ধম্মুদ্দেসৰারকথা

ফস্সপঞ্চমকরাসিৰণ্ণনা

আচরিযানন্তি রেৰতাচরিযস্স. ন পনেতং সারতো দট্ঠব্বং. ন হি ফস্সাদীনং কামাৰচরাদিভাৰদস্সনত্থং ইদমারদ্ধং, কিন্তু তস্মিং সমযে ফস্সাদিসভাৰদস্সনত্থন্তি.

চিত্তস্স পঠমাভিনিপাতত্তাতি সব্বে চেতসিকা চিত্তাযত্তা চিত্তকিরিযাভাৰেন ৰুচ্চন্তীতি ফস্সো ‘‘চিত্তস্স পঠমাভিনিপাতো’’তি ৰুত্তো. কামং উপ্পন্নফস্সো পুগ্গলো চিত্তচেতসিকরাসি ৰা আরম্মণেন ফুট্ঠো ফস্সসহজাতায ৰেদনায তংসমকালমেৰ ৰেদেতি, ফস্সো পন ওভাসস্স পদীপো ৰিয ৰেদনাদীনং পচ্চযৰিসেসো হোতীতি পুরিমকালো ৰিয ৰুত্তো. গোপানসীনং উপরি তিরিযং ঠপিতকট্ঠং পক্খপাসো. কট্ঠদ্ৰযাদি ৰিয একদেসেন একপস্সেন অনল্লীযমানোপি রূপেন সহ ফস্সস্স সামঞ্ঞং অনল্লীযমানং সঙ্ঘট্টনমেৰ, ন ৰিসযভাৰো, সঙ্ঘট্টনঞ্চ ফস্সস্স চিত্তারম্মণানং সন্নিপতনভাৰো এৰ. ৰত্থারম্মণসন্নিপাতেন সম্পজ্জতীতি সঙ্ঘট্টনসম্পত্তিকো ফস্সো. পাণিদ্ৰযস্স সন্নিপাতো ৰিয চিত্তারম্মণসন্নিপাতো ফস্সো চিত্তস্স আরম্মণে সন্নিপতিতপ্পৰত্তিযা পচ্চযো হোতীতি কিচ্চট্ঠেনেৰ রসেন সঙ্ঘট্টনরসো. তথা পচ্চযভাৰো হি তস্স ফস্সস্স সঙ্ঘট্টনকিচ্চন্তি. যথা হি পাণিযা পাণিম্হি সঙ্ঘট্টনং তব্বিসেসভূতা রূপধম্মা, এৰং চিত্তস্স আরম্মণে সঙ্ঘট্টনং তব্বিসেসভূতো একো চেতসিকধম্মো দট্ঠব্বো. চিত্তেযেৰাতি এতেন চেতসিকসভাৰতং ৰত্থারম্মণেহি অসংসট্ঠং সঙ্ঘট্টনং ৰেদনায দস্সেতি, ন পন ৰত্থুনিস্সযতং পটিক্খিপতি. তস্স ফস্সস্স কারণভূতো তদনুরূপো সমন্নাহারো তজ্জাসমন্নাহারো. ইন্দ্রিযস্স তদভিমুখভাৰো আৰজ্জনায চ আরম্মণকরণং ৰিসযস্স পরিক্খততা অভিসঙ্খততা ৰিঞ্ঞাণস্স ৰিসযভাৰকরণন্তি অত্থো.

সুখৰেদনাযমেৰ লব্ভতি অস্সাদভাৰতোতি অধিপ্পাযো. ৰিস্সৰিতাযাতি অরহতায. অনেকত্থত্তা হি ধাতূনং অরহত্থো ৰিপুব্বো সুসদ্দো. ৰিস্সৰং ৰা সজনং ৰসিতা কামকারিতা ৰিস্সৰিতা. আরম্মণরসেকদেসমেৰ অনুভৰন্তীতি ইদং ফুসনাদিকিচ্চং একদেসানুভৰনমিৰ হোতীতি কত্ৰা ৰুত্তং. ৰেদযিতসভাৰো এৰ হি অনুভৰনন্তি. ফুসনাদিভাৰেন ৰা আরম্মণগ্গহণং একদেসানুভৰনং, ৰেদযিতভাৰেন গহণং যথাকামং সব্বানুভৰনং. এৰং সভাৰানেৰ তানি গহণানীতি ন ৰেদনায ৰিয ফস্সাদীনম্পি যথাসককিচ্চকরণেন সামিভাৰানুভৰনং চোদেতব্বং. অযং ইধাতি এতেন পঞ্চসু ৰেদনাসু ইমস্মিং চিত্তে অধিপ্পেতং সোমনস্সৰেদনং ৰদতি, তস্মা অসোমনস্সৰেদনং অপনেত্ৰা গহিতায সোমনস্সৰেদনায সমানা ইট্ঠাকারসম্ভোগরসতা ৰুত্তাতি ৰেদিতব্বা.

নিমিত্তেন পুনসঞ্জাননকিচ্চা পচ্চাভিঞ্ঞাণরসা. পুনসঞ্জাননস্স পচ্চযো পুনসঞ্জাননপচ্চযো, তদেৰ নিমিত্তং পুন…পে… নিমিত্তং, তস্স করণং পুন…পে… করণং. পুনসঞ্জাননপচ্চযভূতং ৰা নিমিত্তকরণং পুন…পে… করণং, তদস্সা কিচ্চন্তি অত্থো. পুনসঞ্জাননপচ্চযনিমিত্তকরণং নিমিত্তকারিকায নিমিত্তেন সঞ্জানন্তিযা চ সব্বায সঞ্ঞায সমানং ৰেদিতব্বং. ঞাণমেৰ অনুৰত্ততি, তস্মা অভিনিৰেসকারিকা ৰিপরীতগ্গাহিকা চ ন হোতীতি অধিপ্পাযো. এতেনুপাযেন সমাধিসম্পযুত্তায অচিরট্ঠানতা চ ন হোতীতি দট্ঠব্বা.

অভিসন্দহতীতি পবন্ধতি পৰত্তেতি. চেতনাভাৰো ব্যাপারভাৰো. দিগুণুস্সাহাতি ন দিগুণং ৰীরিযযোগং সন্ধায ৰুত্তং, অত্তনো এৰ পন ব্যাপারকিচ্চস্স মহন্তভাৰং দীপেতি. উস্সাহনভাৰেনাতি আদরভাৰেন. সা হি সযং আদরভূতা সম্পযুত্তে আদরযতীতি.

ৰিজাননং আরম্মণস্স উপলদ্ধি. সন্দহনং চিত্তন্তরস্স অনুপ্পবন্ধনং. চক্খুনা হি দিট্ঠন্তি চক্খুনা দট্ঠব্বং. যথা ‘‘দিট্ঠং সুতং মুতং ৰিঞ্ঞাত’’ন্তি দট্ঠব্বাদি ৰুচ্চতি, এৰমিধাপি ৰেদিতব্বং. চক্খুনা হীতিআদীসু চক্খুনা…পে… মনসা দ্ৰারেনাতি অত্থো. নগরগুত্তিকস্স ৰিয চিত্তস্স আরম্মণৰিভাৰনমত্তং উপধারণমত্তং উপলদ্ধিমত্তং কিচ্চং, আরম্মণপটিৰেধনপচ্চাভিঞ্ঞাণাদি পন কিচ্চং পঞ্ঞাসঞ্ঞাদীনন্তি ৰেদিতব্বং. পুরিমনিদ্দিট্ঠন্তি সমযৰৰত্থানে নিদ্দিট্ঠং. ভাৰেন্তো ৰিয ন ন উপ্পজ্জতি, কিন্তু উপ্পজ্জতীতি দস্সেতুং ‘‘চিত্তং হোতী’’তি ৰুত্তন্তি এতং হোতি-সদ্দস্স উপ্পজ্জতি-সদ্দস্স চ সমানত্থত্তে সতি যুজ্জেয্য, তদত্থত্তে চ তত্থ উপ্পন্নং হোতীতি ন ৰুচ্চেয্য. ন হি যুত্তং উপ্পন্নং উপ্পজ্জতীতি ৰত্তুং. চিত্তস্স চ উপ্পন্নতা সমযৰৰত্থানে ৰুত্তা এৰাতি কিং তস্স পুন উপ্পত্তিদস্সনেন. যেন চ সমযৰৰত্থানং কতং, তস্স নিদ্দেসো ন ন সক্কা কাতুন্তি কিং তং নিদ্দেসত্থং উদ্দেসেন দুতিযেন, নিদ্দেসেনেৰ চ ফস্সাদীহি চ অঞ্ঞত্তং চিত্তস্স সিজ্ঝতীতি কিং তদত্থেন পুন ৰচনেন, অঞ্ঞপ্পযোজনত্তা পন পুরিমস্স চিত্তৰচনস্স পচ্ছিমং ৰুত্তং. পুরিমঞ্হি সমযৰৰত্থানত্থমেৰ ৰুত্তং, ন ৰৰত্থিতসমযে ৰিজ্জমানধম্মদস্সনত্থং, ইতরঞ্চ তস্মিং সমযে ৰিজ্জমানধম্মদস্সনত্থং ৰুত্তং, ন সমযৰৰত্থানত্থং, ন চ অঞ্ঞদত্থং ৰচনং অঞ্ঞদত্থং ৰদতি, ন চ লেসেন ৰুত্তোতি কত্ৰা মহাকারুণিকো অত্থং পাকটং ন করোতীতি.

ফস্সপঞ্চমকরাসিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ঝানঙ্গরাসিৰণ্ণনা

ৰিতক্কেতীতি ধম্মতো অঞ্ঞস্স কত্তুনিৰত্তনত্থং ধম্মমেৰ কত্তারং নিদ্দিসতি. তস্স পন ৰসৰত্তিভাৰনিৰারণত্থং ‘‘ৰিতক্কনং ৰা’’তি ভাৰনিদ্দেসো. রূপং রূপন্তি পথৰী পথৰীতি ৰা আকোটেন্তো ৰিয হোতীতি আকোটনলক্খণো. আদিতো, অভিমুখং ৰা হননং আহননং, পরিতো, পরিৰত্তেত্ৰা ৰা আহননং পরিযাহননং. ৰিচারতো ওল়ারিকট্ঠেন ৰিচারস্সেৰ পুব্বঙ্গমট্ঠেন অনুরৰতো ওল়ারিকো তস্স চ পুব্বঙ্গমো ঘণ্টাভিঘাতো ৰিয হোতি ৰিতক্কো. সো যথা ঘণ্টাভিঘাতো পঠমাভিনিপাতো হোতি, এৰং আরম্মণাভিমুখনিরোপনট্ঠেন পঠমাভিনিপাতো হোতি. ৰিপ্ফারৰাতি ৰিচলনযুত্তো. অনুপ্পবন্ধেন পৰত্তিযন্তি উপচারে ৰা অপ্পনাযং ৰা সন্তানেন পৰত্তিযং. তত্থ হি ৰিতক্কো নিচ্চলো হুত্ৰা আরম্মণং অনুপৰিসিত্ৰা পৰত্ততি. মণ্ডলন্তি খলমণ্ডলং.

পিণযতীতি তপ্পেতি, ৰড্ঢেতি ৰা. ফরণরসাতি পণীতরূপেহি কাযস্স ব্যাপনরসা. উদগ্গভাৰো ওদগ্যং. খুদ্দিকা লহুং লোমহংসনমত্তং কত্ৰা ভিন্না ন পুন উপ্পজ্জতি. খণিকা বহুলং উপ্পজ্জতি. উব্বেগতো ফরণা নিচ্চলত্তা চিরট্ঠিতিকত্তা চ পণীততরা. পস্সদ্ধিযা নিমিত্তভাৰেন গব্ভং গণ্হন্তী. অপ্পনাসম্পযুত্তাৰ পীতি অপ্পনাসমাধিপূরিকাতি কত্ৰা সা ঠপিতা. ইতরা দ্ৰে খণিকোপচারসমাধিপূরিকা পীতী.

সমাধিচিত্তেনাতি সমাধিসহিতচিত্তেন. অৰিসারো অত্তনো এৰ অৰিসরণসভাৰো. অৰিক্খেপো সম্পযুত্তানং অৰিক্খিত্ততা. যেন সম্পযুত্তা অৰিক্খিত্তা হোন্তি, সো ধম্মো অৰিক্খেপোতি. ৰিসেসতোতি যেভুয্যেন. সুখৰিরহিতোপি হি অত্থি সমাধীতি. পদীপনিদস্সনেন সন্তানট্ঠিতিভাৰং সমাধিস্স দস্সেতি.

ঝানঙ্গরাসিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ইন্দ্রিযরাসিৰণ্ণনা

সদ্দহন্তি এতাযাতি সদ্দহনকিরিযায পৰত্তমানানং ধম্মানং তত্থ আধিপচ্চভাৰেন সদ্ধায পচ্চযতং দস্সেতি. তস্সা হি ধম্মানং তথাপচ্চযভাৰে সতি ‘‘পুগ্গলো সদ্দহতী’’তি ৰোহারো হোতি. পসাদনীযট্ঠানেসু পসাদস্স পটিপক্খভূতং অকুসলং অস্সদ্ধিযং মিচ্ছাধিমোক্খো চ. পসাদভূতো নিচ্ছযো ৰত্থুগতো অধিমোক্খলক্খণং, ন যেৰাপনকাধিমোক্খোতি. ইন্দট্ঠং কারেতীতি ‘‘মং অন্তরেন তুম্হাকং অধিমুচ্চনং নত্থি, মযা সদ্দহথা’’তি ৰিয অত্তানং অনুৰত্তেতি সম্পযুত্তধম্মে. এৰং সেসেসুপি. পক্খন্দনন্তি সংসীদনং. পঙ্কো কদ্দমতো ঘনীভূতো হোতি. পণকং পিচ্ছিলং উদকমলং. পীতং উদকং. ওকপ্পনলক্খণাতি অনুপৰিসিত্ৰা এৰমেতন্তি কপ্পনলক্খণা. অকলুসভাৰো অকালুসিযং, অনাৰিলভাৰোতি অত্থো. বুদ্ধাদিৰত্থূনি সদ্ধেয্যানি. সপ্পুরিসূপসেৰনসদ্ধম্মসৰনযোনিসোমনসিকারধম্মানুধম্মপটিপত্তিযো সোতাপত্তিযঙ্গানি. কুসলধম্মানং আদানে হত্থো ৰিয, সব্বসম্পত্তিনিপ্ফাদনে ৰিত্তং ৰিয, অমতকসিফলফলনে বীজং ৰিয দট্ঠব্বা.

ৰীরভাৰোতি যেন ৰীরো নাম হোতি, সো ধম্মোতি অত্থো. অনুবলপ্পদানং পগ্গহো. মগ্গো গন্তব্বো হোতি, মগ্গো গতো, কম্মং কত্তব্বং, কম্মং কতং, অপ্পমত্তকো আবাধো উপ্পন্নো, গিলানা ৰুট্ঠিতো হোতি অচিরৰুট্ঠিতো গেলঞ্ঞা, গামং ৰা নিগমং ৰা পিণ্ডায চরন্তো ন লভতি লূখস্স ৰা পণীতস্স ৰা ভোজনস্স যাৰদত্থং পারিপূরিং, লভতি…পে… পারিপূরিন্তি এতানি অনুরূপপচ্চৰেক্খণাসহিতানি অট্ঠ ৰীরিযারম্ভৰত্থূনি তংমূলকানি ৰা পচ্চৰেক্খণানি.

চিরকতাদিআরম্মণং উপগন্ত্ৰা ঠানং, অনিস্সজ্জনং ৰা আরম্মণস্স উপট্ঠানং. উদকে অলাবু ৰিয আরম্মণং পিলৰিত্ৰা গন্তুং অপ্পদানং পাসাণস্স ৰিয নিচ্চলস্স আরম্মণস্স ঠপনং সারণং অসম্মুট্ঠতাকরণং অপিলাপনং. অপিলাপে করোতি অপিলাপেতি. গতিযোতি নিপ্ফত্তিযো সম্ভৰতো ফলতো চ. অপরো নযোতি রসাদিদস্সনত্থং আরদ্ধং. সম্মোসপচ্চনীকং কিচ্চং অসম্মোসো, ন সম্মোসাভাৰমত্তং. সতিযা ৰত্থুভূতা কাযাদযো কাযাদিসতিপট্ঠানা, সতিযোযেৰ ৰা পুরিমা পচ্ছিমানং পদট্ঠানং.

ৰিক্খেপস্স উদ্ধচ্চস্স. পঞ্ঞাপেতীতি পকারেহি জানাপেতি. একালোকা হোতীতি ৰিপস্সনুপক্কিলেসোভাসং সন্ধাযাহ. মনতে ৰিজানাতি এতেনাতি ৰা মনো, এৰঞ্চ কত্ৰা ‘‘মনঞ্চ পটিচ্চ ধম্মে চা’’তি (ম. নি. ১.২০৪, ৪০০; ৩.৪২১, ৪২৫) কারণভাৰেন মনো ৰুত্তো. সব্বো হি মনো অত্তনো অনন্তরস্স ৰিঞ্ঞাণস্স কারণন্তি. ৰিজানাতীতি পরিচ্ছিন্নোপলদ্ধিৰসেন জানাতি, ন সঞ্ঞাপঞ্ঞা ৰিয সঞ্জাননপটিৰিজ্ঝনৰসেন.

পীতিসোমনস্সসম্পযোগতোতি ৰুত্তে যেন যোগা সুমনো হোতি, তং সোমনস্সন্তি ৰুচ্চতীতি পীতিযা চ সোমনস্সভাৰো আপজ্জতি, তস্মা ৰিনাপি কাযেন ৰত্থুনা সাতৰেদনাসম্পযোগতোতি যোজেতব্বং. এৰঞ্চ নিপ্পীতিকং সোমনস্সঞ্চ সঙ্গহিতং হোতি, পীতিউপলক্খিতং ৰা সোমনস্সং সপ্পীতিকং নিপ্পীতিকঞ্চ সোমনস্সন্তি অত্থো দট্ঠব্বো.

পৰত্তসন্ততাধিপতেয্যন্তি পৰত্তসঙ্খাতায সন্ততিযা অধিপতিভূতং. জীৰিতিন্দ্রিযস্স হি অত্তনো ৰিজ্জমানক্খণে অনুপালেন্তস্স অনন্তরঞ্চ সানুপালনানং উপ্পত্তিযা হেতুভূতস্স ৰসেন পৰত্তং চিরট্ঠিতিকং হোতি, তংতংকম্মৰিসেসেন ৰিসেসযুত্তং যাৰ চুতি অৰিসেসেন ৰা যাৰ পরিনিব্বানং অৰিচ্ছিন্নং পৰত্ততি জীৰমানতাৰিসেসযুত্তঞ্চাতি রূপারূপজীৰিতিন্দ্রিযানং সমানলক্খণাদিং ৰত্তুং ‘‘অত্তনা অৰিনিভুত্তধম্মান’’ন্তি আহ. অনুপালেতব্বানং অত্থিক্খণেযেৰ. অসতি হি অনুপালেতব্বে উপ্পলাদিম্হি কিং উদকং অনুপালেয্যাতি. তস্স তস্সাতি অনুপালনাদিকস্স. সাধনতোতি সাধনেন. তংসাধনঞ্চ জীৰমানৰিসেসপচ্চযভাৰতো.

ইন্দ্রিযরাসিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

মগ্গঙ্গরাসিৰণ্ণনা

সম্মাতি অৰিপরীতনিয্যানিকভাৰেন. পসত্থতা চ এৰমেৰ দট্ঠব্বা.

বলরাসিৰণ্ণনা

অস্সদ্ধিযেতি অস্সদ্ধিযকারণা. উভযপদৰসেনাতি সদ্ধাপদং বলপদন্তি এৰমাদিপদদ্ৰযৰসেন. নিযকজ্ঝত্তং জাতিআদিসমুট্ঠানং এতিস্সাতি অজ্ঝত্তসমুট্ঠানা. গরুনা কিস্মিঞ্চি ৰুত্তে গারৰৰসেন পতিস্সৰনং পতিস্সৰো, সহ পতিস্সৰেন সপ্পতিস্সৰং, পতিস্সৰভূতং তংসভাগঞ্চ যংকিঞ্চি গারৰন্তি অত্থো. জাতিআদিমহত্তপচ্চৰেক্খণেন উপ্পজ্জমানা চ হিরী তত্থ গারৰৰসেন পৰত্ততীতি ‘‘সপ্পতিস্সৰলক্খণা’’তি ৰুচ্চতি. ৰজ্জং ভাযতি তঞ্চ ভযতো পস্সতীতি ৰজ্জভীরুকভযদস্সাৰী. এৰংসভাৰং ওত্তপ্পং. হিরী পাপধম্মে গূথং ৰিয পস্সতি, ওত্তপ্পং উণ্হং ৰিয. দাযজ্জং নৰলোকুত্তরধম্মাদি. অজ্ঝত্তসমুট্ঠানাদিতা চ হিরীওত্তপ্পানং তত্থ তত্থ পাকটভাৰেন ৰুত্তা, ন পন তেসং কদাচি অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰিপ্পযোগা. ন হি লজ্জনং নিব্ভযং পাপভযং ৰা অলজ্জনং হোতীতি.

মূলরাসিৰণ্ণনা

অগেধো অনভিজ্ঝনং অনভিকঙ্খনং. অনল্লীনো ভাৰো অধিপ্পাযো এতস্সাতি অনল্লীনভাৰো, এৰঞ্হি উপমায সমেতি. অনুকূলমিত্তো অনুৰত্তকো. ৰিনযরসোতি ৰিনযনরসো. অদোসো দুস্সীল্যমলস্সাতি ইদং দুস্সীল্যস্স দোসসমুট্ঠানতং দোসূপনিস্সযতঞ্চ সন্ধায ৰুত্তং. অভাৰনাযাতি ‘‘তত্থ জাতানং ধম্মানং অনতিৰত্তনট্ঠেন ভাৰনাইন্দ্রিযানং একরসট্ঠেন ভাৰনা তদুপগৰীরিযৰাহনট্ঠেন ভাৰনা আসেৰনট্ঠেন ভাৰনা’’তি এৰং ৰুত্তায পঞ্ঞাসাধনায ভাৰনায অপ্পৰত্তি, তপ্পটিপক্খভূতা ৰা অকুসলা অভাৰনা. নিগ্গুণেপি গুণগ্গহণং অধিকগ্গহণং. ৰিজ্জমানম্পি গুণং ৰিদ্ধংসেত্ৰা গহণং ঊনগ্গহণং. চতুৰিপল্লাসগ্গহণং ৰিপরীতগ্গহণং.

যাথাৰসভাৰেতি ‘‘এত্তকো এতস্স গুণো, এত্তকো দোসো’’তি গুণদোসানং সভাৰে ‘‘জরাধম্মো জীরতি, তং কুতেত্থ লব্ভা মা জীরী’’তি এৰমাদিপচ্চৰেক্খণসম্ভৰতো. অলোভেন চ গহট্ঠানং খেত্তৰত্থাদীসু ৰিৰাদাভাৰতো. অমোহেন পব্বজিতানং দিট্ঠিগতৰিৰাদাভাৰতো. কামরাগাভিনিৰেসৰিনিবন্ধা হি গহট্ঠা গহট্ঠেহি ৰিৰদন্তি, দিট্ঠিরাগাভিনিৰেসৰিনিবন্ধা সমণা সমণেহীতি. রাগৰসেন মিত্তসন্থৰো দোসৰসেন ৰিরোধো চ তব্বিসেসেন উপগমাপগমা, আরম্মণে ৰা রূপাদিম্হি অনুরোধৰিরোধা. অমজ্ঝত্তভাৰস্স পটিঘানুনযসঙ্খাতস্স মোহেন পৰত্তি. সুখৰিপরিণামে দুক্খসমাযোগে চ পটিঘপৰত্তিযং ৰেদনাপরিগ্গহো ন সিজ্ঝতীতি অদোসানুভাৰেন ৰেদনাসতিপট্ঠানং সিজ্ঝতি. দিব্বৰিহারস্সাতি চতুন্নং ঝানানং. অরিযৰিহারো ফলসমাপত্তি. মোহেন অৰিচারেন্তো উদাসীনপক্খেসুপি সত্তসঙ্খারেসু সব্বেসু অভিসঙ্গং করোতীতি অমূল়্হস্স তদভাৰো ৰেদিতব্বো. দুক্খদস্সনস্স আসন্নপটিপক্খত্তা দোসস্স তপ্পটিপক্খেন অদোসেন দুক্খদস্সনং হোতি.

কম্মপথরাসিৰণ্ণনা

সুখাদীনি অত্তনো ন ব্যাপাদেতি ন ৰিনাসেতি পরস্স চাতি দট্ঠব্বং. কম্মপথতাতংসভাগতাহি কম্মপথৰসেন.

পস্সদ্ধাদিযুগলৰণ্ণনা

দরথো সারম্ভো, দুক্খদোমনস্সপচ্চযানং উদ্ধচ্চাদিকানং কিলেসানং চতুন্নং ৰা খন্ধানং এতং অধিৰচনং. উদ্ধচ্চপ্পধানা কিলেসা উদ্ধচ্চাদিকিলেসা, উদ্ধচ্চং ৰা আদিং কত্ৰা সব্বকিলেসে সঙ্গণ্হাতি. সুৰণ্ণৰিসুদ্ধি ৰিযাতি যথা সুৰণ্ণৰিসুদ্ধি অলঙ্কারৰিকতিৰিনিযোগক্খমা, এৰং অযম্পি হিতকিরিযাৰিনিযোগক্খমা.

সমং, সমন্ততো ৰা পকারেহি জাননং সম্পজঞ্ঞং. চেতিযৰন্দনাদিঅত্থং অভিক্কমাদীসু অত্থানত্থপরিগ্গণ্হনং সাত্থকসম্পজঞ্ঞং. সতি চ অত্থে সপ্পাযাসপ্পাযরূপাদিপরিগ্গণ্হনং সপ্পাযসম্পজঞ্ঞং. গোচরগামাভিক্কমনাদীসু কম্মট্ঠানাৰিজহনং গোচরসম্পজঞ্ঞং. অভিক্কমনাদীনং ধাতুআদিৰসেন পৰিচযো অসম্মোহসম্পজঞ্ঞং. সব্বকম্মট্ঠানভাৰনানুযুত্তানং সব্বযোগীনং সব্বদা উপকারকা ইমে দ্ৰে ধম্মা পারিপন্থকহরণতো ভাৰনাৰড্ঢনতো চ. যথাহ ‘‘দ্ৰে ধম্মা বহুকারা সতি চ সম্পজঞ্ঞঞ্চা’’তি (দী. নি. ৩.৩৫২). যুগে নদ্ধা ৰিযাতি যুগনদ্ধা, অঞ্ঞমঞ্ঞং নিমিত্তভাৰেন সমং পৰত্তাতি অত্থো. ‘‘পুন চপরং, আৰুসো, ভিক্খু সমথৰিপস্সনং যুগনদ্ধং ভাৰেতী’’তি (অ. নি. ৪.১৭০; পটি. ম. ২.১) হি সুত্তে এতেসং যুগনদ্ধতা ৰুত্তা. সব্বকুসলধম্মেসু লীনুদ্ধচ্চাভাৰো এতেহি দ্ৰীহি সমং যুত্তেহীতি ‘‘ৰীরিযসমাধিযোজনত্থাযা’’তি আহ, যোগৰচনত্থাযাতি অত্থো.

যেৰাপনকৰণ্ণনা

রূপাভাৰেনাতি রুপ্পনাভাৰেন. ধম্মাতি এতস্স অত্থো সভাৰতো উপলব্ভমানাতি. মেত্তাপুব্বভাগোতি অপ্পনাপ্পত্তায মেত্তায পুব্বভাগো, পরিকম্মমেত্তা এতস্মিং চিত্তে অত্থীতি অত্থো. ৰিরতিৰসেনাতি ৰচীপৰত্তিযা ন পূরেতি, কিন্তু ৰিরতিযোগেনাতি অত্থো. অপণ্ণকঙ্গানীতি অৰিরদ্ধঙ্গানি. যথা তথা ৰা আরম্মণে ৰিনিচ্ছযনং অধিমুচ্চনং. ন হি অনধিমুচ্চন্তো পাণাতিপাতাদীসু দানাদীসু ৰা পৰত্ততি, সদ্ধা পন পসাদনীযেসু পসাদাধিমোক্খোতি অযমেতেসং ৰিসেসো. দারকস্স ৰিয ইতো চিতো চ সংসপ্পনস্স করিস্সামি ন করিস্সামীতি অৰিনিচ্ছযস্স পটিপক্খকিরিযা অসংসপ্পনং. পুরিমমনতোতি ভৰঙ্গতো. ৰিসদিসং ৰীথিজৰনং মনং করোতীতি মনসিকারসামঞ্ঞেন ৰীথিজৰনপটিপাদকে দস্সেতি. তেসু ধম্মেসূতি চিত্তচেতসিকধম্মেসু. অতদারম্মণত্তেপি হি তেসু সমপ্পৰত্তেসু উদাসীনভাৰতো তত্রমজ্ঝত্ততাতি ৰুচ্চতি. অলীনানুদ্ধতপ্পৰত্তিপচ্চযত্তা ঊনাধিকনিৰারণরসা. কাযদুচ্চরিতাদিৰত্থূনন্তি পাণাদীনং. অমদ্দনা মদ্দনপটিপক্খভাৰোৰ.

তংতংরাসিকিচ্চৰসেন ৰিভাগরহিতা অৰিভত্তিকা. এত্থাতি এতেসু সৰিভত্তিকেসু দুতিযট্ঠানাদীসুপি ভাজিযমানেসু অপুব্বং নত্থীতি অত্থো. পদং পূরিতন্তি ঝানাদিপদং পঞ্চকাদিৰসেন পূরিতং. পঞ্চ হি অঙ্গানি ঝানপদস্স অত্থো, তেসু একস্মিঞ্চ ঊনে ঝানপদং ঊনং হোতীতি. পদসমূহো পদকোট্ঠাসো ৰা তং তমেৰ ৰা পদং, অৰুত্তং হাপিতং নাম হোতীতি ৰুত্তং ‘‘পূরিত’’ন্তি. ৰুত্তস্মিঞ্ঞেৰ ৰুচ্চমানে অনেকেসং পুরিসসদ্দানং ৰিয কোচি সম্বন্ধো নত্থীতি মঞ্ঞমানো আহ ‘‘অননুসন্ধিকা কথা’’তি. অন্তরন্তরা ৰুত্তস্মিঞ্ঞেৰ ৰুচ্চমানে অনুক্কমেন ধম্মা কথিতা ন হোন্তীতি আহ ‘‘উপ্পটিপাটিযা’’তি. ফস্সপঞ্চমকরাসি সব্বচিত্তুপ্পাদসাধারণৰসেন চতুক্খন্ধতপ্পচ্চযসঙ্গহৰসেন চ ৰুত্তো. যথাৰুত্তেসু পন রাসীসু একরাসিকিচ্চস্সপি অভাৰা ছন্দাদযো যেৰাপনকৰসেন ৰুত্তা. ৰুত্তানম্পি চ ধম্মানং যথা ৰেদনাদীনং ঝানঙ্গাদিভাৰো ৰুত্তো, ন এৰং সোৰচস্সতাকল্যাণমিত্ততাদিৰিসেসো ৰুত্তোতি তস্স সঙ্গণ্হনত্থং কেচি ধম্মে ৰিসুং ঠপেত্ৰা তে চ তঞ্চ ৰিসেসং ‘‘যে ৰা পনা’’তি আহ. ৰেনেয্যজ্ঝাসযৰসেন ৰা সাৰসেসে ধম্মে ৰত্ৰা ‘‘যে ৰা পনা’’তি ৰুত্তং.

যেৰাপনকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ধম্মুদ্দেসৰারকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.