৩. ইন্দ্রিযসুত্তৰণ্ণনা

৬২. ততিযে ইন্দ্রিযানীতি অধিপতেয্যট্ঠেন ইন্দ্রিযানি. যানি হি সহজাতধম্মেসু ইস্সরা ৰিয হুত্ৰা তেহি অনুৰত্তিতব্বানি, তানি ইন্দ্রিযানি নাম. অপিচ ইন্দো ভগৰা ধম্মিস্সরো পরমেন চিত্তিস্সরিযেন সমন্নাগতো. তেন ইন্দেন সব্বপঠমং দিট্ঠত্তা অধিগতত্তা পরেসঞ্চ দিট্ঠত্তা দেসিতত্তা ৰিহিতত্তা গোচরভাৰনাসেৰনাহি দিট্ঠত্তা চ ইন্দ্রিযানি. ইন্দং ৰা মগ্গাধিগমস্স উপনিস্সযভূতং পুঞ্ঞকম্মং, তস্স লিঙ্গানীতিপি ইন্দ্রিযানি. অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্রিযন্তি ‘‘অনমতগ্গে সংসারে অনঞ্ঞাতং অনধিগতং অমতপদং চতুসচ্চধম্মমেৰ ৰা জানিস্সামী’’তি পটিপন্নস্স ইমিনা পুব্বভাগেন উপ্পন্নং ইন্দ্রিযং, সোতাপত্তিমগ্গপঞ্ঞাযেতং অধিৰচনং. অঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি আজাননইন্দ্রিযং. তত্রাযং ৰচনত্থো – আজানাতি পঠমমগ্গঞাণেন দিট্ঠমরিযাদং অনতিক্কমিত্ৰাৰ জানাতীতি অঞ্ঞা. যথেৰ হি পঠমমগ্গপঞ্ঞা দুক্খাদীসু পরিঞ্ঞাভিসমযাদিৰসেন পৰত্ততি, তথেৰ অযম্পি পৰত্ততীতি অঞ্ঞা চ সা যথাৰুত্তেনট্ঠেন ইন্দ্রিযং চাতি অঞ্ঞিন্দ্রিযং. আজাননট্ঠেনেৰ অঞ্ঞস্স ৰা অরিযপুগ্গলস্স ইন্দ্রিযন্তি অঞ্ঞিন্দ্রিযং, সোতাপত্তিফলতো পট্ঠায ছসু ঠানেসু ঞাণস্সেতং অধিৰচনং. অঞ্ঞাতাৰিন্দ্রিযন্তি অঞ্ঞাতাৰিনো চতূসু সচ্চেসু নিট্ঠিতঞাণকিচ্চস্স খীণাসৰস্স উপ্পজ্জনতো ইন্দ্রিযট্ঠসম্ভৰতো চ অঞ্ঞাতাৰিন্দ্রিযং. এত্থ চ পঠমপচ্ছিমানি পঠমমগ্গচতুত্থফলৰসেন একট্ঠানিকানি, ইতরং ইতরমগ্গফলৰসেন ছট্ঠানিকন্তি ৰেদিতব্বং.

গাথাসু সিক্খমানস্সাতি অধিসীলসিক্খাদযো সিক্খমানস্স ভাৰেন্তস্স. উজুমগ্গানুসারিনোতি উজুমগ্গো ৰুচ্চতি অরিযমগ্গো, অন্তদ্ৰযৰিৰজ্জিতত্তা তস্স অনুস্সরণতো উজুমগ্গানুসারিনো, পটিপাটিযা মগ্গে উপ্পাদেন্তস্সাতি অত্থো. খযস্মিন্তি অনৰসেসকিলেসানং খেপনতো খযসঙ্খাতে অগ্গমগ্গে ঞাণং পঠমং পুরেযেৰ উপ্পজ্জতি. ততো অঞ্ঞা অনন্তরাতি ততো মগ্গঞাণতো অনন্তরা অরহত্তং উপ্পজ্জতি. অথ ৰা উজুমগ্গানুসারিনোতি লীনুদ্ধচ্চপতিট্ঠানাযূহনাদিকে ৰজ্জেত্ৰা সমথৰিপস্সনং যুগনদ্ধং কত্ৰা ভাৰনাৰসেন পৰত্তং পুব্বভাগমগ্গং অনুস্সরন্তস্স অনুগচ্ছন্তস্স পটিপজ্জন্তস্স গোত্রভুঞাণানন্তরং দিট্ঠেকট্ঠানং কিলেসানং খেপনতো খযস্মিং সোতাপত্তিমগ্গে পঠমং ঞাণং অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্রিযং উপ্পজ্জতি. ততো অঞ্ঞা অনন্তরাতি ততো পঠমঞাণতো অনন্তরা অনন্তরতো পট্ঠায যাৰ অগ্গমগ্গা অঞ্ঞা অঞ্ঞিন্দ্রিযং উপ্পজ্জতি.

ততো অঞ্ঞা ৰিমুত্তস্সাতি ততো অঞ্ঞা অঞ্ঞিন্দ্রিযতো পচ্ছা অরহত্তমগ্গঞাণানন্তরা অরহত্তফলেন পঞ্ঞাৰিমুত্তিযা অঞ্ঞাতাৰিন্দ্রিযেন ৰিমুত্তস্স. ঞাণং ৰে হোতি তাদিনোতি অরহত্তফলুপ্পত্তিতো উত্তরকালে ইট্ঠানিট্ঠাদীসু তাদিলক্খণপ্পত্তস্স খীণাসৰস্স পচ্চৰেক্খণঞাণং উপ্পজ্জতি. কথং উপ্পজ্জতীতি আহ ‘‘অকুপ্পা মে ৰিমুত্তী’’তি. তস্স অকুপ্পভাৰস্স কারণং দস্সেতি ‘‘ভৰসংযোজনক্খযা’’তি.

ইদানি তাদিসং খীণাসৰং থোমেন্তো ‘‘স ৰে ইন্দ্রিযসম্পন্নো’’তি ততিযং গাথমাহ. তত্থ ইন্দ্রিযসম্পন্নোতি যথাৰুত্তেহি তীহি লোকুত্তরিন্দ্রিযেহি সমন্নাগতো, সুদ্ধেহিপি ৰা পটিপ্পস্সদ্ধিলদ্ধেহি সদ্ধাদীহি ইন্দ্রিযেহি সমন্নাগতো পরিপুণ্ণো, ততো এৰ চক্খাদীহি সুট্ঠু ৰূপসন্তেহি নিব্বিসেৰনেহি ইন্দ্রিযেহি সমন্নাগতো. তেনাহ ‘‘সন্তো’’তি, সব্বকিলেসপরিল়াহৰূপসমেন উপসন্তোতি অত্থো. সন্তিপদে রতোতি নিব্বানে অভিরতো অধিমুত্তো. এত্থ চ ‘‘ইন্দ্রিযসম্পন্নো’’তি এতেন ভাৰিতমগ্গতা, পরিঞ্ঞাতক্খন্ধতা চস্স দস্সিতা. ‘‘সন্তো’’তি এতেন পহীনকিলেসতা, ‘‘সন্তিপদে রতো’’তি এতেন সচ্ছিকতনিরোধতাতি. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.

ততিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.