১. ভূতগামসিক্খাপদৰণ্ণনা

৮৯. ফরসুং নিগ্গহেতুং অসক্কোন্তোতি দস্সিতভাৰং জানাপেতি. কস্মা অযং ফরসুং উগ্গিরীতি চে? মনুস্সানন্তিআদি তস্স পরিহারো. ‘‘আকোটেসি ছিন্দীতি চ ৰচনতো রুক্খদেৰতানং হত্থানি ছিজ্জন্তি, ন চাতুমহারাজিকাদীনং ৰিয অচ্ছেজ্জানী’’তি ৰদন্তি.

৯০-৯২. ভৰন্তি অহুৰুঞ্চাতি দ্ৰিকালিকো ভূতসদ্দো. যদি বীজতো নিব্বত্তেন বীজং দস্সিতং, তদেৰ সন্তকং যদিদং. সোৰ কুক্কুটো মংসিমক্খিতোতি অযমেৰ হি পরিহারো. অট্ঠকথাসুপি হি ‘‘বীজে বীজসঞ্ঞী’’তি লিখিতং. যং বীজং ভূতগামো নাম হোতি, তস্মিং বীজে ভূতগামবীজেতি যোজেত্ৰা. অমূলকত্তা কির সম্পুণ্ণভূতগামো ন হোতি, ‘‘সমূলপত্তো এৰ হি ভূতগামো নামা’’তি কারণং ৰদন্তি. ‘‘অভূতগামমূলত্তাতি ভূতগামতো অনুপ্পন্নত্তা অভূতগামমূলং, ভূতগামস্স অমূলকত্তা ৰা. ন হি ততো অঞ্ঞো ভূতগামো উপ্পজ্জতী’’তি দ্ৰিধাপি লিখিতং. পিযঙ্গু অসনরুক্খো ৰড্ঢনত্তচো খজ্জফলো, ‘‘পীতসালো’’তিপি ৰুচ্চতি. অমূলকভূতগামে সঙ্গহং গচ্ছতীতি নাল়িকেরস্সেৰাযং. ঘটপিট্ঠিজাতত্তা, বীজগামানুলোমত্তা চ দুক্কটৰত্থু. ন ৰাসেতব্বং ‘‘দুরূপচিণ্ণত্তা’’তি লিখিতং, ‘‘যেসং রুক্খানং সাখা রুহতীতি ৰচনতো যেসং ন রুহতি, তেসং সাখায কপ্পিযকরণকিচ্চং নত্থীতি সিদ্ধ’’ন্তি ৰুত্তং. মুদ্দতিণন্তি তস্স নামং. ‘‘মুঞ্জতিণন্তি পাঠো’’তি লিখিতং.

সমণকপ্পেহীতি সমণৰোহারেহি, তস্মা ৰত্তব্বং ভিক্খুনা ‘‘কপ্পিযং করোহী’’তি. তস্স আণত্তিযা করোন্তেনাপি সামণেরাদিনা ‘‘কপ্পিয’’ন্তি ৰত্ৰাৰ অগ্গিপরিজিতং কাতব্বন্তি সিদ্ধং. অগ্গিপরিজিতাদীনি ৰিয কপ্পিযত্তা অবীজনিব্বট্টবীজানিপি ‘‘পঞ্চহি সমণকপ্পেহী’’তি (চূল়ৰ. ২৫০) এত্থ পৰিট্ঠানি, যথালাভতো ৰা সমণকপ্পৰচনং গহেতব্বং. ‘‘কপ্পিয’ন্তি ৰত্তুকামো ‘কপ্প’ন্তি চে ৰদতি, ‘ৰট্টতী’তি ৰদন্তী’’তি ৰুত্তং. ‘‘কপ্পিয’ন্তি ৰচনং সকসকভাসাযপি ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি. ‘‘কপ্পিযন্তি ৰত্ৰা’’তি ৰুত্তত্তা ভিক্খুনা ‘কপ্পিযং’ইচ্চেৰ ৰত্তব্বং, ‘‘ইতরেন পন যায কাযচি ভাসাযা’’তি ৰদন্তি, ৰীমংসিতব্বং. ‘‘উচ্ছুং কপ্পিযং করিস্সামীতি দারুং ৰিজ্ঝতী’’তি ৰচনতো কপ্পিযং কাতব্বং সন্ধায ৰিরদ্ধেতি ৰুত্তং হোতি, আচরিযা পন ‘‘কপ্পিযং কারেতব্বং সন্ধায কপ্পিযন্তি সিত্থাদিং কারেতি, ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি, তস্স কারণং ৰদন্তা কাতুং ৰট্টনভাৰেনেৰ ৰিরজ্ঝিত্ৰা কতেপি কপ্পিযং জাতং. যদি ন ৰট্টেয্য, সিত্থাদিম্হি কতে ন ৰট্টেয্যাতি, উপপরিক্খিতব্বং. উট্ঠিতসেৰালঘটং আতপে নিক্খিপিতুং ৰট্টতি, ৰিকোপেতুকামতায সতি দুক্কটং যুত্তং ৰিয. ‘‘পুপ্ফরজ্জুভাজনগতিকা, তস্মা ন ৰট্টতি. নাল়ে ৰা বদ্ধপুপ্ফকলাপে নাল়স্মিং কতেপি ৰট্টতি তস্মিং পুপ্ফস্স অত্থিতাযা’’তি ৰদন্তি. পোরাণগণ্ঠিপদে ‘‘বীজগামেন ভূতগামো দস্সিতো অনৰসেসপরিযাদানত্থ’’ন্তি ৰুত্তং.

ভূতগামসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.