৫. বুদ্ধপিতুব্রাহ্মণৰত্থু
অহিংসকা যেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা সাকেতং নিস্সায অঞ্জনৰনে ৰিহরন্তো ভিক্খূহি পট্ঠপঞ্হং আরব্ভ কথেসি.
ভগৰতো কির ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতস্স সাকেতং পিণ্ডায পৰিসনকালে একো সাকেতৰাসী মহল্লকব্রাহ্মণো নগরতো নিক্খমন্তো অন্তরঘরদ্ৰারে দসবলং দিস্ৰা পাদেসু নিপতিত্ৰা গোপ্ফকেসু দল়্হং গহেত্ৰা, ‘‘তাত, ননু নাম পুত্তেহি জিণ্ণকালে মাতাপিতরো পটিজগ্গিতব্বা, কস্মা এত্তকং কালং অম্হাকং অত্তানং ন দস্সেসি. মযা তাৰ দিট্ঠোসি, মাতরম্পি পস্সিতুং এহী’’তি সত্থারং গহেত্ৰা অত্তনো গেহং অগমাসি. সত্থা তত্থ গন্ত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন. ব্রাহ্মণীপি আগন্ত্ৰা সত্থু পাদেসু নিপতিত্ৰা, ‘‘তাত, এত্তকং কালং কুহিং গতোসি, ননু নাম মাতাপিতরো মহল্লককালে উপট্ঠাতব্বা’’তি ৰত্ৰা পুত্তধীতরো ‘‘এথ ভাতরং ৰন্দথা’’তি ৰন্দাপেসি. তে উভোপি তুট্ঠমানসা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পরিৰিসিত্ৰা, ‘‘ভন্তে, ইধেৰ নিবদ্ধং ভিক্খং গণ্হথা’’তি ৰত্ৰা ‘‘বুদ্ধা নাম একট্ঠানেযেৰ নিবদ্ধং ভিক্খং ন গণ্হন্তী’’তি ৰুত্তে, ‘‘তেন হি, ভন্তে, যে ৰো নিমন্তেতুং আগচ্ছন্তি, তে অম্হাকং সন্তিকং পহিণেয্যাথা’’তি আহংসু. সত্থা ততো পট্ঠায নিমন্তেতুং আগতে ‘‘গন্ত্ৰা ব্রাহ্মণস্স আরোচেয্যাথা’’তি পেসেসি. তে গন্ত্ৰা ‘‘মযং স্ৰাতনায সত্থারং নিমন্তেমা’’তি ব্রাহ্মণং ৰদন্তি. ব্রাহ্মণো পুনদিৰসে অত্তনো গেহতো ভত্তভাজনসূপেয্যভাজনানি আদায সত্থু নিসীদনট্ঠানং গচ্ছতি. অঞ্ঞত্র পন নিমন্তনে অসতি সত্থা ব্রাহ্মণস্সেৰ গেহে ভত্তকিচ্চং করোতি. তে উভোপি অত্তনো দেয্যধম্মং নিচ্চকালং তথাগতস্স দেন্তা ধম্মকথং সুণন্তা অনাগামিফলং পাপুণিংসু.
ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং, ‘‘আৰুসো, ব্রাহ্মণো ‘তথাগতস্স সুদ্ধোদনো পিতা, মহামাযা মাতা’তি জানাতি, জানন্তোৰ সদ্ধিং ব্রাহ্মণিযা তথাগতং ‘অম্হাকং পুত্তো’তি ৰদতি, সত্থাপি তথেৰ অধিৰাসেতি. কিং নু খো কারণ’’ন্তি? সত্থা তেসং কথং সুত্ৰা, ‘‘ভিক্খৰে, উভোপি তে অত্তনো পুত্তমেৰ পুত্তোতি ৰদন্তী’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি.
অতীতে, ভিক্খৰে, অযং ব্রাহ্মণো নিরন্তরং পঞ্চ জাতিসতানি ময্হং পিতা অহোসি, পঞ্চ জাতিসতানি চূল়পিতা, পঞ্চ জাতিসতানি মহাপিতা. সাপি মে ব্রাহ্মণী নিরন্তরমেৰ পঞ্চ জাতিসতানি মাতা অহোসি, পঞ্চ জাতিসতানি চূল়মাতা, পঞ্চ জাতিসতানি মহামাতা. এৰাহং দিযড্ঢজাতিসহস্সং ব্রাহ্মণস্স হত্থে সংৰড্ঢো, দিযড্ঢজাতিসহস্সং ব্রাহ্মণিযা হত্থেতি তীণি জাতিসহস্সানি তেসং পুত্তভাৰং দস্সেত্ৰা ইমা গাথা অভাসি –
‘‘যস্মিং মনো নিৰিসতি, চিত্তঞ্চাপি পসীদতি;
অদিট্ঠপুব্বকে পোসে, কামং তস্মিম্পি ৰিস্সসে. (জা. ১.১.৬৮);
‘‘পুব্বেৰ সন্নিৰাসেন, পচ্চুপ্পন্নহিতেন ৰা;
এৰং তং জাযতে পেমং, উপ্পলংৰ যথোদকে’’তি. (জা. ১.২.১৭৪);
সত্থা তেমাসমেৰ তং কুলং নিস্সায ৰিহাসি. তে উভোপি অরহত্তং সচ্ছিকত্ৰা পরিনিব্বাযিংসু. অথ নেসং মহাসক্কারং কত্ৰা উভোপি এককূটাগারমেৰ আরোপেত্ৰা নীহরিংসু. সত্থাপি পঞ্চসতভিক্খুপরিৰারো তেহি সদ্ধিংযেৰ আল়াহনং অগমাসি. ‘‘বুদ্ধানং কির মাতাপিতরো’’তি মহাজনো নিক্খমি. সত্থাপি আল়াহনসমীপে একং সালং পৰিসিত্ৰা অট্ঠাসি. মনুস্সা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা একমন্তে ঠত্ৰা, ‘‘ভন্তে, ‘মাতাপিতরো ৰো কালকতা’তি মা চিন্তযিত্থা’’তি সত্থারা সদ্ধিং পটিসন্থারং করোন্তি. সত্থা তে ‘‘মা এৰং অৰচুত্থা’’তি অপ্পটিক্খিপিত্ৰা পরিসায আসযং ওলোকেত্ৰা তঙ্খণানুরূপং ধম্মং দেসেন্তো –
‘‘অপ্পং ৰত জীৰিতং ইদং,
ওরং ৰস্সসতাপি মিয্যতি;
যো চেপি অতিচ্চ জীৰতি,
অথ সো জরসাপি মিয্যতী’’তি. (সু. নি. ৮১০; মহানি. ৩৯) –
ইদং জরাসুত্তং কথেসি. দেসনাৰসানে চতুরাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. ভিক্খূ ব্রাহ্মণস্স চ ব্রাহ্মণিযা চ পরিনিব্বুতভাৰং অজানন্তা, ‘‘ভন্তে, তেসং কো অভিসম্পরাযো’’তি পুচ্ছিংসু. সত্থা, ‘‘ভিক্খৰে, এৰরূপানং অসেখমুনীনং অভিসম্পরাযো নাম নত্থি. এৰরূপা হি অচ্চুতং অমতং মহানিব্বানমেৰ পাপুণন্তী’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –
২২৫. ‘‘অহিংসকা যে মুনযো, নিচ্চং কাযেন সংৰুতা;
তে যন্তি অচ্চুতং ঠানং, যত্থ গন্ত্ৰা ন সোচরে’’তি.
তত্থ মুনযোতি মোনেয্যপটিপদায মগ্গফলপত্তা অসেখমুনযো. কাযেনাতি দেসনামত্তমেৰেতং, তীহিপি দ্ৰারেহি সুসংৰুতাতি অত্থো. অচ্চুতন্তি সস্সতং. ঠানন্তি অকুপ্পট্ঠানং ধুৰট্ঠানং. যত্থাতি যস্মিং নিব্বানে গন্ত্ৰা ন সোচরে ন সোচন্তি ন ৰিহঞ্ঞন্তি, তং ঠানং গচ্ছন্তীতি অত্থো.
দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
বুদ্ধপিতুব্রাহ্মণৰত্থু পঞ্চমং.