৪. চতুত্থসুত্তন্তনিদ্দেসৰণ্ণনা
১৯৮. পুন পঠমসুত্তমেৰ নিক্খিপিত্ৰা অপরেন আকারেন ইন্দ্রিযানি নিদ্দিসতি. তত্থ কতিহাকারেহি কেনট্ঠেন দট্ঠব্বানীতি কতিহি আকারেহি দট্ঠব্বানি. কেনট্ঠেন দট্ঠব্বানীতি দট্ঠব্বাকারে চ দট্ঠব্বট্ঠঞ্চ পুচ্ছতি. ছহাকারেহি তেনট্ঠেন দট্ঠব্বানীতি ছহি আকারেহি দট্ঠব্বানি, তেনেৰ ছআকারসঙ্খাতেনট্ঠেন দট্ঠব্বানি. আধিপতেয্যট্ঠেনাতি অধিপতিভাৰট্ঠেন. আদিৰিসোধনট্ঠেনাতি কুসলানং ধম্মানং আদিভূতস্স সীলস্স ৰিসোধনট্ঠেন. অধিমত্তট্ঠেনাতি বলৰট্ঠেন. বলৰঞ্হি অধিকা মত্তা পমাণং অস্সাতি অধিমত্তন্তি ৰুচ্চতি. অধিট্ঠানট্ঠেনাতি পতিট্ঠানট্ঠেন. পরিযাদানট্ঠেনাতি খেপনট্ঠেন. পতিট্ঠাপকট্ঠেনাতি পতিট্ঠাপনট্ঠেন.
ক. আধিপতেয্যট্ঠনিদ্দেসৰণ্ণনা
১৯৯. আধিপতেয্যট্ঠনিদ্দেসে অস্সদ্ধিযং পজহতোতিআদি একেকস্সেৰ ইন্দ্রিযস্স পটিপক্খপজহনৰচনং একক্খণেপি অত্তনো অত্তনো পটিপক্খপহানকিচ্চসাধনে অধিপতিভাৰসাধনত্থং ৰুত্তং. সেসানি চত্তারি ইন্দ্রিযানি তংসম্পযুত্তানেৰ ৰুত্তানি. নানাক্খণেসু ৰা একেকং ইন্দ্রিযং ধুরং কত্ৰা তস্স তস্স পটিপক্খস্স তং তং ইন্দ্রিযং জেট্ঠকং কত্ৰা সেসানি তদন্ৰযানি কত্ৰা ৰুত্তন্তিপি ৰেদিতব্বং. কামচ্ছন্দং পজহতোতিআদি পন একক্খণৰসেনেৰ ৰুত্তং.
খ. আদিৰিসোধনট্ঠনিদ্দেসৰণ্ণনা
২০০. আদিৰিসোধনট্ঠনিদ্দেসে অস্সদ্ধিযসংৰরট্ঠেন সীলৰিসুদ্ধীতি অস্সদ্ধিযস্স নিৰারণট্ঠেন ৰিরতিঅত্থেন সীলমলৰিসোধনতো সীলৰিসুদ্ধি নাম. সদ্ধিন্দ্রিযস্স আদিৰিসোধনাতি সদ্ধিন্দ্রিযস্স উপনিস্সযৰসেন আদিভূতস্স সীলস্স ৰিসোধনা. ইমিনাৰ নযেন সেসানিপি কামচ্ছন্দাদিসংৰরণমূলকানি চ ইন্দ্রিযানি ৰেদিতব্বানি.
গ. অধিমত্তট্ঠনিদ্দেসৰণ্ণনা
২০১. অধিমত্তট্ঠনিদ্দেসে সদ্ধিন্দ্রিযস্স ভাৰনায ছন্দো উপ্পজ্জতীতি সদ্ধস্স পুগ্গলস্স সদ্ধাপটিসংযুত্তং ধম্মং সুত্ৰা ৰা সদ্ধিন্দ্রিযভাৰনায অস্সাদং দিস্ৰা ৰা সদ্ধিন্দ্রিযে কুসলো ধম্মচ্ছন্দো জাযতি. পামোজ্জং উপ্পজ্জতীতি ছন্দজাতত্তা দুব্বলপীতি উপ্পজ্জতি. পীতি উপ্পজ্জতীতি পমুদিতত্তা বলৰপীতি উপ্পজ্জতি. পস্সদ্ধি উপ্পজ্জতীতি পীতিযা পীণিতত্তা কাযচিত্তপস্সদ্ধি উপ্পজ্জতি. সুখং উপ্পজ্জতীতি পস্সদ্ধকাযচিত্তত্তা চেতসিকং সুখং উপ্পজ্জতি. ওভাসো উপ্পজ্জতীতি সুখেন অভিসন্নত্তা ঞাণোভাসো উপ্পজ্জতি. সংৰেগো উপ্পজ্জতীতি ঞাণোভাসেন ৰিদিতসঙ্খারাদীনৰত্তা সঙ্খারপৰত্তিযং সংৰেগো উপ্পজ্জতি. সংৰেজেত্ৰা চিত্তং সমাদহতীতি সংৰেগং উপ্পাদেত্ৰা তেনেৰ সংৰেগেন চিত্তং সমাহিতং করোতি. সাধুকং পগ্গণ্হাতীতি লীনুদ্ধতভাৰং মোচেত্ৰা সুট্ঠু পগ্গণ্হাতি. সাধুকং অজ্ঝুপেক্খতীতি ৰীরিযস্স সমং হুত্ৰা পৰত্তত্তা পুন ৰীরিযসমতানিযোজনে ব্যাপারং অকরোন্তো তত্রমজ্ঝত্তুপেক্খাৰসেন সাধুকং অজ্ঝুপেক্খতি নাম. উপেক্খাৰসেনাতি সমৰাহিতলক্খণায তত্রমজ্ঝত্তুপেক্খায ৰসেন. নানত্তকিলেসেহীতি ৰিপস্সনায পটিপক্খভূতেহি নানাসভাৰেহি কিলেসেহি. ৰিমোক্খৰসেনাতি ভঙ্গানুপস্সনতো পট্ঠায নানত্তকিলেসেহি ৰিমুচ্চনৰসেন. ৰিমুত্তত্তাতি নানত্তকিলেসেহি ৰিমুত্তত্তা.
তে ধম্মাতি ছন্দাদযো ধম্মা. একরসা হোন্তীতি ৰিমুত্তিরসেন একরসা হোন্তি. ভাৰনাৰসেনাতি একরসভাৰনাৰসেন. ততো পণীততরে ৰিৰট্টন্তীতি তেন কারণেন ৰিপস্সনারম্মণতো পণীততরে নিব্বানারম্মণে ৰিৰট্টনানুপস্সনাসঙ্খাতেন গোত্রভুঞাণেন ছন্দাদযো ধম্মা নিৰত্তন্তি, সঙ্খারারম্মণতো অপগন্ত্ৰা নিব্বানারম্মণে পৰত্তন্তীতি অত্থো. ৰিৰট্টনাৰসেনাতি এৰং গোত্রভুখণে সঙ্খারারম্মণতো ৰিৰট্টনৰসেন. ৰিৰট্টিতত্তা ততো ৰোসজ্জতীতি মগ্গসমঙ্গিপুগ্গলো মগ্গস্স উপ্পাদক্খণেযেৰ দুভতোৰুট্ঠানৰসেন ৰিৰট্টিতত্তা তেনেৰ কারণেন কিলেসে চ খন্ধে চ ৰোসজ্জতি. ৰোসজ্জিতত্তা ততো নিরুজ্ঝন্তীতি মগ্গস্স উপ্পাদক্খণেযেৰ কিলেসে চ খন্ধে চ ৰোসজ্জিতত্তা তেনেৰ কারণেন কিলেসা চ খন্ধা চ অনুপ্পত্তিনিরোধৰসেন নিরুজ্ঝন্তি. ৰোসজ্জিতত্তাতি চ আসংসাযং ভূতৰচনং কতং. কিলেসনিরোধে সতি খন্ধনিরোধসব্ভাৰতো চ খন্ধনিরোধো ৰুত্তো. নিরোধৰসেনাতি যথাৰুত্তনিরোধৰসেন. তস্সেৰ মগ্গস্স উপ্পাদক্খণে দ্ৰে ৰোসগ্গে দস্সেতুকামো নিরোধৰসেন দ্ৰে ৰোসগ্গাতিআদিমাহ. দ্ৰেপি হেট্ঠা ৰুত্তত্থা এৰ. অস্সদ্ধিযস্স পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতীতিআদীসুপি ইমিনাৰ নযেন ৰিত্থারতো অত্থো ৰেদিতব্বো. ৰীরিযিন্দ্রিযাদিমূলকেসুপি ৰারেসু এসেৰ নযো. ইমিনাৰ নযেন অধিট্ঠানট্ঠনিদ্দেসোপি ৰিত্থারতো ৰেদিতব্বো. কেৰলঞ্হেত্থ অধিট্ঠাতীতি ৰিসেসো, পতিট্ঠাতীতি অত্থো.
ঘ-ঙ. পরিযাদানট্ঠপতিট্ঠাপকট্ঠনিদ্দেসৰণ্ণনা
২০২-২০৩. পরিযাদানট্ঠনিদ্দেসে পরিযাদিযতীতি খেপেতি. পতিট্ঠাপকট্ঠনিদ্দেসে সদ্ধো সদ্ধিন্দ্রিযং অধিমোক্খে পতিট্ঠাপেতীতি সদ্ধাসম্পন্নো ‘‘সব্বে সঙ্খারা অনিচ্চা দুক্খা অনত্তা’’তি অধিমুচ্চন্তো সদ্ধিন্দ্রিযং অধিমোক্খে পতিট্ঠাপেতি. ইমিনা পুগ্গলৰিসেসেন ইন্দ্রিযভাৰনাৰিসেসো নিদ্দিট্ঠো. সদ্ধস্স সদ্ধিন্দ্রিযং অধিমোক্খে পতিট্ঠাপেতীতি সদ্ধাসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স সদ্ধিন্দ্রিযং তংযেৰ সদ্ধং পতিট্ঠাপেতি. তথা অধিমুচ্চন্তং অধিমোক্খে পতিট্ঠাপেতীতি. ইমিনা ইন্দ্রিযভাৰনাৰিসেসেন পুগ্গলৰিসেসো নিদ্দিট্ঠো. এৰং চিত্তং পগ্গণ্হন্তো পগ্গহে পতিট্ঠাপেতি, সতিং উপট্ঠাপেন্তো উপট্ঠানে পতিট্ঠাপেতি, চিত্তং সমাদহন্তো অৰিক্খেপে পতিট্ঠাপেতি, অনিচ্চং দুক্খং অনত্তাতি পস্সন্তো দস্সনে পতিট্ঠাপেতীতি সেসেসুপি যোজনা ৰেদিতব্বা. যোগাৰচরোতি সমথযোগে, ৰিপস্সনাযোগে ৰা অৰচরতীতি যোগাৰচরো. অৰচরতীতি পৰিসিত্ৰা চরতীতি.
চতুত্থসুত্তন্তনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.