৮. চিত্তযমকং
উদ্দেসৰারৰণ্ণনা
১-৬২. চিত্তযমকৰণ্ণনাযং আদিতোৰ তযো সুদ্ধিকমহাৰারা হোন্তীতি ইমে তযো মহাৰারা সরাগাদিকুসলাদীহি মিস্সকা সুদ্ধিকা চ, তেসু আদিতো সুদ্ধিকা হোন্তীতি অত্থো. মিস্সকেসু চ একেকস্মিং সরাগাদিমিস্সকচিত্তে তযো তযো মহাৰারা, তে তত্থ তত্থ পন ৰুত্তে সম্পিণ্ডেত্ৰা ‘‘সোল়স পুগ্গলৰারা’’তিআদি ৰুত্তং, ন নিরন্তরং ৰুত্তেতি. ‘‘যস্স চিত্তং উপ্পজ্জতি ন নিরুজ্ঝতি, তস্স চিত্তং নিরুজ্ঝিস্সতি নুপ্পজ্জিস্সতী’’তিআদিনা উপ্পাদনিরোধানং পচ্চুপ্পন্নানাগতকালানঞ্চ সংসগ্গৰসেন একেকায পুচ্ছায পৰত্তত্তা ‘‘উপ্পাদনিরোধকালসম্ভেদৰারো’’তি ৰুত্তো. এৰং সেসানম্পি ৰারানং তংতংনামতা পাল়িঅনুসারেন ৰেদিতব্বা.
উদ্দেসৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিদ্দেসৰারৰণ্ণনা
৬৩. তথারূপস্সেৰ খীণাসৰস্স চিত্তং সন্ধাযাতি ইদং উপ্পাদক্খণসমঙ্গিপচ্ছিমচিত্তসমঙ্গিম্হি পুগ্গলে অধিপ্পেতে তঞ্চ চিত্তং অধিপ্পেতমেৰ হোতীতি কত্ৰা ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং. অরহতো পচ্ছিমচিত্তম্পীতি নুপ্পজ্জতি নিরুজ্ঝতীতি এৰংপকারং ভঙ্গক্খণসমঙ্গিমেৰ সন্ধায ৰুত্তং.
৬৫-৮২. উপ্পাদৰারস্স দুতিযপুচ্ছাৰিস্সজ্জনে চিত্তস্স ভঙ্গক্খণে, নিরোধসমাপন্নানং, অসঞ্ঞসত্তানং তেসং চিত্তং উপ্পজ্জিত্থ, নো চ তেসং চিত্তং উপ্পজ্জতীতি এত্থ ‘‘চিত্তস্স ভঙ্গক্খণে তেসং চিত্তং উপ্পজ্জিত্থা’’তি এতস্স ‘‘সব্বেসং চিত্তং খণপচ্চুপ্পন্নমেৰ হুত্ৰা উপ্পাদক্খণং অতীতত্তা উপ্পজ্জিত্থ নামা’’তি অত্থো ৰুত্তো. চিত্তস্স উপ্পাদক্খণে তেসং চিত্তং উপ্পজ্জিত্থ চেৰ উপ্পজ্জতি চাতি এতস্সপি উপ্পাদং পত্তত্তা উপ্পজ্জিত্থ, অনতীতত্তা উপ্পজ্জতি নামাতি দ্ৰযমেতং এৰং ন সক্কা ৰত্তুং. ন হি খণপচ্চুপ্পন্নে ‘‘উপ্পজ্জিত্থা’’তি অতীতৰোহারো অত্থি. যদি সিযা, যং ৰা পন চিত্তং উপ্পজ্জিত্থ, তং চিত্তং উপ্পজ্জতীতি এত্থ ‘‘নো’’তি অৰত্ৰা ৰিভজিতব্বং সিযা. তথা ‘‘যং চিত্তং উপ্পজ্জতি, তং চিত্তং উপ্পজ্জিত্থা’’তি এত্থ চ ‘‘নো’’তি অৰত্ৰা ‘‘আমন্তা’’তি ৰত্তব্বং সিযা. ‘‘চিত্তস্স ভঙ্গক্খণে’’তি পন ভিজ্জমানচিত্তসমঙ্গী পুগ্গলো ৰুত্তো, তস্স অতীতং চিত্তং উপ্পজ্জিত্থ, ন চ কিঞ্চি চিত্তং উপ্পজ্জতি. চিত্তস্স উপ্পাদক্খণেতি চ উপ্পজ্জমানচিত্তসমঙ্গী পুগ্গলো ৰুত্তো, তস্সপি অতীতং চিত্তং উপ্পজ্জিত্থ, তং পন চিত্তং উপ্পজ্জতীতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. চিত্তন্তি হি সামঞ্ঞৰচনং একস্মিং অনেকস্মিঞ্চ যথাগহিতৰিসেসে তিট্ঠতীতি. ‘‘যস্স ৰা পন চিত্তং উপ্পজ্জিস্সতি, তস্স চিত্তং উপ্পজ্জতীতি? চিত্তস্স ভঙ্গক্খণে’’তি এত্থ যস্স ৰা পন চিত্তং উপ্পজ্জিস্সতীতি এতেন সন্নিট্ঠানেন গহিতপুগ্গলস্সেৰ চিত্তস্স ভঙ্গক্খণেতি এৰং সব্বত্থ সন্নিট্ঠানৰসেন নিযমো ৰেদিতব্বো. উপ্পন্নুপ্পজ্জমানৰারো নিরুদ্ধনিরুজ্ঝমানৰারো চ পুগ্গলৰারাদীসু তীসুপি নিন্নানাকরণা উদ্দিট্ঠা নিদ্দিট্ঠা চ. তত্থ পুগ্গলৰারে অৰিসেসেন যং কঞ্চি তাদিসং পুগ্গলং সন্ধায ‘‘উপ্পন্নং উপ্পজ্জমান’’ন্তিআদি ৰুত্তং, ধম্মৰারে চিত্তমেৰ, পুগ্গলধম্মৰারে পুগ্গলং চিত্তঞ্চাতি অযমেত্থ ৰিসেসো দট্ঠব্বো.
৮৩. অতিক্কন্তকালৰারে ইমস্স পুগ্গলৰারত্তা পুগ্গলো পুচ্ছিতোতি পুগ্গলস্সেৰ ৰিস্সজ্জনেন ভৰিতব্বং. যথা যস্স চিত্তং উপ্পজ্জিত্থাতি এতেন ন কোচি পুগ্গলো ন গহিতো, এৰং যস্স চিত্তং উপ্পজ্জমানং খণং খণং ৰীতিক্কন্তং অতিক্কন্তকালন্তি এতেন সন্নিট্ঠানেন ন কোচি ন গহিতো. ন হি সো পুগ্গলো অত্থি, যস্স চিত্তং উপ্পাদক্খণং অতীতং নত্থি, তে চ পন নিরুজ্ঝমানক্খণাতীতচিত্তা ন ন হোন্তীতি পঠমো পঞ্হো ‘‘আমন্তা’’তি ৰিস্সজ্জিতব্বো সিযা, তথা দুতিযততিযা. চতুত্থো পন ‘‘পচ্ছিমচিত্তস্স ভঙ্গক্খণে তেসং চিত্তং ভঙ্গক্খণং অৰীতিক্কন্তং, নো চ তেসং চিত্তং উপ্পাদক্খণং অৰীতিক্কন্তং, ইতরেসং চিত্তং ভঙ্গক্খণঞ্চ অৰীতিক্কন্তং উপ্পাদক্খণঞ্চ অৰীতিক্কন্ত’’ন্তি ৰিস্সজ্জিতব্বো ভৰেয্য, তথা অৰিস্সজ্জেত্ৰা কস্মা সব্বত্থ চিত্তমেৰ ৰিভত্তন্তি? চিত্তৰসেন পুগ্গলৰৰত্থানতো. খণস্স হি ৰীতিক্কন্ততায অতিক্কন্তকালতাৰচনেন ৰত্তমানস্স চ চিত্তস্স ৰসেন পুগ্গলো উপ্পাদক্খণাতীতচিত্তো ৰুত্তো অতীতস্স চ, তত্থ পুরিমস্স চিত্তং ন ভঙ্গক্খণং ৰীতিক্কন্তং পচ্ছিমস্স ৰীতিক্কন্তন্তি এৰমাদিকো পুগ্গলৰিভাগো যস্স চিত্তস্স ৰসেন পুগ্গলৰৰত্থানং হোতি, তস্স চিত্তস্স তংতংখণৰীতিক্কমাৰীতিক্কমদস্সনৰসেন দস্সিতো হোতীতি সব্বৰিস্সজ্জনেসু চিত্তমেৰ ৰিভত্তং. অথ ৰা নযিধ ধম্মমত্তৰিসিট্ঠো পুগ্গলো পুচ্ছিতো, অথ খো পুগ্গলৰিসিট্ঠং চিত্তং, তস্মা চিত্তমেৰ ৰিস্সজ্জিতন্তি ৰেদিতব্বং. যদিপি পুগ্গলপ্পধানা পুচ্ছা, অথাপি চিত্তপ্পধানা, উভযথাপি দুতিযপুচ্ছায ‘‘আমন্তা’’তি ৰত্তব্বং সিযা, তথা পন অৰত্ৰা নিরোধক্খণৰীতিক্কমেন অতিক্কন্তকালতা ন উপ্পাদক্খণৰীতিক্কমেন অতিক্কন্তকালতা ৰিয ৰত্তমানস্স অত্থীতি দস্সনত্থং ‘‘অতীতং চিত্ত’’ন্তি ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং. যস্স চিত্তং ন উপ্পজ্জমানন্তি এত্থ উপ্পজ্জমানং খণং খণং ৰীতিক্কন্তং অতিক্কন্তকালং যস্স চিত্তং ন হোতীতি অত্থো. এস নযো ‘‘ন নিরুজ্ঝমান’’ন্তি এত্থাপি.
১১৪-১১৬. মিস্সকৰারেসু যস্স সরাগং চিত্তং উপ্পজ্জতি ন নিরুজ্ঝতি, তস্স চিত্তং নিরুজ্ঝিস্সতি নুপ্পজ্জিস্সতীতি পুচ্ছা, নোতি ৰিস্সজ্জনঞ্চ অট্ঠকথাযং দস্সিতং. পাল়িযং পন ‘‘যস্স সরাগং চিত্তং উপ্পজ্জতি ন নিরুজ্ঝতি, তস্স সরাগং চিত্তং নিরুজ্ঝিস্সতি নুপ্পজ্জিস্সতী’’তি মাতিকাঠপনাযং ৰুত্তত্তা ৰিস্সজ্জনেপি তথেৰ সন্নিট্ঠানসংসযত্থেসু সরাগাদিমিস্সকচিত্তৰসেনেৰ পুচ্ছা উদ্ধরিত্ৰা ‘‘সরাগপচ্ছিমচিত্তস্স উপ্পাদক্খণে তেসং সরাগং চিত্তং উপ্পজ্জতি ন নিরুজ্ঝতি নিরুজ্ঝিস্সতি নুপ্পজ্জিস্সতি, ইতরেসং সরাগচিত্তস্স উপ্পাদক্খণে তেসং সরাগং চিত্তং উপ্পজ্জতি ন নিরুজ্ঝতি নিরুজ্ঝিস্সতি চেৰ উপ্পজ্জিস্সতি চা’’তি এৰমাদিনা নযেন যেভুয্যেন সুদ্ধিকৰারসদিসমেৰ ৰিস্সজ্জনং কাতব্বন্তি কত্ৰা সংখিত্তন্তি ৰিঞ্ঞাযতি.
নিদ্দেসৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
চিত্তযমকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.