৯. সন্ততিমহামত্তৰত্থু

অলঙ্কতো চেপীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো সন্ততিমহামত্তং আরব্ভ কথেসি.

সো হি একস্মিং কালে রঞ্ঞো পসেনদিকোসলস্স পচ্চন্তং কুপিতং ৰূপসমেত্ৰা আগতো. অথস্স রাজা তুট্ঠো সত্ত দিৰসানি রজ্জং দত্ৰা একং নচ্চগীতকুসলং ইত্থিং অদাসি. সো সত্ত দিৰসানি সুরামদমত্তো হুত্ৰা সত্তমে দিৰসে সব্বালঙ্কারপটিমণ্ডিতো হত্থিক্খন্ধৰরগতো ন্হানতিত্থং গচ্ছন্তো সত্থারং পিণ্ডায পৰিসন্তং দ্ৰারন্তরে দিস্ৰা হত্থিক্খন্ধৰরগতোৰ সীসং চালেত্ৰা ৰন্দিত্ৰা পক্কামি. সত্থা সিতং কত্ৰা ‘‘কো নু খো, ভন্তে, সিতপাতুকরণে হেতূ’’তি আনন্দত্থেরেন পুট্ঠো সিতকারণং আচিক্খন্তো আহ – ‘‘পস্সানন্দ, সন্ততিমহামত্তং, অজ্জ সব্বাভরণপটিমণ্ডিতোৰ মম সন্তিকং আগন্ত্ৰা চতুপ্পদিকগাথাৰসানে অরহত্তং পত্ৰা সত্ততালমত্তে আকাসে নিসীদিত্ৰা পরিনিব্বাযিস্সতী’’তি. মহাজনো থেরেন সদ্ধিং কথেন্তস্স সত্থু ৰচনং অস্সোসি. তত্থ মিচ্ছাদিট্ঠিকা চিন্তযিংসু – ‘‘পস্সথ সমণস্স গোতমস্স কিরিযং, মুখপ্পত্তমেৰ ভাসতি, অজ্জ কির এস এৰং সুরামদমত্তো যথালঙ্কতোৰ এতস্স সন্তিকে ধম্মং সুত্ৰা পরিনিব্বাযিস্সতি, অজ্জেৰ তং মুসাৰাদেন নিগ্গণ্হিস্সামা’’তি. সম্মাদিট্ঠিকা চিন্তেসুং – ‘‘অহো বুদ্ধানং মহানুভাৰতা, অজ্জ বুদ্ধলীল়ঞ্চেৰ সন্ততিমহামত্তলীল়ঞ্চ দট্ঠুং লভিস্সামা’’তি.

সন্ততিমহামত্তোপি ন্হানতিত্থে দিৰসভাগং উদককীল়ং কীল়িত্ৰা উয্যানং গন্ত্ৰা আপানভূমিযং নিসীদি. সাপি ইত্থী রঙ্গমজ্ঝং ওতরিত্ৰা নচ্চগীতং দস্সেতুং আরভি. তস্সা সরীরলীল়ায দস্সনত্থং সত্তাহং অপ্পাহারতায তং দিৰসং নচ্চগীতং দস্সযমানায অন্তোকুচ্ছিযং সত্থকৰাতা সমুট্ঠায হদযমংসং কন্তিত্ৰা অগমংসু. সা তঙ্খণঞ্ঞেৰ মুখেন চেৰ অক্খীহি চ ৰিৰটেহি কালমকাসি. সন্ততিমহামত্তো ‘‘উপধারেথ ন’’ন্তি ৰত্ৰা ‘‘নিরুদ্ধা, সামী’’তি চ ৰুত্তমত্তেযেৰ বলৰসোকেন অভিভূতো তঙ্খণঞ্ঞেৰস্স সত্তাহং পীতসুরা তত্তকপালে উদকবিন্দু ৰিয পরিক্খযং অগমাসি. সো ‘‘ন মে ইমং সোকং অঞ্ঞে নিব্বাপেতুং সক্খিস্সন্তি অঞ্ঞত্র তথাগতেনা’’তি বলকাযপরিৰুতো সাযন্হসমযে সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা এৰমাহ – ‘‘ভন্তে, ‘এৰরূপো মে সোকো উপ্পন্নো, তং মে তুম্হে নিব্বাপেতুং সক্খিস্সথা’তি আগতোম্হি, পটিসরণং মে হোথা’’তি. অথ নং সত্থা ‘‘সোকং নিব্বাপেতুং সমত্থস্সেৰ সন্তিকং আগতোসি. ইমিস্সা হি ইত্থিযা ইমিনাৰ আকারেন মতকালে তৰ রোদন্তস্স পগ্ঘরিতঅস্সূনি চতুন্নং মহাসমুদ্দানং উদকতো অতিরেকতরানী’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –

‘‘যং পুব্বে তং ৰিসোসেহি, পচ্ছা তে মাহু কিঞ্চনং;

মজ্ঝে চে নো গহেস্সসি, উপসন্তো চরিস্সসী’’তি. (সু. নি. ৯৫৫, ১১০৫; চূল়নি. জতুকণ্ণিমাণৰপুচ্ছানিদ্দেস ৬৮);

গাথাপরিযোসানে সন্ততিমহামত্তো অরহত্তং পত্ৰা অত্তনো আযুসঙ্খারং ওলোকেন্তো তস্স অপ্পৰত্তনভাৰং ঞত্ৰা সত্থারং আহ – ‘‘ভন্তে, পরিনিব্বানং মে অনুজানাথা’’তি. সত্থা তেন কতকম্মং জানন্তোপি ‘‘মুসাৰাদেন নিগ্গণ্হনত্থং সন্নিপতিতা মিচ্ছাদিট্ঠিকা ওকাসং ন লভিস্সন্তি, ‘বুদ্ধলীল়ঞ্চেৰ সন্ততিমহামত্তলীল়ঞ্চ পস্সিস্সামা’তি সন্নিপতিতা সম্মাদিট্ঠিকা ইমিনা কতকম্মং সুত্ৰা পুঞ্ঞেসু আদরং করিস্সন্তী’’তি সল্লক্খেত্ৰা ‘‘তেন হি তযা কতকম্মং ময্হং কথেহি, কথেন্তো চ ভূমিযং ঠিতো অকথেত্ৰা সত্ততালমত্তে আকাসে ঠিতো কথেহী’’তি আহ. সো ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি সত্থারং ৰন্দিত্ৰা একতালপ্পমাণং উগ্গম্ম ওরোহিত্ৰা পুন সত্থারং ৰন্দিত্ৰা উগ্গচ্ছন্তো পটিপাটিযা সত্ততালপ্পমাণে আকাসে পল্লঙ্কেন নিসীদিত্ৰা ‘‘সুণাথ মে, ভন্তে, পুব্বকম্ম’’ন্তি ৰত্ৰা আহ –

ইতো একনৰুতিকপ্পে ৰিপস্সীসম্মাসম্বুদ্ধকালে অহং বন্ধুমতিনগরে একস্মিং কুলে নিব্বত্তিত্ৰা চিন্তেসিং – ‘‘কিং নু খো পরেসং ছেদং ৰা পীল়ং ৰা অকরণকম্ম’’ন্তি উপধারেন্তো ধম্মঘোসককম্মং দিস্ৰা ততো পট্ঠায তং কম্মং করোন্তো মহাজনং সমাদপেত্ৰা ‘‘পুঞ্ঞানি করোথ, উপোসথদিৰসেসু উপোসথং সমাদিযথ, দানং দেথ, ধম্মং সুণাথ, বুদ্ধরতনাদীহি সদিসং অঞ্ঞং নাম নত্থি, তিণ্ণং রতনানং সক্কারং করোথা’’তি উগ্ঘোসেন্তো ৰিচরামি. তস্স ময্হং সদ্দং সুত্ৰা বুদ্ধপিতা বন্ধুমতিমহারাজা মং পক্কোসাপেত্ৰা, ‘‘তাত, কিং করোন্তো ৰিচরসী’’তি পুচ্ছিত্ৰা, ‘‘দেৰ, তিণ্ণং রতনানং গুণং পকাসেত্ৰা মহাজনং পুঞ্ঞকম্মেসু সমাদপেন্তো ৰিচরামী’’তি ৰুত্তে, ‘‘কত্থ নিসিন্নো ৰিচরসী’’তি মং পুচ্ছিত্ৰা ‘‘পদসাৰ, দেৰা’’তি মযা ৰুত্তে, ‘‘তাত, ন ত্ৰং এৰং ৰিচরিতুং অরহসি, ইমং পুপ্ফদামং পিলন্ধিত্ৰা অস্সপিট্ঠে নিসিন্নোৰ ৰিচরা’’তি ময্হং মুত্তাদামসদিসং পুপ্ফদামং দত্ৰা দন্তং অস্সং অদাসি. অথ মং রঞ্ঞা দিন্নপরিহারেন তথেৰ উগ্ঘোসেত্ৰা ৰিচরন্তং পুন রাজা পক্কোসাপেত্ৰা, ‘‘তাত, কিং করোন্তো ৰিচরসী’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘তদেৰ, দেৰা’’তি ৰুত্তে, ‘‘তাত, অস্সোপি তে নানুচ্ছৰিকো, ইধ নিসীদিত্ৰা ৰিচরা’’তি চতুসিন্ধৰযুত্তরথং অদাসি. ততিযৰারেপি মে রাজা সদ্দং সুত্ৰা পক্কোসাপেত্ৰা, ‘‘তাত, কিং করোন্তো ৰিচরসী’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘তদেৰ, দেৰা’’তি ৰুত্তে, ‘‘তাত, রথোপি তে নানুচ্ছৰিকো’’তি ময্হং মহন্তং ভোগক্খন্ধং মহাপসাধনঞ্চ দত্ৰা একঞ্চ হত্থিং অদাসি. স্ৰাহং সব্বাভরণপটিমণ্ডিতো হত্থিক্খন্ধে নিসিন্নো অসীতি ৰস্সসহস্সানি ধম্মঘোসককম্মং অকাসিং, তস্স মে এত্তকং কালং কাযতো চন্দনগন্ধো ৰাযতি, মুখতো উপ্পলগন্ধো ৰাযতি. ইদং মযা কতকম্মন্তি.

এৰং সো অত্তনো পুব্বকম্মং কথেত্ৰা আকাসে নিসিন্নোৰ তেজোধাতুং সমাপজ্জিত্ৰা পরিনিব্বাযি. সরীরে অগ্গিজালা উট্ঠহিত্ৰা মংসলোহিতং ঝাপেসি, সুমনপুপ্ফানি ৰিয ধাতুযো অৰসিস্সিংসু. সত্থা সুদ্ধৰত্থং পসারেসি, ধাতুযো তত্থ পতিংসু. তা পত্তে পক্খিপিত্ৰা চতুমহাপথে থূপং কারেসি ‘‘মহাজনো ৰন্দিত্ৰা পুঞ্ঞভাগী ভৰিস্সতী’’তি. ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং, ‘‘আৰুসো, সন্ততিমহামত্তো গাথাৰসানে অরহত্তং পত্ৰা অলঙ্কতপটিযত্তোযেৰ আকাসে নিসীদিত্ৰা পরিনিব্বুতো, কিং নু খো এতং ‘সমণো’তি ৰত্তুং ৰট্টতি উদাহু ব্রাহ্মণো’’তি. সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে, ‘‘ভিক্খৰে, মম পুত্তং ‘সমণো’তিপি ৰত্তুং ৰট্টতি, ‘ব্রাহ্মণো’তিপি ৰত্তুং ৰট্টতিযেৰা’’তি ৰত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

১৪২. অলঙ্কতো চেপি সমং চরেয্য,

সন্তো দন্তো নিযতো ব্রহ্মচারী;

সব্বেসু ভূতেসু নিধায দণ্ডং,

সো ব্রাহ্মণো সো সমণো স ভিক্খূ’’তি.

তত্থ অলঙ্কতোতি ৰত্থাভরণেহি পটিমণ্ডিতো. তস্সত্থো – ৰত্থালঙ্কারাদীহি অলঙ্কতো চেপি পুগ্গলো কাযাদীহি সমং চরেয্য, রাগাদিৰূপসমেন সন্তো ইন্দ্রিযদমনেন দন্তো চতুমগ্গনিযমেন নিযতো সেট্ঠচরিযায ব্রহ্মচারী কাযদণ্ডাদীনং ওরোপিততায সব্বেসু ভূতেসু নিধায দণ্ডং. সো এৰরূপো বাহিতপাপত্তা ব্রাহ্মণোতিপি সমিতপাপত্তা সমণোতিপি ভিন্নকিলেসত্তা ভিক্খূতিপি ৰত্তব্বোযেৰাতি.

দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

সন্ততিমহামত্তৰত্থু নৰমং.