৫. অচেলকৰগ্গো
১. অচেলকসিক্খাপদৰণ্ণনা
অচেলকস্সাতি যস্স কস্সচি পব্বজ্জাসমাপন্নস্স নগ্গস্স. পরিব্বাজকস্সাতি ঠপেত্ৰা ভিক্খুঞ্চ সামণেরঞ্চ অৰসেসস্স যস্স কস্সচি পব্বজ্জাসমাপন্নস্স. পরিব্বাজিকাযাতি ঠপেত্ৰা ভিক্খুনিং, সিক্খমানং, সামণেরিঞ্চ অৰসেসায যায কাযচি পব্বজ্জাসমাপন্নায. এতে চ সব্বে অঞ্ঞতিত্থিযা ৰেদিতব্বা. তেনাহ ‘‘এতেসং অচেলকাদীনং অঞ্ঞতিত্থিযান’’ন্তি.
তেসন্তি অঞ্ঞতিত্থিযানং. ভাজনং নিক্খিপিত্ৰাতি আমিসভরিতং ভাজনং নিক্খিপিত্ৰা. বাহিরালেপন্তি তেলাদিং.
অচেলকাদযো যস্মা, তিত্থিযাৰ মতা ইধ;
তস্মা তিত্থিযনামেন, তিকচ্ছেদো কতো তযো.
অতিত্থিযস্স নগ্গস্স, তথা তিত্থিযলিঙ্গিনো;
গহট্ঠস্সাপি ভিক্খুস্স, কপ্পতীতি ৰিনিচ্ছযো.
অতিত্থিযস্স চিত্তেন, তিত্থিযস্স চ লিঙ্গিনো;
সোতাপন্নাদিনো দাতুং, কপ্পতীতীধ নো মতি.
অচেলকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. উয্যোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা
গামং ৰা নিগমং ৰাতি এত্থ নগরম্পি গামগ্গহণেনেৰ গহিতন্তি দট্ঠব্বং. পৰিসিস্সামাতি এত্থ গহেত্ৰা ‘‘গন্ত্ৰা’’তি পাঠসেসো, অসমন্নাহারো ৰা তস্সা ইত্থিযা তস্মিং গামে সন্নিহিতভাৰং অজানন্তো ৰা ‘‘এহাৰুসো, গামং ৰা নিগমং ৰা পিণ্ডায পৰিসিস্সামা’’তি ভিক্খুং গহেত্ৰা গন্ত্ৰাতি অত্থো. যং কিঞ্চি আমিসন্তি যাগুআদিকং যং কিঞ্চি আমিসং. উয্যোজেয্যাতি অত্তনো কীল়ানুরূপং ইত্থিং দিস্ৰা উয্যোজেয্য পহিণেয্য. তেনাহ ‘‘মাতুগামেন সদ্ধি’’ন্তিআদি. আদিসদ্দেন ৰুত্তাৰসেসং কাযৰচীদ্ৰারৰীতিক্কমং সঙ্গণ্হাতি. ‘‘গচ্ছা’’তিআদীনি ৰত্ৰাতি ‘‘গচ্ছাৰুসো, ন মে তযা সদ্ধিং কথা ৰা নিসজ্জা ৰা ফাসু হোতি, এককস্স মে কথা ৰা নিসজ্জা ৰা ফাসু হোতী’’তি (পাচি. ২৭৫) ৰত্ৰা. এতং অনাচারমেৰাতি এতং যথাৰুত্তং হসনাদিঅনাচারমেৰ. ন অঞ্ঞং পতিরূপং কারণন্তি ঠপেত্ৰা ৰুত্তপ্পকারং অনাচারং উভিন্নং একতো ন যাপনাদিং অঞ্ঞং পতিরূপকারণং পচ্চযং করিত্ৰা ন হোতীতি অত্থো. অস্সাতি উয্যোজকস্স. সোতি যো উয্যোজিতো, সো.
অনুপসম্পন্নেতি সামণেরে. সোৰ ইধ অনুপসম্পন্নোতি অধিপ্পেতোতি ৰদন্তি. উভিন্নম্পীতি উপসম্পন্নস্স ৰা অনুপসম্পন্নস্স ৰাতি দ্ৰিন্নম্পি. কলিসাসনারোপনেতি (পাচি. অট্ঠ. ২৭৭) কলীতি কোধো, তস্স সাসনং আণং কলিসাসনং, তস্সারোপনেতি অত্থো, ‘‘অপ্পেৰ নাম ইমিনাপি উব্বাল়্হো পক্কমেয্যা’’তি কোধৰসেন ঠাননিসজ্জাদীসু দোসং দস্সেত্ৰা ‘‘পস্সথ ভো ইমস্স ঠানং নিসজ্জং আলোকিতং ৰিলোকিতং, খাণু ৰিয তিট্ঠতি, সুনখো ৰিয নিসীদতি, মক্কটো ৰিয ইতো চিতো চ ৰিলোকেতী’’তি এৰং অমনাপৰচনস্স ভণনেতি ৰুত্তং হোতি. সুদ্ধচিত্তেন পনেৰং ভণনে দোসো নত্থি. এৰমাদীহীতি এত্থ আদিসদ্দেন ‘‘মহগ্ঘং ভণ্ডং পস্সিত্ৰা লোভধম্মং উপ্পাদেস্সতী’’তি উয্যোজেতি, ‘‘মাতুগামং পস্সিত্ৰা অনভিরতিং উপ্পাদেস্সতী’’তি উয্যোজেতি, ‘‘গিলানস্স ৰা ওহিয্যকস্স ৰা ৰিহারপালস্স ৰা যাগুং ৰা ভত্তং ৰা খাদনীযং ৰা নীহরা’’তি উয্যোজেতি, ‘‘ন অনাচারং আচরিতুকামো সতি করণীযে উয্যোজেতী’’তি (পাচি. ২৭৮) এতেসং গহণং.
উয্যোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. সভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা
‘‘সভোজনে’’তি বাহিরত্থসমাসোযং, উভসদ্দে উকারস্স চ লোপোতি আহ ‘‘সহ উভোহি জনেহী’’তিআদি. তত্থ উভোহি জনেহীতি জাযা চ পতি চাতি উভোহি জনেহি. ভুঞ্জিতব্বন্তি ৰা ভোজনং, ইত্থী চ পুরিসো চ, তেন সহ ৰত্ততীতি সভোজনন্তি আহ ‘‘অথ ৰা’’তিআদি. রাগপরিযুট্ঠিতস্সাতি মেথুনাধিপ্পাযস্স. সযনিঘরন্তি সযনীযঘরং, ৰাসগেহন্তি অত্থো. মহল্লকস্সাতি মহল্লকস্স সযনিঘরস্স. পিট্ঠসঙ্ঘাটতোতি দ্ৰারবাহতো খুদ্দকস্স ৰাতি যথা তথা ৰা কতস্স খুদ্দকস্স সযনিঘরস্স. ৰেমজ্ঝং অতিক্কমিত্ৰা নিসীদেয্যাতি পিট্ঠিৰংসং অতিক্কমিত্ৰা নিসীদেয্য. খুদ্দকং (সারত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.২৮০) নাম সযনিঘরং ৰিত্থারতো পঞ্চহত্থপ্পমাণং হোতি, তস্স চ মজ্ঝিমট্ঠানং পিট্ঠসঙ্ঘাটতো অড্ঢতেয্যহত্থপ্পমাণমেৰ হোতি, তস্মা তাদিসে সযনিঘরে পিট্ঠসঙ্ঘাটতো হত্থপাসং ৰিজহিত্ৰা নিসিন্নো পিট্ঠিৰংসং অতিক্কমিত্ৰা নিসিন্নো নাম হোতি. এৰং নিসিন্নো চ ৰেমজ্ঝং অতিক্কমিত্ৰা নিসিন্নো নাম হোতি. তেন ৰুত্তং পাল়িযং ‘‘পিট্ঠিৰংসং অতিক্কমিত্ৰা নিসীদতী’’তি (পাচি. ২৮১). সচিত্তকঞ্চেত্থ অনুপৰিসিত্ৰা নিসীদনচিত্তেন দট্ঠব্বং.
সভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪-৫. রহোপটিচ্ছন্নরহোনিসজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা
চতুত্থপঞ্চমসিক্খাপদে যং ৰত্তব্বং সিযা, তং সব্বং অনিযতদ্ৰযে ৰুত্তমেৰাতি আহ ‘‘সেসো কথানযো অনিযতদ্ৰযে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো’’তি.
রহোপটিচ্ছন্নরহোনিসজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. চারিত্তসিক্খাপদৰণ্ণনা
অন্তোউপচারসীমায দস্সনূপচারে ভিক্খুং দিস্ৰাতি যত্থ ঠিতস্স কুলানি পযিরুপাসনচিত্তং উপ্পন্নং, ততো পট্ঠায গচ্ছন্তো অন্তোউপচারসীমায দস্সনূপচারে ভিক্খুং পস্সে ৰা অভিমুখে ৰা দিস্ৰা. পকতিৰচনেনাতি যং দ্ৰাদসহত্থব্ভন্তরে ঠিতেন সোতুং সক্কা, তাদিসেন ৰচনেন, ইতো চিতো চ পরিযেসিত্ৰা আরোচনকিচ্চং পন নত্থি. যো হি এৰং পরিযেসিতব্বো, সো অসন্তোযেৰ. তেনাহ ‘‘তাদিস’’ন্তিআদি. অনাপুচ্ছিত্ৰাতি অনারোচেত্ৰা.
অন্তরারামভিক্খুনুপস্সযতিত্থিযসেয্যপটিক্কমনভত্তিযঘরানীতি এত্থ অন্তরারামন্তি অন্তোগামে ৰিহারো. পটিক্কমনন্তি আসনসালা. ভত্তিযঘরন্তি নিমন্তিতঘরং ৰা সলাকভত্তাদিদাযকানং ৰা ঘরং. আপদাসূতি জীৰিতব্রহ্মচরিযন্তরাযেসু. কিরিযাকিরিযন্তি এত্থ কুলেসু চারিত্তাপজ্জনং কিরিযং, অনাপুচ্ছনং অকিরিযন্তি ৰেদিতব্বং.
চারিত্তসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. মহানামসিক্খাপদৰণ্ণনা
সব্বঞ্চেতং ৰত্থুৰসেন ৰুত্তন্তি ‘‘অগিলানেন ভিক্খুনা চতুমাসপচ্চযপৰারণা সাদিতব্বা অঞ্ঞত্র পুনপৰারণায অঞ্ঞত্র নিচ্চপৰারণাযা’’তি (পাচি. ৩০৬) এতং সব্বং সিক্খাপদনিদানসঙ্খাতস্স ৰত্থুনো ৰসেন ৰুত্তং. তত্থ হি মহানামেন সক্কেন ‘‘ইচ্ছামহং, ভন্তে, সঙ্ঘং চতুমাসং ভেসজ্জেন পৰারেতু’’ন্তিআদিনা (পাচি. ৩০৩) উস্সন্নুস্সন্নেন চ ভেসজ্জেন চতুমাসং পুন নিচ্চং পৰারণা কতা, তস্মা ভগৰতা তস্স ৰসেন এৰং ৰুত্তন্তি ৰুত্তং হোতি. অঞ্ঞত্র পুনপৰারণাযাতি যদি পুনপৰারণা অত্থি, তং ঠপেত্ৰা. অঞ্ঞত্র নিচ্চপৰারণাযাতি এত্থাপি এসেৰ নযো. যদি পন তাপি অত্থি, সাদিতব্বাৰাতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘অযং পনেত্থ অত্থো’’তিআদি. তত্থাতি তিস্সং পৰারণাযং. ভেসজ্জেহি ৰা পরিচ্ছেদো কতো হোতীতি ‘‘সপ্পি তেল’’ন্তি এৰমাদিনা নামৰসেন ৰা ‘‘পত্থেন নাল়িযা আল়্হকেনা’’তিআদিনা পরিমাণৰসেন ৰা ‘‘এত্তকানি ৰা ভেসজ্জানি ৰিঞ্ঞাপেতব্বানী’’তি ভেসজ্জেহি পরিচ্ছেদো কতো হোতি. নভেসজ্জকরণীযেতি মিস্সকভত্তেনাপি চে যাপেতুং সক্কোতি, নভেসজ্জকরণীযং নাম হোতি. অঞ্ঞং ভেসজ্জন্তি সপ্পিনা পৰারিতো তেলং, আল়্হকেন পৰারিতো দোণং.
যথাভূতং আচিক্খিত্ৰাতি ‘‘ইমেহি তযা ভেসজ্জেহি পৰারিতম্হা, অম্হাকঞ্চ ইমিনা চ ইমিনা চ ভেসজ্জেন অত্থো, যাসু তযা রত্তীসু পৰারিতম্হা, তা রত্তিযো ৰীতিৰত্তা, অম্হাকঞ্চ ভেসজ্জেন অত্থো’’তি যথাভূতং আরোচেত্ৰা. এৰঞ্চ ৰিঞ্ঞাপেতুং গিলানোৰ লভতি, ন ইতরো.
মহানামসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. উয্যুত্তসেনাসিক্খাপদৰণ্ণনা
চতুরঙ্গিনিন্তি হত্থিঅস্সরথপত্তীতি চত্তারি অঙ্গানি এতিস্সাতি চতুরঙ্গিনী, তং চতুরঙ্গিনিং. ‘‘দ্ৰাদসপুরিসো হত্থী, তিপুরিসো অস্সো, চতুপুরিসো রথো, চত্তারো পুরিসা সরহত্থা পত্তী’’তি (পাচি. ৩১৪) অযং পচ্ছিমকোটিযা চতুরঙ্গসমন্নাগতা সেনা নাম, ঈদিসং সেনন্তি অত্থো. তং পন ৰিজহিত্ৰাতি কেনচি অন্তরিতা ৰা নিন্নং ওরুল়্হা ৰা ন দিস্সতি, ইধ ঠত্ৰান সক্কা দট্ঠুন্তি তং দস্সনূপচারং ৰিজহিত্ৰা অঞ্ঞং ঠানং গন্ত্ৰা.
সেনাদস্সনৰত্থুস্মিন্তি সেনং দস্সনায গমনৰত্থুস্মিং. অযমেৰ ৰা পাঠো. হত্থিআদীসু একমেকন্তি হত্থিআদীসু চতূসু অঙ্গেসু একমেকং, অন্তমসো একপুরিসারুল়্হহত্থিম্পি একম্পি সরহত্থং পুরিসন্তি অত্থো. অনুয্যুত্তা নাম রাজা উয্যানং ৰা নদিং ৰা গচ্ছতি, এৰং অনুয্যুত্তা হোতি. তথারূপপ্পচ্চযেতি ‘‘মাতুলো সেনায গিলানো হোতী’’তিআদিকে (পাচি. ৩১২) অনুরূপকারণে সতি. আপদাসূতি জীৰিতব্রহ্মচরিযন্তরাযেসু ‘‘এত্থ গতো মুচ্চিস্সামী’’তি গচ্ছতো অনাপত্তি.
উয্যুত্তসেনাসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. সেনাৰাসসিক্খাপদৰণ্ণনা
পটিসেনারুদ্ধাযাতি যথা সঞ্চারো ছিজ্জতি, এৰং পটিসেনায রুদ্ধায সেনায. কেনচি পলিবুদ্ধস্সাতি ৰেরিকেন ৰা ইস্সরেন ৰা কেনচি রুদ্ধস্স.
সেনাৰাসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. উয্যোধিকসিক্খাপদৰণ্ণনা
সম্পহারট্ঠানস্সাতি যুদ্ধভূমিযা. বলস্স অগ্গং জানন্তীতি ‘‘এত্তকা হত্থী, এত্তকা অস্সা, এত্তকা রথা, এত্তকা পত্তী’’তি (পাচি. ৩২৪) বলস্স কোট্ঠাসং জানন্তি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ৰিহারগ্গেনা’’তিআদীসু (চূল়ৰ. ৩১৮) ৰিয কোট্ঠাসত্থো হেত্থ অগ্গসদ্দো. তেনাহ ‘‘বলগণনট্ঠানন্তি অত্থো’’তি. সেনায ৰিযূহন্তি ‘‘ইতো হত্থী হোন্তু, ইতো অস্সা হোন্তু, ইতো রথা হোন্তু, ইতো পত্তী হোন্তূ’’তি (পাচি. ৩২৪) সেনায ঠপনং, রাসিং কত্ৰা ঠপনন্তি অত্থো. তেনাহ ‘‘সেনাসন্নিৰেসস্সেতং নাম’’ন্তি. দ্ৰাদসপুরিসো হত্থীতি চত্তারো আরোহকা, একেকপাদরক্খকা দ্ৰে দ্ৰেতি এৰং দ্ৰাদসপুরিসো হত্থী. তিপুরিসো অস্সোতি একো আরোহকো, দ্ৰে পাদরক্খকাতি এৰং তিপুরিসো অস্সো. চতুপুরিসো রথোতি একো সারথি, একো যোধো, দ্ৰে আণিরক্খকাতি এৰং চতুপুরিসো রথোতি.
উয্যোধিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
অচেলকৰগ্গো পঞ্চমো.