১. পুঞ্ঞকিরিযৰত্থুসুত্তৰণ্ণনা

৬০. দুতিযৰগ্গস্স পঠমে পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূনীতি পুজ্জভৰফলং নিব্বত্তেন্তি, অত্তনো সন্তানং পুনন্তীতি ৰা পুঞ্ঞানি, পুঞ্ঞানি চ তানি হেতুপচ্চযেহি কত্তব্বতো কিরিযা চাতি পুঞ্ঞকিরিযা. তা এৰ চ তেসং তেসং আনিসংসানং ৰত্থুভাৰতো পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূনি. দানমযন্তি অনুপচ্ছিন্নভৰমূলস্স অনুগ্গহৰসেন পূজাৰসেন ৰা অত্তনো দেয্যধম্মস্স পরেসং পরিচ্চাগচেতনা দীযতি এতাযাতি দানং, দানমেৰ দানমযং. চীৰরাদীসু হি চতূসু পচ্চযেসু অন্নাদীসু ৰা দসসু দানৰত্থূসু রূপাদীসু ৰা ছসু আরম্মণেসু তং তং দেন্তস্স তেসং উপ্পাদনতো পট্ঠায পুব্বভাগে পরিচ্চাগকালে পচ্ছা সোমনস্সচিত্তেন অনুস্সরণে চাতি তীসু কালেসু ৰুত্তনযেন পৰত্তচেতনা দানমযং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু নাম.

সীলমযন্তি নিচ্চসীলউপোসথনিযমাদিৰসেন পঞ্চ, অট্ঠ, দস ৰা সীলানি সমাদিযন্তস্স সীলপূরণত্থং পব্বজিস্সামীতি ৰিহারং গচ্ছন্তস্স পব্বজন্তস্স মনোরথং মত্থকং পাপেত্ৰা ‘‘পব্বজিতো ৰতম্হি সাধু সুট্ঠূ’’তি আৰজ্জেন্তস্স সদ্ধায পাতিমোক্খং পরিপূরেন্তস্স পঞ্ঞায চীৰরাদিকে পচ্চৰেক্খন্তস্স সতিযা আপাথগতেসু রূপাদীসু চক্খুদ্ৰারাদীনি সংৰরন্তস্স ৰীরিযেন আজীৰং সোধেন্তস্স চ পৰত্তা চেতনা সীলতীতি সীলমযং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু নাম.

তথা পটিসম্ভিদাযং (পটি. ম. ১.৪৮) ৰুত্তেন ৰিপস্সনামগ্গেন চক্খুং অনিচ্চতো দুক্খতো অনত্ততো ৰিপস্সন্তস্স সোতং, ঘানং, জিৰ্হং, কাযং, মনং. রূপে…পে… ধম্মে, চক্খুৰিঞ্ঞাণং…পে… মনোৰিঞ্ঞাণং. চক্খুসম্ফস্সং…পে… মনোসম্ফস্সং, চক্খুসম্ফস্সজং ৰেদনং…পে… মনোসম্ফস্সজং ৰেদনং. রূপসঞ্ঞং…পে… ধম্মসঞ্ঞং. জরামরণং অনিচ্চতো দুক্খতো অনত্ততো ৰিপস্সন্তস্স যা চেতনা, যা চ পথৰীকসিণাদীসু অট্ঠতিংসায আরম্মণেসু পৰত্তা ঝানচেতনা, যা চ অনৰজ্জেসু কম্মাযতনসিপ্পাযতনৰিজ্জাট্ঠানেসু পরিচযমনসিকারাদিৰসেন পৰত্তা চেতনা, সব্বা ভাৰেতি এতাযাতি ভাৰনামযং ৰুত্তনযেন পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু চাতি.

একমেকঞ্চেত্থ যথারহং পুব্বভাগতো পট্ঠায কাযেন করোন্তস্স কাযকম্মং হোতি, তদত্থং ৰাচং নিচ্ছারেন্তস্স ৰচীকম্মং, কাযঙ্গং ৰাচঙ্গঞ্চ অচোপেত্ৰা মনসা চিন্তেন্তস্স মনোকম্মং. অন্নাদীনি দেন্তস্স চাপি ‘‘অন্নদানাদীনি দেমী’’তি ৰা দানপারমিং আৰজ্জেত্ৰা ৰা দানকালে দানমযং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু হোতি. ৰত্তসীসে ঠত্ৰা দদতো সীলমযং, খযতো ৰযতো কম্মতো সম্মসনং পট্ঠপেত্ৰা দদতো ভাৰনামযং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু হোতি.

অপরানিপি সত্ত পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূনি – অপচিতিসহগতং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু ৰেয্যাৰচ্চসহগতং পত্তিঅনুপ্পদানং অব্ভনুমোদনং দেসনামযং সৰনমযং দিট্ঠিজুগতং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূতি. সরণগমনম্পি হি দিট্ঠিজুগতেনেৰ সঙ্গয্হতি. যং পনেত্থ ৰত্তব্বং, তং পরতো আৰি ভৰিস্সতি.

তত্থ ৰুড্ঢতরং দিস্ৰা পচ্চুগ্গমনপত্তচীৰরপটিগ্গহণাভিৰাদনমগ্গসম্পদানাদিৰসেন অপচাযনসহগতং ৰেদিতব্বং. ৰুড্ঢতরানং ৰত্তপটিপত্তিকরণৰসেন, গামং পিণ্ডায পৰিট্ঠং ভিক্খুং দিস্ৰা পত্তং গহেত্ৰা গামে ভিক্খং সম্পাদেত্ৰা উপসংহরণৰসেন ‘‘গচ্ছ ভিক্খূনং পত্তং আহরা’’তি সুত্ৰা ৰেগেন গন্ত্ৰা পত্তাহরণাদিৰসেন চ ৰেয্যাৰচ্চসহগতং ৰেদিতব্বং. চত্তারো পচ্চযে দত্ৰা পুপ্ফগন্ধাদীহি রতনত্তযস্স পূজং কত্ৰা অঞ্ঞং ৰা তাদিসং পুঞ্ঞং কত্ৰা ‘‘সব্বসত্তানং পত্তি হোতূ’’তি পরিণামৰসেন পত্তিঅনুপ্পদানং ৰেদিতব্বং. তথা পরেহি দিন্নায পত্তিযা কেৰলং ৰা পরেহি কতং পুঞ্ঞং ‘‘সাধু, সুট্ঠূ’’তি অনুমোদনৰসেন অব্ভনুমোদনং ৰেদিতব্বং. অত্তনো পগুণধম্মং অপচ্চাসীসন্তো হিতজ্ঝাসযেন পরেসং দেসেতি – ইদং দেসনামযং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু নাম. যং পন একো ‘‘এৰং মং ধম্মকথিকোতি জানিস্সন্তী’’তি ইচ্ছায ঠত্ৰা লাভসক্কারসিলোকসন্নিস্সিতো ধম্মং দেসেতি, তং ন মহপ্ফলং হোতি. ‘‘অদ্ধা অযং অত্তহিতপরহিতানং পটিপজ্জনূপাযো’’তি যোনিসোমনসিকারপুরেচারিকহিতফরণেন মুদুচিত্তেন ধম্মং সুণাতি, ইদং সৰনমযং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু হোতি. যং পনেকো ‘‘ইতি মং সদ্ধোতি জানিস্সন্তী’’তি সুণাতি, তং ন মহপ্ফলং হোতি. দিট্ঠিযা উজুগমনং দিট্ঠিজুগতং, ‘‘অত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিনযপ্পৰত্তস্স সম্মাদস্সনস্স এতং অধিৰচনং. ইদঞ্হি পুব্বভাগে ৰা পচ্ছাভাগে ৰা ঞাণৰিপ্পযুত্তম্পি উজুকরণকালে ঞাণসম্পযুত্তমেৰ হোতি. অপরে পনাহু ‘‘ৰিজাননপজাননৰসেন দস্সনং দিট্ঠি কুসলঞ্চ ৰিঞ্ঞাণং কম্মস্সকতাঞাণাদি চ সম্মাদস্সন’’ন্তি. তত্থ কুসলেন ৰিঞ্ঞাণেন ঞাণস্স অনুপ্পাদেপি অত্তনা কতপুঞ্ঞানুস্সরণৰণ্ণারহৰণ্ণনাদীনং সঙ্গহো, কম্মস্সকতাঞাণেন কম্মপথসম্মাদিট্ঠিযা. ইতরং পন দিট্ঠিজুগতং সব্বেসং নিযমলক্খণং. যঞ্হি কিঞ্চি পুঞ্ঞং করোন্তস্স দিট্ঠিযা উজুভাৰেনেৰ তং মহপ্ফলং হোতি.

ইমেসং পন সত্তন্নং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূনং পুরিমেহি তীহি দানমযাদীহি পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূহি সঙ্গহো. তত্থ হি অপচাযনৰেয্যাৰচ্চানি সীলমযে, পত্তিঅনুপ্পদানঅব্ভনুমোদনানি দানমযে, ধম্মদেসনাসৰনানি ভাৰনামযে, দিট্ঠিজুগতং তীসুপি. তেনাহ ভগৰা –

‘‘তীণিমানি, ভিক্খৰে, পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূনি. কতমানি তীণি? দানমযং…পে… ভাৰনামযং পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূ’’তি (অ. নি. ৮.৩৬).

এত্থ চ অট্ঠন্নং কামাৰচরকুসলচেতনানং ৰসেন তিণ্ণম্পি পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূনং পৰত্তি হোতি. যথা হি পগুণং ধম্মং পরিৰত্তেন্তস্স একচ্চে অনুসন্ধিং অসল্লক্খেন্তস্সেৰ গচ্ছন্তি, এৰং পগুণং সমথৰিপস্সনাভাৰনং অনুযুঞ্জন্তস্স অন্তরন্তরা ঞাণৰিপ্পযুত্তচিত্তেনাপি মনসিকারো পৰত্ততি. সব্বং তং পন মহগ্গতকুসলচেতনানং ৰসেন ভাৰনামযমেৰ পুঞ্ঞকিরিযৰত্থু হোতি, ন ইতরানি. গাথায অত্থো হেট্ঠা ৰুত্তোযেৰ.

পঠমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.