন তথা ইদং অট্ঠকথাৰচনং কঞ্চি পাঠং অপেক্খতি. পরিপুণ্ণৰাদিনো হি অট্ঠকথাচরিযা. সঞ্ঞাকরণমত্তং ৰা তস্স রূপস্স. ‘‘অত্থি রূপং উপাদাযা’’তিআদীসু (ধ. স. ৫৮৪) হি সঞ্ঞাকরণমত্তং, এৰমিধাপীতি ৰেদিতব্বং. ইধ পন ‘‘উচ্ছুরসং উপাদাযা’’তি উচ্ছুরসং আদিং কত্ৰা, ততো পট্ঠাযাতি অত্থো, তস্মা ‘‘উচ্ছুরসেন সংসট্ঠং ভত্তং অগিলানো ভিক্খু ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তো পণীতভোজনসিক্খাপদেন কারেতব্বো, ভিক্খুনী পাটিদেসনিযেনা’’তি ৰুত্তং, তং অযুত্তন্তি একে. তে ৰিসেসহেতুনো অভাৰং দস্সেত্ৰা পঞ্ঞাপেতব্বা.

এত্তাৰতা ‘‘উচ্ছুরসং উপাদাযাতি উচ্ছুরসং আদিং কত্ৰা’’তিআদীনং পদানং অত্থং মিচ্ছা গহেত্ৰা যদি ‘‘উচ্ছুরসং উপাদাযা’’তি ৰচনেন উচ্ছুরসো ফাণিতং সিযা, ‘‘অপক্কা ৰা’’তি ৰচনং নিরত্থকং অপক্কৰচনেন উচ্ছুরসস্স গহিতত্তা. অথ ‘‘পক্কা ৰা’’তি ৰচনেন উচ্ছুরসো ফাণিতন্তি সিদ্ধং, ‘‘উচ্ছুরসং উপাদাযা’’তি ৰচনং নিরত্থকন্তি উত্তরং ৰুত্তং, তং অনুত্তরন্তি সাধিতং হোতি. সো চেতেহি অপক্কা ৰাতি সামং ভিক্খুনা অপক্কা ৰা. অৰত্থুকপক্কা ৰাতি ভিক্খুনাৰ সামং ৰিনা ৰত্থুনা পক্কা ৰাতি অত্থো. তস্মা অঞ্ঞথা ‘‘সৰত্থুকপক্কা ৰা’’তি চ ৰত্তব্বন্তি অত্থো দস্সিতো, সো দুট্ঠু দস্সিতো. কস্মা? মহাঅট্ঠকথাযং ‘‘ঝামউচ্ছুফাণিতং ৰা কোট্টিতউচ্ছুফাণিতং ৰা পুরেভত্তমেৰ ৰট্টতী’’তি ৰুত্তত্তা, ‘‘সৰত্থুকপক্কা ৰা’’তি ৰচনস্স চ লদ্ধিৰিরোধতো অৰুত্তত্তা. ‘‘মহাপচ্চরিযং পন ‘এতং সৰত্থুকপক্কং ৰট্টতি নো ৰট্টতী’তি পুচ্ছং কত্ৰা ‘উচ্ছুফাণিতং পচ্ছাভত্তং নো ৰট্টনকং নাম নত্থী’তি ৰুত্তং, তং যুত্ত’’ন্তি (পারা. অট্ঠ. ২.৬২৩) ৰুত্তত্তা চ সৰত্থুকপক্কা ৰাতি অত্থো চ ৰুত্তোযেৰ হোতি, তস্মা দুদ্দস্সিতোতি সিদ্ধং. আহারত্থন্তি আহারপযোজনং. আহারকিচ্চং যাপনন্তি অত্থোতি চ.

২৬২. তেলপরিভোগেনাতি সত্তাহকালিকপরিভোগেন.

২৬৩. সতি পচ্চযেতি এত্থ সতিপচ্চযতা গিলানাগিলানৰসেন দ্ৰিধা ৰেদিতব্বা. ৰিকালভোজনসিক্খাপদস্স হি অনাপত্তিৰারে যামকালিকাদীনং তিণ্ণম্পি অৰিসেসেন সতিপচ্চযতা ৰুত্তা. ইমস্মিং খন্ধকে ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানস্স গুল়ং, অগিলানস্স গুল়োদকং, অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানস্স লোণসোৰীরকং, অগিলানস্স উদকসম্ভিন্ন’’ন্তি ৰুত্তং. তস্মা সিদ্ধং সতিপচ্চযতা গিলানাগিলানৰসেন দুৰিধাতি. অঞ্ঞথা অসতি পচ্চযে গুল়োদকাদীসু আপজ্জতি. ততো চ পাল়িৰিরোধো.

পিট্ঠেহীতি পিসিততেলেহি. কোট্ঠফলন্তি কোট্ঠরুক্খস্স ফলং. ‘‘মদনফলং ৰা’’তি চ লিখিতং. হিঙ্গুজতু নাম হিঙ্গুরুক্খস্স দণ্ডপল্লৰপৰাল়পাকনিপ্ফন্না. হিঙ্গুসিপাটিকা নাম তস্স মূলসাখপাকনিপ্ফন্না. তকং নাম তস্স রুক্খস্স তচপাকোদকং. তকপত্তীতি তস্স পত্তপাকোদকং. তকপণ্ণীতি তস্স ফলপাকোদকং. অথ ৰা ‘‘তকং নাম লাখা. তকপত্তীতি কিত্তিমলোমলাখা. তকপণ্ণীতি পক্কলাখা’’তি লিখিতং. উব্ভিদং নাম ঊসপংসুমযং.

২৬৪. ছকণং গোমযং. পাকতিকচুণ্ণং নাম অপক্ককসাৰচুণ্ণং, তেন ‘‘ঠপেত্ৰা গন্ধচুণ্ণং সব্বং ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি. চালিতেহীতি পরিস্সাৰিতেহি.

২৬৫. নানাসম্ভারেহি কতন্তি নানোসধেহি.

গুল়াদিঅনুজাননকথাৰণ্ণনা

২৭৪. সামং পক্কং সমপক্কন্তি দুৰিধং ৰিয দীপেতি, তস্মা খীরাদীসু উণ্হমত্তমেৰ পাকো. তেন উত্তণ্ডুলাদিসমানা হোন্তি.

২৭৬-৮. ‘‘বুদ্ধপ্পমুখ’ন্তি আগতট্ঠানে ‘ভিক্খুসঙ্ঘো’তি অৰত্ৰা ‘সঙ্ঘো’তি ৰুচ্চতি ভগৰন্তম্পি সঙ্গহেতু’’ন্তি ৰদন্তি. নাগোতি হত্থী.

২৭৯. সম্বাধেতি ৰচ্চমগ্গে ভিক্খুস্স ভিক্খুনিযা চ পস্সাৰমগ্গেপি অনুলোমতো. দহনং পটিক্খেপাভাৰা ৰট্টতি. সত্থৰত্তিকম্মানুলোমতো ন ৰট্টতীতি চে? ন, পটিক্খিত্তপটিক্খেপা, পটিক্খিপিতব্বস্স তপ্পরমতাদীপনতো, কিং ৰুত্তং হোতি? পুব্বে পটিক্খিত্তম্পি সত্থকম্মং সম্পিণ্ডেত্ৰা পচ্ছা ‘‘ন, ভিক্খৰে…পে… থুল্লচ্চযস্সা’’তি দ্ৰিক্খত্তুং সত্থকম্মস্স পটিক্খেপো কতো. তেন সম্বাধস্স সামন্তা দ্ৰঙ্গুলং পটিক্খিপিতব্বং নাম. সত্থৰত্তিকম্মতো উদ্ধং নত্থীতি দীপেতি. কিঞ্চ ভিয্যো পুব্বে সম্বাধেযেৰ সত্থকম্মং পটিক্খিত্তং, পচ্ছা সম্বাধস্স সামন্তা দ্ৰঙ্গুলম্পি পটিক্খিত্তং, তস্মা তস্সেৰ পটিক্খেপো, নেতরস্সাতি সিদ্ধং. এত্থ ‘‘সত্থং নাম সত্থহারকং ৰাস্স পরিযেসেয্যা’’তিআদীসু ৰিয যেন ছিন্দতি, তং সব্বং. তেন ৰুত্তং ‘‘কণ্টকেন ৰা’’তিআদি. খারদানং পনেত্থ ভিক্খুনিৰিভঙ্গে পসাখে লেপমুখেন অনুঞ্ঞাতন্তি ৰেদিতব্বং. একে পন ‘‘সত্থকম্মং ৰা’’তি পাঠং ৰিকপ্পেত্ৰা ৰত্থিকম্মং করোন্তি. ‘‘ৰত্থী’’তি কির অগ্ঘিকা ৰুচ্চতি. তায ছিন্দনং ৰত্থিকম্মং নামাতি চ অত্থং ৰণ্ণযন্তি, তে ‘‘সত্থহারকং ৰাস্স পরিযেসেয্যা’’তি ইমস্স পদভাজনীযং দস্সেত্ৰা পটিক্খিপিতব্বা. অণ্ডৰুড্ঢীতি ৰাতণ্ডকো. আদানৰত্তীতি আনহৰত্তি.

মনুস্সমংসপটিক্খেপকথাৰণ্ণনা

২৮০. ‘‘ন, ভিক্খৰে, মনুস্সমংসং…পে… থুল্লচ্চযস্সা’’তি ৰুত্তত্তা, ‘‘ন চ, ভিক্খৰে, অপ্পটি…পে… দুক্কটস্সা’’তি চ ৰুত্তত্তা অপ্পটিৰেক্খণদুক্কটঞ্চ থুল্লচ্চযঞ্চাতি দ্ৰে আপজ্জতি, তস্মা কপ্পিযমংসেপি অপ্পটিৰেক্খণপচ্চযা দুক্কটমেৰ. কেচি ‘‘মংসভাৰং জানন্তোৰ আপজ্জতি. পূৰাদীসু অজানন্তস্স কা পচ্চৰেক্খণা’’তি ৰদন্তি. অজানন্তোপি আপজ্জতি সামঞ্ঞেন ৰুত্তত্তাতি কেচি.

হত্থিমংসাদিপটিক্খেপকথাৰণ্ণনা

২৮১. ইমেসং …পে… সব্বং ন ৰট্টতীতি ইদং দসন্নম্পি মনুস্সমংসাদীনং অকপ্পিযভাৰমত্তপরিদীপনৰচনং, নাপত্তিৰিভাগদস্সনৰচনং. যং কিঞ্চি ঞত্ৰা ৰা অঞত্ৰা ৰা খাদন্তস্স আপত্তিযেৰাতি ইদম্পি অনিযমিতৰচনমেৰ ‘‘অযং নাম আপত্তী’’তি অৰুত্তত্তা. তদুভযম্পি হেট্ঠা মনুস্সাদীনং মংসাদীসু থুল্লচ্চযদুক্কটাপত্তিযো হোন্তীতি গহিতনযেহি অধিপ্পাযো জানিতুং সক্কাতি এৰং ৰুত্তং. তত্রাযং অধিপ্পাযো – যস্মা এতেসং মনুস্সাদীনং মংসাদীনি অকপ্পিযানি, তস্মা মনুস্সানং মংসাদীসু থুল্লচ্চযাপত্তি. সেসানং সব্বত্থ দুক্কটাপত্তীতি. পাঠেযেৰ হি লোহিতাদিং মংসগতিকং কত্ৰা ‘‘ন, ভিক্খৰে, মনুস্সমংসং…পে… থুল্লচ্চযস্সা’’তি ৰুত্তং. তত্থেৰ হত্থাদীনং মংসাদীসুপি দুক্কটাপত্তি পঞ্ঞত্তা. তেন ৰুত্তং সীহল়ট্ঠকথাযং ‘‘মনুস্সমংসে ৰা কেসে ৰা নখে ৰা অট্ঠিম্হি ৰা লোহিতে ৰা থুল্লচ্চযমেৰা’’তি ৰুত্তং. ইমিনা এৰ –

‘‘অট্ঠিপি লোহিতং চম্মং, লোমমেসং ন কপ্পতী’’তি. –

খুদ্দসিক্খাগাথাপদস্স অত্থো চ অধিপ্পাযো চ সুৰিঞ্ঞেয্যোতি. পটিগ্গহণেতি এত্থ অনাদরিযদুক্কটং ৰুত্তং. ‘‘উদকমনুস্সাদিমংসম্পি ন ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি. নাগরাজেন ৰুত্তাদীনৰে সতিপি উজ্ঝাযনাধিকারমেৰ গহেত্ৰা ‘‘পটিকূলতাযা’’তি ৰুত্তং.

যাগুমধুগোল়কাদিকথাৰণ্ণনা

২৮৩. যথাধম্মো কারেতব্বোতি ইদং সঙ্গীতিকারকৰচনং. ন হি ভগৰা তমেৰ সিক্খাপদং দ্ৰিক্খত্তুং পঞ্ঞপেসি, এৰং এৰরূপেসূতি একে. পঠমপঞ্ঞত্তমেৰ সন্ধায ৰুত্তং, তথাপি ন চ তে ভিক্খূ সাপত্তিকা জাতা. কথং? পরম্পরভোজনসিক্খাপদস্স অট্ঠুপ্পত্তিযা. ‘‘অপিচ মযং কালস্সেৰ পিণ্ডায চরিত্ৰা ভুঞ্জিম্হা’’তি ৰুত্তং. মাতিকাৰিভঙ্গে (পাচি. ২২৭) চ ‘‘পরম্পরভোজনং নাম পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতরেন ভোজনেন নিমন্তিতো, তং ঠপেত্ৰা অঞ্ঞং পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতরং ভোজনং ভুঞ্জতি, এতং পরম্পরভোজনং নামা’’তি ৰুত্তং, তস্মা অঞ্ঞং ভোজনং নাম নিমন্তনতো লদ্ধং যং কিঞ্চীতি সিদ্ধং. যস্মা ন ভোজ্জযাগুনিমন্তনতো লদ্ধভোজনং, তস্মা ‘‘এত্থ অনাপত্তী’’তি তে ভিক্খূ পরিভুঞ্জিংসূতি. এত্থ ‘‘যথাধম্মো কারেতব্বো’’তি ৰুত্তত্তা পন অঞ্ঞনিমন্তনতো লদ্ধভোজনমেৰ ভুঞ্জন্তস্স আপত্তি, নেতরন্তি অনুঞ্ঞাতং. ততো পট্ঠায তস্স অনাপত্তিৰারে ‘‘নিচ্চভত্তে সলাকভত্তে পক্খিকে উপোসথিকে পাটিপদিকে’’তি ৰুত্তং. পুব্বে ৰেসালিযা পঞ্ঞত্তকালে নত্থি, যদি অত্থি, অট্ঠুপ্পত্তিমাতিকাৰিভঙ্গৰিরোধো, তস্মা ‘‘অপিচ মযং কালস্সেৰ পিণ্ডায চরিত্ৰা ভুঞ্জিম্হা’’তি অট্ঠুপ্পত্তিযং ৰুত্তত্তা, পদভাজনেপি ‘‘অঞ্ঞং পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতরং ভোজনং ভুঞ্জতী’’তি অৰিসেসেন ৰুত্তত্তা চ পঠমং ৰা পচ্ছা ৰা নিমন্তিতং ভোজনং ঠপেত্ৰা অনিমন্তিতমেৰ ভুঞ্জন্তস্স আপত্তি, নেতরন্তি কিঞ্চাপি আপন্নং, ‘‘ন, ভিক্খৰে, অঞ্ঞত্র নিমন্তিতেন অঞ্ঞস্স ভোজ্জযাগু পরিভুঞ্জিতব্বা’’তি ৰুত্তত্তা পন পঠমনিমন্তিতভোজনতো অঞ্ঞং পচ্ছা লদ্ধং নিমন্তিতভোজনং, নিচ্চভত্তাদীনি চ ভুঞ্জন্তস্স আপত্তীতি আপজ্জমানং ৰিয জাতন্তি অনুপঞ্ঞত্তিপ্পসঙ্গনিৰারণং, অনিমন্তনভোজনে আপত্তিপ্পসঙ্গনিৰারণঞ্চ করোন্তো, পঠমপঞ্ঞত্তিসিক্খাপদমেৰ ইমিনা অত্থেন পরিণামেন্তো চ ‘‘যথাধম্মো কারেতব্বো’’তি ভগৰা আহ, তস্মা ততো পট্ঠায পচ্ছা নিমন্তনভোজনং ভুঞ্জন্তস্সেৰ আপত্তি. তেসু ন নিচ্চভত্তাদীনীতি আপন্নং. তেনেৰাযস্মা উপালিত্থেরো তস্স অনাপত্তিৰারে ‘‘নিচ্চভত্তে’’তিআদীনি পঞ্চ পদানি পক্খিপিত্ৰা সঙ্গাযি. অধিপ্পাযঞ্ঞূ হি তে মহানাগা, তস্মা পঠমমেৰ যং ভগৰতা ৰুত্তং ‘‘পঞ্চ ভোজনানি ঠপেত্ৰা সব্বত্থ অনাপত্তী’’তি ৰচনং, পচ্ছাপি তং অনুরক্খন্তেন অভোজনং মধুগোল়কং অপরামসিত্ৰা ভোজ্জযাগু এৰ ৰুত্তাতি এৰং আচরিযো.

এত্থাহ – যথা পচ্ছালদ্ধলেসেন থেরেন নিচ্চভত্তাদিপক্খেপো কতো, এৰং কথিনক্খন্ধকে পরম্পরভোজনং পক্খিপিত্ৰা ‘‘অত্থতকথিনানং ৰো, ভিক্খৰে, ছ কপ্পিস্সন্তী’’তি কিমত্থং ন ৰুচ্চন্তি? ৰুচ্চতে – যথাৰুত্তলেসনিদস্সনত্থং. অঞ্ঞথা ইদং সিক্খাপদং ৰেসালিযং, অন্ধকৰিন্দে চাতি উভযত্থ উপড্ঢুপড্ঢেন পঞ্ঞত্তং সিযা. নো চে, সাপত্তিকা ভিক্খূ সিযুং, ন চ তে সাপত্তিকা অপ্পটিক্খিত্তেপি তেসং কুক্কুচ্চদস্সনতো. ‘‘তেন হি, ব্রাহ্মণ, ভিক্খূনং দেহীতি. ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা ন পটিগ্গণ্হন্তী’’তি হি ৰুত্তং. তেসঞ্হি ‘‘পরিভুঞ্জথা’’তি ভগৰতো আণত্তিযা পরিভুত্তানম্পি ‘‘ওদিস্সকং নু খো ইদং অম্হাক’’ন্তি ৰিমতিপ্পত্তানং ৰিমতিৰিনোদনত্থং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, যাগুঞ্চ মধুগোল়কঞ্চা’’তি ৰুত্তং. এৰমিধাপেতে পঞ্ঞত্তং পরম্পরভোজনসিক্খাপদং ওমদ্দিত্ৰা পরম্পরভোজনং কথং ভুঞ্জিস্সন্তীতি. এত্থাহু কেচি আচরিযা পরম্পরভোজনসিক্খাপদেনেৰ ‘‘অঞ্ঞস্স ভোজনং ন কপ্পতী’’তি জানন্তাপি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, যাগুঞ্চা’’তি ৰিসুং অনুঞ্ঞাতত্তা ‘‘পটগ্গিদানমহাৰিকটাদি ৰিয কপ্পতী’’তি সঞ্ঞায ভুঞ্জিংসু. তেন ৰুত্তং ‘‘অপিচ মযং কালস্সেৰ ভোজ্জযাগুযা ধাতা’’তিআদি, তং অযুত্তং তত্থ অট্ঠুপ্পত্তিমাতিকাৰিভঙ্গৰিরোধেন অনাপত্তিৰারে নিচ্চভত্তাদীনং অসম্ভৰপ্পসঙ্গতো, ভিক্খূনং সাপত্তিকভাৰানতিক্কমনতো, মিচ্ছাগাহহেতুপ্পসঙ্গেন ভগৰতা অনুঞ্ঞাতপ্পসঙ্গতো চ. তে হি ভিক্খূ যস্মা ভগৰা কত্থচি ৰিনযৰসেন কপ্পিযম্পি ‘‘গাথাভিগীতং মে অভোজনেয্য’’ন্তি (সং. নি. ১.১৯৪; সু. নি. ৮১; মি. প. ৪.৫.৯) পটিক্খিপতি, তস্মা ভগৰতো অধিপ্পাযং পতি ‘‘কুক্কুচ্চাযন্তা ন পটিগ্গণ্হন্তী’’তি ৰুত্তং, সিক্খাপদং পতি ভগৰাপি অত্তনো অধিপ্পাযপ্পকাসনত্থমেৰ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, যাগুঞ্চা’’তি আহ. দুরৰগ্গাহো হি ভগৰতো অধিপ্পাযো. তথা হি ভারদ্ৰাজস্স পাযাসং অভোজনেয্যন্তি অকতৰিঞ্ঞত্তিপ্পসঙ্গতো পটিক্খিপি. আনন্দত্থেরেন ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা সজ্জিতং তেকটুলযাগুং পন ‘‘যদপি, আনন্দ, ৰিঞ্ঞত্তং, তদপি অকপ্পিয’’ন্তি অৰত্ৰা ‘‘যদপি, আনন্দ, অন্তোৰুত্থ’’ন্তিআদিমেৰাহ. তেন নো চে তং অন্তোৰুত্থং কপ্পতীতি অধিপ্পাযদস্সনেন পণীতভোজনসূপোদনৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদানি উপত্থম্ভেতি ভগৰতোপি কপ্পতি, পগেৰ অম্হাকন্তি.

২৮৪. গিলানস্সেৰ ভগৰতা গুল়ো অনুঞ্ঞাতোতি ‘‘যানি খো পন তানি গিলানানং ভিক্খূনং পটিসাযনীযানী’’তি (পারা. ৬২২) ৰচনৰসেন ৰুত্তং, তেনেৰ তে ইধ পটিগ্গহণে কুক্কুচ্চাযিংসু. ইধ পন ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানস্স গুল়োদক’’ন্তি ৰত্তব্বে গুল়াধিকারত্তা পুব্বে অনুঞ্ঞাতঞ্চ ৰত্ৰা অগিলানস্স গুল়োদকং অনুঞ্ঞাতং, তেন গিলানেন সতি পচ্চযে গুল়ো পরিভুঞ্জিতব্বো, গুল়োদকং অসতি পচ্চযেপি ৰট্টতীতি ইমং ৰিসেসং দীপেতি. তত্থ ‘‘গুল়োদকং কালিকেসু সত্তাহকালিকং, ভগৰতা ওদিস্সানুঞ্ঞাতত্তা সত্তাহাতিক্কমেন দুক্কট’’ন্তি ৰদন্তি, তং ন যুত্তং, উদকসম্ভিন্নত্তা সত্তাহকালিকভাৰং জহতি. ‘‘যথা অম্বাদি উদকসম্ভিন্নং যামকালিকং জাতং, তথা সত্তাহকালিকং জহিত্ৰা তদনন্তরে যাৰজীৰিকে ঠিত’’ন্তি ৰদন্তি, তং যুত্তং, তঞ্চ ভগৰতা ওদিস্সানুঞ্ঞাতত্তা পচ্চৰেক্খণাভাৰে দোসো নত্থি. ‘‘গুল়োদক’ন্তি ৰুত্তত্তা উদকগতিক’’ন্তি ৰদন্তি. যদি উদকমিস্সং উদকগতিকং হোতি, মধুপি সিযা তং তথা অনুঞ্ঞাতত্তা. মা হোতু, অপ্পটিগ্গহেত্ৰা পরিভুঞ্জিতব্বং সিযা উদকগতিকত্তা, তঞ্চ ন হোতি, ‘‘সব্বত্থাপি উপপরিক্খিত্ৰা গহেতব্ব’’ন্তি অঞ্ঞতরস্মিং গণ্ঠিপদে ৰুত্তং.

২৮৫. সুঞ্ঞাগারন্তি চতুত্থজ্ঝানং.

কপ্পিযভূমিঅনুজাননকথাৰণ্ণনা

২৯৫. ওরৰসদ্দন্তি মহাসদ্দং. বহূহি সম্পরিৰারেত্ৰাতি এত্থ একেনাপি ৰট্টতি. ‘‘বহূসু একস্সপি ৰচনেন সহ সিযাতি ৰুত্ত’’ন্তি ৰদন্তি. ‘‘আমসিত্ৰা’’তি ৰুত্তত্তা অনামসিতে ন ৰট্টতি. ‘‘দোসো নত্থী’’তি ৰচনেন সেসাপি অনুঞ্ঞাতা. ‘‘ভিত্তিঞ্চে উপসন্তে পচ্ছা তং পূরেন্তি, তত্থ কাতুং ন ৰট্টতি, পকতিভূমিযংযেৰ কাতুং ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি. তং উপরি অট্ঠকথাযং ‘‘ইট্ঠকাদীহি কতাচযস্সা’’তিআদিনা ৰিরুজ্ঝতি ৰিয. মত্তিকাপিণ্ডং ৰাতি এত্থ ‘‘অসতিযা অনধিট্ঠিতায সরিতট্ঠানতো পট্ঠায চে উপরি অধিট্ঠিতা, হেট্ঠা ঠিতং ভণ্ডং অকপ্পিযং, উপরিট্ঠিতমেৰ কপ্পিযং, অযমেত্থ ৰিসেসো’’তি ৰুত্তং. এত্থ কপ্পিযকুটি লদ্ধুং ৰট্টতীতি এৰংৰিধে পুন কাতব্বাতি অত্থো. কপ্পিযকুটিং কাতুং দেমাতি এত্থ কপ্পিযকুটিকিচ্চং কাতুন্তি অধিপ্পাযো. ভোজনসালা পন সেনাসনমেৰ, তস্মা তত্থ কাতব্বন্তি অপরে. ‘‘অকতেপি ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং.

‘‘মুখসন্নিধি নাম ভোজনকালে সন্নিধী’’তি লিখিতং. মুখসন্নিধীতি তস্স নামং. ‘‘যদি সন্নিধি হোতি, পাচিত্তিযং ভৰেয্য, মুখসন্নিধি পন দুক্কটং, তস্মা সন্নিধি অনধিপ্পেতা’’তি ৰুত্তং. ‘‘তস্স সন্তকং কত্ৰা’’তি ৰুত্তত্তা অনপেক্খৰিস্সজ্জনং নাধিপ্পেতং. চীৰরৰিকপ্পনে ৰিয কপ্পিযমত্তং ঞাতব্বন্তি কেচি.

কেণিযজটিলৰত্থুকথাৰণ্ণনা

৩০০. ‘‘অত্তনা পটিগ্গহিতং পুরেভত্তমেৰ পরিচ্চজিত্ৰা সামণেরাদীহি পানকং কত্ৰা দিন্নে পুরেভত্তমেৰ ৰট্টতি, ন পচ্ছাভত্তং সৰত্থুকপটিগ্গহিতত্তা’’তি ৰদন্তি, তত্থ পুন পটিগ্গহণে নিদ্দোসত্তা, পুরেভত্তমেৰ পটিগ্গহণস্স নিস্সট্ঠত্তা, অত্তনা চ অগ্গহিতত্তা দোসো ন দিস্সতি, উপপরিক্খিত্ৰা গহেতব্বং. সালূকা নাম কন্দা, ‘‘ইতো কিঞ্চিতক’’ন্তি ৰোহরন্তি. ‘‘ফারুসকন্তি গোল়ৰিসযে একো রুক্খো’’তি চ লিখিতং. ‘‘পক্কডাকরস’’ন্তি ৰিসেসিতত্তা ‘‘অপক্কং ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. কুরুন্দিৰচনেনপি সিদ্ধমেৰ. তণ্ডুলধোৰনোদকম্পি ধঞ্ঞরসো এৰ. ‘‘নিক্কসটো উচ্ছুরসো সত্তাহকালিকো’’তি লিখিতং. সাৰিত্তীতি গাযত্তি. ছন্দসোতি ৰেদস্স. ‘‘ন, ভিক্খৰে, পব্বজিতেন অকপ্পিযে সমাদপেতব্ব’ন্তি ৰুত্তত্তা অনুপসম্পন্নস্সাপি ন কেৰলং দসসু এৰ সিক্খাপদেসু, অথ খো যং ভিক্খুস্স ন কপ্পতি, তস্মিম্পীতি অধিপ্পাযো’’তি ৰুত্তং.

৩০৫. দ্ৰে পটা দেসনামেনেৰাতি চীনপট্টসোমারপট্টানি. তীণীতি পত্তুণ্ণেন সহ তীণি. ইদ্ধিমযিকং এহিভিক্খূনং নিব্বত্তং. দেৰদত্তিযং অনুরুদ্ধত্থেরেন লদ্ধং. ‘‘যামাতিক্কমে সন্নিধিৰসেন সত্তাহাতিক্কমে ভেসজ্জসিক্খাপদৰসেনা’’তি লিখিতং.

ভেসজ্জক্খন্ধকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.