৮. বহুভণ্ডিকভিক্খুৰত্থু

ন নগ্গচরিযাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো বহুভণ্ডিকং ভিক্খুং আরব্ভ কথেসি.

সাৰত্থিৰাসী কিরেকো কুটুম্বিকো ভরিযায কালকতায পব্বজি. সো পব্বজন্তো অত্তনো পরিৰেণঞ্চ অগ্গিসালঞ্চ ভণ্ডগব্ভঞ্চ কারেত্ৰা সব্বম্পি ভণ্ডগব্ভং সপ্পিমধুতেলাদীহি পূরেত্ৰা পব্বজি, পব্বজিত্ৰা চ পন অত্তনো দাসে পক্কোসাপেত্ৰা যথারুচিকং আহারং পচাপেত্ৰা ভুঞ্জতি. বহুভণ্ডো চ বহুপরিক্খারো চ অহোসি. রত্তিং অঞ্ঞং নিৰাসনপারুপনং হোতি, দিৰা অঞ্ঞং নিৰাসনপারুপনং হোতি, দিৰা অঞ্ঞং ৰিহারপচ্চন্তে ৰসতি. তস্সেকদিৰসং চীৰরপচ্চত্থরণানি সুক্খাপেন্তস্স সেনাসনচারিকং আহিণ্ডন্তা ভিক্খূ পস্সিত্ৰা ‘‘কস্সিমানি, আৰুসো’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ময্হ’’ন্তি ৰুত্তে, ‘‘আৰুসো, ভগৰতা তিচীৰরানি অনুঞ্ঞাতানি, ত্ৰঞ্চ পন এৰং অপ্পিচ্ছস্স বুদ্ধস্স সাসনে পব্বজিত্ৰা এৰং বহুপরিক্খারো জাতো’’তি তং সত্থু সন্তিকং নেত্ৰা, ‘‘ভন্তে, অযং ভিক্খু অতিবহুভণ্ডো’’তি আরোচেসুং. সত্থা ‘‘সচ্চং কির তং ভিক্খূ’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘সচ্চং, ভন্তে’’তি ৰুত্তে আহ – ‘‘কস্মা পন ত্ৰং, ভিক্খু, মযা অপ্পিচ্ছতায ধম্মে দেসিতে এৰং বহুভণ্ডো জাতো’’তি. সো তাৰত্তকেনেৰ কুপিতো ‘‘ইমিনা দানি নীহারেন চরিস্সামী’’তি পারুপনং ছড্ডেত্ৰা পরিসমজ্ঝে একচীৰরো অট্ঠাসি. অথ নং সত্থা উপত্থম্ভযমানো ননু ত্ৰং ভিক্খু পুব্বে হিরোত্তপ্পগৰেসকো দকরক্খসকালেপি হিরোত্তপ্পং গৰেসমানো দ্ৰাদস ৰস্সানি ৰিহাসি, কস্মা ইদানি এৰং গরুকে বুদ্ধসাসনে পব্বজিত্ৰা চতুপরিসমজ্ঝে পারুপনং ছড্ডেত্ৰা হিরোত্তপ্পং পহায ঠিতোসীতি. সো সত্থু ৰচনং সুত্ৰা হিরোত্তপ্পং পচ্চুপট্ঠাপেত্ৰা তং চীৰরং পারুপিত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসীদি. ভিক্খূ তস্স অত্থস্স আৰিভাৰত্থং ভগৰন্তং যাচিংসু. ভগৰা অতীতং আহরিত্ৰা কথেসি –

অতীতে কির বারাণসিরঞ্ঞো অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিস্মিং বোধিসত্তো পটিসন্ধিং গণ্হি. তস্স নামগ্গহণদিৰসে মহিংসকুমারোতি নামং করিংসু. তস্স কনিট্ঠভাতা চন্দকুমারো নাম অহোসি. তেসং মাতরি কালকতায রাজা অঞ্ঞং অগ্গমহেসিট্ঠানে ঠপেসি. সাপি পুত্তং ৰিজাযি, সূরিযকুমারোতিস্স নামং করিংসু. তং দিস্ৰা রাজা তুট্ঠো ‘‘পুত্তস্স তে ৰরং দম্মী’’তি আহ. সাপি খো, ‘‘দেৰ, ইচ্ছিতকালে গণ্হিস্সামী’’তি ৰত্ৰা পুত্তস্স ৰযপ্পত্তকালে রাজানং আহ – ‘‘দেৰেন ময্হং পুত্তস্স জাতকালে ৰরো দিন্নো, ইদানি মে পুত্তস্স রজ্জং দেহী’’তি. রাজা ‘‘মম দ্ৰে পুত্তা অগ্গিক্খন্ধা ৰিয জলন্তা ৰিচরন্তি, ন সক্কা তস্স রজ্জং দাতু’’ন্তি পটিক্খিপিত্ৰাপি তং পুনপ্পুনং যাচমানমেৰ দিস্ৰা ‘‘অযং মে পুত্তানং অনত্থম্পি করেয্যা’’তি পুত্তে পক্কোসাপেত্ৰা, ‘‘তাতা, অহং সূরিযকুমারস্স জাতকালে ৰরং অদাসিং, ইদানিস্স মাতা রজ্জং যাচতি, অহং তস্স ন দাতুকামো, তস্স মাতা তুম্হাকং অনত্থম্পি করেয্য, গচ্ছথ তুম্হে, অরঞ্ঞে ৰসিত্ৰা মমচ্চযেনাগন্ত্ৰা রজ্জং গণ্হথা’’তি উয্যোজেসি. তে পিতরং ৰন্দিত্ৰা পাসাদা ওতরন্তে রাজঙ্গণে কীল়মানো সূরিযকুমারো দিস্ৰা তং কারণং ঞত্ৰা তেহি সদ্ধিং নিক্খমি. তেসং হিমৰন্তং পৰিট্ঠকালে বোধিসত্তো মগ্গা ওক্কম্ম অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলে নিসীদিত্ৰা সূরিযকুমারং আহ – ‘‘তাত, এতং সরং গন্ত্ৰা ন্হত্ৰা চ পিৰিত্ৰা চ অম্হাকম্পি পদুমিনিপণ্ণেহি উদকং আহরা’’তি. সো পন সরো ৰেস্সৰণ্ণস্স সন্তিকা একেন দকরক্খসেন লদ্ধো হোতি. ৰেস্সৰণ্ণো চ তং আহ – ‘‘ঠপেত্ৰা দেৰধম্মজাননকে যে চ অঞ্ঞে ইমং সরং ওতরন্তি, তে খাদিতুং লভসী’’তি. ততো পট্ঠায সো তং সরং ওতিণ্ণোতিণ্ণে দেৰধম্মে পুচ্ছিত্ৰা অজানন্তে খাদতি, সূরিযকুমারোপি তং সরং অৰীমংসিত্ৰাৰ ওতরি, তেন চ ‘‘দেৰধম্মে জানাসী’’তি পুচ্ছিতো ‘‘দেৰধম্মা নাম চন্দিমসূরিযা’’তি আহ. অথ নং ‘‘ত্ৰং দেৰধম্মে ন জানাসী’’তি উদকং পৰেসেত্ৰা অত্তনো ভৰনে ঠপেসি. বোধিসত্তোপি তং চিরাযন্তং দিস্ৰা চন্দকুমারং পেসেসি. সোপি তেন ‘‘দেৰধম্মে জানাসী’’তি পুচ্ছিতো ‘‘দেৰধম্মা নাম চতস্সো দিসা’’তি আহ. দকরক্খসো তম্পি উদকং পৰেসেত্ৰা তত্থেৰ ঠপেসি.

বোধিসত্তো তস্মিম্পি চিরাযন্তে ‘‘অন্তরাযেন ভৰিতব্ব’’ন্তি সযং গন্ত্ৰা দ্ৰিন্নম্পি ওতরণপদংযেৰ দিস্ৰা ‘‘অযং সরো রক্খসপরিগ্গহিতো’’তি ঞত্ৰা খগ্গং সন্নয্হিত্ৰা ধনুং গহেত্ৰা অট্ঠাসি. রক্খসো তং অনোতরন্তং দিস্ৰা ৰনকম্মিকপুরিসৰেসেনাগন্ত্ৰা আহ – ‘‘ভো পুরিস, ত্ৰং মগ্গকিলন্তো, কস্মা ইমং সরং ওতরিত্ৰা ন্হত্ৰা চ পিৰিত্ৰা চ ভিসমুলালং খাদিত্ৰা পুপ্ফানি পিলন্ধিত্ৰা ন গচ্ছসী’’তি. বোধিসত্তো তং দিস্ৰাৰ ‘‘এস সো যক্খো’’তি ঞত্ৰা ‘‘তযা মে ভাতরো গহিতা’’তি আহ. আম, মযা গহিতাতি. কিং কারণাতি? অহং ইমং সরং ওতিণ্ণোতিণ্ণে লভামীতি. কিং পন সব্বেৰ লভসীতি? দেৰধম্মজাননকে ঠপেত্ৰা অৰসেসে লভামীতি. অত্থি পন তে দেৰধম্মেহি অত্থোতি? আম, অত্থীতি. অহং কথেস্সামীতি. তেন হি কথেহীতি. ন সক্কা কিলিট্ঠেন গত্তেন কথেতুন্তি. যক্খো বোধিসত্তং ন্হাপেত্ৰা পানীযং পাযেত্ৰা অলঙ্করিত্ৰা অলঙ্কতমণ্ডপমজ্ঝে পল্লঙ্কং আরোপেত্ৰা সযমস্স পাদমূলে নিসীদি. অথ নং বোধিসত্তো ‘‘সক্কচ্চং সুণাহী’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –

‘‘হিরিওত্তপ্পসম্পন্না, সুক্কধম্মসমাহিতা;

সন্তো সপ্পুরিসা লোকে, দেৰধম্মাতি ৰুচ্চরে’’তি. (জা. ১.১.৬);

যক্খো ইমং ধম্মদেসনং সুত্ৰা পসন্নো বোধিসত্তং আহ – ‘‘পণ্ডিত, অহং তে পসন্নো, একং ভাতরং দম্মি, কতরং আনেমী’’তি? ‘‘কনিট্ঠং আনেহী’’তি. পণ্ডিত, ত্ৰং কেৰলং দেৰধম্মে জানাসিযেৰ, ন পন তেসু ৰত্তসীতি. কিং কারণাতি? যস্মা জেট্ঠং ঠপেত্ৰা কনিট্ঠং আহরাপেন্তো জেট্ঠাপচাযিককম্মং ন করোসীতি, দেৰধম্মে চাহং যক্খ জানামি, তেসু চ ৰত্তামি. মযঞ্হি এতং নিস্সায ইমং অরঞ্ঞং পৰিট্ঠা. এতস্স হি অত্থায অম্হাকং পিতরং এতস্স মাতা রজ্জং যাচি, অম্হাকং পন পিতা তং ৰরং অদত্ৰা অম্হাকং অনুরক্খণত্থায অরঞ্ঞে ৰাসং অনুজানি, সো কুমারো অনিৰত্তিত্ৰা অম্হেহি সদ্ধিং আগতো. ‘‘তং অরঞ্ঞে একো যক্খো খাদী’’তি ৰুত্তেপি ন কোচি সদ্দহিস্সতি. তেনাহং গরহভযভীতো তমেৰাহরাপেমীতি. যক্খো বোধিসত্তস্স পসীদিত্ৰা ‘‘সাধু পণ্ডিত, ত্ৰমেৰ দেৰধম্মে জানাসি, দেৰধম্মেসু চ ৰত্তসী’’তি দ্ৰে ভাতরো আনেত্ৰা অদাসি. অথ নং বোধিসত্তো যক্খভাৰে আদীনৰং কথেত্ৰা পঞ্চসু সীলেসু পতিট্ঠাপেসি. সো তেন সুসংৰিহিতারক্খো তস্মিং অরঞ্ঞে ৰসিত্ৰা পিতরি কালকতে যক্খং আদায বারাণসিং গন্ত্ৰা রজ্জং গহেত্ৰা চন্দকুমারস্স উপরজ্জং, সূরিযকুমারস্স সেনাপতিট্ঠানং দত্ৰা যক্খস্স রমণীযে ঠানে আযতনং কারাপেত্ৰা যথা সো লাভগ্গপ্পত্তো হোতি, তথা অকাসি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি ‘‘তদা রক্খসো বহুভণ্ডিকভিক্খু অহোসি, সূরিযকুমারো আনন্দো, চন্দকুমারো সারিপুত্তো, মহিংসকুমারো পন অহমেৰা’’তি. এৰং সত্থা জাতকং কথেত্ৰা ‘‘এৰং ত্ৰং, ভিক্খু, পুব্বে দেৰধম্মে গৰেসমানো হিরিওত্তপ্পসম্পন্নো ৰিচরিত্ৰা ইদানি চতুপরিসমজ্ঝে ইমিনা নীহারেন ঠত্ৰা মম পুরতো ‘অপ্পিচ্ছোম্হী’তি ৰদন্তো অযুত্তং অকাসি. ন হি সাটকপটিক্খেপাদিমত্তেন সমণো নাম হোতী’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

১৪১. ‘‘ন নগ্গচরিযা ন জটা ন পঙ্কা, নানাসকা থণ্ডিলসাযিকা ৰা;

রজোজল্লং উক্কুটিকপ্পধানং, সোধেন্তি মচ্চং অৰিতিণ্ণকঙ্খ’’ন্তি.

তত্থ নানাসকাতি ন অনসকা, ভত্তপটিক্খেপকাতি অত্থো. থণ্ডিলসাযিকাতি ভূমিসযনা. রজোজল্লন্তি কদ্দমলেপনাকারেন সরীরে সন্নিহিতরজো. উক্কুটিকপ্পধানন্তি উক্কুটিকভাৰেন আরদ্ধৰীরিযং. ইদং ৰুত্তং হোতি – যো হি মচ্চো ‘‘এৰং অহং লোকনিস্সরণসঙ্খাতং সুদ্ধিং পাপুণিস্সামী’’তি ইমেসু নগ্গচরিযাদীসু যং কিঞ্চি সমাদায ৰত্তেয্য, সো কেৰলং মিচ্ছাদস্সনঞ্চেৰ ৰড্ঢেয্য, কিলমথস্স চ ভাগী অস্স. ন হি এতানি সুসমাদিন্নানিপি অট্ঠৰত্থুকায কঙ্খায অৰিতিণ্ণভাৰেন অৰিতিণ্ণকঙ্খং মচ্চং সোধেন্তীতি.

দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

বহুভণ্ডিকভিক্খুৰত্থু অট্ঠমং.