২. দুতিযৰগ্গো

১. পুঞ্ঞকিরিযৰত্থুসুত্তৰণ্ণনা

৬০. দুতিযৰগ্গস্স পঠমে পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূনীতি পুজ্জভৰফলং নিব্বত্তেন্তি, অত্তনো সন্তানং পুনন্তীতি ৰা পুঞ্ঞানি, পুঞ্ঞানি চ তানি হেতুপচ্চযেহি কত্তব্বতো কিরিযা চাতি পুঞ্ঞকিরিযা. তা এৰ চ তেসং তেসং আনিসংসানং ৰত্থুভাৰতো পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূনি. দানমযন্তি অনুপচ্ছিন্নভৰমূলস্স অনুগ্গহৰসেন পূজাৰসেন ৰা অত্তনো দেয্যধম্মস্স পরেসং পরিচ্চাগচেতনা দীযতি এতাযাতি দানং, দানমেৰ দানমযং. চীৰরাদীসু হি চতূসু পচ্চযেসু অন্নাদীসু ৰা দসসু দানৰত্থূসু রূপাদীসু ৰা ছসু আরম্মণেসু তং তং দেন্তস্স তেসং উপ্পাদনতো পট্ঠায পুব্বভাগে পরিচ্চাগকালে পচ্ছা সোমনস্সচিত্তেন অনুস্সরণে চাতি তীসু কালেসু ৰুত্তনযেন পৰত্তচেতনা দানমযং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু নাম.

সীলমযন্তি নিচ্চসীলউপোসথনিযমাদিৰসেন পঞ্চ, অট্ঠ, দস ৰা সীলানি সমাদিযন্তস্স সীলপূরণত্থং পব্বজিস্সামীতি ৰিহারং গচ্ছন্তস্স পব্বজন্তস্স মনোরথং মত্থকং পাপেত্ৰা ‘‘পব্বজিতো ৰতম্হি সাধু সুট্ঠূ’’তি আৰজ্জেন্তস্স সদ্ধায পাতিমোক্খং পরিপূরেন্তস্স পঞ্ঞায চীৰরাদিকে পচ্চৰেক্খন্তস্স সতিযা আপাথগতেসু রূপাদীসু চক্খুদ্ৰারাদীনি সংৰরন্তস্স ৰীরিযেন আজীৰং সোধেন্তস্স চ পৰত্তা চেতনা সীলতীতি সীলমযং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু নাম.

তথা পটিসম্ভিদাযং (পটি. ম. ১.৪৮) ৰুত্তেন ৰিপস্সনামগ্গেন চক্খুং অনিচ্চতো দুক্খতো অনত্ততো ৰিপস্সন্তস্স সোতং, ঘানং, জিৰ্হং, কাযং, মনং. রূপে…পে… ধম্মে, চক্খুৰিঞ্ঞাণং…পে… মনোৰিঞ্ঞাণং. চক্খুসম্ফস্সং…পে… মনোসম্ফস্সং, চক্খুসম্ফস্সজং ৰেদনং…পে… মনোসম্ফস্সজং ৰেদনং. রূপসঞ্ঞং…পে… ধম্মসঞ্ঞং. জরামরণং অনিচ্চতো দুক্খতো অনত্ততো ৰিপস্সন্তস্স যা চেতনা, যা চ পথৰীকসিণাদীসু অট্ঠতিংসায আরম্মণেসু পৰত্তা ঝানচেতনা, যা চ অনৰজ্জেসু কম্মাযতনসিপ্পাযতনৰিজ্জাট্ঠানেসু পরিচযমনসিকারাদিৰসেন পৰত্তা চেতনা, সব্বা ভাৰেতি এতাযাতি ভাৰনামযং ৰুত্তনযেন পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু চাতি.

একমেকঞ্চেত্থ যথারহং পুব্বভাগতো পট্ঠায কাযেন করোন্তস্স কাযকম্মং হোতি, তদত্থং ৰাচং নিচ্ছারেন্তস্স ৰচীকম্মং, কাযঙ্গং ৰাচঙ্গঞ্চ অচোপেত্ৰা মনসা চিন্তেন্তস্স মনোকম্মং. অন্নাদীনি দেন্তস্স চাপি ‘‘অন্নদানাদীনি দেমী’’তি ৰা দানপারমিং আৰজ্জেত্ৰা ৰা দানকালে দানমযং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু হোতি. ৰত্তসীসে ঠত্ৰা দদতো সীলমযং, খযতো ৰযতো কম্মতো সম্মসনং পট্ঠপেত্ৰা দদতো ভাৰনামযং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু হোতি.

অপরানিপি সত্ত পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূনি – অপচিতিসহগতং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু ৰেয্যাৰচ্চসহগতং পত্তিঅনুপ্পদানং অব্ভনুমোদনং দেসনামযং সৰনমযং দিট্ঠিজুগতং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূতি. সরণগমনম্পি হি দিট্ঠিজুগতেনেৰ সঙ্গয্হতি. যং পনেত্থ ৰত্তব্বং, তং পরতো আৰি ভৰিস্সতি.

তত্থ ৰুড্ঢতরং দিস্ৰা পচ্চুগ্গমনপত্তচীৰরপটিগ্গহণাভিৰাদনমগ্গসম্পদানাদিৰসেন অপচাযনসহগতং ৰেদিতব্বং. ৰুড্ঢতরানং ৰত্তপটিপত্তিকরণৰসেন, গামং পিণ্ডায পৰিট্ঠং ভিক্খুং দিস্ৰা পত্তং গহেত্ৰা গামে ভিক্খং সম্পাদেত্ৰা উপসংহরণৰসেন ‘‘গচ্ছ ভিক্খূনং পত্তং আহরা’’তি সুত্ৰা ৰেগেন গন্ত্ৰা পত্তাহরণাদিৰসেন চ ৰেয্যাৰচ্চসহগতং ৰেদিতব্বং. চত্তারো পচ্চযে দত্ৰা পুপ্ফগন্ধাদীহি রতনত্তযস্স পূজং কত্ৰা অঞ্ঞং ৰা তাদিসং পুঞ্ঞং কত্ৰা ‘‘সব্বসত্তানং পত্তি হোতূ’’তি পরিণামৰসেন পত্তিঅনুপ্পদানং ৰেদিতব্বং. তথা পরেহি দিন্নায পত্তিযা কেৰলং ৰা পরেহি কতং পুঞ্ঞং ‘‘সাধু, সুট্ঠূ’’তি অনুমোদনৰসেন অব্ভনুমোদনং ৰেদিতব্বং. অত্তনো পগুণধম্মং অপচ্চাসীসন্তো হিতজ্ঝাসযেন পরেসং দেসেতি – ইদং দেসনামযং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু নাম. যং পন একো ‘‘এৰং মং ধম্মকথিকোতি জানিস্সন্তী’’তি ইচ্ছায ঠত্ৰা লাভসক্কারসিলোকসন্নিস্সিতো ধম্মং দেসেতি, তং ন মহপ্ফলং হোতি. ‘‘অদ্ধা অযং অত্তহিতপরহিতানং পটিপজ্জনূপাযো’’তি যোনিসোমনসিকারপুরেচারিকহিতফরণেন মুদুচিত্তেন ধম্মং সুণাতি, ইদং সৰনমযং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু হোতি. যং পনেকো ‘‘ইতি মং সদ্ধোতি জানিস্সন্তী’’তি সুণাতি, তং ন মহপ্ফলং হোতি. দিট্ঠিযা উজুগমনং দিট্ঠিজুগতং, ‘‘অত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিনযপ্পৰত্তস্স সম্মাদস্সনস্স এতং অধিৰচনং. ইদঞ্হি পুব্বভাগে ৰা পচ্ছাভাগে ৰা ঞাণৰিপ্পযুত্তম্পি উজুকরণকালে ঞাণসম্পযুত্তমেৰ হোতি. অপরে পনাহু ‘‘ৰিজাননপজাননৰসেন দস্সনং দিট্ঠি কুসলঞ্চ ৰিঞ্ঞাণং কম্মস্সকতাঞাণাদি চ সম্মাদস্সন’’ন্তি. তত্থ কুসলেন ৰিঞ্ঞাণেন ঞাণস্স অনুপ্পাদেপি অত্তনা কতপুঞ্ঞানুস্সরণৰণ্ণারহৰণ্ণনাদীনং সঙ্গহো, কম্মস্সকতাঞাণেন কম্মপথসম্মাদিট্ঠিযা. ইতরং পন দিট্ঠিজুগতং সব্বেসং নিযমলক্খণং. যঞ্হি কিঞ্চি পুঞ্ঞং করোন্তস্স দিট্ঠিযা উজুভাৰেনেৰ তং মহপ্ফলং হোতি.

ইমেসং পন সত্তন্নং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূনং পুরিমেহি তীহি দানমযাদীহি পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূহি সঙ্গহো. তত্থ হি অপচাযনৰেয্যাৰচ্চানি সীলমযে, পত্তিঅনুপ্পদানঅব্ভনুমোদনানি দানমযে, ধম্মদেসনাসৰনানি ভাৰনামযে, দিট্ঠিজুগতং তীসুপি. তেনাহ ভগৰা –

‘‘তীণিমানি, ভিক্খৰে, পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূনি. কতমানি তীণি? দানমযং…পে… ভাৰনামযং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূ’’তি (অ. নি. ৮.৩৬).

এত্থ চ অট্ঠন্নং কামাৰচরকুসলচেতনানং ৰসেন তিণ্ণম্পি পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূনং পৰত্তি হোতি. যথা হি পগুণং ধম্মং পরিৰত্তেন্তস্স একচ্চে অনুসন্ধিং অসল্লক্খেন্তস্সেৰ গচ্ছন্তি, এৰং পগুণং সমথৰিপস্সনাভাৰনং অনুযুঞ্জন্তস্স অন্তরন্তরা ঞাণৰিপ্পযুত্তচিত্তেনাপি মনসিকারো পৰত্ততি. সব্বং তং পন মহগ্গতকুসলচেতনানং ৰসেন ভাৰনামযমেৰ পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু হোতি, ন ইতরানি. গাথায অত্থো হেট্ঠা ৰুত্তোযেৰ.

পঠমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. চক্খুসুত্তৰণ্ণনা

৬১. দুতিযে চক্খূনীতি চক্খন্তীতি চক্খূনি, সমৰিসমং আচিক্খন্তানি ৰিয পৰত্তন্তীতি অত্থো. অথ ৰা চক্খনট্ঠেন চক্খূনি. কিমিদং চক্খনং নাম? অস্সাদনং, তথা হি ৰদন্তি ‘‘মধুং চক্খতি ব্যঞ্জনং চক্খতী’’তি ইমানি চ আরম্মণরসং অনুভৰন্তানি অস্সাদেন্তানি ৰিয হোন্তীতি চক্খনট্ঠেন চক্খূনি. তানি পন সঙ্খেপতো দ্ৰে চক্খূনি – ঞাণচক্খু, মংসচক্খু চাতি. তেসু মংসচক্খু হেট্ঠা ৰুত্তমেৰ. ঞাণচক্খু দিব্বচক্খু, পঞ্ঞাচক্খূতি ইধ দ্ৰিধা কত্ৰা ৰুত্তং.

তত্থ দিব্বচক্খূতি দিব্বসদিসত্তা দিব্বং. দেৰতানঞ্হি সুচরিতকম্মনিব্বত্তং পিত্তসেম্হরুহিরাদীহি অপলিবুদ্ধং উপক্কিলেসৰিমুত্ততায দূরেপি আরম্মণগ্গহণসমত্থং দিব্বং পসাদচক্খু হোতি. ইদঞ্চাপি ৰীরিযভাৰনাবলনিব্বত্তং ঞাণচক্খু তাদিসমেৰাতি দিব্বসদিসত্তা দিব্বং, দিব্বৰিহারৰসেন পটিলদ্ধত্তা অত্তনো চ দিব্বৰিহারসন্নিস্সিতত্তা আলোকপরিগ্গহেন মহাজুতিকত্তা. তিরোকুট্টাদিগতরূপদস্সনেন মহাগতিকত্তাপি দিব্বং. তং সব্বং সদ্দসত্থানুসারেন ৰেদিতব্বং. দস্সনট্ঠেন চক্খুকিচ্চকরণেন চক্খুমিৰাতিপি চক্খু, দিব্বঞ্চ তং চক্খু চাতি দিব্বচক্খু.

পজানাতীতি পঞ্ঞা. কিং পজানাতি? চত্তারি অরিযসচ্চানি ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তিআদিনা. ৰুত্তঞ্হেতং –

‘‘পজানাতীতি খো, আৰুসো, তস্মা পঞ্ঞাতি ৰুচ্চতি. কিঞ্চ পজানাতি? ইদং দুক্খ’’ন্তিআদি (ম. নি. ১.৪৪৯).

অট্ঠকথাযং পন ‘‘পঞ্ঞাপনৰসেন পঞ্ঞা. কিন্তি পঞ্ঞাপেতি? অনিচ্চন্তি পঞ্ঞাপেতি, দুক্খন্তি পঞ্ঞাপেতি, অনত্তাতি পঞ্ঞাপেতী’’তি ৰুত্তং. সা পনাযং লক্খণাদিতো যথাসভাৰপটিৰেধলক্খণা, অক্খলিতপটিৰেধলক্খণা ৰা কুসলিস্সাসখিত্তউসুপটিৰেধো ৰিয, ৰিসযোভাসনরসা পদীপো ৰিয, অসম্মোহপচ্চুপট্ঠানা অরঞ্ঞগতসুদেসকো ৰিয. ৰিসেসতো পনেত্থ আসৰক্খযঞাণসঙ্খাতা পঞ্ঞা চতুসচ্চদস্সনট্ঠেন পঞ্ঞাচক্খূতি অধিপ্পেতা. যং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৰিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদী’’তি (সং. নি. ৫.১০৮১; মহাৰ. ১৫).

এতেসু চ মংসচক্খু পরিত্তং, দিব্বচক্খু মহগ্গতং, ইতরং অপ্পমাণং. মংসচক্খু রূপং, ইতরানি অরূপানি. মংসচক্খু দিব্বচক্খু চ লোকিযানি সাসৰানি রূপৰিসযানি, ইতরং লোকুত্তরং অনাসৰং চতুসচ্চৰিসযং. মংসচক্খু অব্যাকতং, দিব্বচক্খু সিযা কুসলং সিযা অব্যাকতং, তথা পঞ্ঞাচক্খু. মংসচক্খু কামাৰচরং, দিব্বচক্খু রূপাৰচরং, ইতরং লোকুত্তরন্তি এৰমাদি ৰিভাগা ৰেদিতব্বা.

গাথাসু অনুত্তরন্তি পঞ্ঞাচক্খুং সন্ধায ৰুত্তং. তঞ্হি আসৰক্খযঞাণভাৰতো অনুত্তরং. অক্খাসি পুরিসুত্তমোতি পুরিসানং উত্তমো অগ্গো সম্মাসম্বুদ্ধো দেসেসি. উপ্পাদোতি মংসচক্খুস্স পৰত্তি. মগ্গোতি উপাযো, দিব্বচক্খুস্স কারণং. পকতিচক্খুমতো এৰ হি দিব্বচক্খু উপ্পজ্জতি, যস্মা কসিণালোকং ৰড্ঢেত্ৰা দিব্বচক্খুঞাণস্স উপ্পাদনং, সো চ কসিণমণ্ডলে উগ্গহনিমিত্তেন ৰিনা নত্থীতি. যতোতি যদা. ঞাণন্তি আসৰক্খযঞাণং. তেনেৰাহ ‘‘পঞ্ঞাচক্খু অনুত্তর’’ন্তি. যস্স চক্খুস্স পটিলাভাতি যস্স অরিযস্স পঞ্ঞাচক্খুস্স উপ্পত্তিযা ভাৰনায সব্বস্মা ৰট্টদুক্খতো পমুচ্চতি পরিমুচ্চতীতি.

দুতিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. ইন্দ্রিযসুত্তৰণ্ণনা

৬২. ততিযে ইন্দ্রিযানীতি অধিপতেয্যট্ঠেন ইন্দ্রিযানি. যানি হি সহজাতধম্মেসু ইস্সরা ৰিয হুত্ৰা তেহি অনুৰত্তিতব্বানি, তানি ইন্দ্রিযানি নাম. অপিচ ইন্দো ভগৰা ধম্মিস্সরো পরমেন চিত্তিস্সরিযেন সমন্নাগতো. তেন ইন্দেন সব্বপঠমং দিট্ঠত্তা অধিগতত্তা পরেসঞ্চ দিট্ঠত্তা দেসিতত্তা ৰিহিতত্তা গোচরভাৰনাসেৰনাহি দিট্ঠত্তা চ ইন্দ্রিযানি. ইন্দং ৰা মগ্গাধিগমস্স উপনিস্সযভূতং পুঞ্ঞকম্মং, তস্স লিঙ্গানীতিপি ইন্দ্রিযানি. অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্রিযন্তি ‘‘অনমতগ্গে সংসারে অনঞ্ঞাতং অনধিগতং অমতপদং চতুসচ্চধম্মমেৰ ৰা জানিস্সামী’’তি পটিপন্নস্স ইমিনা পুব্বভাগেন উপ্পন্নং ইন্দ্রিযং, সোতাপত্তিমগ্গপঞ্ঞাযেতং অধিৰচনং. অঞ্ঞিন্দ্রিযন্তি আজাননইন্দ্রিযং. তত্রাযং ৰচনত্থো – আজানাতি পঠমমগ্গঞাণেন দিট্ঠমরিযাদং অনতিক্কমিত্ৰাৰ জানাতীতি অঞ্ঞা. যথেৰ হি পঠমমগ্গপঞ্ঞা দুক্খাদীসু পরিঞ্ঞাভিসমযাদিৰসেন পৰত্ততি, তথেৰ অযম্পি পৰত্ততীতি অঞ্ঞা চ সা যথাৰুত্তেনট্ঠেন ইন্দ্রিযং চাতি অঞ্ঞিন্দ্রিযং. আজাননট্ঠেনেৰ অঞ্ঞস্স ৰা অরিযপুগ্গলস্স ইন্দ্রিযন্তি অঞ্ঞিন্দ্রিযং, সোতাপত্তিফলতো পট্ঠায ছসু ঠানেসু ঞাণস্সেতং অধিৰচনং. অঞ্ঞাতাৰিন্দ্রিযন্তি অঞ্ঞাতাৰিনো চতূসু সচ্চেসু নিট্ঠিতঞাণকিচ্চস্স খীণাসৰস্স উপ্পজ্জনতো ইন্দ্রিযট্ঠসম্ভৰতো চ অঞ্ঞাতাৰিন্দ্রিযং. এত্থ চ পঠমপচ্ছিমানি পঠমমগ্গচতুত্থফলৰসেন একট্ঠানিকানি, ইতরং ইতরমগ্গফলৰসেন ছট্ঠানিকন্তি ৰেদিতব্বং.

গাথাসু সিক্খমানস্সাতি অধিসীলসিক্খাদযো সিক্খমানস্স ভাৰেন্তস্স. উজুমগ্গানুসারিনোতি উজুমগ্গো ৰুচ্চতি অরিযমগ্গো, অন্তদ্ৰযৰিৰজ্জিতত্তা তস্স অনুস্সরণতো উজুমগ্গানুসারিনো, পটিপাটিযা মগ্গে উপ্পাদেন্তস্সাতি অত্থো. খযস্মিন্তি অনৰসেসকিলেসানং খেপনতো খযসঙ্খাতে অগ্গমগ্গে ঞাণং পঠমং পুরেযেৰ উপ্পজ্জতি. ততো অঞ্ঞা অনন্তরাতি ততো মগ্গঞাণতো অনন্তরা অরহত্তং উপ্পজ্জতি. অথ ৰা উজুমগ্গানুসারিনোতি লীনুদ্ধচ্চপতিট্ঠানাযূহনাদিকে ৰজ্জেত্ৰা সমথৰিপস্সনং যুগনদ্ধং কত্ৰা ভাৰনাৰসেন পৰত্তং পুব্বভাগমগ্গং অনুস্সরন্তস্স অনুগচ্ছন্তস্স পটিপজ্জন্তস্স গোত্রভুঞাণানন্তরং দিট্ঠেকট্ঠানং কিলেসানং খেপনতো খযস্মিং সোতাপত্তিমগ্গে পঠমং ঞাণং অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্রিযং উপ্পজ্জতি. ততো অঞ্ঞা অনন্তরাতি ততো পঠমঞাণতো অনন্তরা অনন্তরতো পট্ঠায যাৰ অগ্গমগ্গা অঞ্ঞা অঞ্ঞিন্দ্রিযং উপ্পজ্জতি.

ততো অঞ্ঞা ৰিমুত্তস্সাতি ততো অঞ্ঞা অঞ্ঞিন্দ্রিযতো পচ্ছা অরহত্তমগ্গঞাণানন্তরা অরহত্তফলেন পঞ্ঞাৰিমুত্তিযা অঞ্ঞাতাৰিন্দ্রিযেন ৰিমুত্তস্স. ঞাণং ৰে হোতি তাদিনোতি অরহত্তফলুপ্পত্তিতো উত্তরকালে ইট্ঠানিট্ঠাদীসু তাদিলক্খণপ্পত্তস্স খীণাসৰস্স পচ্চৰেক্খণঞাণং উপ্পজ্জতি. কথং উপ্পজ্জতীতি আহ ‘‘অকুপ্পা মে ৰিমুত্তী’’তি. তস্স অকুপ্পভাৰস্স কারণং দস্সেতি ‘‘ভৰসংযোজনক্খযা’’তি.

ইদানি তাদিসং খীণাসৰং থোমেন্তো ‘‘স ৰে ইন্দ্রিযসম্পন্নো’’তি ততিযং গাথমাহ. তত্থ ইন্দ্রিযসম্পন্নোতি যথাৰুত্তেহি তীহি লোকুত্তরিন্দ্রিযেহি সমন্নাগতো, সুদ্ধেহিপি ৰা পটিপ্পস্সদ্ধিলদ্ধেহি সদ্ধাদীহি ইন্দ্রিযেহি সমন্নাগতো পরিপুণ্ণো, ততো এৰ চক্খাদীহি সুট্ঠু ৰূপসন্তেহি নিব্বিসেৰনেহি ইন্দ্রিযেহি সমন্নাগতো. তেনাহ ‘‘সন্তো’’তি, সব্বকিলেসপরিল়াহৰূপসমেন উপসন্তোতি অত্থো. সন্তিপদে রতোতি নিব্বানে অভিরতো অধিমুত্তো. এত্থ চ ‘‘ইন্দ্রিযসম্পন্নো’’তি এতেন ভাৰিতমগ্গতা, পরিঞ্ঞাতক্খন্ধতা চস্স দস্সিতা. ‘‘সন্তো’’তি এতেন পহীনকিলেসতা, ‘‘সন্তিপদে রতো’’তি এতেন সচ্ছিকতনিরোধতাতি. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.

ততিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. অদ্ধাসুত্তৰণ্ণনা

৬৩. চতুত্থে অদ্ধাতি কালা. অতীতো অদ্ধাতিআদীসু দ্ৰে পরিযাযা – সুত্তন্তপরিযাযো, অভিধম্মপরিযাযো চ. তত্থ সুত্তন্তপরিযাযেন পটিসন্ধিতো পুব্বে অতীতো অদ্ধা নাম, চুতিতো পচ্ছা অনাগতো অদ্ধা নাম, সহ চুতিপটিসন্ধীহি তদনন্তরং পচ্চুপ্পন্নো অদ্ধা নাম. অভিধম্মপরিযাযেন উপ্পাদো, ঠিতি, ভঙ্গোতি ইমে তযো খণে পত্ৰা নিরুদ্ধধম্মা অতীতো অদ্ধা নাম, তযোপি খণে অসম্পত্তা অনাগতো অদ্ধা নাম, খণত্তযসমঙ্গিনো পচ্চুপ্পন্নো অদ্ধা নাম.

অপরো নযো – অযঞ্হি অতীতাদিৰিভাগো অদ্ধাসন্ততিসমযখণৰসেন চতুধা ৰেদিতব্বো. তেসু অদ্ধাৰিভাগো ৰুত্তো. সন্ততিৰসেন সভাগা একউতুসমুট্ঠানা, একাহারসমুট্ঠানা চ পুব্বাপরিযৰসেন ৰত্তমানাপি পচ্চুপ্পন্না. ততো পুব্বে ৰিসভাগউতুআহারসমুট্ঠানা অতীতা পচ্ছা অনাগতা. চিত্তজা একৰীথিএকজৰনএকসমাপত্তিসমুট্ঠানা পচ্চুপ্পন্না নাম, ততো পুব্বে অতীতা, পচ্ছা অনাগতা. কম্মসমুট্ঠানানং পাটিযেক্কং সন্ততিৰসেন অতীতাদিভেদো নত্থি, তেসংযেৰ পন উতুআহারচিত্তসমুট্ঠানানং উপত্থম্ভকৰসেন তস্স অতীতাদিভাৰো ৰেদিতব্বো. সমযৰসেন একমুহুত্তপুব্বণ্হসাযন্হরত্তিদিৰাদীসু সমযেসু সন্তানৰসেন পৰত্তমানা তংতংসমযে পচ্চুপ্পন্না নাম, ততো পুব্বে অতীতা, পচ্ছা অনাগতা. অযং তাৰ রূপধম্মেসু নযো. অরূপধম্মেসু পন খণৰসেন উপ্পাদাদিক্খণত্তযপরিযাপন্না পচ্চুপ্পন্না, ততো পুব্বে অতীতা, পচ্ছা অনাগতা. অপিচ অতিক্কন্তহেতুপচ্চযকিচ্চা অতীতা, নিট্ঠিতহেতুকিচ্চা অনিট্ঠিতপচ্চযকিচ্চা পচ্চুপ্পন্না, উভযকিচ্চং অসম্পত্তা অনাগতা. অত্তনো ৰা কিচ্চক্খণে পচ্চুপ্পন্না, ততো পুব্বে অতীতা, পচ্ছা অনাগতা. এত্থ চ খণাদিকথাৰ নিপ্পরিযাযা, সেসা পরিযাযা. অযঞ্হি অতীতাদিভেদো নাম ধম্মানং হোতি, ন কালস্স. অতীতাদিভেদে পন ধম্মে উপাদায পরমত্থতো অৰিজ্জমানোপি কালো ইধ তেনেৰ ৰোহারেন অতীতোতিআদিনা ৰুত্তোতি ৰেদিতব্বো.

গাথাসু অক্খেয্যসঞ্ঞিনোতি এত্থ অক্খাযতি, কথীযতি, পঞ্ঞাপীযতীতি অক্খেয্যং, কথাৰত্থু, অত্থতো রূপাদযো পঞ্চক্খন্ধা. ৰুত্তঞ্হেতং –

‘‘অতীতং ৰা অদ্ধানং আরব্ভ কথং কথেয্য, অনাগতং ৰা…পে… পচ্চুপ্পন্নং ৰা অদ্ধানং আরব্ভ কথং কথেয্যা’’তি (দী. নি. ৩.৩০৫).

তথা –

‘‘যং, ভিক্খৰে, রূপং অতীতং নিরুদ্ধং ৰিপরিণতং, ‘অহোসী’তি তস্স সঙ্খা, ‘অহোসী’তি তস্স সমঞ্ঞা, ‘অহোসী’তি তস্স পঞ্ঞত্তি; ন তস্স সঙ্খা অত্থীতি, ন তস্স সঙ্খা ভৰিস্সতী’’তি (সং. নি. ৩.৬২) –

এৰং ৰুত্তেন নিরুত্তিপথসুত্তেনপি এত্থ অত্থো দীপেতব্বো. এৰং কথাৰত্থুভাৰেন অক্খেয্যসঙ্খাতে খন্ধপঞ্চকে অহন্তি চ মমন্তি চ দেৰোতি চ মনুস্সোতি চ ইত্থীতি চ পুরিসোতি চ আদিনা পৰত্তসঞ্ঞাৰসেন অক্খেয্যসঞ্ঞিনো, পঞ্চসু উপাদানক্খন্ধেসু সত্তপুগ্গলাদিসঞ্ঞিনোতি অত্থো. অক্খেয্যস্মিং তণ্হাদিট্ঠিগ্গাহৰসেন পতিট্ঠিতা, রাগাদিৰসেন ৰা অট্ঠহাকারেহি পতিট্ঠিতা. রত্তো হি রাগৰসেন পতিট্ঠিতো হোতি, দুট্ঠো দোসৰসেন, মূল়্হো মোহৰসেন, পরামট্ঠো দিট্ঠিৰসেন, থামগতো অনুসযৰসেন, ৰিনিবদ্ধো মানৰসেন, অনিট্ঠঙ্গতো ৰিচিকিচ্ছাৰসেন, ৰিক্খেপগতো উদ্ধচ্চৰসেন পতিট্ঠিতো হোতীতি.

অক্খেয্যং অপরিঞ্ঞাযাতি তং অক্খেয্যং তেভূমকধম্মে তীহি পরিঞ্ঞাহি অপরিজানিত্ৰা তস্স অপরিজাননহেতু. যোগমাযন্তি মচ্চুনোতি মরণস্স যোগং তেন সংযোগং উপগচ্ছন্তি, ন ৰিসংযোগন্তি অত্থো.

অথ ৰা যোগন্তি উপাযং, তেন যোজিতং পসারিতং মারসেনট্ঠানিযং অনত্থজালং কিলেসজালঞ্চ উপগচ্ছন্তীতি ৰুত্তং হোতি. তথা হি ৰুত্তং –

‘‘ন হি নো সঙ্গরং তেন, মহাসেনেন মচ্চুনা’’তি. (ম. নি. ৩.২৭২; জা. ২.২২.১২১; নেত্তি. ১০৩);

এত্তাৰতা ৰট্টং দস্সেত্ৰা ইদানি ৰিৰট্টং দস্সেতুং ‘‘অক্খেয্যঞ্চ পরিঞ্ঞাযা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ চ-সদ্দো ব্যতিরেকে, তেন অক্খেয্যপরিজাননেন লদ্ধব্বং ৰক্খমানমেৰ ৰিসেসং জোতেতি. পরিঞ্ঞাযাতি ৰিপস্সনাসহিতায মগ্গপঞ্ঞায দুক্খন্তি পরিচ্ছিজ্জ জানিত্ৰা, তপ্পটিবদ্ধকিলেসপ্পহানেন ৰা তং সমতিক্কমিত্ৰা তিস্সন্নম্পি পরিঞ্ঞানং কিচ্চং মত্থকং পাপেত্ৰা. অক্খাতারং ন মঞ্ঞতীতি সব্বসো মঞ্ঞনানং পহীনত্তা খীণাসৰো অক্খাতারং ন মঞ্ঞতি, কারকাদিসভাৰং কিঞ্চি অত্তানং ন পচ্চেতীতি অত্থো. ফুট্ঠো ৰিমোক্খো মনসা, সন্তিপদমনুত্তরন্তি যস্মা সব্বসঙ্খতৰিমুত্তত্তা ‘‘ৰিমোক্খো’’তি সব্বকিলেসসন্তাপৰূপসমনট্ঠানতায ‘‘সন্তিপদ’’ন্তি লদ্ধনামো নিব্বানধম্মো ফুট্ঠো ফুসিতো পত্তো, তস্মা অক্খাতারং ন মঞ্ঞতীতি. অথ ৰা ‘‘পরিঞ্ঞাযা’’তি পদেন দুক্খসচ্চস্স পরিঞ্ঞাভিসমযং সমুদযসচ্চস্স পহানাভিসমযঞ্চ ৰত্ৰা ইদানি ‘‘ফুট্ঠো ৰিমোক্খো মনসা, সন্তিপদমনুত্তর’’ন্তি ইমিনা মগ্গনিরোধানং ভাৰনাসচ্ছিকিরিযাভিসমযং ৰদতি. তস্সত্থো – সমুচ্ছেদৰসেন সব্বকিলেসেহি ৰিমুচ্চতীতি ৰিমোক্খো, অরিযমগ্গো. সো পনস্স মগ্গচিত্তেন ফুট্ঠো ফুসিতো ভাৰিতো, তেনেৰ অনুত্তরং সন্তিপদং নিব্বানং ফুট্ঠং ফুসিতং সচ্ছিকতন্তি.

অক্খেয্যসম্পন্নোতি অক্খেয্যনিমিত্তং ৰিৰিধাহি ৰিপত্তীহি উপদ্দুতে লোকে পহীনৰিপল্লাসতায ততো সুপরিমুত্তো অক্খেয্যপরিঞ্ঞাভিনিব্বত্তাহি সম্পত্তীহি সম্পন্নো সমন্নাগতো. সঙ্খায সেৰীতি পঞ্ঞাৰেপুল্লপ্পত্তিযা চীৰরাদিপচ্চযে সঙ্খায পরিতুলেত্ৰাৰ সেৰনসীলো, সঙ্খাতধম্মত্তা চ আপাথগতং সব্বম্পি ৰিসযং ছল়ঙ্গুপেক্খাৰসেন সঙ্খায সেৰনসীলো. ধম্মট্ঠোতি অসেক্খধম্মেসু নিব্বানধম্মে এৰ ৰা ঠিতো. ৰেদগূতি ৰেদিতব্বস্স চতুসচ্চস্স পারঙ্গতত্তা ৰেদগূ. এৰংগুণো অরহা ভৰাদীসু কত্থচি আযতিং পুনব্ভৰাভাৰতো মনুস্সদেৰাতি সঙ্খ্যং ন উপেতি, অপঞ্ঞত্তিকভাৰমেৰ গচ্ছতীতি অনুপাদাপরিনিব্বানেন দেসনং নিট্ঠাপেসি.

চতুত্থসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. দুচ্চরিতসুত্তৰণ্ণনা

৬৪. পঞ্চমে দুট্ঠু চরিতানি, দুট্ঠানি ৰা চরিতানি দুচ্চরিতানি. কাযেন দুচ্চরিতং, কাযতো ৰা পৰত্তং দুচ্চরিতং কাযদুচ্চরিতং. সেসেসুপি এসেৰ নযো. ইমানি চ দুচ্চরিতানি পঞ্ঞত্তিযা ৰা কথেতব্বানি কম্মপথেহি ৰা. তত্থ পঞ্ঞত্তিযা তাৰ কাযদ্ৰারে পঞ্ঞত্তসিক্খাপদস্স ৰীতিক্কমো কাযদুচ্চরিতং, ৰচীদ্ৰারে পঞ্ঞত্তসিক্খাপদস্স ৰীতিক্কমো ৰচীদুচ্চরিতং, উভযত্থ পঞ্ঞত্তস্স ৰীতিক্কমো মনোদুচ্চরিতন্তি অযং পঞ্ঞত্তিকথা. পাণাতিপাতাদযো পন তিস্সো চেতনা কাযদ্ৰারেপি, ৰচীদ্ৰারেপি, উপ্পন্না কাযদুচ্চরিতং, তথা চতস্সো মুসাৰাদাদিচেতনা ৰচীদুচ্চরিতং, অভিজ্ঝা, ব্যাপাদো, মিচ্ছাদিট্ঠীতি তযো চেতনাসম্পযুত্তধম্মা মনোদুচ্চরিতন্তি অযং কম্মপথকথা.

গাথাযং কম্মপথপ্পত্তোযেৰ পাপধম্মো কাযদুচ্চরিতাদিভাৰেন ৰুত্তোতি তদঞ্ঞং পাপধম্মং সঙ্গণ্হিতুং ‘‘যঞ্চঞ্ঞং দোসসঞ্হিত’’ন্তি ৰুত্তং. তত্থ দোসসঞ্হিতন্তি রাগাদিকিলেসসংহিতং. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.

পঞ্চমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. সুচরিতসুত্তৰণ্ণনা

৬৫. ছট্ঠে সুট্ঠু চরিতানি, সুন্দরানি ৰা চরিতানি সুচরিতানি. কাযেন সুচরিতং, কাযতো ৰা পৰত্তং সুচরিতং কাযসুচরিতং. সেসেসুপি এসেৰ নযো. ইধাপি পন পঞ্ঞত্তিৰসেন, কম্মপথৰসেন চাতি দুৰিধা কথা. তত্থ কাযদ্ৰারে পঞ্ঞত্তসিক্খাপদস্স অৰীতিক্কমো কাযসুচরিতং, ৰচীদ্ৰারে পঞ্ঞত্তসিক্খাপদস্স অৰীতিক্কমো ৰচীসুচরিতং, উভযত্থ পঞ্ঞত্তস্স অৰীতিক্কমো মনোসুচরিতন্তি অযং পঞ্ঞত্তিকথা. পাণাতিপাতাদীহি পন ৰিরমন্তস্স উপ্পন্না তিস্সো চেতনাপি ৰিরতিযোপি কাযসুচরিতং, মুসাৰাদাদীহি ৰিরমন্তস্স চতস্সো চেতনাপি ৰিরতিযোপি ৰচীসুচরিতং, অনভিজ্ঝা, অব্যাপাদো, সম্মাদিট্ঠীতি তযো চেতনাসম্পযুত্তধম্মা মনোসুচরিতন্তি অযং কম্মপথকথা. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.

ছট্ঠসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. সোচেয্যসুত্তৰণ্ণনা

৬৬. সত্তমে সোচেয্যানীতি সুচিভাৰা. কাযসোচেয্যন্তি কাযসুচরিতং, ৰচীমনোসোচেয্যানিপি ৰচীমনোসুচরিতানেৰ. তথা হি ৰুত্তং ‘‘তত্থ কতমং কাযসোচেয্যং? পাণাতিপাতা ৰেরমণী’’তিআদি (অ. নি. ৩.১২১-১২২).

গাথাযং সমুচ্ছেদৰসেন পহীনসব্বকাযদুচ্চরিতত্তা কাযেন সুচীতি কাযসুচি. সোচেয্যসম্পন্নন্তি পটিপ্পস্সদ্ধকিলেসত্তা সুপরিসুদ্ধায সোচেয্যসম্পত্তিযা উপেতং. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.

সত্তমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. মোনেয্যসুত্তৰণ্ণনা

৬৭. অট্ঠমে মোনেয্যানীতি এত্থ ইধলোকপরলোকং অত্তহিতপরহিতঞ্চ মুনাতীতি মুনি, কল্যাণপুথুজ্জনেন সদ্ধিং সত্ত সেক্খা অরহা চ. ইধ পন অরহাৰ অধিপ্পেতো. মুনিনো ভাৰাতি মোনেয্যানি, অরহতো কাযৰচীমনোসমাচারা.

অথ ৰা মুনিভাৰকরা মোনেয্যপটিপদাধম্মা মোনেয্যানি. তেসমযং ৰিত্থারো –

‘‘তত্থ কতমং কাযমোনেয্যং? তিৰিধকাযদুচ্চরিতস্স পহানং কাযমোনেয্যং, তিৰিধং কাযসুচরিতং কাযমোনেয্যং, কাযারম্মণে ঞাণং কাযমোনেয্যং, কাযপরিঞ্ঞা কাযমোনেয্যং, পরিঞ্ঞাসহগতো মগ্গো কাযমোনেয্যং, কাযস্মিং ছন্দরাগপ্পহানং কাযমোনেয্যং, কাযসঙ্খারনিরোধা চতুত্থজ্ঝানসমাপত্তি কাযমোনেয্যং.

‘‘তত্থ কতমং ৰচীমোনেয্যং? চতুব্বিধৰচীদুচ্চরিতস্স পহানং ৰচীমোনেয্যং, চতুব্বিধং ৰচীসুচরিতং, ৰাচারম্মণে ঞাণং, ৰাচাপরিঞ্ঞা, পরিঞ্ঞাসহগতো মগ্গো, ৰাচায ছন্দরাগপ্পহানং, ৰচীসঙ্খারনিরোধা দুতিযজ্ঝানসমাপত্তি ৰচীমোনেয্যং.

‘‘তত্থ কতমং মনোমোনেয্যং? তিৰিধমনোদুচ্চরিতস্স পহানং মনোমোনেয্যং, তিৰিধং মনোসুচরিতং, মনারম্মণে ঞাণং, মনোপরিঞ্ঞা, পরিঞ্ঞাসহগতো মগ্গো, মনস্মিং ছন্দরাগপ্পহানং, চিত্তসঙ্খারনিরোধা সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধসমাপত্তি মনোমোনেয্য’’ন্তি (মহানি. ১৪; চূল়নি. মেত্তগূমাণৰপুচ্ছানিদ্দেস ২১).

নিন্হাতপাপকন্তি অগ্গমগ্গজলেন সুট্ঠু ৰিক্খালিতপাপমলং.

অট্ঠমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. পঠমরাগসুত্তৰণ্ণনা

৬৮. নৰমে যস্স কস্সচীতি অনিযমিতৰচনং, তস্মা যস্স কস্সচি পুগ্গলস্স গহট্ঠস্স ৰা পব্বজিতস্স ৰা. রাগো অপ্পহীনোতি রঞ্জনট্ঠেন রাগো সমুচ্ছেদৰসেন ন পহীনো, মগ্গেন অনুপ্পত্তিধম্মতং ন আপাদিতো. দোসমোহেসুপি এসেৰ নযো. তত্থ অপাযগমনীযা রাগদোসমোহা পঠমমগ্গেন, ওল়ারিকা কামরাগদোসা দুতিযমগ্গেন, তেযেৰ অনৰসেসা ততিযমগ্গেন, ভৰরাগো অৰসিট্ঠমোহো চ চতুত্থমগ্গেন পহীযন্তি. এৰমেতেসু পহীযন্তেসু তদেকট্ঠতো সব্বেপি কিলেসা পহীযন্তেৰ. এৰমেতে রাগাদযো যস্স কস্সচি ভিক্খুস্স ৰা ভিক্খুনিযা ৰা উপাসকস্স ৰা উপাসিকায ৰা মগ্গেন অপ্পহীনা. বদ্ধো মারস্সাতি কিলেসমারেন বদ্ধোতি ৰুচ্চতি. যদগ্গেন চ কিলেসমারেন বদ্ধো, তদগ্গেন অভিসঙ্খারমারাদীহিপি বদ্ধোযেৰ হোতি. পটিমুক্কস্স মারপাসোতি পটিমুক্কো অস্স অনেন অপ্পহীনকিলেসেন পুগ্গলেন তাযেৰ অপ্পহীনকিলেসতায মারপাসসঙ্খাতো কিলেসো অত্তনো চিত্তসন্তানে পটিমুক্কো পৰেসিতো, তেন সযং বন্ধাপিতোতি অত্থো. অথ ৰা পটিমুক্কো অস্স ভৰেয্য মারপাসো. সুক্কপক্খে ওমুক্কস্সাতি অৰমুক্কো মোচিতো অপনীতো অস্স. সেসং ৰুত্তৰিপরিযাযেন ৰেদিতব্বং.

ইধ গাথা সুক্কপক্খৰসেনেৰ আগতা. তত্রাযং সঙ্খেপত্থো – যস্স অরিযপুগ্গলস্স রাগদোসাৰিজ্জা ৰিরাজিতা অগ্গমগ্গেন নিরোধিতা, তং ভাৰিতকাযসীলচিত্তপঞ্ঞতায ভাৰিতত্তেসু অরহন্তেসু অঞ্ঞতরং অব্ভন্তরং একং ব্রহ্মভূতং ব্রহ্মং ৰা সেট্ঠং অরহত্তফলং পত্তং. যথা অঞ্ঞে খীণাসৰা পুব্বূপনিস্সযসম্পত্তিসমন্নাগতা হুত্ৰা আগতা, যথা চ তে অন্তদ্ৰযরহিতায সীলসমাধিপঞ্ঞাক্খন্ধসহগতায মজ্ঝিমায পটিপদায নিব্বানং গতা অধিগতা. যথা ৰা তে খন্ধাদীনং তথলক্খণং যাথাৰতো পটিৰিজ্ঝিংসু, যথা চ তে তথধম্মে দুক্খাদযো অৰিপরীততো অব্ভঞ্ঞিংসু, রূপাদিকে চ ৰিসযে যথা তে দিট্ঠমত্তাদিৰসেনেৰ পস্সিংসু, যথা ৰা পন তে অট্ঠ অনরিযৰোহারে ৰজ্জেত্ৰা অরিযৰোহারৰসেনেৰ পৰত্তৰাচা, ৰাচানুরূপঞ্চ পৰত্তকাযা, কাযানুরূপঞ্চ পৰত্তৰাচা, তথা অযম্পি অরিযপুগ্গলোতি তথাগতং, চতুসচ্চবুদ্ধতায বুদ্ধং, পুগ্গলৰেরং কিলেসৰেরং অত্তানুৰাদাদিভযঞ্চ অতিক্কন্তন্তি ৰেরভযাতীতং. সব্বেসং কিলেসাভিসঙ্খারাদীনং পহীনত্তা সব্বপ্পহাযিনং বুদ্ধাদযো অরিযা আহু কথেন্তি কিত্তেন্তীতি.

নৰমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. দুতিযরাগসুত্তৰণ্ণনা

৬৯. দসমে অতরীতি তিণ্ণো, ন তিণ্ণো অতিণ্ণো. সমুদ্দন্তি সংসারসমুদ্দং, চক্খাযতনাদিসমুদ্দং ৰা. তদুভযম্পি দুপ্পূরণট্ঠেন সমুদ্দো ৰিযাতি সমুদ্দং. অথ ৰা সমুদ্দনট্ঠেন সমুদ্দং, কিলেসৰস্সনেন সত্তসন্তানস্স কিলেসসদনতোতি অত্থো. সৰীচিন্তি কোধূপাযাসৰীচীহি সৰীচিং. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘ৰীচিভযন্তি খো, ভিক্খু, কোধূপাযাসস্সেতং অধিৰচন’’ন্তি (ইতিৰু. ১০৯; ম. নি. ২.১৬২). সাৰট্টন্তি পঞ্চকামগুণাৰট্টেহি সহ আৰট্টং. ৰুত্তম্পি চেতং ‘‘আৰট্টভযন্তি খো, ভিক্খু, পঞ্চন্নেতং কামগুণানং অধিৰচন’’ন্তি (ইতিৰু. ১০৯; ম. নি. ২.১৬৪; অ. নি. ৪.১২২). সগহং সরক্খসন্তি অত্তনো গোচরগতানং অনত্থজননতো চণ্ডমকরমচ্ছকচ্ছপরক্খসসদিসেহি ৰিসভাগপুগ্গলেহি সহিতং. তথা চাহ ‘‘সগহং সরক্খসন্তি খো, ভিক্খু, মাতুগামস্সেতং অধিৰচন’’ন্তি (ইতিৰু. ১০৯). অতরীতি মগ্গপঞ্ঞানাৰায যথাৰুত্তং সমুদ্দং উত্তরি. তিণ্ণোতি নিত্তিণ্ণো. পারঙ্গতোতি তস্স সমুদ্দস্স পারং পরতীরং নিরোধং উপগতো. থলে তিট্ঠতীতি ততো এৰ সংসারমহোঘং কামাদিমহোঘঞ্চ অতিক্কমিত্ৰা থলে পরতীরে নিব্বানে বাহিতপাপব্রাহ্মণো তিট্ঠতীতি ৰুচ্চতি.

ইধাপি গাথা সুক্কপক্খৰসেনেৰ আগতা. তত্থ ঊমিভযন্তি যথাৰুত্তঊমিভযং, ভাযিতব্বং এতস্মাতি তং ঊমি ভযং. দুত্তরন্তি দুরতিক্কমং. অচ্চতারীতি অতিক্কমি.

সঙ্গাতিগোতি রাগাদীনং পঞ্চন্নং সঙ্গানং অতিক্কন্তত্তা পহীনত্তা সঙ্গাতিগো. অত্থঙ্গতো সো ন পমাণমেতীতি সো এৰংভূতো অরহা রাগাদীনং পমাণকরধম্মানং অচ্চন্তমেৰ অত্থং গতত্তা অত্থঙ্গতো, ততো এৰ সীলাদিধম্মক্খন্ধপারিপূরিযা চ ‘‘এদিসো সীলেন সমাধিনা পঞ্ঞাযা’’তি কেনচি পমিণিতুং অসক্কুণেয্যো পমাণং ন এতি, অথ ৰা অনুপাদিসেসনিব্বানসঙ্খাতং অত্থং গতো সো অরহা ‘‘ইমায নাম গতিযা ঠিতো, এদিসো চ নামগোত্তেনা’’তি পমিণিতুং অসক্কুণেয্যতায পমাণং ন এতি ন উপগচ্ছতি. ততো এৰ অমোহযি মচ্চুরাজং, তেন অনুবন্ধিতুং অসক্কুণেয্যোতি ৰদামীতি অনুপাদিসেসনিব্বানধাতুযাৰ দেসনং নিট্ঠাপেসি. ইতি ইমস্মিং ৰগ্গে পঠমপঞ্চমছট্ঠেসু ৰট্টং কথিতং, দুতিযসত্তমঅট্ঠমেসু ৰিৰট্টং, সেসেসু ৰট্টৰিৰট্টং কথিতন্তি ৰেদিতব্বং.

দসমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

দুতিযৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.