১১. নিব্বানসচ্ছিকরণপঞ্হো

১১. ‘‘ভন্তে নাগসেন, তুম্হে ভণথ ‘নিব্বানং ন অতীতং, ন অনাগতং, ন পচ্চুপ্পন্নং, ন উপ্পন্নং ন অনুপ্পন্নং ন উপ্পাদনীয’ন্তি. ইধ, ভন্তে নাগসেন, যো কোচি সম্মাপটিপন্নো নিব্বানং সচ্ছিকরোতি, সো উপ্পন্নং সচ্ছিকরোতি, উদাহু উপ্পাদেত্ৰা সচ্ছিকরোতী’’তি? ‘‘যো কোচি, মহারাজ, সম্মাপটিপন্নো নিব্বানং সচ্ছিকরোতি, সো ন উপ্পন্নং সচ্ছিকরোতি, ন উপ্পাদেত্ৰা সচ্ছিকরোতি, অপি চ, মহারাজ, অত্থেসা নিব্বানধাতু, যং সো সম্মাপটিপন্নো সচ্ছিকরোতী’’তি.

‘‘মা, ভন্তে নাগসেন, ইমং পঞ্হং পটিচ্ছন্নং কত্ৰা দীপেহি, ৰিৰটং পাকটং কত্ৰা দীপেহি ছন্দজাতো উস্সাহজাতো, যং তে সিক্খিতং, তং সব্বং এত্থেৰাকিরাহি, এত্থাযং জনো সম্মূল়্হো ৰিমতিজাতো সংসযপক্খন্দো, ভিন্দেতং অন্তোদোসসল্ল’’ন্তি. ‘‘অত্থেসা, মহারাজ, নিব্বানধাতু সন্তা সুখা পণীতা, তং সম্মাপটিপন্নো জিনানুসিট্ঠিযা সঙ্খারে সম্মসন্তো পঞ্ঞায সচ্ছিকরোতি. যথা, মহারাজ, অন্তেৰাসিকো আচরিযানুসিট্ঠিযা ৰিজ্জং পঞ্ঞায সচ্ছিকরোতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, সম্মাপটিপন্নো জিনানুসিট্ঠিযা পঞ্ঞায নিব্বানং সচ্ছিকরোতি.

‘‘কথং পন তং নিব্বানং দট্ঠব্বন্তি? অনীতিতো নিরুপদ্দৰতো অভযতো খেমতো সন্ততো সুখতো সাততো পণীততো সুচিতো সীতলতো দট্ঠব্বং.

‘‘যথা, মহারাজ, পুরিসো বহুকট্ঠপুঞ্জেন জলিতকট্ঠিতেন অগ্গিনা দয্হমানো ৰাযামেন ততো মুঞ্চিত্ৰা নিরগ্গিকোকাসং পৰিসিত্ৰা তত্থ পরমসুখং লভেয্য, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যো সম্মাপটিপন্নো, সো যোনিসো মনসিকারেন ব্যপগততিৰিধগ্গিসন্তাপং পরমসুখং নিব্বানং সচ্ছিকরোতি. যথা, মহারাজ, অগ্গি, এৰং তিৰিধগ্গি দট্ঠব্বো; যথা অগ্গিগতো পুরিসো, এৰং সম্মাপটিপন্নো দট্ঠব্বো; যথা নিরগ্গিকোকাসো, এৰং নিব্বানং দট্ঠব্বং.

‘‘যথা ৰা পন, মহারাজ, পুরিসো অহিকুক্কুরমনুস্সকুণপসরীরৰল়ঞ্জকোট্ঠাসরাসিগতো কুণপজটাজটিতন্তরমনুপৰিট্ঠো ৰাযামেন ততো মুঞ্চিত্ৰা নিক্কুণপোকাসং পৰিসিত্ৰা তত্থ পরমসুখং লভেয্য, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যো সম্মাপটিপন্নো, সো যোনিসো মনসিকারেন ব্যপগতকিলেসকুণপং পরমসুখং নিব্বানং সচ্ছিকরোতি. যথা, মহারাজ, কুণপং, এৰং পঞ্চ কামগুণা দট্ঠব্বা; যথা কুণপগতো পুরিসো, এৰং সম্মাপটিপন্নো দট্ঠব্বো; যথা নিক্কুণপোকাসো, এৰং নিব্বানং দট্ঠব্বং.

‘‘যথা ৰা পন, মহারাজ, পুরিসো ভীতো তসিতো কম্পিতো ৰিপরীতৰিব্ভন্তচিত্তো ৰাযামেন ততো মুঞ্চিত্ৰা দল়্হং থিরং অচলং অভযট্ঠানং পৰিসিত্ৰা তত্থ পরমসুখং লভেয্য, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যো সম্মাপটিপন্নো, সো যোনিসো মনসিকারেন ব্যপগতভযসন্তাসং পরমসুখং নিব্বানং সচ্ছিকরোতি. যথা, মহারাজ, ভযং, এৰং জাতিজরাব্যাধিমরণং পটিচ্চ অপরাপরং পৰত্তভযং দট্ঠব্বং; যথা ভীতো পুরিসো, এৰং সম্মাপটিপন্নো দট্ঠব্বো; যথা অভযট্ঠানং, এৰং নিব্বানং দট্ঠব্বং.

‘‘যথা ৰা পন, মহারাজ, পুরিসো কিলিট্ঠমলিনকললকদ্দমদেসে পতিতো ৰাযামেন তং কললকদ্দমং অপৰাহেত্ৰা পরিসুদ্ধৰিমলদেসমুপগন্ত্ৰা তত্থ পরমসুখং লভেয্য, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যো সম্মাপটিপন্নো, সো যোনিসো মনসিকারেন ব্যপগতকিলেসমলকদ্দমং পরমসুখং নিব্বানং সচ্ছিকরোতি. যথা, মহারাজ, কললং, এৰং লাভসক্কারসিলোকো দট্ঠব্বো; যথা কললগতো পুরিসো, এৰং সম্মাপটিপন্নো দট্ঠব্বো; যথা পরিসুদ্ধৰিমলদেসো, এৰং নিব্বানং দট্ঠব্বং.

‘‘তঞ্চ পন নিব্বানং সম্মাপটিপন্নো কিন্তি সচ্ছিকরোতি? যো সো, মহারাজ, সম্মাপটিপন্নো, সো সঙ্খারানং পৰত্তং সম্মসতি. পৰত্তং সম্মসমানো তত্থ জাতিং পস্সতি জরং পস্সতি ব্যাধিং পস্সতি মরণং পস্সতি, ন তত্থ কিঞ্চি সুখং সাতং পস্সতি আদিতোপি মজ্ঝতোপি পরিযোসানতোপি. সো তত্থ কিঞ্চি ন গয্হূপগং পস্সতি. যথা, মহারাজ, পুরিসো দিৰসসন্তত্তে অযোগুল়ে জলিতে তত্তে কঠিতে আদিতোপি মজ্ঝতোপি পরিযোসানতোপি ন কিঞ্চি গয্হূপগং পদেসং পস্সতি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, যো সঙ্খারানং পৰত্তং সম্মসতি, সো পৰত্তং সম্মসমানো তত্থ জাতিং পস্সতি জরং পস্সতি ব্যাধিং পস্সতি মরণং পস্সতি, ন তত্থ কিঞ্চি সুখং সাতং পস্সতি আদিতোপি মজ্ঝতোপি পরিযোসানতোপি. সো তত্থ [ইদং পদদ্ৰযং সী. পী. পোত্থকেসু নত্থি] ন কিঞ্চি গয্হূপগং পস্সতি, তস্স গয্হূপগং অপস্সন্তস্স চিত্তে অরতি সণ্ঠাতি, কাযস্মিং ডাহো ওক্কমতি, সো অতাণো অসরণো অসরণীভূতো ভৰেসু নিব্বিন্দতি.

‘‘যথা, মহারাজ, পুরিসো জলিতজালং মহন্তং অগ্গিক্খন্ধং পৰিসেয্য, সো তত্থ অতাণো অসরণো অসরণীভূতো অগ্গিম্হি নিব্বিন্দেয্য, এৰমেৰ খো, মহারাজ, তস্স গয্হূপগং অপস্সন্তস্স চিত্তে অরতি সণ্ঠাতি, কাযস্মিং ডাহো ওক্কমতি, সো অতাণো অসরণো অসরণীভূতো ভৰেসু নিব্বিন্দতি.

‘‘তস্স পৰত্তে ভযদস্সাৰিস্স এৰং চিত্তং উপ্পজ্জতি ‘সন্তত্তং খো পনেতং পৰত্তং সম্পজ্জলিতং বহুদুক্খং বহূপাযাসং, যদি কোচি লভেথ অপ্পৰত্তং এতং সন্তং এতং পণীতং, যদিদং সব্বসঙ্খারসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হক্খযো ৰিরাগো নিরোধো নিব্বান’ন্তি. ইতি হেতং [হিতং (সী.), হি ইদং (পী.)] তস্স অপ্পৰত্তে চিত্তং পক্খন্দতি পসীদতি পহংসযতি তুসযতি [পহংসীযতি কুহীযতি (সী. পী.)]‘পটিলদ্ধং খো মে নিস্সরণ’ন্তি.

‘‘যথা, মহারাজ, পুরিসো ৰিপ্পনট্ঠো ৰিদেসপক্খন্দো নিব্বাহনমগ্গং দিস্ৰা তত্থ পক্খন্দতি পসীদতি পহংসযতি তুসযতি [পহংসীযতি কুহীযতি (সী. পী.)] ‘পটিলদ্ধো মে নিব্বাহনমগ্গো’তি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, পৰত্তে ভযদস্সাৰিস্স অপ্পৰত্তে চিত্তং পক্খন্দতি পসীদতি পহংসযতি তুসযতি [পহংসীযতি কুহীযতি (সী. পী.)] ‘পটিলদ্ধং খো মে নিস্সরণ’ন্তি.

‘‘সো অপ্পৰত্তত্থায মগ্গং আযূহতি গৰেসতি ভাৰেতি বহুলীকরোতি, তস্স তদত্থং সতি সন্তিট্ঠতি, তদত্থং ৰীরিযং সন্তিট্ঠতি, তদত্থং পীতি সন্তিট্ঠতি, তস্স তং চিত্তং অপরাপরং মনসিকরোতো পৰত্তং সমতিক্কমিত্ৰা অপ্পৰত্তং ওক্কমতি, অপ্পৰত্তমনুপ্পত্তো, মহারাজ, সম্মাপটিপন্নো ‘নিব্বানং সচ্ছিকরোতী’তি ৰুচ্চতী’’তি. ‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, এৰমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি.

নিব্বানসচ্ছিকরণপঞ্হো একাদসমো.