৭. সপ্পাণকৰগ্গো

১. সঞ্চিচ্চসিক্খাপদৰণ্ণনা

পাচিত্তিযন্তি অন্তমসো মঞ্চপীঠং সোধেন্তো মঙ্গুলবীজকেপি পাণসঞ্ঞী নিক্কারুণিকতায তং ভিন্দন্তো অপনেতি (পাচি. অট্ঠ. ৩৮২), পাচিত্তিযং. তেনাহ ‘‘তং খুদ্দকম্পী’’তিআদি. উপক্কমমহন্ততায অকুসলং মহন্তং হোতীতি বহুক্খত্তুং পৰত্তজৰনেহি লদ্ধাসেৰনায সন্নিট্ঠাপকচেতনায ৰসেন পযোগস্স মহন্তত্তা অকুসলং মহন্তং হোতি, মহাসাৰজ্জং হোতীতি অধিপ্পাযো.

সঞ্চিচ্চসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. সপ্পাণকসিক্খাপদৰণ্ণনা

এত্থ চ পটঙ্গপাণকানং পতনং ঞত্ৰাপি সুদ্ধচিত্ততায পদীপুজ্জলনে ৰিয সপ্পাণকভাৰং ঞত্ৰাপি উদকসঞ্ঞায পরিভুঞ্জিতব্বতো পণ্ণত্তিৰজ্জতা ৰেদিতব্বা.

সপ্পাণকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. উক্কোটনসিক্খাপদৰণ্ণনা

তস্স তস্স ভিক্খুনোতি যেন যেন ৰূপসমিতং, তস্স তস্স ভিক্খুনো. ‘‘অকতং কম্ম’’ন্তিআদীনি ৰদন্তোতি ‘‘অকতং কম্মং, দুক্কটং কম্মং, পুন কাতব্বং কম্মং, অনিহতং দুন্নিহতং পুন নিহনিতব্ব’’ন্তি (পাচি. ৩৯৪) ৰদন্তো. যথাঠিতভাৰেন পতিট্ঠাতুং ন দদেয্যাতি তেসং পৰত্তি আকারদস্সনত্থং ৰুত্তং. তেনাহ ‘‘যং পন ধম্মেন অধিকরণং নিহতং, তং সুনিহতমেৰা’’তি.

উক্কোটনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. দুট্ঠুল্লসিক্খাপদৰণ্ণনা

চত্তারি পারাজিকানি অত্থুদ্ধারৰসেন পদভাজনিযং দস্সিতানীতি আহ ‘‘দুট্ঠুল্লন্তি সঙ্ঘাদিসেসং অধিপ্পেত’’ন্তি. যেন কেনচি উপাযেনাতি ‘‘সামং ৰা জানাতি, অঞ্ঞে ৰা তস্স আরোচেন্তি, সো ৰা আরোচেতী’’তি (পাচি. ৩৯৯) ৰুত্তেসু যেন কেনচি উপাযেন. পাচিত্তিযং ধুরং নিক্খিত্তমত্তেযেৰাতি অধিপ্পাযো. সচে পচ্ছাপি আরোচেতি, ধুরনিক্খেপনে আপত্তিতো ন মুচ্চতি. তেনাহ ‘‘সচেপী’’তিআদি. সমণসতম্পি আপজ্জতিযেৰাতি সমণসতম্পি সুত্ৰা যদি ছাদেতি, পাচিত্তিযং আপজ্জতিযেৰাতি অত্থো. যেনস্স আরোচিতন্তি যেন দুতিযেন অস্স ততিযস্স আরোচিতং. তস্সেৰাতি তস্স দুতিযস্সেৰ. আরোচেতীতি পটিচ্ছাদনত্থমেৰ ‘‘মা কস্সচি আরোচেসী’’তি ৰদতি. কোটিছিন্না হোতীতি (সারত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.৩৯৯) যস্মা পটিচ্ছাদনপচ্চযা আপত্তিং আপজ্জিত্ৰাৰ দুতিযেন ততিযস্স আরোচিতং, তস্মা তপ্পচ্চযা পুন তেন আপজ্জিতব্বাপত্তিযা অভাৰতো আপত্তিযা কোটি ছিন্না নাম হোতি.

আদিপদেতি দুট্ঠুল্লাপত্তিসঞ্ঞী, ৰেমতিকো, অদুট্ঠুল্লাপত্তিসঞ্ঞীতি ইমেসু তীসু ‘‘দুট্ঠুল্লাপত্তিসঞ্ঞী পটিচ্ছাদেতী’’তি (পাচি. ৪০০) ইমস্মিং পঠমপদে. ইতরেসু দ্ৰীসূতি ‘‘ৰেমতিকো পটিচ্ছাদেতি, অদুট্ঠুল্লাপত্তিসঞ্ঞী পটিচ্ছাদেতী’’তি ইমেসু পদেসু. অদুট্ঠুল্লাযাতি অৰসেসপঞ্চাপত্তিক্খন্ধে. অনুপসম্পন্নস্স দুট্ঠুল্লে ৰা অদুট্ঠুল্লে ৰা অজ্ঝাচারেতি অনুপসম্পন্নস্স পুরিমপঞ্চসিক্খাপদৰীতিক্কমসঙ্খাতে দুট্ঠুল্লে ৰা ইতরস্মিং অদুট্ঠুল্লে ৰা অজ্ঝাচারে. যং পন সমন্তপাসাদিকাযং ‘‘অনুপসম্পন্নস্স সুক্কৰিসট্ঠি চ কাযসংসগ্গো চাতি অযং দুট্ঠুল্লঅজ্ঝাচারো নামা’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৪০০) ৰুত্তং, তং দুট্ঠুল্লারোচনসিক্খাপদট্ঠকথায (পাচি. অট্ঠ. ৭৮ আদযো) ন সমেতি, ন চাপি এৰং ৰত্তুং যুজ্জতি ‘‘আরোচনে অনুপসম্পন্নস্স দুট্ঠুল্লং অঞ্ঞথা অধিপ্পেতং, পটিচ্ছাদনে অঞ্ঞথা’’তি (সারত্থ. টী. পাচিত্তিয ৪০০) ৰিসেসকারণস্সানুপলব্ভনতো, তস্মা তং উপপরিক্খিতব্বং.

দুট্ঠুল্লসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. ঊনৰীসতিৰস্সসিক্খাপদৰণ্ণনা

গব্ভৰীসোপি হি ‘‘পরিপুণ্ণৰীসো’’ ত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতীতি আহ ‘‘পটিসন্ধিগ্গহণতো পট্ঠাযা’’তিআদি. তত্থ পটিসন্ধিগ্গহণতো পট্ঠাযাতি যং মাতুকুচ্ছিস্মিং পঠমং চিত্তং উপ্পন্নং পঠমং ৰিঞ্ঞাণং পাতুভূতং, তং আদিং কত্ৰা. সোতি যো পুগ্গলো ঊনৰীসতিৰস্সো উপসম্পাদিতো, সো পুগ্গলো. অঞ্ঞং উপসম্পাদেতীতি উপজ্ঝাযো ৰা কম্মৰাচাচরিযো ৰা হুত্ৰা অঞ্ঞং পুগ্গলং উপসম্পাদেতি. তন্তি ঊনৰীসতিৰস্সং পুগ্গলং. সীমং ৰা সম্মন্নতীতি নৰং সীমং বন্ধতি.

ঊনৰীসতিৰস্সসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. থেয্যসত্থসিক্খাপদৰণ্ণনা

রাজানং ৰা ৰঞ্চেত্ৰাতি রাজানং থেনেত্ৰা রঞ্ঞো সন্তকং কিঞ্চি গহেত্ৰা, ‘‘ইদানি তস্স ন দস্সামা’’তি মগ্গপ্পটিপন্না অকতকম্মা চেৰ কতকম্মা চ চোরাতি ৰুত্তং হোতি. এস নযো সুঙ্কং পরিহরিতুকামাতি এত্থাপি.

কালৰিসঙ্কেতেনাতি কালস্স ৰিসঙ্কেতেন, দিৰসৰিসঙ্কেতেনাতি ৰুত্তং হোতি. মগ্গৰিসঙ্কেতেন, পন অটৰিৰিসঙ্কেতেন ৰা গচ্ছতো আপত্তিযেৰ.

থেয্যসত্থসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. সংৰিধানসিক্খাপদৰণ্ণনা

মাতুগামেনাতি ইত্থিযা. একতোউপসম্পন্না, পন সিক্খমানা, সামণেরী চাতি ইমা তিস্সোপি ইধ সঙ্গহং গচ্ছন্তি. ইমাসং পন তিস্সন্নং সমযো রক্খতি. অযমেতাসং, মাতুগামস্স চ ৰিসেসোতি ৰেদিতব্বং.

সংৰিধানসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. অরিট্ঠসিক্খাপদৰণ্ণনা

তংতংসম্পত্তিযা (সারত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.৪১৭) ৰিবন্ধনৰসেন সত্তসন্তানস্স অন্তরে ৰেমজ্ঝে এতি আগচ্ছতীতি অন্তরাযো, দিট্ঠধম্মিকাদিঅনত্থো, অনতিক্কমনত্থেন তস্মিং অন্তরাযে নিযুত্তা, অন্তরাযং ৰা ফলং অরহন্তি, অন্তরাযস্স ৰা করণসীলাতি অন্তরাযিকা. তেনাহ ‘‘সগ্গমোক্খানং অন্তরাযং করোন্তীতি অন্তরাযিকা’’তি (ম. নি. অট্ঠ. ১.২৩৪). তে কম্মকিলেসৰিপাকউপৰাদপঞ্ঞত্তিৰীতিক্কমৰসেন পঞ্চৰিধাতি এত্থ চ পঞ্চানন্তরিযকম্মং কম্মন্তরাযিকং নাম, তথা ভিক্খুনিদূসককম্মং. তং পন মোক্খস্সেৰ অন্তরাযং করোতি, ন সগ্গস্স. নিযতমিচ্ছাদিট্ঠিধম্মা কিলেসন্তরাযিকা নাম. পণ্ডকতিরচ্ছানগতউভতোব্যঞ্জনকানং পটিসন্ধিধম্মা ৰিপাকন্তরাযিকা নাম. অরিযূপৰাদা উপৰাদন্তরাযিকা নাম. তে পন যাৰ অরিযে ন খমাপেন্তি, তাৰদেৰ, ন ততো পরং. সঞ্চিচ্চ আপন্না আপত্তিযো পঞ্ঞত্তিৰীতিক্কমন্তরাযিকা নাম. তাপি যাৰ ভিক্খুভাৰং ৰা পটিজানাতি, ন ৰুট্ঠাতি ৰা ন দেসেতি ৰা, তাৰদেৰ, ন ততো পরং.

তত্রাযং (ম. নি. অট্ঠ. ১.২৩৪; পাচি. অট্ঠ. ৪১৭) অরিট্ঠো ভিক্খু বহুস্সুতো ধম্মকথিকো সেসন্তরাযিকে জানাতি, ৰিনযে পন অকোৰিদত্তা পণ্ণত্তিৰীতিক্কমন্তরাযিকে ন জানাতি, তস্মা রহোগতো এৰং চিন্তেসি ‘‘ইমে আগারিকা পঞ্চ কামগুণে পরিভুঞ্জন্তা সোতাপন্নাপি সকদাগামিনোপি অনাগামিনোপি হোন্তি, ভিক্খূপি মনাপিকানি চক্খুৰিঞ্ঞেয্যানি রূপানি পস্সন্তি…পে… কাযৰিঞ্ঞেয্যে ফোট্ঠব্বে ফুসন্তি, মুদুকানি অত্থরণপাৰুরণাদীনি পরিভুঞ্জন্তি, এতং সব্বং ৰট্টতি. কস্মা? ইত্থিরূপা…পে… ইত্থিফোট্ঠব্বা এৰ ন ৰট্টন্তি, এতেপি ৰট্টন্তী’’তি এৰং রসেন রসং সংসন্দিত্ৰা সচ্ছন্দরাগপরিভোগঞ্চ নিচ্ছন্দরাগপরিভোগঞ্চ একং কত্ৰা থূলৰাকেহি সদ্ধিং অতিসুখুমসুত্তং ঘটেন্তো ৰিয, সাসপেন সদ্ধিং সিনেরুং উপসংহরন্তো ৰিয চ পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পাদেত্ৰা ‘‘কিং ভগৰতা মহাসমুদ্দং বন্ধন্তেন ৰিয মহতা উস্সাহেন পঠমপারাজিকং পঞ্ঞত্তং, নত্থি এত্থ দোসো’’তি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন সদ্ধিং পটিৰিরুজ্ঝন্তো ভব্বপুগ্গলানং আসং ছিন্দন্তো জিনস্স আণাচক্কে পহারমদাসি. তেনাহ ‘‘তেসূ’’তিআদি.

তত্থ তেসূতি যথাৰুত্তেসু অন্তরাযেসু. অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামাতি এত্থ অট্ঠিকঙ্কলং (সারত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.৪১৭) নাম উরট্ঠি ৰা পিট্ঠিকণ্টকং ৰা সীসট্ঠি ৰা. তঞ্হি নিম্মংসত্তা ‘‘কঙ্কল’’ন্তি ৰুচ্চতি. ৰিগতমংসায হি অট্ঠিসঙ্খলিকায একট্ঠিম্হি ৰা কঙ্কলসদ্দো নিরুল়্হো, তংসদিসা কামা অপ্পস্সাদট্ঠেনাতি অত্থো. আদিসদ্দেন ‘‘মংসপেসূপমা কামা, তিণুক্কূপমা কামা, অঙ্গারকাসূপমা কামা, সুপিনকূপমা কামা, যাচিতকূপমা কামা, রুক্খফলূপমা কামা, অসিসূনূপমা কামা, সত্তিসূলূপমা কামা, সপ্পসিরূপমা কামা’’তি (ম. নি. ১.২৩৪, ২৩৬; ২.৪৩-৪৮; পাচি. ৪১৭; চূল়ৰ. ৬৫) এতেসং গহণং.

তত্থ মংসপেসূপমা কামা (পাচি. অট্ঠ. ৪১৭) বহুসাধারণট্ঠেন. তিণুক্কূপমা কামা অনুদহনট্ঠেন. অঙ্গারকাসূপমা কামা মহাভিতাপনট্ঠেন. সুপিনকূপমা কামা ইত্তরপচ্চুপট্ঠানট্ঠেন. যাচিতকূপমা কামা তাৰকালিকট্ঠেন. রুক্খফলূপমা কামা সব্বঙ্গপচ্চঙ্গপলিভঞ্জনট্ঠেন. অসিসূনূপমা অধিকুট্টনট্ঠেন. সত্তিসূলূপমা ৰিনিৰিজ্ঝনট্ঠেন. সপ্পসিরূপমা সাসঙ্কসপ্পটিভযট্ঠেন.

তথেৰাতি ‘‘মা আযস্মা’’তিআদীহি. ইতরেসন্তি সো সঙ্ঘমজ্ঝং আকড্ঢিত্ৰা যেহি ‘‘মা আযস্মা’’তিআদিনা ৰুত্তো, তত্থ তেহি অঞ্ঞেসং সুতানং ভিক্খূনং. ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেনাতি ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো এৰরূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্ন’’ন্তিআদিনা (পাচি. ৪২০) পদভাজনিযং ৰুত্তেন ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন.

অরিট্ঠসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. উক্খিত্তসম্ভোগসিক্খাপদৰণ্ণনা

অকতানুধম্মেনাতি উক্খিপিত্ৰা অনোসারিতেন. তেনাহ ‘‘অনুধম্মো ৰুচ্চতী’’তিআদি. এত্থ অনুধম্মোতি ওসারণা ৰুচ্চতীতি সম্বন্ধো. উক্খেপনীযকম্মস্সানুরূপো, পচ্ছা কত্তব্বো ৰা ধম্মোতি অনুধম্মো. অনুলোমৰত্তং দিস্ৰাতি ‘‘ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো’’তিআদিকং (চূল়ৰ. ৭০) অট্ঠারসৰিধং ৰত্তং দিস্ৰা, এতেসু অট্ঠারসসু অনুলোমৰত্তেসু ৰত্তন্তং দিস্ৰাতি অধিপ্পাযো. আমিসসম্ভোগং ৰা ধম্মসম্ভোগং ৰাতি এত্থ যং কিঞ্চি আমিসস্স দানং, পটিগ্গহণঞ্চ আমিসসম্ভোগো. ধম্মস্স উদ্দিসনং, উদ্দিসাপনঞ্চ ধম্মসম্ভোগো. সংৰসেয্যাতি ‘‘উপোসথং ৰা পৰারণং ৰা সঙ্ঘকম্মং ৰা’’তি (পাচি. ৪২৫) এৰং পদভাজনিযং ৰুত্তং তিৰিধং সংৰাসং করেয্য. যস্মা পনেত্থ উপোসথপৰারণাপি সঙ্ঘেহিযেৰ কাতব্বত্তা সঙ্ঘকম্মানিযেৰ হোন্তি, তস্মা ‘‘উপোসথাদিকং সঙ্ঘকম্মং করেয্যা’’তি ৰুত্তং. পযোগে পযোগেতি দানে দানে, গহণে গহণে চাতি অত্থো.

পণ্ণত্তিং অজানন্তেন অরহতাপি কিরিযাব্যাকতচিত্তেন আপজ্জিতব্বত্তা ‘‘তিচিত্ত’’ন্তি ৰুত্তং.

উক্খিত্তসম্ভোগসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. কণ্টকসিক্খাপদৰণ্ণনা

পিরেতি (সারত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.৪২৮) নিপাতপদং সম্বোধনে ৰত্তমানং পরসদ্দেন সমানত্থং ৰদন্তীতি আহ ‘‘পর অমামকা’’তি, অম্হাকং অনজ্ঝত্তিকভূতাতি অত্থো. পিরেতি ৰা ‘‘পরতো’’তি ইমিনা সমানত্থং নিপাতপদং, তস্মা চর পিরেতি পরতো গচ্ছ, মা ইধ তিট্ঠাতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.

কণ্টকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সপ্পাণকৰগ্গো সত্তমো.