৫. পঠমপৰারণাসিক্খাপদৰণ্ণনা
ভুত্তৰাতি কতভত্তকিচ্চো. সাসপমত্তম্পি অজ্ঝোহরিতন্তি এৰং পরিত্তম্পি ভোজনং সঙ্খাদিত্ৰা ৰা অসঙ্খাদিত্ৰা ৰা গিলিতং. পৰারিতোতি পটিক্খেপিতো. যো হি ভুঞ্জন্তো পরিৰেসকেন উপনীতং ভোজনং অনিচ্ছন্তো পটিক্খিপতি, সো তেন পৰারিতো পটিক্খিপিতো নাম হোতি. ব্যঞ্জনং পন অনাদিযিত্ৰা অত্থমত্তমেৰ দস্সেতুং ‘‘কতপ্পৰারণো কতপ্পটিক্খেপোতি অত্থো’’তি ৰুত্তং. সোপি চ পটিক্খেপো যস্মা ন পটিক্খেপমত্তেন, অথ খো পঞ্চঙ্গৰসেন. তেনস্স পদভাজনে ‘‘অসনং পঞ্ঞাযতী’’তিআদি (পাচি. ২৩৯) ৰুত্তং.
ভোজনং পঞ্ঞাযতীতি পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতরং পত্তাদীসু দিস্সতি. তেনাহ ‘‘পৰারণপ্পহোনকং চে ভোজন’’ন্তিআদি. সালীতি (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯) অন্তমসো নীৰারং উপাদায সব্বাপি সালিজাতি. ৰীহীতি সব্বাপি ৰীহিজাতি. যৰগোধুমেসু ভেদো নত্থি. কঙ্গূতি সেতরত্তকাল়ভেদা সব্বাপি কঙ্গুজাতি. ৰরকোতি অন্তমসো ৰরকচোরকং উপাদায সব্বাপি সেতৰণ্ণা ৰরকজাতি. কুদ্রূসকোতি কাল়কোদ্রৰো চেৰ সামাকাদিভেদা চ সব্বাপি তিণধঞ্ঞজাতি.
নীৰারৰরকচোরকা চেত্থ ‘‘ধঞ্ঞানুলোমা’’তি ৰদন্তি. যাগুন্তি অম্বিলযাগুখীরযাগুআদিভেদং যং কিঞ্চি যাগুং. ইমিনাৰ পাযাসস্সাপি গহিতত্তা ‘‘অম্বিলপাযাসাদীসু অঞ্ঞতরং পচামাতি ৰা’’তি ন ৰুত্তং. পৰারণং জনেতীতি অনতিরিত্তভোজনাপত্তিনিবন্ধনং পটিক্খেপং সাধেতি. সচে পন ওধি ন পঞ্ঞাযতি, যাগুসঙ্গহং গচ্ছতি, পৰারণং ন জনেতি. পুন পৰারণং জনেতি ঘনভাৰগমনতো পট্ঠায ভোজনসঙ্গহিতত্তাতি অধিপ্পাযো.
উদককঞ্জিকখীরাদীনি আকিরিত্ৰাতি উদকঞ্চেৰ কঞ্জিকঞ্চ খীরাদীনি চ আকিরিত্ৰা তেহি সদ্ধিং অমদ্দিত্ৰা ভত্তমিস্সকে কত্ৰা. তেনাহ ‘‘যাগুং গণ্হথা’’তিআদি. সচে পন ভত্তে উদককঞ্জিকখীরাদীনি আকিরিত্ৰা মদ্দিত্ৰা ‘‘যাগুং গণ্হথা’’তি দেন্তি, পৰারণা ন হোতি. যাগুযাপীতি এৰং যাগুসঙ্গহং গতায ৰা অঞ্ঞায ৰা যাগুযাপি. সুদ্ধরসকো, পন রসকযাগু ৰা ন জনেতি.
পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতরৰসেন ৰিপ্পকতভোজনভাৰস্স উপচ্ছিন্নত্তা ‘‘দ্ৰেপি খাদিতানি হোন্তি…পে… ন পৰারেতী’’তি ৰুত্তং. অকপ্পিযমংসং (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯), অকপ্পিযভোজনঞ্চ বুদ্ধপটিকুট্ঠং পটিক্খিপতো পৰারণায অৰত্থুতায ন পৰারণা হোতীতি আহ ‘‘যো পনা’’তিআদি. যঞ্হি ভিক্খুনো খাদিতুং ৰট্টতি, তং এৰ পটিক্খিপতো পৰারণা হোতি. ইদং পন জানন্তো অকপ্পিযত্তা পটিক্খিপতি. অজানন্তোপি পটিক্খিপিতব্বট্ঠানে ঠিতমেৰ পটিক্খিপতি নাম, তস্মা ন পৰারেতি. সচে পন অকপ্পিযমংসং খাদন্তো কপ্পিযমংসং ৰা ভোজনং ৰা পটিক্খিপতি, পৰারেতি. কস্মা? ৰত্থুতায. যঞ্হি তেন পটিক্খিত্তং, তং পৰারণায ৰত্থু. যং পন খাদতি, তং কিঞ্চাপি পটিক্খিপিতব্বট্ঠানে ঠিতং, খাদিযমানং পন মংসভাৰং ন জহতি, তস্মা পৰারেতি. কো পন ৰাদো কপ্পিযমংসং খাদতো কপ্পিযমংসভোজনপ্পটিক্খেপে. এস নযো অকপ্পিযভোজনং খাদতো কপ্পিযভোজনপ্পটিক্খেপে.
ভোজনে সতীতি পঞ্চসু ভোজনেসু একস্মিম্পি ভোজনে সতি. অঞ্ঞং ৰুত্তলক্খণং ভোজনন্তি পত্তাদিগততো অঞ্ঞং ৰুত্তলক্খণং পঞ্চসু ভোজনেসু একম্পি ভোজনং. ‘‘নিরপেক্খো হোতী’’তি এতস্সেৰ ৰিৰরণং ‘‘যং পত্তাদীসূ’’তিআদি. ন কেৰলং নিরপেক্খো ৰাতি আহ ‘‘অঞ্ঞত্র ৰা’’তিআদি. সো পটিক্খিপন্তোপি ন পৰারেতীতি তস্মিং চে অন্তরে অঞ্ঞং ভোজনং অভিহটং, তং সো পটিক্খিপন্তোপি ন পৰারেতি. কস্মা? ৰিপ্পকতভোজনভাৰস্স উপচ্ছিন্নত্তা.
‘‘উপনামেতী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯) ইমিনা কাযাভিহারং দস্সেতি. হত্থে ৰা আধারকে ৰাতি এত্থ ৰা-সদ্দো অৰুত্তৰিকপ্পত্থো, তেন ‘‘ঊরূসু ৰা’’তি ৰিকপ্পেতি. দূরে নিসিন্নস্স দহরভিক্খুস্স পত্তং পেসেত্ৰা ‘‘ইতো ওদনং গণ্হাহী’’তি ৰদতি, গণ্হিত্ৰা পন গতো তুণ্হী তিট্ঠতি, তম্পি পটিক্খিপতো এসেৰ নযো. কস্মা? ভিক্খুস্স দূরভাৰতো, দূতস্স চ অনভিহরণতো. সচে পন গহেত্ৰা আগতো ভিক্খু ‘‘ইমং ভত্তং গণ্হা’’তি ৰদতি, তং পটিক্খিপতো পৰারণা হোতি. এৰং ৰুত্তেপীতি ‘‘ভত্তং গণ্হা’’তি ৰুত্তেপি.
ভত্তপচ্ছিং গহেত্ৰা পরিৰিসন্তস্সাতি একেন হত্থেন ভত্তপচ্ছিং গহেত্ৰা একেন হত্থেন কটচ্ছুং গহেত্ৰা পরিৰিসন্তস্স. অঞ্ঞো ‘‘অহং ধারেস্সামী’’তি গহিতমত্তকমেৰ করোতীতি অঞ্ঞো আগন্ত্ৰা ‘‘অহং পচ্ছিং ধারেস্সামি, ত্ৰং ওদনং দেহী’’তি ৰত্ৰা গহিতমত্তকমেৰ করোতি. অভিহটাৰ হোতীতি পরিৰেসকেনেৰ অভিহটাৰ হোতি. ইদানি অসতি তস্স দাতুকামাভিহারে গহণসমযেপি পটিক্খিপতো ন হোতীতি দস্সেতুং ‘‘সচে পনা’’তিআদি ৰুত্তং. উদ্ধটেতি উদ্ধটে ভত্তে. কটচ্ছুঅভিহারোযেৰ হি তস্স অভিহারোতি অধিপ্পাযো. অনন্তরস্স দিয্যমানেতি অনন্তরস্স ভিক্খুনো ভত্তে দিয্যমানে. কাযৰিকারেনাতি ‘‘অঙ্গুলিং ৰা হত্থং ৰা মচ্ছিকবীজনিং ৰা চীৰরকণ্ণং ৰা চালেতি, ভমুকায ৰা আকারং করোতি, কুদ্ধো ৰা ওলোকেতী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯) এৰং ৰুত্তেন অঙ্গুলিচলনাদিনা কাযৰিকারেন. ‘‘অলং মা দেহী’’তিআদিনা ৰচীৰিকারেনাতি ‘‘অল’’ন্তি ৰা ‘‘ন গণ্হামী’’তি ৰা ‘‘মা আকিরা’’তি ৰা ‘‘অপগচ্ছা’’তি ৰা এৰং যেন কেনচি ৰচীৰিকারেন.
অভিহটে পন ভত্তে পৰারণায ভীতো হত্থে অপনেত্ৰা পুনপ্পুনং পত্তে ওদনং আকিরন্তং ‘‘আকির আকির, কোট্টেত্ৰা পূরেহী’’তি ৰদতো পৰারণা ন হোতি. এস নযো ভত্তং অভিহরন্তং ভিক্খুং সল্লক্খেত্ৰা ‘‘কিং, আৰুসো, ইতোপি কিঞ্চি গণ্হিস্সসি, দম্মি তে কিঞ্চী’’তি ৰদতোপি.
‘‘রসং পটিগ্গণ্হথা’’তি অপ্পৰারণাজনকস্স নামং গহেত্ৰা ৰুত্তত্তা ‘‘তং সুত্ৰা পটিক্খিপতো পৰারণা নত্থী’’তি ৰুত্তং. মংসরসন্তি এত্থ পন ন কেৰলং মংসস্স রসং ‘‘মংসরস’’মিচ্চেৰ ৰিঞ্ঞাযতি, অথ খো মংসঞ্চ রসঞ্চ মংসরসন্তি এৰং পৰারণাজনকনামৰসেনাপি. তস্মা তং পটিক্খিপতো পৰারণাৰ হোতীতি আহ ‘‘মংসরসন্তি ৰুত্তে পন পটিক্খিপতো পৰারণা হোতী’’তি. পরতো মচ্ছমংসং ব্যঞ্জনন্তি এত্থাপি এসেৰ নযো. যস্মিং ইরিযাপথে পৰারেতি, তং অৰিকোপেন্তেনেৰ ভুঞ্জিতব্বন্তি যো গচ্ছন্তো (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯) পৰারেতি, তেন গচ্ছন্তেনেৰ ভুঞ্জিতব্বং. কদ্দমং ৰা উদকং ৰা পত্ৰা ঠিতেন অতিরিত্তং কারেতব্বং. সচে অন্তরা নদী পূরা হোতি, নদিতীরে গুম্বং অনুপরিযাযন্তেন ভুঞ্জিতব্বং. অথ নাৰা ৰা সেতু ৰা অত্থি, তং অভিরুহিত্ৰাপি চঙ্কমন্তেনেৰ ভুঞ্জিতব্বং, গমনং ন উপচ্ছিন্দিতব্বং. এস নযো ইতরইরিযাপথেসুপি. তং তং ইরিযাপথং কোপেন্তেন অতিরিত্তং কারেতব্বং. যো উক্কুটিকোৰ নিসীদিত্ৰা পৰারেতি, তেন উক্কুটিকেনেৰ ভুঞ্জিতব্বং. তস্স পন হেট্ঠা পলালপীঠং ৰা কিঞ্চি ৰা নিসীদনং দাতব্বং. পীঠকে নিসীদিত্ৰা পৰারিতেন পন আসনং অচালেত্ৰাৰ চতস্সো দিসা পরিৰত্তন্তেন ভুঞ্জিতুং লব্ভতি. মঞ্চে নিসীদিত্ৰা পৰারিতেন ইতো ৰা এত্তো ৰা সংসরিতুং ন লব্ভতি. সচে পন সহ মঞ্চেন উক্খিপিত্ৰা অঞ্ঞত্র নেন্তি, ৰট্টতি. নিপজ্জিত্ৰা পৰারিতেনাপি নিপন্নেনেৰ ভুঞ্জিতব্বং. পরিৰত্তন্তেন যেন পস্সেন নিপন্নো, তস্স ঠানং নাতিক্কমেতব্বং.
অলমেতং সব্বন্তি এতং সব্বং অলং পরিযত্তং, ইদম্পি তে অধিকং, ইতো অঞ্ঞং ন লচ্ছসীতি অধিপ্পাযো. যো অতিরিত্তং করোতীতি যো ‘‘অলমেতং সব্ব’’ন্তি অতিরিত্তং করোতি. পটিপক্খনযেনাতি ‘‘কপ্পিযকতং, পটিগ্গহিতকতং, উচ্চারিতকতং, হত্থপাসে কতং, ভুত্তাৰিনা কতং, ভুত্তাৰিনা পৰারিতেন আসনা অৰুট্ঠিতেন কতং ‘অলমেতং সব্ব’ন্তি ৰুত্ত’’ন্তি (পাচি. ২৩৯) ইমেহি সত্তহি ৰিনযকম্মাকারেহি যং অতিরিত্তং কপ্পিযং কতং, যঞ্চ গিলানাতিরিত্তং, তদুভযম্পি অতিরিত্তন্তি এৰং তস্সেৰ পটিপক্খনযেন. এত্থ চ ‘‘অলমেতং সব্ব’’ন্তি তিক্খত্তুং ৰত্তব্বং, অযং কির আচিণ্ণো. ৰিনযধরা পন ‘‘সকিং এৰ ৰত্তব্ব’’ন্তি ৰদন্তি.
কস্মা তং সো পুন কাতুং ন লভতীতি আহ ‘‘যঞ্হী’’তিআদি. তত্থ যঞ্হি অকতন্তি যেন পঠমং কপ্পিযং কতং, তেন যং অকতং, তং কাতব্বং. পঠমভাজনে পন কাতুং ন লব্ভতি. যেন চ অকতন্তি অঞ্ঞেন ভিক্খুনা যেন পঠমং ন কতং, তেন চ কাতব্বন্তি অত্থো. ৰুত্তন্তি সীহল়ট্ঠকথাসু ৰুত্তং. অঞ্ঞস্মিং পন ভাজনেতি যস্মিং পন ভাজনে পঠমং কতং, ততো অঞ্ঞস্মিং পত্তে ৰা কুণ্ডে ৰা পচ্ছিযং ৰা যত্থ কত্থচি পুরতো ঠপেত্ৰা ওনামিতভাজনে.
অঞ্ঞত্র ভুঞ্জনৰত্থুস্মিন্তি ভুত্তাৰিনা পৰারিতেন হুত্ৰা অঞ্ঞত্র ভুঞ্জনৰত্থুস্মিং. তিকপাচিত্তিযন্তি অনতিরিত্তে অনতিরিত্তসঞ্ঞিৰেমতিকঅতিরিত্তসঞ্ঞীনং ৰসেন তীণি পাচিত্তিযানি. অজ্ঝোহরতো চ দুক্কটন্তি অজ্ঝোহরতো অজ্ঝোহারে অজ্ঝোহারে দুক্কটং. সচে পন আমিসসংসট্ঠানি হোন্তি, আহারত্থাযপি অনাহারত্থাযপি পটিগ্গহেত্ৰা অজ্ঝোহরন্তস্স পাচিত্তিযমেৰ. তেসং অনুঞ্ঞাতপরিভোগৰসেনাতি যামকালিকাদীনং অনুঞ্ঞাতপরিভোগৰসেন, যামকালিকং পিপাসায সতি পিপাসচ্ছেদনত্থং, সত্তাহকালিকং যাৰজীৰিকঞ্চ তেন তেন উপসমেতব্বকে আবাধে সতি তস্স উপসমনত্থন্তি ৰুত্তং হোতি. ইদম্পি অজ্ঝোহরণতো কাযকম্মং, ৰাচায ‘‘অতিরিত্তং করোথ ভন্তে’’তি অকারাপনেন ৰচীকম্মন্তি আহ ‘‘সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনসদিসানেৰা’’তি. কিরিযাকিরিযন্তি এত্থ পটিক্খিপিত্ৰা ভুঞ্জনং কিরিযং. অতিরিত্তস্স অকরণং অকিরিযন্তি ৰেদিতব্বং.
পঠমপৰারণাসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.