১. ভূতগামসিক্খাপদৰণ্ণনা

‘‘ভৰন্তী’’তি (সারত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.৯০) ইমিনা ৰিরুল়্হমূলে নীলভাৰং আপজ্জিত্ৰা ৰড্ঢমানকে তরুণগচ্ছে দস্সেতি. ‘‘অহেসু’’ন্তি ইমিনা পন ৰড্ঢিত্ৰা ঠিতে মহন্তে রুক্খগচ্ছাদিকে দস্সেতি. তেনাহ ‘‘জাযন্তী’’তিআদি. এত্থ চ ‘‘ভৰন্তী’’তি ইমস্স ৰিৰরণং ‘‘জাযন্তি ৰড্ঢন্তী’’তি, ‘‘অহেসু’’ন্তি ইমস্স ‘‘জাতা ৰড্ঢিতা’’তি. গামোতি সমূহো. পতিট্ঠিতহরিততিণরুক্খাদীনন্তি ভূমিযং পতিট্ঠিতস্স হরিততিণস্স চেৰ হরিতরুক্খাদীনঞ্চ. আদিসদ্দেন ওসধিগচ্ছলতাদযো ৰেদিতব্বা. নিমিত্তত্থে চ ভুম্মং. যো অত্থো সম্পজ্জতি, তমাহ ‘‘ভূতগামপাতব্যতাযা’’তিআদিনা.

ননু চ রুক্খাদযো চিত্তরহিততায ন জীৰা, চিত্তরহিততা চ পরিফন্দাভাৰতো, ছিন্নেপি ৰিরুহনতো, ৰিসদিসজাতিকভাৰতো, চতুযোনিযং অপরিযাপন্নতো চ ৰেদিতব্বা, ৰুড্ঢি পন পৰাল়সিলালৰণানম্পি ৰিজ্জতীতি ন তেসং জীৰভাৰে কারণং, ৰিসযগ্গহণঞ্চ নেসং পরিকপ্পনামত্তং সুপনং ৰিয চিঞ্চাদীনং, তথা দোহল়াদযো, অথ কস্মা ভূতগামস্স পাতব্যতায পাচিত্তিযং ইচ্ছিতন্তি? সমণঅসারুপ্পতো, তন্নিস্সিতসত্তানুরক্খণতো চ. তেনেৰাহ ‘‘জীৰসঞ্ঞিনো হি মোঘপুরিসা মনুস্সা রুক্খস্মি’’ন্তিআদি (পাচি. ৮৯). সাসপবীজকসেৰালম্পীতি সাসপবীজকসঙ্খাতং সেৰালম্পি, সাসপসেৰালং, বীজকসেৰালম্পীতি অত্থো. তত্থ সাসপসেৰালো নাম সাসপমত্তো খুদ্দকসেৰালো. বীজকসেৰালো নাম উপরি খুদ্দকপত্তো হেট্ঠা খুদ্দকমূলো সেৰালো.

মূলবীজখন্ধবীজফল়ুবীজঅগ্গবীজবীজবীজানন্তি এত্থ মূলমেৰ বীজং মূলবীজং. এৰং সেসেসুপি. তত্থ মূলবীজং হলিদ্দিআদিকং. খন্ধবীজং অস্সত্থাদিকং. ফল়ুবীজং উচ্ছুআদিকং. অগ্গবীজং হিরিৰেরাদিকং. বীজংবীজং পুব্বণ্ণাদিকং. ভাজনগতন্তি সরাৰাদিভাজনগতং. নিক্খন্তং মূলমত্তং এতস্মাতি নিক্খন্তমূলমত্তং. মত্ত সদ্দেন চেত্থ পণ্ণস্স নিক্খমনং পটিক্খিপতি. এস নযো নিক্খন্তঅঙ্কুরমত্তন্তি এত্থাপি. সচে পন মূলঞ্চ পণ্ণঞ্চ নিগ্গতং, ভূতগামসঙ্খং গচ্ছতি. ৰিদত্থিমত্তা পত্তৰট্টি নিগ্গচ্ছতীতি ৰিদত্থিমত্তা অনীলৰণ্ণা পত্তৰট্টি নিক্খমতি. তেনাহ ‘‘নিক্খন্তে’’তিআদি. হরিতো ন হোতীতি নীলৰণ্ণো ন হোতি. মুগ্গাদীনং পন পণ্ণেসু উট্ঠিতেসু, ৰীহিআদীনং ৰা অঙ্কুরে হরিতে ভূতগামসঙ্গহং গচ্ছন্তি. এস নযো অম্বট্ঠিআদীসু.

ভূতগামবীজগামেতি এত্থ ভূতগামতো ৰিযোজিতং ৰিরুহনসমত্থমেৰ মূলবীজাদিকং বীজগামো নামাতি ৰেদিতব্বং. উভযত্থাতি ভূতগামবীজগামেসু. অতথাসঞ্ঞিস্সাতি অভূতগামাবীজগামসঞ্ঞিস্স. কো পন ৰাদো অভূতগামাবীজগামেসু অভূতগামাবীজগামসঞ্ঞিস্স. অসঞ্চিচ্চাতি পাসাণরুক্খাদীনি ৰা পৰট্টেন্তস্স, সাখং ৰা কড্ঢন্তস্স, কত্তরদণ্ডেন ৰা ভূমিং পহরিত্ৰা গচ্ছন্তস্স তিণানি কুপ্পন্তি. তানি তেন ‘‘ৰিকোপেস্সামী’’তি এৰং সঞ্চিচ্চ অৰিকোপিতত্তা অসঞ্চিচ্চ ৰিকোপিতানি নাম হোন্তি. ইতি অসঞ্চিচ্চ ৰিকোপেন্তস্স অনাপত্তি.

অসতিযাতি অঞ্ঞৰিহিতো কেনচি সদ্ধিং কিঞ্চি কথেন্তো পাদঙ্গুট্ঠকেন ৰা হত্থেন ৰা তিণং ৰা লতং ৰা ৰিকোপেন্তো তিট্ঠতি, এৰং অসতিযা ৰিকোপেন্তস্স অনাপত্তি.

অজানিত্ৰাতি এত্থ অব্ভন্তরে ‘‘বীজগামো’’তি ৰা ‘‘ভূতগামো’’তি ৰা ন জানাতি, ‘‘ৰিকোপেমী’’তি পন জানাতি. এৰং তিণে ৰা পলালপুঞ্জে ৰা খণিত্তিং ৰা কুদালং ৰা সঙ্গোপনত্থায ঠপেতি, ডয্হমানহত্থো ৰা অগ্গিং পাতেতি. তত্র চে তিণানি ছিজ্জন্তি ৰা ডয্হন্তি ৰা, এৰং অজানিত্ৰা ৰিকোপেন্তস্স অনাপত্তি.

যেন কেনচি অগ্গিনাতি কট্ঠগ্গিগোমযগ্গিআদীসু যেন কেনচি অগ্গিনা, অন্তমসো লোহখণ্ডেনপি আদিত্তেন. ‘‘কপ্পিয’’ন্তি ৰত্ৰাৰাতি যায কাযচি ভাসায ‘‘কপ্পিয’’ন্তি ৰত্ৰাৰ. এৰ-সদ্দেন পঠমং অগ্গিনা ফুসিত্ৰা পচ্ছা ‘‘কপ্পিয’’ন্তি ৰত্তুং ন ৰট্টতী’’তি দস্সেতি. ‘‘পঠমং অগ্গিং নিক্খিপিত্ৰা তং অনুদ্ধরিত্ৰাৰ ‘কপ্পিয’ন্তি ৰুত্তে পন ৰট্টতী’’তি (সারত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.৯৩) ৰদন্তি. এস নযো সেসেসুপি. তথেৰাতি ‘কপ্পিয’ন্তি ৰত্ৰাৰ. অস্সমহিংসসূকরমিগগোরূপানং পন খুরা অতিখিণা, তস্মা তেহি ন কাতব্বং, কতম্পি অকতং হোতীতি আহ ‘‘ঠপেত্ৰা গোমহিংসাদীনং খুরে’’তি. হত্থিনখা পন খুরা ন হোন্তি, তস্মা তেহি ৰট্টতি. তিরচ্ছানানন্তি সীহব্যগ্ঘদীপিমক্কটানং, সকুন্তানঞ্চ. তেসঞ্হি নখা তিখিণা হোন্তি, তস্মা তেহি কাতব্বং. ‘‘অন্তমসো ছিন্দিত্ৰা আহটেনপী’’তি ইমিনা যেহি কাতুং ৰট্টতি, তেহি তত্থজাতকেহি কাতব্বন্তি এত্থ ৰত্তব্বমেৰ নত্থীতি দস্সেতি. ‘‘সত্থে ৰুত্তনযেনেৰা’’তি ইমিনা ছেদং ৰা ৰেধং ৰা দস্সেন্তেন ‘‘কপ্পিযন্তি ৰত্ৰাৰা’’তি ৰুত্তমতিদিসতি. এত্থ চ কিঞ্চাপি ‘‘কপ্পিযন্তি ৰত্ৰাৰ কাতব্ব’’ন্তিআদিনা কপ্পিযং করোন্তেন কত্তব্বাকারমেৰ দস্সিতং, তথাপি ভিক্খুনা ‘‘কপ্পিযং করোহী’’তি ৰুত্তেযেৰ অনুপসম্পন্নেন ‘‘কপ্পিয’’ন্তি ৰত্ৰা অগ্গিপরিজিতাদি কাতব্বন্তি গহেতব্বং. অৰচনং পন ‘‘পুনপি কপ্পিযং করোহীতি কারেত্ৰাৰ পরিভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি পঠমমেৰ ৰুত্তত্তা.

একস্মিং…পে… কপ্পিযে কতে সব্বং কতং হোতীতি একংযেৰ ‘‘কপ্পিযং করোমী’’তি অধিপ্পাযেনপি কপ্পিযে কতে একাবদ্ধত্তা সব্বং কতং হোতি. দারুকং ৰিজ্ঝতীতি জানিত্ৰা ৰা অজানিত্ৰা ৰা ৰিজ্ঝতি ৰা ৰিজ্ঝাপেতি ৰা, ৰট্টতিযেৰ. ভত্তসিত্থে ৰিজ্ঝতীতি এত্থাপি এসেৰ নযো. তং ৰিজ্ঝতি, ন ৰট্টতীতি ৰল্লিআদীনং ভাজনগতিকত্তাতি অধিপ্পাযো. ভিন্দাপেত্ৰা কপ্পিযং কারেতব্বন্তি বীজতো মুত্তস্স কটাহস্স ভাজনগতিকত্তা ৰুত্তং. অবীজন্তি অঙ্কুরজননসমত্থবীজরহিততরুণম্বফলাদি. তেনাহ ‘‘যং পন ফলং তরুণং হোতি, অবীজ’’ন্তি. নিব্বত্তবীজং নাম বীজং নিব্বত্তেত্ৰা ৰিসুং কত্ৰা পরিভুঞ্জিতুং সক্কুণেয্যং অম্বপনসাদিফলং. তেনাহ ‘‘বীজং অপনেত্ৰা পরিভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি. তত্থ কপ্পিযকরণকিচ্চং নত্থি, সযমেৰ কপ্পিযানীতি অধিপ্পাযো.

ভূতগামসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.