৪. অগ্গিসুত্তৰণ্ণনা
৯৩. চতুত্থে অনুদহনট্ঠেন অগ্গি, রাগো এৰ অগ্গি রাগগ্গি. রাগো হি উপ্পজ্জমানো সত্তে অনুদহতি ঝাপেতি, তস্মা ‘‘অগ্গী’’তি ৰুচ্চতি. ইতরেসুপি দ্ৰীসু এসেৰ নযো. তত্থ যথা অগ্গি যদেৰ ইন্ধনং নিস্সায উপ্পজ্জতি, তং নিদহতি, মহাপরিল়াহো চ হোতি, এৰমিমেপি রাগাদযো যস্মিং সন্তানে সযং উপ্পন্না, তং নিদহন্তি, মহাপরিল়াহা চ হোন্তি দুন্নিব্বাপযা. তেসু রাগপরিল়াহেন সন্তত্তহদযানং ইচ্ছিতালাভদুক্খেন মরণপ্পত্তানং সত্তানং পমাণং নত্থি. অযং তাৰ রাগস্স অনুদহনতা. দোসস্স পন অনুদহনতায ৰিসেসতো মনোপদোসিকা দেৰা, মোহস্স অনুদহনতায খিড্ডাপদোসিকা দেৰা চ নিদস্সনং. মোহৰসেন হি তেসং সতিসম্মোসো হোতি, তস্মা খিড্ডাৰসেন আহারৰেলং অতিৰত্তেন্তা কালং করোন্তি. অযং তাৰ রাগাদীনং দিট্ঠধম্মিকো অনুদহনভাৰো. সম্পরাযিকো পন নিরযাদীসু নিব্বত্তাপনৰসেন ঘোরতরো দুরধিৰাসো চ. অযঞ্চ অত্থো আদিত্তপরিযাযেন ৰিভাৰেতব্বো.
গাথাসু কামেসু মুচ্ছিতেতি ৰত্থুকামেসু পাতব্যতাৰসেন মুচ্ছং বাল্যং পমাদং মিচ্ছাচারং আপন্নে. ব্যাপন্নেতি ব্যাপন্নচিত্তে দহতীতি সম্বন্ধো. নরে পাণাতিপাতিনোতি ইদং দোসগ্গিস্স. অরিযধম্মে অকোৰিদেতি যে খন্ধাযতনাদীসু সব্বেন সব্বং উগ্গহপরিপুচ্ছায মনসিকাররহিতা অরিযধম্মস্স অকুসলা, তে সম্মোহেন অভিভূতা ৰিসেসেন সম্মূল়্হা নামাতি ৰুত্তা. এতে অগ্গী অজানন্তাতি ‘‘এতে রাগগ্গিআদযো ইধ চেৰ সম্পরাযে চ অনুদহন্তী’’তি অজানন্তা পরিঞ্ঞাভিসমযৰসেন পহানাভিসমযৰসেন চ অপ্পটিৰিজ্ঝন্তা. সক্কাযাভিরতাতি সক্কাযে উপাদানক্খন্ধপঞ্চকে তণ্হাদিট্ঠিমাননন্দনাভিরতা. ৰড্ঢযন্তীতি পুনপ্পুনং উপ্পজ্জনেন ৰড্ঢযন্তি আচিনন্তি. নিরযন্তি অট্ঠৰিধং মহানিরযং, সোল়সৰিধং উস্সদনিরযন্তি সব্বম্পি নিরযং. তিরচ্ছানঞ্চ যোনিযোতি তিরচ্ছানযোনিযো চ. অসুরন্তি অসুরকাযং পেত্তিৰিসযঞ্চ ৰড্ঢযন্তীতি সম্বন্ধো.
এত্তাৰতা রাগগ্গিআদীনং ইধ চেৰ সম্পরাযে চ অনুদহনভাৰদস্সনমুখেন ৰট্টং দস্সেত্ৰা ইদানি নেসং নিব্বাপনেন ৰিৰট্টং দস্সেতুং ‘‘যে চ রত্তিন্দিৰা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ যুত্তাতি ভাৰনানুযোগৰসেন যুত্তা. কত্থ? সম্মাসম্বুদ্ধসাসনে. তেন অঞ্ঞসাসনে রাগগ্গিআদীনং নিব্বাপনাভাৰং দস্সেতি. তথা হি অনঞ্ঞসাধারণং তেসং নিব্বাপনৰিধিং অসুভকম্মট্ঠানং সঙ্খেপেনেৰ দস্সেন্তো –
‘‘তে নিব্বাপেন্তি রাগগ্গিং, নিচ্চং অসুভসঞ্ঞিনো;
দোসগ্গিং পন মেত্তায, নিব্বাপেন্তি নরুত্তমা;
মোহগ্গিং পন পঞ্ঞায, যাযং নিব্বেধগামিনী’’তি. –
আহ. তত্থ অসুভসঞ্ঞিনোতি দ্ৰত্তিংসাকারৰসেন চেৰ উদ্ধুমাতকাদিৰসেন চ অসুভভাৰনানুযোগেন অসুভসঞ্ঞিনো. মেত্তাযাতি ‘‘সো মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতী’’তি (অ. নি. ৩.৬৪, ৬৬) ৰুত্তায মেত্তাভাৰনায. এত্থ চ অসুভজ্ঝানঞ্চ পাদকং কত্ৰা নিব্বত্তিতঅনাগামিমগ্গেন রাগগ্গিদোসগ্গীনং নিব্বাপনং ৰেদিতব্বং. পঞ্ঞাযাতি ৰিপস্সনাপঞ্ঞাসহিতায মগ্গপঞ্ঞায. তেনেৰাহ ‘‘যাযং নিব্বেধগামিনী’’তি. সা হি কিলেসক্খন্ধং ৰিনিৰিজ্ঝন্তী গচ্ছতি পৰত্ততীতি নিব্বেধগামিনীতি ৰুচ্চতি. অসেসং পরিনিব্বন্তীতি অরহত্তমগ্গেন অসেসং রাগগ্গিআদিং নিব্বাপেত্ৰা সউপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা ঠিতা পঞ্ঞাৰেপুল্লপ্পত্তিযা নিপকা পুব্বেৰ সম্মপ্পধানেন সব্বসো কোসজ্জস্স সুপ্পহীনত্তা ফলসমাপত্তিসমাপজ্জনেন অকিলাসুভাৰেন চ রত্তিন্দিৰমতন্দিতা চরিমকচিত্তনিরোধেন অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা অসেসং পরিনিব্বন্তি. ততো চ অসেসং নিস্সেসং ৰট্টদুক্খং অচ্চগুং অতিক্কমংসু.
এৰং যে রাগগ্গিআদিকে নিব্বাপেন্তি, তেসং অনুপাদিসেসনিব্বানেন নিব্বুতিং দস্সেত্ৰা ইদানি পটিৰিদ্ধগুণেহি থোমেন্তো ওসানগাথমাহ. তত্থ অরিযদ্দসাতি অরিযেহি বুদ্ধাদীহি পস্সিতব্বং কিলেসেহি ৰা আরকত্তা অরিযং নিব্বানং, অরিযং চতুসচ্চমেৰ ৰা দিট্ঠৰন্তোতি অরিযদ্দসা. ৰেদস্স মগ্গঞাণস্স, তেন ৰা ৰেদেন সংসারস্স পরিযোসানং গতাতি ৰেদগুনো. সম্মদঞ্ঞাযাতি সম্মদেৰ সব্বং আজানিতব্বং কুসলাদিং খন্ধাদিঞ্চ জানিত্ৰা. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.
চতুত্থসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.