২. উপনন্দসক্যপুত্তত্থেরৰত্থু

অত্তানমেৰ পঠমন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো উপনন্দং সক্যপুত্তং আরব্ভ কথেসি.

সো কির থেরো ধম্মকথং কথেতুং ছেকো. তস্স অপ্পিচ্ছতাদিপটিসংযুত্তং ধম্মকথং সুত্ৰা বহূ ভিক্খু তং তিচীৰরেহি পূজেত্ৰা ধুতঙ্গানি সমাদিযিংসু. তেহি ৰিস্সট্ঠপরিক্খারে সোযেৰ গণ্হি. সো একস্মিং অন্তোৰস্সে উপকট্ঠে জনপদং অগমাসি. অথ নং একস্মিং ৰিহারে দহরসামণেরা ধম্মকথিকপেমেন, ‘‘ভন্তে, ইধ ৰস্সং উপেথা’’তি ৰদিংসু. ‘‘ইধ কিত্তকং ৰস্সাৰাসিকং লব্ভতী’’তি পুচ্ছিত্ৰা তেহি ‘‘একেকো সাটকো’’তি ৰুত্তে তত্থ উপাহনা ঠপেত্ৰা অঞ্ঞং ৰিহারং অগমাসি. দুতিযং ৰিহারং গন্ত্ৰা ‘‘ইধ কিং লব্ভতী’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘দ্ৰে সাটকা’’তি ৰুত্তে কত্তরযট্ঠিং ঠপেসি. ততিযং ৰিহারং গন্ত্ৰা ‘‘ইধ কিং লব্ভতী’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘তযো সাটকা’’তি ৰুত্তে তত্থ উদকতুম্বং ঠপেসি. চতুত্থং ৰিহারং গন্ত্ৰা ‘‘ইধ কিং লব্ভতী’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘চত্তারো সাটকা’’তি ৰুত্তে ‘‘সাধু ইধ ৰসিস্সামী’’তি তত্থ ৰস্সং উপগন্ত্ৰা গহট্ঠানঞ্চেৰ ভিক্খূনঞ্চ ধম্মকথং কথেসি. তে নং বহূহি ৰত্থেহি চেৰ চীৰরেহি চ পূজেসুং. সো ৰুট্ঠৰস্সো ইতরেসুপি ৰিহারেসু সাসনং পেসেত্ৰা ‘‘মযা পরিক্খারস্স ঠপিতত্তা ৰস্সাৰাসিকং লদ্ধব্বং, তং মে পহিণন্তূ’’তি সব্বং আহরাপেত্ৰা যানকং পূরেত্ৰা পাযাসি.

অথেকস্মিং ৰিহারে দ্ৰে দহরভিক্খূ দ্ৰে সাটকে একঞ্চ কম্বলং লভিত্ৰা ‘‘তুয্হং সাটকা হোন্তু, ময্হং কম্বলো’’তি ভাজেতুং অসক্কোন্তা মগ্গসমীপে নিসীদিত্ৰা ৰিৰদন্তি. তে তং থেরং আগচ্ছন্তং দিস্ৰা, ‘‘ভন্তে, তুম্হে নো ভাজেত্ৰা দেথা’’তি ৰদিংসু. তুম্হেযেৰ ভাজেথাতি. ন সক্কোম, ভন্তে, তুম্হেযেৰ নো ভাজেত্ৰা দেথাতি. তেন হি মম ৰচনে ঠস্সথাতি. আম, ঠস্সামাতি. ‘‘তেন হি সাধূ’’তি তেসং দ্ৰে সাটকে দত্ৰা ‘‘অযং ধম্মকথং কথেন্তানং অম্হাকং পারুপনারহো’’তি মহগ্ঘং কম্বলং আদায পক্কামি. দহরভিক্খূ ৰিপ্পটিসারিনো হুত্ৰা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা তমত্থং আরোচেসুং. সত্থা ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানেৰ তুম্হাকং সন্তকং গহেত্ৰা তুম্হে ৰিপ্পটিসারিনো করোতি, পুব্বেপি অকাসিযেৰা’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি –

অতীতস্মিং অনুতীরচারী চ গম্ভীরচারী চাতি দ্ৰে উদ্দা মহন্তং রোহিতমচ্ছং লভিত্ৰা ‘‘ময্হং সীসং হোতু, তৰ নঙ্গুট্ঠ’’ন্তি ৰিৰাদাপন্না ভাজেতুং অসক্কোন্তা একং সিঙ্গালং দিস্ৰা আহংসু – ‘‘মাতুল, ইমং নো ভাজেত্ৰা দেহী’’তি. অহং রঞ্ঞা ৰিনিচ্ছযট্ঠানে ঠপিতো, তত্থ চিরং নিসীদিত্ৰা জঙ্ঘৰিহারত্থায আগতোম্হি, ইদানি মে ওকাসো নত্থীতি. মাতুল, মা এৰং করোথ, ভাজেত্ৰা এৰ নো দেথাতি. মম ৰচনে ঠস্সথাতি. ঠস্সাম, মাতুলাতি. ‘‘তেন হি সাধূ’’তি সো সীসং ছিন্দিত্ৰা একমন্তে অকাসি, নঙ্গুট্ঠং একমন্তে. কত্ৰা চ পন, ‘‘তাতা, যেন ৰো অনুতীরে চরিতং, সো নঙ্গুট্ঠং গণ্হাতু. যেন গম্ভীরে চরিতং, তস্স সীসং হোতু. অযং পন মজ্ঝিমো খণ্ডো মম ৰিনিচ্ছযধম্মে ঠিতস্স ভৰিস্সতী’’তি তে সঞ্ঞাপেন্তো –

‘‘অনুতীরচারি নঙ্গুট্ঠং, সীসং গম্ভীরচারিনো;

অচ্চাযং মজ্ঝিমো খণ্ডো, ধম্মট্ঠস্স ভৰিস্সতী’’তি. (জা. ১.৭.৩৩) –

ইমং গাথং ৰত্ৰা মজ্ঝিমখণ্ডং আদায পক্কামি. তেপি ৰিপ্পটিসারিনো তং ওলোকেত্ৰা অট্ঠংসু.

সত্থা ইমং অতীতং দস্সেত্ৰা ‘‘এৰমেস অতীতেপি তুম্হে ৰিপ্পটিসারিনো অকাসিযেৰা’’তি তে ভিক্খূ সঞ্ঞাপেত্ৰা উপনন্দং গরহন্তো, ‘‘ভিক্খৰে, পরং ওৰদন্তেন নাম পঠমমেৰ অত্তা পতিরূপে পতিট্ঠাপেতব্বো’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –

১৫৮. ‘‘অত্তানমেৰ পঠমং, পতিরূপে নিৰেসযে;

অথঞ্ঞমনুসাসেয্য, ন কিলিস্সেয্য পণ্ডিতো’’তি.

তত্থ পতিরূপে নিৰেসযেতি অনুচ্ছৰিকে গুণে পতিট্ঠাপেয্য. ইদং ৰুত্তং হোতি – যো অপ্পিচ্ছতাদিগুণেহি ৰা অরিযৰংসপটিপদাদীহি ৰা পরং অনুসাসিতুকামো, সো অত্তানমেৰ পঠমং তস্মিং গুণে পতিট্ঠাপেয্য. এৰং পতিট্ঠাপেত্ৰা অথঞ্ঞং তেহি গুণেহি অনুসাসেয্য. অত্তানঞ্হি তত্থ অনিৰেসেত্ৰা কেৰলং পরমেৰ অনুসাসমানো পরতো নিন্দং লভিত্ৰা কিলিস্সতি নাম, তত্থ অত্তানং নিৰেসেত্ৰা অনুসাসমানো পরতো পসংসং লভতি, তস্মা ন কিলিস্সতি নাম. এৰং করোন্তো পণ্ডিতো ন কিলিস্সেয্যাতি.

দেসনাৰসানে তে ভিক্খূ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসু, মহাজনস্সাপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.

উপনন্দসক্যপুত্তত্থেরৰত্থু দুতিযং.