৩. ওৰাদৰগ্গো

১. ওৰাদসিক্খাপদৰণ্ণনা

অট্ঠঙ্গসমন্নাগতস্সাতি ‘‘সীলৰা হোতী’’তিআদীহি (পাচি. ১৪৭) অট্ঠহি অঙ্গেহি সমন্নাগতস্স. অনুঞ্ঞাতাতি ইমস্স সিক্খাপদস্স নিদানে অনুঞ্ঞাতা. ‘‘ৰস্সসতূপসম্পন্নাযা’’তিআদি ৰক্খমানঅট্ঠগরুধম্মদস্সনং. তত্থ সামীচিকম্মন্তি মগ্গসম্পদানবীজনপানীযাপুচ্ছনাদিকং অনুচ্ছৰিকং ৰত্তং. আদিসদ্দেন –

‘‘ন ভিক্খুনিযা অভিক্খুকে আৰাসে ৰস্সং ৰসিতব্বং, অন্ৰদ্ধমাসং ভিক্খুনিযা ভিক্খুসঙ্ঘতো দ্ৰে ধম্মা পচ্চাসীসিতব্বা উপোসথপুচ্ছকঞ্চ ওৰাদূপসঙ্কমনঞ্চ, ৰস্সংৰুট্ঠায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে তীহি ঠানেহি পৰারেতব্বং দিট্ঠেন ৰা সুতেন ৰা পরিসঙ্কায ৰা, গরুধম্মং অজ্ঝাপন্নায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে পক্খমানত্তং চরিতব্বং, দ্ৰে ৰস্সানি ছসু ধম্মেসু সিক্খিতসিক্খায সিক্খমানায উভতোসঙ্ঘে উপসম্পদা পরিযেসিতব্বা, ন ভিক্খুনিযা কেনচি পরিযাযেন ভিক্খু অক্কোসিতব্বো পরিভাসিতব্বো, অজ্জতগ্গে ওৰটো ভিক্খুনীনং ভিক্খূসু ৰচনপথো, অনোৰটো ভিক্খূনং ভিক্খুনীসু ৰচনপথো’’তি (চূল়ৰ. ৪০৩; অ. নি. ৮.৫১) –

ইমে সত্ত ধম্মে সঙ্গণ্হাতি. গরুধম্মেতি গরুকে ধম্মে. তে হি গারৰং কত্ৰা ভিক্খুনীহি সম্পটিচ্ছিতব্বত্তা ‘‘গরুধম্মা’’তি ৰুচ্চন্তি.

অঞ্ঞেন ৰা ধম্মেনাতি ঠপেত্ৰা অট্ঠ গরুধম্মে অঞ্ঞেন যেন কেনচি ধম্মেন. ভিক্খুনীসু উপসম্পন্নমত্তং ৰা ওৰদতোতি ভিক্খুনীসু উপসম্পন্নমত্তং গরুধম্মেন ওৰদতো ৰা. ভিক্খূনং সন্তিকে উপসম্পন্নায যথাৰত্থুকমেৰ. ‘‘অধম্মকম্মে’’তিআদীসু ভিক্খুনোৰাদসম্মুতিকম্মং ‘‘কম্ম’’ন্তি ৰেদিতব্বন্তি আহ ‘‘সম্মতস্সাপী’’তিআদি. ৰগ্গে ভিক্খুনিসঙ্ঘে ওৰদতো তিকপাচিত্তিযন্তি ৰগ্গে ভিক্খুনিসঙ্ঘে ওৰদতো ৰগ্গসঞ্ঞিৰেমতিকসমগ্গসঞ্ঞীনং ৰসেন তীণি পাচিত্তিযানি. তথা ৰেমতিকস্স চাতি অধম্মকম্মে ৰেমতিকস্স চ ৰগ্গে ভিক্খুনিসঙ্ঘে ওৰদতো তিকপাচিত্তিযন্তি অত্থো. এস নযো ধম্মকম্মসঞ্ঞিনো চাতি এত্থাপি. যথা চ ৰগ্গে ভিক্খুনিসঙ্ঘে ওৰদতো নৰ পাচিত্তিযানি, এৰং অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞিনো সমগ্গে ভিক্খুনিসঙ্ঘে ওৰদতো তস্মিং সঙ্ঘে ৰগ্গসঞ্ঞিৰেমতিকসমগ্গসঞ্ঞীনং ৰসেন তিকপাচিত্তিযং, তথা ৰেমতিকস্স চ ধম্মকম্মসঞ্ঞিনো চাতি নৰ পাচিত্তিযানি. তেনাহ ‘‘সমগ্গেপি ভিক্খুনিসঙ্ঘে নৰা’’তিআদি. ধম্মকম্মে পন অধম্মকম্মসঞ্ঞিনো ৰগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ওৰদতো তিকদুক্কটং, তথা ৰেমতিকস্স, ধম্মকম্মসঞ্ঞিনো চাতি নৰ দুক্কটানি. সমগ্গং পন ভিক্খুনিসঙ্ঘং ওৰদতো অট্ঠাতি সত্তরস দুক্কটানি. তেনাহ ‘‘সচে পনা’’তিআদি. অঞ্ঞং ধম্মন্তি অঞ্ঞং সুত্তন্তং ৰা অভিধম্মং ৰা. ‘‘সমগ্গাম্হায্যা’’তি ৰচনেন হি ওৰাদং পচ্চাসীসন্তি. তস্মা ঠপেত্ৰা ওৰাদং অঞ্ঞং ধম্মং ভণন্তস্স দুক্কটং. ওৰাদঞ্চ অনিয্যাতেত্ৰাতি ‘‘এসো ভগিনি ওৰাদো’’তি অৰত্ৰা. পরিপুচ্ছং দেতীতি তস্সাযেৰ পগুণায গরুধম্মপাল়িযা অত্থং ভণতি. ওসারেহীতি উচ্চারেহি, কথেহীতি অত্থো. ওসারেতীতি অট্ঠগরুধম্মপাল়িং ৰদতি. পঞ্হং পুট্ঠোতি গরুধম্মনিস্সিতং ৰা খন্ধাদিনিস্সিতং ৰা পঞ্হং ভিক্খুনিযা পুট্ঠো.

ওৰাদসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. অত্থঙ্গতসিক্খাপদৰণ্ণনা

একতোউপসম্পন্নন্তি ভিক্খুনিসঙ্ঘে উপসম্পন্নমত্তং. ইতো পরম্পি চ যত্থ যত্থ ‘‘একতোউপসম্পন্ন’’ন্তি ৰুচ্চতি, সব্বত্থ অযমেৰ অত্থো দট্ঠব্বো.

অত্থঙ্গতসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. ভিক্খুনুপস্সযসিক্খাপদৰণ্ণনা

সংৰাসাযাতি উপোসথাদিঅত্থং. ইতরন্তি উভতোসঙ্ঘে উপসম্পন্নং.

ভিক্খুনুপস্সযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. আমিসসিক্খাপদৰণ্ণনা

তণ্হাদিট্ঠীহি আমসিতব্বতো আমিসং, চীৰরাদি, আমিসমেৰ হেতু আমিসহেতু. তেনাহ ‘‘চীৰরাদীনং অঞ্ঞতরহেতূ’’তি. আদিসদ্দেন পিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযসক্কারগরুকারমাননৰন্দনপূজনানং গহণং. অৰণ্ণকামতাযাতি অযসকামতাযেৰ.

ধম্মকম্মেতিআদীসু ভিক্খুনোৰাদসম্মুতিকম্মং ‘‘কম্ম’’ন্তি ৰেদিতব্বং. তত্থ তিকপাচিত্তিযন্তি ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞিৰেমতিকঅধম্মকম্মসঞ্ঞীনং ৰসেন তীণি পাচিত্তিযানি. তথেৰ অধম্মকম্মে তিকদুক্কটং ৰেদিতব্বং. অসম্মতন্তি সম্মতেন ৰা সঙ্ঘেন ৰা ভারং কত্ৰা ঠপিতং উপসম্পন্নং. ননু ওৰাদসম্মুতি উপসম্পন্নস্সেৰ দীযতি, ন সামণেরস্সাতি আহ ‘‘তত্থা’’তিআদি. সম্মতেন ৰা সঙ্ঘেন ৰা ঠপিতো পন বহুস্সুতো সামণেরো ‘‘অসম্মতো’’তি ৰেদিতব্বো. পকতিযা চীৰরাদিহেতু ওৰদন্তং পন এৰং ভণন্তস্সাতি পকতিযা চীৰরাদিহেতু ওৰদন্তং ‘‘এস চীৰরাদিহেতু ওৰদতী’’তি সঞ্ঞায এৰং ভণন্তস্স. ‘‘ন চীৰরাদিহেতু ওৰদতী’’তি সঞ্ঞায পন এৰং ভণন্তস্স দুক্কটং. অনামিসন্তরতাতি আমিসচিত্তাভাৰো, ‘‘আমিসহেতু ওৰদিস্সামী’’তি এৰং পৰত্তঅজ্ঝাসযাভাৰোতি অত্থো. চিত্তপরিযাযো হেত্থ অন্তরসদ্দো ‘‘যস্সন্তরতো ন সন্তি কোপা’’তিআদীসু (উদা. ২০) ৰিয.

আমিসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. চীৰরদানসিক্খাপদৰণ্ণনা

পঞ্চমসিক্খাপদং উত্তানত্থমেৰ.

চীৰরদানসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. চীৰরসিব্বনসিক্খাপদৰণ্ণনা

সূচিং পৰেসেত্ৰা পৰেসেত্ৰা নীহরণেতি আরাপথে আরাপথে পাচিত্তিযং. ‘‘সিব্বিস্সামী’’তি পন ৰিচারেন্তস্স, ছিন্দন্তস্সাপি দুক্কটং. সতক্খত্তুম্পি ৰিজ্ঝিত্ৰা সকিং নীহরন্তস্সাতি সকলসূচিং অনীহরন্তো দীঘসুত্তপ্পৰেসনত্থং সতক্খত্তুম্পি ৰিজ্ঝিত্ৰা সকিং নীহরন্তস্স. ‘‘সিব্বা’’তি ৰুত্তোতি সকিং ‘‘চীৰরং সিব্বা’’তি ৰুত্তো. নিট্ঠাপেতীতি সব্বং সূচিকম্মং পরিযোসাপেতি. তস্স আরাপথে আরাপথে পাচিত্তিযন্তি আণত্তস্স সূচিং পৰেসেত্ৰা পৰেসেত্ৰা নীহরণে একমেকং পাচিত্তিযং.

উদাযিত্থেরন্তি লাল়ুদাযিত্থেরং. ৰুত্তলক্খণং সিব্বনং ৰা সিব্বাপনং ৰাতি ‘‘সূচিং পৰেসেত্ৰা’’তিআদিনা ৰুত্তলক্খণং সিব্বনং ৰা সিব্বাপনং ৰা.

চীৰরসিব্বনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. সংৰিধানসিক্খাপদৰণ্ণনা

সংৰিদহিত্ৰাতি ‘‘এহি, অসুকগামং গচ্ছামা’’তি ৰা ‘‘স্ৰে অহং গচ্ছামি, ত্ৰম্পি আগচ্ছেয্যাসী’’তি ৰা ৰত্ৰা. তঞ্চ খো সংৰিদহনং অত্থতো সঙ্কেতকম্মন্তি আহ ‘‘গমনকালে সঙ্কেতং কত্ৰাতি অত্থো’’তি. অকপ্পিযভূমিযং সংৰিদহন্তস্সাতি অন্তোগামে, ভিক্খুনিউপস্সযদ্ৰারে, রথিকায, অঞ্ঞেসু ৰা চতুক্কসিঙ্ঘাটকহত্থিসালাদীসু ঠত্ৰা সংৰিদহন্তস্স. তেনাহ ‘‘তত্থ ঠপেত্ৰা’’তিআদি. আসন্নস্সাপীতি অচ্চাসন্নস্সাপি, রতনমত্তন্তরস্সাপীতি অধিপ্পাযো. অঞ্ঞস্স গামস্সাতি যতো নিক্খমতি, ততো অঞ্ঞস্স গামস্স. তং ওক্কমন্তস্সাতি তং অন্তরগামস্স উপচারং ওক্কমন্তস্স. সচে দূরং গন্তুকামো হোতি, গামূপচারগণনায ওক্কমন্তে ওক্কমন্তে পুরিমনযেনেৰ আপত্তি. তেনাহ ‘‘ইতি গামূপচারোক্কমনগণনায পাচিত্তিযানী’’তি. তস্স তস্স পন গামস্স অতিক্কমনে অনাপত্তি. গামে অসতীতি অদ্ধযোজনব্ভন্তরে গামে অসতি. তস্মিং পন গামে সতি গামন্তরগণনাযেৰ পাচিত্তিযানি. অদ্ধযোজনগণনায পাচিত্তিযন্তি অদ্ধযোজনে অদ্ধযোজনে পাচিত্তিযং, একমেকং অদ্ধযোজনং অতিক্কমন্তস্স ‘‘ইদানি অতিক্কমিস্সামী’’তি পঠমপাদে দুক্কটং, দুতিযপাদে পাচিত্তিযন্তি অত্থো. ইমস্মিঞ্হি নযে অতিক্কমনে আপত্তি, ওক্কমনে অনাপত্তি.

ৰিসঙ্কেতেনাতি (পাচি. অট্ঠ. ১৮৫) এত্থ ‘‘পুরেভত্তং গমিস্সামা’’তি ৰত্ৰা পচ্ছাভত্তং গচ্ছন্তি, ‘‘অজ্জ ৰা গমিস্সামা’’তি স্ৰে গচ্ছন্তি, এৰং কালৰিসঙ্কেতেযেৰ অনাপত্তি. দ্ৰারৰিসঙ্কেতে, পন মগ্গৰিসঙ্কেতে, ৰা সতিপি আপত্তিযেৰ. আপদাসূতি রট্ঠভেদে চক্কসমারুল়্হা জানপদা পরিযাযন্তি, এৰরূপাসু আপদাসু অনাপত্তি. চক্কসমারুল়্হাতি চ ইরিযাপথচক্কং ৰা সকটচক্কং ৰা সমারুল়্হাতি অত্থো. মাতুগামসিক্খাপদেনাতি (পাচি. ৪১৩ আদযো) সপ্পাণকৰগ্গে সত্তমসিক্খাপদেন.

সংৰিধানসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. নাৰাভিরুহনসিক্খাপদৰণ্ণনা

কীল়াপুরেক্খারোতি লোকস্সাদমিত্তসন্থৰৰসেন কীল়াপুরেক্খারো. তথেৰাতি কীল়াৰসেনেৰ. অগামকতীরপস্সেনাতি অদ্ধযোজনব্ভন্তরে গামানং অভাৰতো অগামকতীরপস্সেন. পাল়িযং ‘‘উদ্ধংগামিনিং ৰা অধোগামিনিং ৰা’’তি (পাচি. ১৮৬) ৰচনতো পন ৰাপিসমুদ্দাদীসু কীল়াপুরেক্খারতাযপি গচ্ছন্তস্স অনাপত্তি. তেনাহ ‘‘সমুদ্দে পন যথাসুখং গন্তুং ৰট্টতী’’তি. ৰিসঙ্কেতেনাতি ইধাপি কালৰিসঙ্কেতেনেৰ অনাপত্তি, তিত্থৰিসঙ্কেতেন, পন নাৰাৰিসঙ্কেতেন ৰা গচ্ছন্তস্স আপত্তিযেৰ.

সেসন্তি সদ্ধিং সমুট্ঠানাদীহি অৰসেসং, কেচি পন ‘‘কীল়াপুরেক্খারো ‘সংৰিদহিত্ৰা’তি (সারত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.১৮৮) ৰচনতো ইমং সিক্খাপদং অকুসলচিত্তং লোকৰজ্জং, তস্মা সেসং নাম ঠপেত্ৰা ‘পণ্ণত্তিৰজ্জং তিচিত্ত’ন্তি ইদং দ্ৰযং অৰসেস’’ন্তি ৰদন্তি, তং ন গহেতব্বং. কীল়াপুরেক্খারতায হি অভিরুহিত্ৰাপি গামন্তরোক্কমনে, অদ্ধযোজনাতিক্কমে ৰা সংৰেগং পটিলভিত্ৰা অরহত্তং ৰা সচ্ছিকরেয্য, নিদ্দং ৰা ওক্কমেয্য, কম্মট্ঠানং ৰা মনসি করোন্তো গচ্ছেয্য, কুতো চস্স অকুসলচিত্তসমঙ্গিতা, যেনিদং সিক্খাপদং অকুসলচিত্তং, লোকৰজ্জঞ্চ সিযাতি.

নাৰাভিরুহনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. পরিপাচিতসিক্খাপদৰণ্ণনা

পরিপাচিতন্তি পরিপাকমাপাদিতং, যথা লভতি, তথা কত্ৰা ঠপিতন্তি ৰুত্তং হোতি. তেনাহ ‘‘নেৰ তস্সা’’তিআদি তস্সাতি যো পরিভুঞ্জেয্য, তস্স ভিক্খুনো. ভিক্খুস্স গুণং পকাসেত্ৰাতি ‘‘অয্যো ভাণকো, অয্যো বহুস্সুতো’’তিআদিনা (পাচি. ১৯৫) গুণং পকাসেত্ৰা. পিণ্ডপাতন্তি পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতরং. কম্মসাধনোযং সমারম্ভসদ্দোতি আহ ‘‘সমারদ্ধ’’ন্তি. পটিযাদিতস্সাতি সম্পাদিতস্স. যস্মা ঞাতকপ্পৰারিতেহি ভিক্খুস্স অত্থায অসমারদ্ধোপি পিণ্ডপাতো অত্থতো সমারদ্ধোৰ হোতি যথাসুখং হরাপেতব্বতো, তস্মা ‘‘ঞাতকপ্পৰারিতানং ৰা সন্তক’’ন্তি ৰুত্তং.

উভযত্থাতি পরিপাচিতাপরিপাচিতেসু. অৰসেসেতি ভিক্খুনিপরিপাচিতেপি যাগুখজ্জকফলাফলাদিকে সব্বত্থ. নিমিত্তোভাসপরিকথাৰিঞ্ঞত্তিৰসেন পন অৰসেসেপি দুক্কটতো ন মুচ্চতি.

পরিপাচিতসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. রহোনিসজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা

উপরীতি অচেলকৰগ্গে. উপনন্দস্স চতুত্থসিক্খাপদেনাতি অপ্পটিচ্ছন্নে মাতুগামেন সদ্ধিং রহোনিসজ্জসিক্খাপদেন (পাচি. ২৮৪ আদযো). তঞ্হি উপনন্দত্থেরং আরব্ভ পঞ্ঞত্তেসু চতুত্থভাৰতো ‘‘উপনন্দস্স চতুত্থসিক্খাপদ’’ন্তি ৰুত্তং. যদি একপরিচ্ছেদং, অথ কস্মা ৰিসুং পঞ্ঞত্তন্তি আহ ‘‘অট্ঠুপ্পত্তিৰসেন পন ৰিসুং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি. তত্থ অট্ঠুপ্পত্তিৰসেনাতি অত্থস্স উপ্পত্তিৰসেন, ভিক্খুনিযা এৰ রহোনিসজ্জায উপ্পত্তিৰসেনাতি অত্থো. অযং হেত্থাধিপ্পাযো – চতুত্থসিক্খাপদৰত্থুতো ইমস্স সিক্খাপদস্স ৰত্থুনো পঠমং উপ্পন্নত্তা একপরিচ্ছেদেপি ইদং পঠমং ৰিসুং পঞ্ঞত্তন্তি.

রহোনিসজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ওৰাদৰগ্গো ততিযো.