রূপৰিভাগৰণ্ণনা

১৮. ইদানি যথাউদ্দিট্ঠরূপানং একৰিধাদিনযদস্সনত্থং ‘‘সব্বঞ্চ পনেত’’ন্ত্যাদি ৰুত্তং. সম্পযুত্তস্স অলোভাদিহেতুনো অভাৰা অহেতুকং. যথাসকং পচ্চযৰন্ততায সপ্পচ্চযং. অত্তানং আরব্ভ পৰত্তেহি কামাসৰাদীহি সহিতত্তা সাসৰং. পচ্চযেহি অভিসঙ্খতত্তা সঙ্খতং. উপাদানক্খন্ধসঙ্খাতে লোকে নিযুত্ততায লোকিযং. কামতণ্হায অৰচরিতত্তা কামাৰচরং. অরূপধম্মানং ৰিয কস্সচি আরম্মণস্স অগ্গহণতো নাস্স আরম্মণন্তি অনারম্মণং. তদঙ্গাদিৰসেন পহাতব্বতাভাৰতো অপ্পহাতব্বং. ইতি-সদ্দো পকারত্থো, তেন ‘‘অব্যাকত’’ন্ত্যাদিকং সব্বং একৰিধনযং সঙ্গণ্হাতি.

১৯. অজ্ঝত্তিকরূপং অত্তভাৰসঙ্খাতং অত্তানং অধিকিচ্চ উদ্দিস্স পৰত্তত্তা. কামং অঞ্ঞেপি হি অজ্ঝত্তসম্ভূতা অত্থি, রুল়্হীৰসেন পন চক্খাদিকংযেৰ অজ্ঝত্তিকং. অথ ৰা ‘‘যদি মযং ন হোম, ত্ৰং কট্ঠকলিঙ্গরূপমো ভৰিস্সসী’’তি ৰদন্তা ৰিয অত্তভাৰস্স সাতিসযং উপকারত্তা চক্খাদীনেৰ ৰিসেসতো অজ্ঝত্তিকানি নাম. অত্তসঙ্খাতং ৰা চিত্তং অধিকিচ্চ তস্স দ্ৰারভাৰেন পৰত্ততীতি অজ্ঝত্তং, তদেৰ অজ্ঝত্তিকং. ততো বহিভূতত্তা ইতরং তেৰীসতিৰিধং বাহিররূপং.

২০. ইতরং বাৰীসতিৰিধং অৰত্থুরূপং.

২২. অট্ঠৰিধম্পি ইন্দ্রিযরূপং পঞ্চৰিঞ্ঞাণেসু লিঙ্গাদীসু সহজরূপপরিপালনে চ আধিপচ্চযোগতো. পসাদরূপস্স হি পঞ্চৰিধস্স চক্খুৰিঞ্ঞাণাদীসু আধিপচ্চং অত্তনো পটুমন্দাদিভাৰেন তেসম্পি পটুমন্দাদিভাৰাপাদনতো. ভাৰদ্ৰযস্সাপি ইত্থিলিঙ্গাদীসু আধিপচ্চং যথাসকং পচ্চযেহি উপ্পজ্জমানানম্পি তেসং যেভুয্যেন সভাৰকসন্তানেযেৰ তংতদাকারেন উপ্পজ্জনতো, ন পন ইন্দ্রিযপচ্চযভাৰতো. জীৰিতস্স চ কম্মজপরিপালনে আধিপচ্চং তেসং যথাসকং খণট্ঠানস্স জীৰিতিন্দ্রিযপ্পটিবদ্ধত্তা. সযঞ্চ অত্তনা ঠপিতধম্মসম্বন্ধেনেৰ পৰত্ততি নাৰিকো ৰিয.

২৩. ৰিসযৰিসযিভাৰপ্পত্তিৰসেন থূলত্তা ওল়ারিকরূপং. ততোযেৰ গহণস্স সুকরত্তা সন্তিকেরূপং আসন্নরূপং নাম. যো সযং, নিস্সযৰসেন চ সম্পত্তানং, অসম্পত্তানঞ্চ পটিমুখভাৰো অঞ্ঞমঞ্ঞপতনং, সো পটিঘো ৰিযাতি পটিঘো. যথা হি পটিঘাতে সতি দুব্বলস্স চলনং হোতি, এৰং অঞ্ঞমঞ্ঞং পটিমুখভাৰে সতি অরূপসভাৰত্তা দুব্বলস্স ভৰঙ্গস্স চলনং হোতি. পটিঘো যস্স অত্থি তং সপ্পটিঘং. তত্থ সযং সম্পত্তি ফোট্ঠব্বস্স, নিস্সযৰসেন সম্পত্তি ঘানজিৰ্হাকাযগন্ধরসানং, উভযথাপি অসম্পত্তি চক্খুসোতরূপসদ্দানন্তি দট্ঠব্বং. ইতরং সোল়সৰিধং ওল়ারিকতাদিসভাৰাভাৰতো সুখুমরূপাদিকং.

২৪. কম্মতো জাতং অট্ঠারসৰিধং উপাদিন্নরূপং তণ্হাদিট্ঠীহি উপেতেন কম্মুনা অত্তনো ফলভাৰেন আদিন্নত্তা গহিতত্তা. ইতরং অগ্গহিতগ্গহণেনদসৰিধং অনুপাদিন্নরূপং.

২৫. দট্ঠব্বভাৰসঙ্খাতেন নিদস্সনেন সহ ৰত্ততীতি সনিদস্সনং. চক্খুৰিঞ্ঞাণগোচরভাৰো হি নিদস্সনন্তি ৰুচ্চতি তস্স চ রূপাযতনতো অনঞ্ঞত্তেপি অঞ্ঞেহি ধম্মেহি তং ৰিসেসেতুং অঞ্ঞং ৰিয কত্ৰা ৰত্তুং ৰট্টতীতি সহ নিদস্সনেন সনিদস্সনন্তি. ধম্মভাৰসামঞ্ঞেন হি একীভূতেসু ধম্মেসু যো নানত্তকরো ৰিসেসো, সো অঞ্ঞো ৰিয কত্ৰা উপচরিতুং যুত্তো. এৰঞ্হি অত্থৰিসেসাৰবোধো হোতি.

২৬. অসম্পত্তৰসেনাতি অত্তানং অসম্পত্তস্স গোচরস্স ৰসেন, অত্তনা ৰিসযপ্পদেসং ৰা অসম্পত্তৰসেন. চক্খুসোতানি হি রূপসদ্দেহি অসম্পত্তানি, সযং ৰা তানি অসম্পত্তানেৰ আরম্মণং গণ্হন্তি. তেনেতং ৰুচ্চতি –

‘‘চক্খুসোতং পনেতেসু, হোতাসম্পত্তগাহকং;

ৰিঞ্ঞাণুপ্পত্তিহেতুত্তা, সন্তরাধিকগোচরে.

‘‘তথা হি দূরদেসট্ঠং, ফলিকাদিতিরোহিতং;

মহন্তঞ্চ নগাদীনং, ৰণ্ণং চক্খু উদিক্খতি.

‘‘আকাসাদিগতো কুচ্ছি-চম্মানন্তরিকোপি চ;

মহন্তো চ ঘণ্টাদীনং, সদ্দো সোতস্স গোচরো.

‘‘গন্ত্ৰা ৰিসযদেসং তং, ফরিত্ৰা গণ্হতীতি চে;

অধিট্ঠানৰিধানেপি, তস্স সো গোচরো সিযা.

‘‘ভূতপ্পবন্ধতো সো চে, যাতি ইন্দ্রিযসন্নিধিং;

কম্মচিত্তোজসম্ভূতো, ৰণ্ণো সদ্দো চ চিত্তজো.

‘‘ন তেসং গোচরা হোন্তি, ন হি সম্ভোন্তি তে বহি;

ৰুত্তা চ অৰিসেসেন, পাঠে তংৰিসযাৰ তে.

‘‘যদি চেতং দ্ৰযং অত্তসমীপংযেৰ গণ্হতি;

অক্খিৰণ্ণং তথা মূলং, পস্সেয্য ভমুকস্স চ.

‘‘দিসাদেসৰৰত্থানং, সদ্দস্স ন ভৰেয্য চ;

সিযা চ সরৰেধিস্স, সকণ্ণে সরপাতন’’ন্তি.

গোচরগ্গাহিকরূপং ৰিঞ্ঞাণাধিট্ঠিতং হুত্ৰা তংতংগোচরগ্গহণসভাৰত্তা. ইতরং তেৰীসতিৰিধং অগোচরগ্গাহিকরূপং গোচরগ্গহণাভাৰতো.

২৭. ৰণ্ণিতব্বো দট্ঠব্বোতি ৰণ্ণো. অত্তনো উদযানন্তরং রূপং জনেতীতি ওজা. অৰিনিব্ভোগরূপং কত্থচিপি অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰিনিভুঞ্জনস্স ৰিসুং ৰিসুং পৰত্তিযা অভাৰতো. রূপলোকে গন্ধাদীনং অভাৰৰাদিমতম্পি হি তত্থ তত্থ (ৰিভ. মূলটী. ২২৭; ৰিভ. অনুটী. ২২৭) আচরিযেহি পটিক্খিত্তমেৰ.

২৮. ইচ্চেৰন্তি এত্থপি ইতি-সদ্দো পকারত্থো, তেন ইধ অনাগতম্পি সব্বং দুকতিকাদিভেদং সঙ্গণ্হাতি.

রূপৰিভাগৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.