৩. দেৰসদ্দসুত্তৰণ্ণনা

৮২. ততিযে দেৰেসূতি ঠপেত্ৰা অরূপাৰচরদেৰে চেৰ অসঞ্ঞদেৰে চ তদঞ্ঞেসু উপপত্তিদেৰেসু. দেৰসদ্দাতি দেৰানং পীতিসমুদাহারসদ্দা. নিচ্ছরন্তীতি অঞ্ঞমঞ্ঞং আলাপসল্লাপৰসেন পৰত্তন্তি. সমযা সমযং উপাদাযাতি সমযতো সমযং পটিচ্চ. ইদং ৰুত্তং হোতি – যস্মিং কালে ঠিতা তে দেৰা তং কালং আগম্ম নং পস্সিস্সন্তি, ততো তং সমযং সম্পত্তং আগম্মাতি. ‘‘সমযং সমযং উপাদাযা’’তি চ কেচি পঠন্তি, তেসং তং তং সমযং পটিচ্চাতি অত্থো. যস্মিং সমযেতি যদা ‘‘অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামা’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২৩৪; পাচি. ৪১৭), ‘‘সম্বাধো ঘরাৰাসো’’তিআদিনা (দী. নি. ১.১৯১; সং. নি. ২.১৫৪) চ কামেসু ঘরাৰাসে চ আদীনৰা, তপ্পটিপক্খতো নেক্খম্মে আনিসংসা চ সুদিট্ঠা হোন্তি, তস্মিং সমযে. তদা হিস্স একন্তেন পব্বজ্জায চিত্তং নমতি. অরিযসাৰকোতি অরিযস্স বুদ্ধস্স ভগৰতো সাৰকো, সাৰকভাৰং উপগন্তুকামো, অরিযসাৰকো ৰা অৰস্সংভাৰী. অন্তিমভৰিকং সাৰকবোধিসত্তং সন্ধায অযমারম্ভো. কেসমস্সুং ওহারেত্ৰাতি কেসে চ মস্সুঞ্চ ওহারেত্ৰা অপনেত্ৰা. কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰাতি কসাযেন রত্ততায কাসাযানি ব্রহ্মচরিযং চরন্তানং অনুচ্ছৰিকানি ৰত্থানি নিৰাসেত্ৰা চেৰ পারুপিত্ৰা চ. অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জায চেতেতীতি অগারস্মা ঘরা নিক্খমিত্ৰা অনগারিযং পব্বজ্জং পব্বজেয্যন্তি পব্বজ্জায চেতেতি পকপ্পেতি, পব্বজতীতি অত্থো. এত্থ চ যস্মা অগারস্স হিতং কসিৰণিজ্জাদিকম্মং অগারিযন্তি ৰুচ্চতি, তঞ্চ পব্বজ্জায নত্থি, তস্মা পব্বজ্জা অনগারিযন্তি ঞাতব্বা.

মারেনাতি কিলেসমারেন. সঙ্গামায চেতেতীতি যুজ্ঝনত্থায চিত্তং উপ্পাদেতি, মারং অভিৰিজেতুং সন্নয্হতি. যস্মা পন এৰরূপস্স পটিপজ্জনকপুগ্গলস্স দেৰপুত্তমারোপি অন্তরাযায উপক্কমতি, তস্মা তস্সপি ৰসেন মারেনাতি এত্থ দেৰপুত্তমারেনাতিপি অত্থো ৰেদিতব্বো. তস্সাপি অযং ইচ্ছাৰিঘাতং করিস্সতেৰাতি. যস্মা পন পব্বজিতদিৰসতো পট্ঠায খুরগ্গতো ৰা পট্ঠায সীলানি সমাদিযন্তো পরিসোধেন্তো সমথৰিপস্সনাসু কম্মং করোন্তো যথারহং তদঙ্গপ্পহানৰিক্খম্ভনপ্পহানানং ৰসেন কিলেসমারং পরিপাতেতি নাম, ন যুজ্ঝতি নাম সম্পহারস্স অভাৰতো, তস্মা ৰুত্তং ‘‘মারেন সদ্ধিং সঙ্গামায চেতেতী’’তি.

সত্তন্নন্তি কোট্ঠাসতো সত্তন্নং, পভেদতো পন তে সত্ততিংস হোন্তি. কথং? চত্তারো সতিপট্ঠানা, চত্তারো সম্মপ্পধানা, চত্তারো ইদ্ধিপাদা, পঞ্চিন্দ্রিযানি, পঞ্চ বলানি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা, অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গোতি. এৰং পভেদতো সত্ততিংসৰিধাপি সতিপট্ঠানাদিকোট্ঠাসতো সত্তেৰ হোন্তীতি ৰুত্তং ‘‘সত্তন্ন’’ন্তি. বোধিপক্খিযানন্তি বুজ্ঝনট্ঠেন বোধীতি লদ্ধনামস্স অরিযপুগ্গলস্স মগ্গঞাণস্সেৰ ৰা পক্খে ভৰানং বোধিপক্খিযানং, বোধিকোট্ঠাসিযানন্তি অত্থো. ‘‘বোধিপক্খিকান’’ন্তিপি পাঠো, বোধিপক্খৰন্তানং, বোধিপক্খে ৰা নিযুত্তানন্তি অত্থো. ভাৰনানুযোগমনুযুত্তোতি ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা অরিযমগ্গভাৰনানুযোগমনুযুত্তো. ৰিপস্সনাক্খণে হি সতিপট্ঠানাদযো পরিযাযেন বোধিপক্খিযা নাম, মগ্গক্খণেযেৰ পন তে নিপ্পরিযাযেন বোধিপক্খিযা নাম হোন্তি.

আসৰানং খযাতি কামাসৰাদীনং সব্বেসং আসৰানং খযা. আসৰেসু হি খীণেসু সব্বে কিলেসা খীণাযেৰ হোন্তি. তেন অরহত্তমগ্গো ৰুত্তো হোতি. অনাসৰন্তি আসৰৰিরহিতং. চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিন্তি এত্থ চেতোৰচনেন অরহত্তফলসমাধি, পঞ্ঞাৰচনেন তংসম্পযুত্তা চ পঞ্ঞা ৰুত্তা. তত্থ সমাধি রাগতো ৰিমুত্তত্তা চেতোৰিমুত্তি, পঞ্ঞা অৰিজ্জায ৰিমুত্তত্তা পঞ্ঞাৰিমুত্তীতি ৰেদিতব্বা. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা –

‘‘যো হিস্স, ভিক্খৰে, সমাধি, তদস্স সমাধিন্দ্রিযং. যা হিস্স, ভিক্খৰে, পঞ্ঞা, তদস্স পঞ্ঞিন্দ্রিযং. ইতি খো, ভিক্খৰে, রাগৰিরাগা চেতোৰিমুত্তি, অৰিজ্জাৰিরাগা পঞ্ঞাৰিমুত্তী’’তি (সং. নি. ৫.৫১৬).

অপিচেত্থ সমথফলং চেতোৰিমুত্তি, ৰিপস্সনাফলং পঞ্ঞাৰিমুত্তীতি ৰেদিতব্বা. দিট্ঠেৰ ধম্মেতি ইমস্মিংযেৰ অত্তভাৰে. সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰাতি অত্তনাযেৰ অভিৰিসিট্ঠায পঞ্ঞায পচ্চক্খং কত্ৰা অপরপ্পচ্চযেন ঞত্ৰা. উপসম্পজ্জ ৰিহরতীতি পাপুণিত্ৰা সম্পাদেত্ৰা ৰিহরতি. তমেৰ সঙ্গামসীসং অভিৰিজিয অজ্ঝাৰসতীতি মারং অভিৰিজিনিত্ৰা ৰিজিতৰিজযত্তা তেন কতসঙ্গামসঙ্খাতস্স অরিযমগ্গস্স সীসভূতং অরহত্তফলসমাপত্তিইস্সরিযট্ঠানং, অভিভৰন্তো আৰসতি, সমাপজ্জতি ইচ্চেৰ অত্থো. ইমে চ দেৰসদ্দা দিট্ঠসচ্চেসু দেৰেসু পৰত্তন্তি, ৰিসেসতো সুদ্ধাৰাসদেৰেসূতি ৰেদিতব্বং.

গাথাসু মহন্তন্তি সীলাদিগুণমহত্তেন মহন্তং. ৰীতসারদন্তি সারজ্জকরানং কিলেসানং অভাৰেন ৰিগতসারজ্জং অপগতমঙ্কুভাৰং. পুরিসাজঞ্ঞাতি অস্সাদীসু অস্সাজানীযাদযো ৰিয পুরিসেসু আজানীযভূতা উত্তমপুরিসা. দুজ্জযমজ্ঝভূতি পচুরজনেহি জেতুং অসক্কুণেয্যং কিলেসৰাহিনিং অভিভৰি অজ্ঝোত্থরি. ‘‘অজ্জযী’’তিপি পঠন্তি, অজিনীতি অত্থো. জেত্ৰান মচ্চুনো সেনং, ৰিমোক্খেন অনাৰরন্তি লোকত্তযাভিব্যাপনতো দিযড্ঢসহস্সাদিৰিভাগতো চ ৰিপুলত্তা অঞ্ঞেহি আৰরিতুং পটিসেধেতুং অসক্কুণেয্যত্তা চ অনাৰরং, মচ্চুনো মারস্স সেনং ৰিমোক্খেন অরিযমগ্গেন জেত্ৰা যো ত্ৰং দুজ্জযং অজযি, তস্স নমো, তে পুরিসাজঞ্ঞাতি সম্বন্ধো.

ইতীতি ৰুত্তপ্পকারেন. হি-ইতি নিপাতমত্তং. এতং পত্তমানসং অধিগতারহত্তং খীণাসৰং দেৰতানমস্সন্তীতি ৰুত্তমেৰত্থং নিগমনৰসেন দস্সেতি. অথ ৰা ইতীতি ইমিনা কারণেন. কিং পন এতং কারণং? নমুচিসেনাৰিজযেন পত্তমানসত্তং. ইমিনা কারণেন তং দেৰতা নমস্সন্তীতি অত্থো. ইদানি তং কারণং ফলতো দস্সেতুং ‘‘তঞ্হি তস্স ন পস্সন্তি, যেন মচ্চুৰসং ৰজে’’তি ৰুত্তং. তস্সত্থো – যস্মা তস্স পুরিসাজঞ্ঞস্স পণিধায গৰেসন্তাপি দেৰা অণুমত্তম্পি তং কারণং ন পস্সন্তি, যেন সো মচ্চুনো মরণস্স ৰসং ৰজে উপগচ্ছেয্য. তস্মা তং ৰিসুদ্ধিদেৰা নমস্সন্তীতি.

ততিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.