১. অত্তদন্তৰত্থু

অহং নাগো ৰাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা কোসম্বিযং ৰিহরন্তো অত্তানং আরব্ভ কথেসি. ৰত্থু অপ্পমাদৰগ্গস্স আদিগাথাৰণ্ণনায ৰিত্থারিতমেৰ. ৰুত্তঞ্হেতং তত্থ (ধ. প. অট্ঠ. ১.সামাৰতিৰত্থু) –

মাগণ্ডিযা তাসং কিঞ্চি কাতুং অসক্কুণিত্ৰা ‘‘সমণস্স গোতমস্সেৰ কত্তব্বং করিস্সামী’’তি নাগরানং লঞ্জং দত্ৰা ‘‘সমণং গোতমং অন্তোনগরং পৰিসিত্ৰা চরন্তং দাসকম্মকরপোরিসেহি সদ্ধিং অক্কোসেত্ৰা পরিভাসেত্ৰা পলাপেথা’’তি আণাপেসি. মিচ্ছাদিট্ঠিকা তীসু রতনেসু অপ্পসন্না অন্তোনগরং পৰিট্ঠং সত্থারং অনুবন্ধিত্ৰা ‘‘চোরোসি বালোসি মূল়্হোসি থেনোসি ওট্ঠোসি গোণোসি গদ্রভোসি নেরযিকোসি তিরচ্ছানগতোসি, নত্থি তুয্হং সুগতি, দুগ্গতিযেৰ তুয্হং পাটিকঙ্খা’’তি দসহি অক্কোসৰত্থূহি অক্কোসন্তি পরিভাসন্তি. তং সুত্ৰা আযস্মা আনন্দো সত্থারং এতদৰোচ – ‘‘ভন্তে, ইমে নাগরা অম্হে অক্কোসন্তি পরিভাসন্তি, ইতো অঞ্ঞত্থ গচ্ছামা’’তি. ‘‘কুহিং, আনন্দা’’তি? ‘‘অঞ্ঞং নগরং, ভন্তে’’তি. ‘‘তত্থ মনুস্সেসু অক্কোসন্তেসু পরিভাসন্তেসু পুন কত্থ গমিস্সামানন্দা’’তি. ‘‘ততোপি অঞ্ঞং নগরং, ভন্তে’’তি. ‘‘তত্থ মনুস্সেসু অক্কোসন্তেসু পরিভাসন্তেসু কুহিং গমিস্সামানন্দা’’তি. ‘‘ততোপি অঞ্ঞং নগরং, ভন্তে’’তি. ‘‘আনন্দ, ন এৰং কাতুং ৰট্টতি, যত্থ অধিকরণং উপ্পন্নং, তত্থেৰ তস্মিং ৰূপসন্তে অঞ্ঞত্থ গন্তুং ৰট্টতি, কে পন তে, আনন্দ, অক্কোসন্তী’’তি. ‘‘ভন্তে, দাসকম্মকরে উপাদায সব্বে অক্কোসন্তী’’তি. ‘‘অহং, আনন্দ, সঙ্গামং ওতিণ্ণহত্থিসদিসো. সঙ্গামং ওতিণ্ণহত্থিনো হি চতূহি দিসাহি আগতে সরে সহিতুং ভারো, তথেৰ বহূহি দুস্সীলেহি কথিতকথানং সহনং নাম ময্হং ভারো’’তি ৰত্ৰা অত্তানং আরব্ভ ধম্মং দেসেন্তো ইমা গাথা অভাসি –

৩২০. ‘‘অহং নাগোৰ সঙ্গামে, চাপতো পতিতং সরং;

অতিৰাক্যং তিতিক্খিস্সং, দুস্সীলো হি বহুজ্জনো.

৩২১. ‘‘দন্তং নযন্তি সমিতিং, দন্তং রাজাভিরূহতি;

দন্তো সেট্ঠো মনুস্সেসু, যোতিৰাক্যং তিতিক্খতি.

৩২২. ‘‘ৰরমস্সতরা দন্তা, আজানীযা চ সিন্ধৰা;

কুঞ্জরা চ মহানাগা, অত্তদন্তো ততো ৰর’’ন্তি.

তত্থ নাগোৰাতি হত্থী ৰিয. চাপতো পতিতন্তি ধনুতো মুত্তং. অতিৰাক্যন্তি অট্ঠঅনরিযৰোহারৰসেন পৰত্তং ৰীতিক্কমৰচনং. তিতিক্খিস্সন্তি যথা সঙ্গামাৰচরো সুদন্তো মহানাগো খমো সত্তিপহারাদীনি চাপতো মুচ্চিত্ৰা অত্তনি পতিতে সরে অৰিহঞ্ঞমানো তিতিক্খতি, এৰমেৰ এৰরূপং অতিৰাক্যং তিতিক্খিস্সং, সহিস্সামীতি অত্থো. দুস্সীলো হীতি অযঞ্হি লোকিযমহাজনো বহুদুস্সীলো অত্তনো অত্তনো রুচিৰসেন ৰাচং নিচ্ছারেত্ৰা ঘট্টেন্তো চরতি, তত্থ অধিৰাসনং অজ্ঝুপেক্খনমেৰ মম ভারো. সমিতিন্তি উয্যানকীল়মণ্ডলাদীসু মহাজনমজ্ঝং গচ্ছন্তা দন্তমেৰ গোণজাতিং ৰা অস্সজাতিং ৰা যানে যোজেত্ৰা নযন্তি. রাজাতি তথারূপেহেৰ ৰাহনেহি গচ্ছন্তো রাজাপি দন্তমেৰ অভিরূহতি. মনুস্সেসূতি মনুস্সেসুপি চতূহি অরিযমগ্গেহি দন্তো নিব্বিসেৰনোৰ সেট্ঠো. যোতিৰাক্যন্তি যো এৰরূপং অতিক্কমৰচনং পুনপ্পুনং ৰুচ্চমানম্পি তিতিক্খতি ন পটিপ্ফরতি ন ৰিহঞ্ঞতি, এৰরূপো দন্তো সেট্ঠোতি অত্থো.

অস্সতরাতি ৰল়ৰায গদ্রভেন জাতা. আজানীযাতি যং অস্সদমসারথি কারণং কারেতি, তস্স খিপ্পং জাননসমত্থা. সিন্ধৰাতি সিন্ধৰরট্ঠে জাতা অস্সা. মহানাগাতি কুঞ্জরসঙ্খাতা মহাহত্থিনো. অত্তদন্তোতি এতে অস্সতরা চ সিন্ধৰা চ কুঞ্জরা চ দন্তাৰ ৰরং, ন অদন্তা. যো পন চতূহি অরিযমগ্গেহি অত্তনো দন্ততায অত্তদন্তো নিব্বিসেৰনো, অযং ততোপি ৰরং, সব্বেহিপি এতেহি উত্তরিতরোতি অত্থো.

দেসনাৰসানে লঞ্জং গহেত্ৰা ৰীথিসিঙ্ঘাটকাদীসু ঠত্ৰা অক্কোসন্তো পরিভাসন্তো সব্বোপি সো মহাজনো সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণীতি.

অত্তদন্তৰত্থু পঠমং.