৬. পুণ্ণদাসীৰত্থু
সদা জাগরমানানন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা গিজ্ঝকূটে ৰিহরন্তো পুণ্ণং নাম রাজগহসেট্ঠিনো দাসিং আরব্ভ কথেসি.
তস্সা কির একদিৰসং কোট্টনত্থায বহুৰীহিং অদংসু. সা রত্তিম্পি দীপং জালেত্ৰা ৰীহিং কোট্টেন্তী ৰিস্সমনত্থায সেদতিন্তেন গত্তেন বহিৰাতে অট্ঠাসি. তস্মিং সমযে দব্বো মল্লপুত্তো ভিক্খূনং সেনাসনপঞ্ঞাপকো অহোসি. সো ধম্মস্সৰনং সুত্ৰা অত্তনো অত্তনো সেনাসনং গচ্ছন্তানং ভিক্খূনং অঙ্গুলিং জালেত্ৰা পুরতো পুরতো মগ্গদেসনত্থায গচ্ছন্তো ভিক্খূনং আলোকং নিম্মিনি. পুণ্ণা তেনালোকেন পব্বতে ৰিচরন্তে ভিক্খূ দিস্ৰা ‘‘অহং তাৰ অত্তনো দুক্খেন উপদ্দুতা ইমাযপি ৰেলায নিদ্দং ন উপেমি, ভদ্দন্তা কিং কারণা ন নিদ্দাযন্তী’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘অদ্ধা কস্সচি ভিক্খুনো অফাসুকং ৰা ভৰিস্সতি, দীঘজাতিকেন ৰা উপদ্দৰো ভৰিস্সতী’’তি সঞ্ঞং কত্ৰা পাতোৰ কুণ্ডকং আদায উদকেন তেমেত্ৰা হত্থতলে পূৰং কত্ৰা অঙ্গারেসু পচিত্ৰা উচ্ছঙ্গে কত্ৰা তিত্থমগ্গে খাদিস্সামীতি ঘটং আদায তিত্থাভিমুখী পাযাসি. সত্থাপি গামং পিণ্ডায পৰিসিতুং তমেৰ মগ্গং পটিপজ্জি.
সা সত্থারং দিস্ৰা চিন্তেসি – ‘‘অঞ্ঞেসু দিৰসেসু সত্থরি দিট্ঠেপি মম দেয্যধম্মো ন হোতি, দেয্যধম্মে সতি সত্থারং ন পস্সামি, ইদানি মে দেয্যধম্মো চ অত্থি, সত্থা চ সম্মুখীভূতো. সচে লূখং ৰা পণীতং ৰাতি অচিন্তেত্ৰা গণ্হেয্য, দদেয্যাহং ইমং পূৰ’’ন্তি ঘটং একমন্তে নিক্খিপিত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা, ‘‘ভন্তে, ইমং লূখং দানং পটিগ্গণ্হন্তা মম সঙ্গহং করোথা’’তি আহ. সত্থা আনন্দত্থেরং ওলোকেত্ৰা তেন নীহরিত্ৰা দিন্নং মহারাজদত্তিযং পত্তং উপনামেত্ৰা পূৰং গণ্হি. পুণ্ণাপি তং সত্থু পত্তে পতিট্ঠপেত্ৰাৰ পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৰন্দিত্ৰা, ‘‘ভন্তে, তুম্হেহি দিট্ঠধম্মোযেৰ মে সমিজ্ঝতূ’’তি আহ. সত্থা ‘‘এৰং হোতূ’’তি ঠিতকোৰ অনুমোদনং অকাসি.
পুণ্ণাপি চিন্তেসি – ‘‘কিঞ্চাপি মে সত্থা সঙ্গহং করোন্তো পূৰং গণ্হি, ন পনিদং খাদিস্সতি. অদ্ধা পুরতো কাকস্স ৰা সুনখস্স ৰা দত্ৰা রঞ্ঞো ৰা রাজপুত্তস্স ৰা গেহং গন্ত্ৰা পণীতভোজনং ভুঞ্জিস্সতী’’তি. সত্থাপি ‘‘কিং নু খো এসা চিন্তেসী’’তি তস্সা চিত্তাচারং ঞত্ৰা আনন্দত্থেরং ওলোকেত্ৰা নিসীদনাকারং দস্সেসি. থেরো চীৰরং পঞ্ঞাপেত্ৰা অদাসি. সত্থা বহিনগরেযেৰ নিসীদিত্ৰা ভত্তকিচ্চং অকাসি. দেৰতা সকলচক্কৰাল়গব্ভে দেৰমনুস্সানং উপকপ্পনকং ওজং মধুপটলং ৰিয পীল়েত্ৰা তত্থ পক্খিপিংসু. পুণ্ণা চ ওলোকেন্তী অট্ঠাসি. ভত্তকিচ্চাৰসানে থেরো উদকং অদাসি. সত্থা কতভত্তকিচ্চো পুণ্ণং আমন্তেত্ৰা ‘‘কস্মা ত্ৰং পুণ্ণে মম সাৰকে পরিভৰসী’’তি আহ. ন পরিভৰামি, ভন্তেতি. অথ তযা মম সাৰকে ওলোকেত্ৰা কিং কথিতন্তি? ‘‘অহং তাৰ ইমিনা দুক্খুপদ্দৰেন নিদ্দং ন উপেমি, ভদ্দন্তা কিমত্থং নিদ্দং ন উপেন্তি, অদ্ধা কস্সচি অফাসুকং ৰা ভৰিস্সতি, দীঘজাতিকেন ৰা উপদ্দৰো ভৰিস্সতী’’তি এত্তকং মযা, ভন্তে, চিন্তিতন্তি. সত্থা তস্সা ৰচনং সুত্ৰা ‘‘পুণ্ণে ত্ৰং ন তাৰ দুক্খুপদ্দৰেন নিদ্দাযসি, মম সাৰকা সদা জাগরিযমনুযুত্ততায ন নিদ্দাযন্তী’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –
২২৬. ‘‘সদা জাগরমানানং, অহোরত্তানুসিক্খিনং;
নিব্বানং অধিমুত্তানং, অত্থং গচ্ছন্তি আসৰা’’তি.
তত্থ অহোরত্তানুসিক্খিনন্তি দিৰা চ রত্তিঞ্চ তিস্সো সিক্খা সিক্খমানানং. নিব্বানং অধিমুত্তানন্তি নিব্বানজ্ঝাসযানং. অত্থং গচ্ছন্তীতি এৰরূপানং সব্বেপি আসৰা অত্থং ৰিনাসং নত্থিভাৰং গচ্ছন্তীতি অত্থো.
দেসনাৰসানে যথাঠিতা পুণ্ণা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তপরিসাযপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.
সত্থা কুণ্ডকঅঙ্গারপূৰেন ভত্তকিচ্চং কত্ৰা ৰিহারং অগমাসি. ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘দুক্করং, আৰুসো, সম্মাসম্বুদ্ধেন কতং পুণ্ণায দিন্নেন কুণ্ডকঅঙ্গারপূৰেন ভত্তকিচ্চং করোন্তেনা’’তি. সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানেৰ, পুব্বেপি মযা ইমায দিন্নকুণ্ডকং পরিভুত্তমেৰা’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরিত্ৰা –
‘‘ভুত্ৰা তিণপরিঘাসং, ভুত্ৰা আচামকুণ্ডকং;
এতং তে ভোজনং আসি, কস্মা দানি ন ভুঞ্জসি.
‘‘যত্থ পোসং ন জানন্তি, জাতিযা ৰিনযেন ৰা;
বহুং তত্থ মহাব্রহ্মে, অপি আচামকুণ্ডকং.
‘‘ত্ৰঞ্চ খো মং পজানাসি, যাদিসাযং হযুত্তমো;
জানন্তো জানমাগম্ম, ন তে ভক্খামি কুণ্ডক’’ন্তি. (জা. ১.৩.১০-১২) –
ইমং কুণ্ডকসিন্ধৰপোতকজাতকং ৰিত্থারেত্ৰা কথেসি.
পুণ্ণদাসীৰত্থু ছট্ঠং.