১. ঞাআতিকলহৰূপসমনৰত্থু

সুসুখং ৰতাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা সক্কেসু ৰিহরন্তো কলহৰূপসমনত্থং ঞাতকে আরব্ভ কথেসি.

সাকিযকোলিযা কির কপিলৰত্থুনগরস্স চ কোলিযনগরস্স চ অন্তরে রোহিণিং নাম নদিং একেনেৰ আৰরণেন বন্ধাপেত্ৰা সস্সানি করোন্তি. অথ জেট্ঠমূলমাসে সস্সেসু মিলাযন্তেসু উভযনগরৰাসিকানম্পি কম্মকারা সন্নিপতিংসু. তত্থ কোলিযনগরৰাসিনো আহংসু – ‘‘ইদং উদকং উভযতো হরিযমানং নেৰ তুম্হাকং, ন অম্হাকং পহোস্সতি, অম্হাকং পন সস্সং একউদকেনেৰ নিপ্ফজ্জিস্সতি, ইদং উদকং অম্হাকং দেথা’’তি. ইতরেপি আহংসু – ‘‘তুম্হেসু কোট্ঠকে পূরেত্ৰা ঠিতেসু মযং রত্তসুৰণ্ণনীলমণিকাল়কহাপণে চ গহেত্ৰা পচ্ছিপসিব্বকাদিহত্থা ন সক্খিস্সাম তুম্হাকং ঘরদ্ৰারে ৰিচরিতুং, অম্হাকম্পি সস্সং একউদকেনেৰ নিপ্ফজ্জিস্সতি, ইদং উদকং অম্হাকং দেথা’’তি. ন মযং দস্সামাতি. মযম্পি ন দস্সামাতি এৰং কথং ৰড্ঢেত্ৰা একো উট্ঠায একস্স পহারং অদাসি, সোপি অঞ্ঞস্সাতি এৰং অঞ্ঞমঞ্ঞং পহরিত্ৰা রাজকুলানং জাতিং ঘট্টেত্ৰা কলহং ৰড্ঢযিংসু.

কোলিযকম্মকারা ৰদন্তি – ‘‘তুম্হে কপিলৰত্থুৰাসিকে গহেত্ৰা গজ্জথ, যে সোণসিঙ্গালাদযো ৰিয অত্তনো ভগিনীহি সদ্ধিং সংৰসিংসু, এতেসং হত্থিনো চেৰ অস্সা চ ফলকাৰুধানি চ অম্হাকং কিং করিস্সন্তী’’তি. সাকিযকম্মকারাপি ৰদন্তি ‘‘তুম্হে ইদানি কুট্ঠিনো দারকে গহেত্ৰা গজ্জথ, যে অনাথা নিগ্গতিকা তিরচ্ছানা ৰিয কোলরুক্খে ৰসিংসু, এতেসং হত্থিনো চ অস্সা চ ফলকাৰুধানি চ অম্হাকং কিং করিস্সন্তী’’তি. তে গন্ত্ৰা তস্মিং কম্মে নিযুত্তানং অমচ্চানং কথযিংসু, অমচ্চা রাজকুলানং কথেসুং. ততো সাকিযা ‘‘ভগিনীহি সদ্ধিং সংৰসিতকানং থামঞ্চ বলঞ্চ দস্সেস্সামা’’তি যুদ্ধসজ্জা নিক্খমিংসু. কোলিযাপি ‘‘কোলরুক্খৰাসীনং থামঞ্চ বলঞ্চ দস্সেস্সামা’’তি যুদ্ধসজ্জা নিক্খমিংসু.

সত্থাপি পচ্চূসসমযে লোকং ৰোলোকেন্তো ঞাতকে দিস্ৰা ‘‘মযি অগচ্ছন্তে ইমে নস্সিস্সন্তি, মযা গন্তুং ৰট্টতী’’তি চিন্তেত্ৰা এককোৰ আকাসেন গন্ত্ৰা রোহিণিনদিযা মজ্ঝে আকাসে পল্লঙ্কেন নিসীদি. ঞাতকা সত্থারং দিস্ৰা আৰুধানি ছড্ডেত্ৰা ৰন্দিংসু. অথ নে সত্থা আহ – ‘‘কিং কলহো নামেস, মহারাজা’’তি? ‘‘ন জানাম, ভন্তে’’তি. ‘‘কো দানি জানিস্সতী’’তি? তে ‘‘উপরাজা জানিস্সতি, সেনাপতি জানিস্সতী’’তি ইমিনা উপাযেন যাৰ দাসকম্মকরে পুচ্ছিত্ৰা, ‘‘ভন্তে, উদককলহো’’তি আহংসু. ‘‘উদকং কিং অগ্ঘতি, মহারাজা’’তি? ‘‘অপ্পগ্ঘং, ভন্তে’’তি. ‘‘খত্তিযা কিং অগ্ঘন্তি মহারাজা’’তি? ‘‘খত্তিযা নাম অনগ্ঘা, ভন্তে’’তি. ‘‘অযুত্তং তুম্হাকং অপ্পমত্ততং উদকং নিস্সায অনগ্ঘে খত্তিযে নাসেতু’’ন্তি. তে তুণ্হী অহেসুং. অথ তে সত্থা আমন্তেত্ৰা ‘‘কস্মা মহারাজা এৰরূপং করোথ, মযি অসন্তে অজ্জ লোহিতনদী পৰত্তিস্সতি, অযুত্তং ৰো কতং, তুম্হে পঞ্চহি ৰেরেহি সৰেরা ৰিহরথ, অহং অৰেরো ৰিহরামি. তুম্হে কিলেসাতুরা হুত্ৰা ৰিহরথ, অহং অনাতুরো. তুম্হে কামগুণপরিযেসনুস্সুক্কা হুত্ৰা ৰিহরথ, অহং অনুস্সুক্কো ৰিহরামী’’তি ৰত্ৰা ইমা গাথা অভাসি –

১৯৭. ‘‘সুসুখং ৰত জীৰাম, ৰেরিনেসু অৰেরিনো,

ৰেরিনেসু মনুস্সেসু, ৰিহরাম অৰেরিনো.

১৯৮. ‘‘সুসুখং ৰত জীৰাম, আতুরেসু অনাতুরা;

আতুরেসু মনুস্সেসু, ৰিহরাম অনাতুরা.

১৯৯. ‘‘সুসুখং ৰত জীৰাম, উস্সুকেসু অনুস্সুকা;

উস্সুকেসু মনুস্সেসু, ৰিহরাম অনুস্সুকা’’তি.

তত্থ সুসুখন্তি সুট্ঠু সুখং. ইদং ৰুত্তং হোতি – যে গিহিনো সন্ধিচ্ছেদাদিৰসেন, পব্বজিতা ৰা পন ৰেজ্জকম্মাদিৰসেন জীৰিতৰুত্তিং উপ্পাদেত্ৰা ‘‘সুখেন জীৰামা’’তি ৰদন্তি, তেহি মযমেৰ সুসুখং ৰত জীৰাম, যে মযং পঞ্চহি ৰেরীহি ৰেরিনেসু মনুস্সেসু অৰেরিনো, কিলেসাতুরেসু মনুস্সেসু নিক্কিলেসতায অনাতুরা, পঞ্চকামগুণপরিযেসনে উস্সুকেসু তায পরিযেসনায অভাৰেন অনুস্সুকাতি. সেসং উত্তানত্থমেৰ.

দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

ঞাতিকলহৰূপসমনৰত্থু পঠমং.