৯. দুতিযউপক্খটসিক্খাপদৰণ্ণনা

৫৩২. দুতিযউপক্খটেন কিংপযোজনন্তি? নত্থি, কেৰলং অট্ঠুপ্পত্তিৰসেন পঞ্ঞত্তং ভিক্খুনিযা রহোনিসজ্জসিক্খাপদং ৰিয. এৰং সন্তে তন্তি অনারোপেতব্বং ভৰেয্য ৰিনাপি তেন তদত্থসিদ্ধিতো, অনিস্সরত্তা, অনারোপেতুং অনুঞ্ঞাতত্তা চ. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘আকঙ্খমানো, আনন্দ, সঙ্ঘো…পে… সমূহনেয্যা’’তি (দী. নি. ২.২১৬). ইদং সব্বমকারণং. ন হি বুদ্ধা অপ্পযোজনং ৰাচং নিচ্ছারেন্তি, পগেৰ সিক্খাপদং, তেনেৰাহ অট্ঠকথাযং ‘‘তঞ্হি ইমস্স অনুপঞ্ঞত্তিসদিস’’ন্তিআদি. অনুপঞ্ঞত্তি চ নিপ্পযোজনা নত্থি, তংসদিসঞ্চেতং, ন নিপ্পযোজনন্তি দস্সিতং হোতি, এৰং সন্তে কো পনেত্থ ৰিসেসোতি? ততো আহ ‘‘পঠমসিক্খাপদে একস্স পীল়া কতা, দুতিযে দ্ৰিন্নং, অযমেত্থ ৰিসেসো’’তি. ইমিনা অত্থৰিসেসেন কো পনঞ্ঞো অতিরেকত্থো দস্সিতোতি? পোরাণগণ্ঠিপদে তাৰ ৰুত্তং ‘‘একস্মিম্পি ৰত্থুস্মিং উভিন্নং পীল়া কাতুং ৰট্টতীতি অযমতিরেকত্থো দস্সিতো’’তি. তেনেতং দীপেতি ‘‘ন কেৰলং পটিলদ্ধচীৰরগণনাযেৰ আপত্তিগণনা, পীল়িতপুগ্গলসঙ্খাতৰত্থুগণনাযপী’’তি.

হোন্তি চেত্থ –

‘‘ৰত্থুতো গণনাযাপি, সিযা আপত্তি নেকতা;

ইতি সন্দস্সনত্থঞ্চ, দুতিযূপক্খটং ইধ.

‘‘কাযসংসগ্গসিক্খায, ৰিভঙ্গে ৰিয কিন্তেতং;

একিত্থিযাপি নেকতা, আপত্তীনং পযোগতো’’তি.

অপিচেতং সিক্খাপদং তংজাতিকেসু সিক্খাপদেসু সব্বেসুপি গহেতব্বৰিনিচ্ছযস্স নযদস্সনপ্পযোজনন্তি ৰেদিতব্বং. আহ চ –

‘‘অঞ্ঞাতিকায বহুতায ৰিমিস্সতায,

আপত্তিযাপি বহুতা চ ৰিমিস্সতা চ;

ইচ্চেৰমাদিৰিধিসম্ভৰদস্সনত্থং,

সত্থা উপক্খটমিদং দুতিযং অৰোচা’’তি.

তস্সাযং সঙ্খেপতো অধিপ্পাযপুব্বঙ্গমা ৰিচারণা – পুরাণচীৰরং একমেৰ ভিক্খু ভিক্খুনীহি দ্ৰীহি, বহূহি ৰা ধোৰাপেতি, ভিক্খুনিগণনায পাচিত্তিযগণনা, তথা দ্ৰিন্নং, বহূনং ৰা সাধারণং একমেৰ চীৰরং অঞ্ঞত্র পারিৰত্তকা পটিগ্গণ্হাতি, ইধাপি তথা দ্ৰিন্নং, বহূনং ৰা সাধারণমেকং ৰিঞ্ঞাপেতি, ৰিঞ্ঞত্তপুগ্গলগণনায আপত্তিগণনা. তথা অঞ্ঞেসুপি এৰরূপেসু সিক্খাপদেসু নযো নেতব্বো. অযং তাৰ বহুতায নযো. মিস্সতায পন ঞাতিকায, অঞ্ঞাতিকায চ একং ধোৰাপেতি, একতো নিট্ঠাপনে একং পাচিত্তিযং. অথ ঞাতিকা পঠমং থোকং ধোৰিত্ৰা ঠিতা, পুন অঞ্ঞাতিকা সুধোতং করোতি, নিস্সগ্গিযং. অথ অঞ্ঞাতিকা পঠমং ধোৰতি, পচ্ছা ঞাতিকা সুধোতং করোতি, অঞ্ঞাতিকায পযোগৰসেন ভিক্খুনো দুক্কটমেৰ. অঞ্ঞাতিকায চ ঞাতিকায চ অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী, ৰেমতিকো, ঞাতিকসঞ্ঞী ৰা ধোৰাপেতি, যথাৰুত্তনযেন নিস্সগ্গিযদুক্কটাদিআপত্তিভেদগণনা ৰেদিতব্বা. তথা অঞ্ঞাতিকায চ ঞাতিকায চ সন্তকং চীৰরং উভোহি একতো দিয্যমানং পটিগ্গণ্হন্তস্স, অঞ্ঞাতিকায এৰ হত্থতো পটিগ্গণ্হন্তস্স চ নিস্সগ্গিযমেৰ. অথ ঞাতিকায অনাপত্তি. অথ উভোসু অঞ্ঞাতিকাদিসঞ্ঞী ৰুত্তনযেনেৰ নিস্সগ্গিযদুক্কটাদিআপত্তিভেদগণনা ৰেদিতব্বা. তথা অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদেসুপি যথাসম্ভৰং নযো নেতব্বো. অযং মিস্সতায নযো. আদি-সদ্দেন পন অনেকে অঞ্ঞাতিকা ৰিঞ্ঞত্তাৰিঞ্ঞত্তপুগ্গলগণনায দুক্কটং. একো দেতি, একো ন দেতি, নিস্সগ্গিযং. অথ অৰিঞ্ঞত্তো দেতি, ন নিস্সগ্গিযং. অথ ৰিঞ্ঞত্তাৰিঞ্ঞত্তানং সাধারণং ৰিঞ্ঞত্তো দেতি, নিস্সগ্গিযমেৰ. উভো দেন্তি, নিস্সগ্গিযমেৰ. অৰিঞ্ঞত্তো দেতি, নিস্সগ্গিযেন অনাপত্তি. ৰিঞ্ঞত্তস্স ৰচনেন অৰিঞ্ঞত্তো দেতি, অনাপত্তি এৰ. তথা উপক্খটাদীসুপি যথাসম্ভৰং নযো নেতব্বো.

দুতিযউপক্খটসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.