৪. পঠমসেনাসনসিক্খাপদৰণ্ণনা

মঞ্চং ৰাতি মসারকো, বুন্দিকাবদ্ধো, কুল়ীরপাদকো, আহচ্চপাদকোতি ইমেসু চতূসু যং কঞ্চি মঞ্চং ৰা. পীঠং ৰাতি এত্থাপি এসেৰ নযো. ভিসিং ৰাতি উণ্ণভিসি, চোল়ভিসি, ৰাকভিসি, তিণভিসি, পণ্ণভিসীতি ইমাসু পঞ্চসু ভিসীসু যং কঞ্চি ভিসিং ৰা. তেনাহ ‘‘মঞ্চাদীসূ’’তিআদি. তত্থ ‘‘মঞ্চসঙ্খেপেনা’’তি ইমিনা পীঠসঙ্খেপং পটিক্খিপতি. কপ্পিযচম্মেনাতি মিগাজেল়কচম্মেন. এত্থ পন মিগচম্মে এণিমিগো, ৰাতমিগো, পসদমিগো, কুরুঙ্গমিগো, মিগমাতুকো, রোহিতমিগোতি এতেসংযেৰ চম্মানি ৰট্টন্তি, অঞ্ঞেসং পন –

মক্কটো কাল়সীহো চ, সরভো কদলীমিগো;

যে চ ৰাল়মিগা কেচি, তেসং চম্মং ন ৰট্টতীতি. (মহাৰ. অট্ঠ. ২৫৯);

তত্থ ৰাল়মিগাতি সীহব্যগ্ঘঅচ্ছতরচ্ছা. ন কেৰলঞ্চ এতেযেৰ, যেসং পন চম্মং ৰট্টতীতি ৰুত্তং, তে ঠপেত্ৰা অৰসেসা অন্তমসো গোমহিংসসসবিল়ারাদযোপি সব্বে ইমস্মিং অত্থে ‘‘ৰাল়মিগা’’ত্ৰেৰ ৰেদিতব্বা. এতেসঞ্হি সব্বেসং চম্মং ন ৰট্টতি. তালীসপত্তন্তি সুদ্ধং তমালপত্তং, অঞ্ঞেন মিস্সং পন ৰট্টতি. তিণৰাকচোল়েসু অকপ্পিযং নাম নত্থি. কিং পনেত্থ বিব্বোহনে ৰিয নিসীদিতুঞ্চ নিপজ্জিতুঞ্চ ন ৰট্টতীতি আহ ‘‘তত্থা’’তিআদি. ন কেৰলঞ্চেদমেৰাতি আহ ‘‘পমাণপরিচ্ছেদোপি চেত্থ নত্থী’’তি, ‘‘এত্তকমেৰ কাতব্ব’’ন্তি ভিসিযা পমাণনিযমোপি নত্থীতি অত্থো. মঞ্চভিসিপীঠভিসিভূমত্থরণভিসিচঙ্কমনভিসিপাদপুঞ্ছনভিসীতি এতাসং পন অনুরূপতো সল্লক্খেত্ৰা অত্তনো রুচিৰসেন পমাণং কাতব্বং. অন্তো সংৰেল্লিত্ৰা বদ্ধন্তি যথা ৰেমজ্ঝং সংখিত্তং হোতি, এৰং মজ্ঝে সুট্ঠু ৰেঠেত্ৰা বদ্ধং.

যে অট্ঠ মাসাতি সম্বন্ধো. ‘‘অৰস্সিকসঙ্কেতা’’তি এতস্সেৰ ৰিৰরণং ‘‘ৰস্সানমাসাতি এৰং অপঞ্ঞাতা’’তি, অপ্পতিতা অপ্পসিদ্ধাতি অত্থো. ‘‘অসঞ্ঞিতা’’তিপি পাঠো, তত্থ অৰিঞ্ঞাতাতি অত্থো. অট্ঠ মাসাতি চত্তারো হেমন্তিকা, চত্তারো গিম্হিকা মাসাতি অট্ঠ মাসা. ওৰস্সকমণ্ডপেতি সাখামণ্ডপপদরমণ্ডপানং যত্থ কত্থচি ওৰস্সকে মণ্ডপে. যত্থাতি যেসু জনপদেসু. সব্বত্থাতি সব্বেসু জনপদেসু. কাকাদীনং নিবদ্ধৰাসরুক্খমূলেতি যত্থ ধুৰনিৰাসেন কাকা ৰা কুলালা ৰা অঞ্ঞে ৰা সকুন্তা কুলাৰকে কত্ৰা ৰসন্তি, তাদিসস্স কাকাদীনং নিবদ্ধৰাসস্স যস্স কস্সচি রুক্খস্স হেট্ঠা. যত্থ পন গোচরপ্পসুতা সকুন্তা ৰিস্সমিত্ৰা গচ্ছন্তি, তস্স রুক্খস্স মূলে নিক্খিপিতুং ৰট্টতি. ‘‘কদাচিপী’’তি ইমিনা ন কেৰলং ৰস্সিকসঙ্কেতেযেৰাতি দস্সেতি. যত্থাতি যস্মিং পদেসে. যদাতি যস্মিং কালে.

সোতি যস্সত্থায সন্থতো, সো. পকতিসন্থতেতি পকতিযাৰ সন্থতে, যং নেৰত্তনা সন্থতং, ন পরেন সন্থরাপিতং, তস্মিন্তি ৰুত্তং হোতি. লজ্জী হোতীতি লজ্জনসীলো হোতি, পরিক্খারৰিনাসনে ভীতোতি অত্থো. তেনাহ ‘‘অত্তনো পলিবোধং ৰিয মঞ্ঞতী’’তি, ইমিনা অলজ্জিং আপুচ্ছিত্ৰা গন্তুং ন ৰট্টতীতি দস্সেতি. নিরপেক্খোতি ‘‘আগন্ত্ৰা উদ্ধরিস্সামী’’তি অপেক্খারহিতো, ইমিনা সাপেক্খো চে গচ্ছতি, অনাপত্তীতি দস্সেতি. তেনেৰ হি অনাপত্তিৰারে ‘‘ওতাপেন্তো গচ্ছতী’’তি (পাচি. ১১৩) ৰুত্তং. অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তোতি তং মগ্গং অতিক্কমিত্ৰা অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তো. লেড্ডুপাতূপচারতো বহি ঠিতত্তা ‘‘পাদুদ্ধারেন কারেতব্বো’’তি ৰুত্তং, অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তস্স পঠমপাদুদ্ধারে দুক্কটং, দুতিযপাদুদ্ধারে পাচিত্তিযন্তি অত্থো.

তিকপাচিত্তিযং সঙ্ঘিকে সঙ্ঘিকসঞ্ঞিৰেমতিকপুগ্গলিকসঞ্ঞীনং ৰসেন. ইমিনাৰ নযেন তিকদুক্কটম্পি ৰেদিতব্বং. চিমিলিকাদীনং অত্থো দুতিযসিক্খাপদে দস্সিতোৰ. পাদপুঞ্ছনী (পাচি. অট্ঠ. ১১২) নাম রজ্জুকেহি ৰা পিলোতিকাহি ৰা পাদপুঞ্ছনত্থং কতা. ফলকপীঠং নাম ফলকমযং পীঠং. ন কেৰলং চিমিলিকাদীনিযেৰ অজ্ঝোকাসে ঠপেত্ৰা গচ্ছন্তস্স দুক্কটন্তি আহ ‘‘যং ৰা পনা’’তিআদি. যং কিঞ্চি দারুভণ্ডং, যং কিঞ্চি মত্তিকাভণ্ডন্তি সম্বন্ধো. ‘‘অন্তমসো পত্তাধারকম্পী’’তি ইমিনা তালৰণ্টবীজনিপত্তপানীযউল়উঙ্কপানীযসঙ্খাদীসু ৰত্তব্বমেৰ নত্থীতি দস্সেতি.

অরঞ্ঞে (পাচি. অট্ঠ. ১১০) পণ্ণকুটীসু ৰসন্তানং সীলসম্পদায পসন্নচিত্তা মনুস্সা মঞ্চপীঠাদীনি দেন্তি ‘‘সঙ্ঘিকপরিভোগেন পরিভুঞ্জথা’’তি, তত্থ কিং কাতব্বন্তি আহ ‘‘আরঞ্ঞকেন পনা’’তিআদি. তত্থ অসতি অনোৰস্সকেতি পব্ভারাদিঅনোৰস্সকট্ঠানে অসতি. ইদঞ্চ লক্খণৰচনং ‘‘সভাগানং অভাৰে’’তি চ ইচ্ছিতব্বত্তা. আরঞ্ঞকেন হি ভিক্খুনা তত্থ ৰসিত্ৰা অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তেন সামন্তৰিহারে ভিক্খূনং পেসেত্ৰা গন্তব্বং. সভাগানং অভাৰে অনোৰস্সকে নিক্খিপিত্ৰা গন্তব্বং. অনোৰস্সকে অসতি রুক্খে লগ্গেত্ৰা গন্তব্বং.

ন কেৰলং ইদংযেৰ কত্ৰা গন্তুং ৰট্টতীতি আহ ‘‘যথা ৰা’’তিআদি. যথা ৰা উপচিকাহি ন খজ্জতীতি যথা ঠপিতে উপচিকাহি সেনাসনং ন খজ্জতি, এৰং তথা পাসাণানং উপরি ঠপনং কত্ৰাতি অত্থো. ইদং ৰুত্তং হোতি – চতূসু (পাচি. অট্ঠ. ১১৬) পাসাণেসু মঞ্চং ঠপেত্ৰা মঞ্চে অৰসেসমঞ্চপীঠানি আরোপেত্ৰা উপরি ভিসিআদিকং রাসিং কত্ৰা দারুভণ্ডং মত্তিকাভণ্ডং পটিসামেত্ৰা গমিকৰত্তং পূরেত্ৰা গন্তব্বন্তি.

অব্ভোকাসিকেনাপি ‘‘অহং উক্কট্ঠঅব্ভোকাসিকো’’তি চীৰরকুটিম্পি অকত্ৰা অসমযে অজ্ঝোকাসে পঞ্ঞপেত্ৰা নিসীদিতুং ৰা নিপজ্জিতুং ৰা ন ৰট্টতীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘অব্ভোকাসিকেনা’’তিআদি. সচে পন চতুগ্গুণেনপি চীৰরেন কতকুটি অতেমেন্তং রক্খিতুং নেৰ সক্কোতি, সত্তাহৰদ্দলিকাদীনি ভৰন্তি, ভিক্খুনো কাযানুগতিকত্তা ৰট্টতি. রুক্খমূলিকস্সাপি এসেৰ নযো.

যস্মিং ৰিস্সাসগ্গাহো রুহতি, তস্স সন্তকং অত্তনো পুগ্গলিকমিৰ হোতীতি আহ ‘‘ৰিস্সাসিকপুগ্গলিকে’’তি. যস্মিং পন ৰিস্সাসো ন রুহতি, তস্স সন্তকে দুক্কটমেৰ. অমনুস্সোতি যক্খো ৰা পেতো ৰা. পলিবুদ্ধং হোতীতি উপদ্দুতং হোতি.

পঠমসেনাসনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.