৯. কম্মপ্পটিবাহনসিক্খাপদৰণ্ণনা
ধম্মিকানন্তি ধম্মেন ৰিনযেন সত্থুসাসনেন কতত্তা ধম্মো এতেসু অত্থীতি ধম্মিকানি, তেসং ধম্মিকানং. কম্মানন্তি চতুন্নং সঙ্ঘকম্মানং. তেনাহ ‘‘ধম্মেনা’’তিআদি. তত্থ ধম্মেনাতি ভূতেন ৰত্থুনা. ৰিনযেনাতি চোদনায চেৰ সারণায চ. সত্থুসাসনেনাতি ঞত্তিসম্পদায চেৰ অনুস্সৰনাসম্পদায চ. সমগ্গস্স সঙ্ঘস্সাতি সীমট্ঠকসঙ্ঘং সোধেত্ৰা ছন্দারহানং ছন্দং আহরিত্ৰা কত্তব্বত্তা কাযেন চেৰ চিত্তেন চ একীভূতস্স সঙ্ঘস্স. তং তং ৰত্থুন্তি অৰণ্ণভণনাদিং তং তং ৰত্থু.
ওসারেন্তি সঙ্ঘমজ্ঝং এতেনাতি ওসারণং. নিস্সারেন্তি সঙ্ঘম্হা এতেনাতি নিস্সারণং. ভণ্ডুকম্মন্তি মুণ্ডকরণং, কেসচ্ছেদনাপুচ্ছনন্তি অত্থো. কম্মমেৰ লক্খণং কম্মলক্খণং. ওসারণাদযো ৰিয কম্মঞ্চ হুত্ৰা অঞ্ঞঞ্চ নামং ন লভতি, কম্মমেৰ হুত্ৰা লক্খীযতীতি কম্মলক্খণন্তি অত্থো. ‘‘ওসারণং নিস্সারণ’’ন্তি (পরি. অট্ঠ. ৪৯৫-৪৯৬) চেত্থ পদসিলিট্ঠতাযেতং ৰুত্তং. পঠমং পন নিস্সারণা হোতি, পচ্ছা ওসারণাতি আহ ‘‘তত্থ কণ্টকসামণেরস্সা’’তিআদি. কণ্টকসামণেরস্স নাসনা ৰিয নিস্সারণাতি যথা কণ্টকসামণেরস্স দণ্ডকম্মনাসনা নিস্সারণা, তথা বুদ্ধস্স ৰা ধম্মস্স ৰা সঙ্ঘস্স ৰা অৰণ্ণং ভণতো, অকপ্পিযং ‘‘কপ্পিয’’ন্তি দীপযতো, মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা সমন্নাগতস্স অঞ্ঞস্সাপি সামণেরস্স –
‘‘সঙ্ঘং, ভন্তে, পুচ্ছামি ‘অযং ইত্থন্নামো সামণেরো বুদ্ধস্স ৰা ধম্মস্স ৰা সঙ্ঘস্স ৰা অৰণ্ণৰাদী মিচ্ছাদিট্ঠিকো, যং অঞ্ঞে সামণেরা লভন্তি দিরত্ততিরত্তং ভিক্খূহি সদ্ধিং সহসেয্যং, তস্স অলাভায নিস্সারণা রুচ্চতি সঙ্ঘস্সা’তি. দুতিযম্পি…পে… ততিযম্পি, ভন্তে, সঙ্ঘং পুচ্ছামি ‘অযং ইত্থন্নামো সামণেরো…পে… রুচ্চতি সঙ্ঘস্সা’তি, চর পিরে ৰিনস্সা’’তি (পরি. অট্ঠ. ৪৯৫-৪৯৬) –
কত্তব্বনাসনা নিস্সারণাতি অত্থো. তাদিসংযেৰ সম্মাৰত্তন্তং দিস্ৰা পৰেসনা ওসারণাতি তাদিসংযেৰ অপরেন সমযেন ‘‘অহং, ভন্তে, বালতায অঞ্ঞাণতায অলক্খিকতায এৰং অকাসিং, স্ৰাহং সঙ্ঘং খমাপেমী’’তি খমাপেন্তং দিস্ৰা যাৰততিযং যাচাপেত্ৰা –
‘‘সঙ্ঘং, ভন্তে, পুচ্ছামি ‘অযং ইত্থন্নামো সামণেরো বুদ্ধস্স ৰা ধম্মস্স ৰা সঙ্ঘস্স ৰা অৰণ্ণৰাদী মিচ্ছাদিট্ঠিকো, যং অঞ্ঞে সামণেরা লভন্তি ভিক্খূহি সদ্ধিং দিরত্ততিরত্তং সহসেয্যং, তস্স অলাভায নিস্সারিতো, স্ৰাযং ইদানি সোরতো নিৰাতৰুত্তি লজ্জিধম্মং ওক্কন্তো হিরোত্তপ্পে পতিট্ঠিতো কতদণ্ডকম্মো অচ্চযং দেসেতি, ইমস্স সামণেরস্স যথা পুরে কাযসম্ভোগসামগ্গিদানং রুচ্চতি সঙ্ঘস্সা’তি. দুতিযম্পি…পে… ততিযম্পি, ভন্তে, সঙ্ঘং পুচ্ছামি…পে… রুচ্চতি সঙ্ঘস্সা’’তি (পরি. অট্ঠ. ৪৯৫-৪৯৬) –
পৰেসনা ওসারণাতি অত্থো.
কেসচ্ছেদনাপুচ্ছনন্তি সীমাপরিযাপন্নে ভিক্খূ সন্নিপাতাপেত্ৰা পব্বজ্জাপেক্খং তত্থ নেত্ৰা ‘‘সঙ্ঘং, ভন্তে, ইমস্স দারকস্স ভণ্ডুকম্মং আপুচ্ছামী’’তি তিক্খত্তুং ৰা দ্ৰিক্খত্তুং ৰা সকিং ৰা ৰচনং. ইধ চ ‘‘ইমস্স দারকস্স ভণ্ডুকম্মং আপুচ্ছামা’’তিপি ‘‘ইমস্স সমণকরণং আপুচ্ছামা’’তিপি ‘‘ইমস্স পব্বাজনং আপুচ্ছামা’’তিপি ‘‘অযং সমণো হোতুকামো’’তিপি ‘‘অযং পব্বজিতুকামো’’তিপি ৰত্তুং ৰট্টতিযেৰ.
মুখরস্সাতি মুখেন খরস্স. যং অৰন্দিযকম্মং অনুঞ্ঞাতন্তি সম্বন্ধো. ঊরুং ৰিৰরিত্ৰা দস্সনাদিৰত্থূসূতি –
‘‘তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো কদ্দমোদকেন ওসিঞ্চন্তি ‘অপ্পেৰ নাম অম্হেসু সারজ্জেয্যু’ন্তি, কাযং ৰিৰরিত্ৰা ভিক্খুনীনং দস্সেন্তি, ঊরুং ৰিৰরিত্ৰা ভিক্খুনীনং দস্সেন্তি, অঙ্গজাতং ৰিৰরিত্ৰা ভিক্খুনীনং দস্সেন্তি, ভিক্খুনিযো ওভাসেন্তি, ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সম্পযোজেন্তি ‘অপ্পেৰ নাম অম্হেসু সারজ্জেয্যু’’’ন্তি (চূল়ৰ. ৪১১) –
ইমেসু ৰত্থূসু.
অচ্ছিন্নচীৰরকাদীনন্তি অচ্ছিন্নচীৰরজিণ্ণচীৰরনট্ঠচীৰরগিলানবহুস্সুতসঙ্ঘভারনিত্থরকাদীনং. চীৰরাদীনীতি চীৰরভেসজ্জসেনাসনাদীনি. পরিভুঞ্জিতব্বানীতি পরিভুঞ্জিতব্বানি মূলতচপত্তঅঙ্কুরপুপ্ফফলাদীনি. অপনেতব্বানিপি ৰত্থূনীতি আৰাসকরণাদিঅত্থং হরিতব্বানিপি ছাযূপগফলূপগরুক্খাদীনি. তথারূপং ৰা ধম্মিকং কতিকং করোন্তেহীতি চীৰরপিণ্ডপাতত্থায দিন্নতো আৰাসজগ্গনাদিকং তাদিসং ৰা অঞ্ঞম্পি ধম্মিকং কতিকং করোন্তেহি.
নেৰ সুত্তং আগচ্ছতীতি ন মাতিকা আগচ্ছতি. নো সুত্তৰিভঙ্গোতি ৰিনযোপি ন পগুণো. ব্যঞ্জনচ্ছাযায অত্থং পটিবাহতীতি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৩৩) ব্যঞ্জনমত্তমেৰ গহেত্ৰা অত্থং পটিসেধেতি. জাতরূপরজতখেত্তৰত্থুপ্পটিগ্গহণাদীসু ৰিনযধরেহি ভিক্খূহি আপত্তিযা কারিযমানে দিস্ৰা ‘‘কিং ইমে আপত্তিযা কারেথ, ননু ‘জাতরূপরজতপ্পটিগ্গহণা পটিৰিরতো হোতী’তি (দী. নি. ১.১০, ১৯৪) এৰং সুত্তে পটিৰিরতিমত্তমেৰ ৰুত্তং, নত্থি এত্থ আপত্তী’’তি ৰদতি. অপরো ধম্মকথিকো সুত্তস্স আগতত্তা ওলম্বেত্ৰা নিৰাসেন্তানং আপত্তিযা আরোপিযমানায ‘‘কিং ইমেসং আপত্তিং আরোপেথ, ননু ‘পরিমণ্ডলং নিৰাসেস্সামীতি সিক্খা করণীযা’তি (পাচি. ৫৭৬) এৰং সিক্খাকরণমত্তমেৰ ৰুত্তং, নত্থি এত্থ আপত্তী’’তি ৰদতি. উব্বাহিক ৰিনিচ্ছযেতি সমথক্খন্ধকে ৰুত্তউব্বাহিকৰিনিচ্ছযে ‘‘সীলৰা হোতী’’তিআদিকায হি দসঙ্গসম্পত্তিযা সমন্নাগতে দ্ৰে তযো ভিক্খূ উচ্চিনিত্ৰা ৰিনিচ্ছযো উব্বাহিকৰিনিচ্ছযোতি দট্ঠব্বো.
পৰারণপ্পচ্চুক্কড্ঢনাতি পৰারণায উক্কস্সনা, উদ্ধং কড্ঢনাতি অত্থো. তিণৰত্থারকসমথে সব্বসঙ্গাহিকঞত্তি চাতি ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, অম্হাকং ভণ্ডনজাতানং…পে… ঠপেত্ৰা গিহিপ্পটিসংযুত্ত’’ন্তি (চূল়ৰ. ২১২-২১৩) এৰং তিণৰত্থারকসমথে কতা সব্বপঠমা সব্বসঙ্গাহিকঞত্তি চ.
অলাভায পরিসক্কনাদিকেহীতি চতুন্নং পচ্চযানং অলাভত্থায পযোগকরণাদিকেহি. আদিসদ্দেন ‘‘অনত্থায পরিসক্কনং, অনাৰাসায পরিসক্কনং, অক্কোসনপরিভাসনং, ভিক্খূ ভিক্খূহি ভেদনং, বুদ্ধস্স অৰণ্ণভণনং, ধম্মস্স অৰণ্ণভণনং, সঙ্ঘস্স অৰণ্ণভণন’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৬৫) অৰসেসং সত্তঙ্গং সঙ্গণ্হাতি. অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতস্সাতি অট্ঠহি চেৰ অঙ্গেহি একেকেনপি অঙ্গেন চ সমন্নাগতস্স. অসম্ভোগকরণত্থন্তি তেন দিন্নস্স দেয্যধম্মস্স অপ্পটিগ্গহণত্থং. পত্তনিক্কুজ্জনৰসেনাতি কম্মৰাচায পত্তনিক্কুজ্জনৰসেন, ন অধোমুখট্ঠপনৰসেন. পত্তুক্কুজ্জনৰসেনাতি এত্থাপি এসেৰ নযো. তস্সেৰাতি যো পত্তনিক্কুজ্জনৰসেন কতনিস্সারণো, তস্সেৰ উপাসকস্স. সম্মাৰত্তন্তস্সাতি যেন সমন্নাগতস্স পত্তুক্কুজ্জনং, তেন সমন্নাগতস্স. সাতি যথাৰুত্তা নিস্সারণা, ওসারণা চ.
সূচিযাদিঅপ্পমত্তকং তংতদত্থিকানং ৰিস্সজ্জেতি দেতীতি অপ্পমত্তকৰিস্সজ্জকো. সাটিযগ্গাহাপকোতি ৰস্সিকসাটিযগ্গাহাপকো. কম্মং করোন্তে আরামিকে পেসনত্থায দাতব্বা সম্মুতি আরামিকপেসকসম্মুতি. এস নযো সামণেরপেসকসম্মুতীতি এত্থাপি.
তজ্জনীযকম্মাদীনং সত্তন্নন্তি তজ্জনীযং, নিযসং, পব্বাজনীযং, পটিসারণীযং, তিৰিধঞ্চ উক্খেপনীযন্তি তজ্জনীযাদীনং সত্তন্নং. অট্ঠযাৰততিযকাতি ভিক্খূনং ৰসেন চত্তারো, ভিক্খুনীনং ৰসেন চত্তারোতি অট্ঠ সঙ্ঘাদিসেসা.
ঞত্তিকম্মাদিৰসেনাতি ঞত্তিকম্মঞত্তিদুতিযকম্মঞত্তিচতুত্থকম্মৰসেন. ‘‘করিযমানং দল়্হতরং হোতি, তস্মা কাতব্ব’’ন্তি একচ্চে ৰদন্তি. এৰং পন সতি কম্মসঙ্করো হোতি, তস্মা ন কাতব্বন্তি পটিক্খিত্তমেৰ. সচে পন অক্খরপরিহীনং ৰা পদপরিহীনং ৰা দুরুত্তপদং ৰা হোতি, তস্স সোধনত্থং পুনপ্পুনং ৰত্তুং ৰট্টতি. ইদং অকুপ্পকম্মস্স দল়্হীকম্মং হোতি, কুপ্পকম্মে কম্মং হুত্ৰা তিট্ঠতি. সকলক্খণেনেৰাতি ঞত্তিঞ্চ চতস্সো চ কম্মৰাচাযো সাৰেত্ৰাৰ. ন সেসকম্মৰসেনাতি অপলোকনকম্মাদিনা অৰসেসকম্মৰসেন ন কাতব্বং.
কম্মপ্পটিবাহনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.