পঞ্চসত্থুকথা

৩৩৪. [অ. নি. ৫.১০০] ‘‘পঞ্চিমে, মোগ্গল্লান, সত্থাৰো সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে পঞ্চ? ‘‘ইধ, মোগ্গল্লান, একচ্চো সত্থা অপৰিসুদ্ধসীলো সমানো ‘পৰিসুদ্ধসীলোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধং মে সীলং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি. তমেনং সাৱকা এৱং জানন্তি – ‘অযং খো ভৱং সত্থা অপৰিসুদ্ধসীলো সমানো ‘পৰিসুদ্ধসীলোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধং মে সীলং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি চ. মযঞ্চেৱ খো পন গিহীনং আৰোচেয্যাম, নাস্সস্স মনাপং. যং খো পনস্স অমনাপং, কথং নং মযং তেন সমুদাচৰেয্যাম? সম্মন্নতি খো পন চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন – যং তুমো কৰিস্সতি, তুমোৱ তেন পঞ্ঞাযিস্সতী’তি. এৱৰূপং খো, মোগ্গল্লান, সত্থাৰং সাৱকা সীলতো ৰক্খন্তি; এৱৰূপো চ পন সত্থা সাৱকেহি সীলতো ৰক্খং পচ্চাসীসতি [পচ্চাসিংসতি (সী. স্যা.)].

‘‘পুন চপৰং, মোগ্গল্লান, ইধেকচ্চো সত্থা অপৰিসুদ্ধাজীৱো সমানো ‘পৰিসুদ্ধাজীৱোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধো মে আজীৱো পৰিযোদাতো অসংকিলিট্ঠো’তি চ. তমেনং সাৱকা এৱং জানন্তি – ‘অযং খো ভৱং সত্থা অপৰিসুদ্ধাজীৱো সমানো ‘পৰিসুদ্ধাজীৱোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধো মে আজীৱো পৰিযোদাতো অসংকিলিট্ঠো’তি চ. মযঞ্চেৱ খো পন গিহীনং আৰোচেয্যাম, নাস্সস্স মনাপং. যং খো পনস্স অমনাপং, কথং ন মযং তেন সমুদাচৰেয্যাম? সম্মন্নতি খো পন চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন – যং তুমো কৰিস্সতি, তুমোৱ তেন পঞ্ঞাযিস্সতী’তি. এৱৰূপং খো, মোগ্গল্লান, সত্থাৰং সাৱকা আজীৱতো ৰক্খন্তি; এৱৰূপো চ পন সত্থা সাৱকেহি আজীৱতো ৰক্খং পচ্চাসীসতি.

‘‘পুন চপৰং, মোগ্গল্লান, ইধেকচ্চো সত্থা অপৰিসুদ্ধধম্মদেসনো সমানো ‘পৰিসুদ্ধধম্মদেসনোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধা মে ধম্মদেসনা পৰিযোদাতা অসংকিলিট্ঠা’তি চ. তমেনং সাৱকা এৱং জানন্তি – ‘অযং খো ভৱং সত্থা অপৰিসুদ্ধধম্মদেসনো সমানো ‘পৰিসুদ্ধধম্মদেসনোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধা মে ধম্মদেসনা পৰিযোদাতা অসংকিলিট্ঠা’তি চ. মযঞ্চেৱ খো পন গিহীনং আৰোচেয্যাম, নাস্সস্স মনাপং. যং খো পনস্স অমনাপং, কথং নং মযং তেন সমুদাচৰেয্যাম? সম্মন্নতি খো পন চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন – যং তুমো কৰিস্সতি, তুমোৱ তেন পঞ্ঞাযিস্সতী’তি. এৱৰূপং খো, মোগ্গল্লান, সত্থাৰং সাৱকা ধম্মদেসনতো ৰক্খন্তি; এৱৰূপো চ পন সত্থা সাৱকেহি ধম্মদেসনতো ৰক্খং পচ্চাসীসতি.

‘‘পুন চপৰং, মোগ্গল্লান, ইধেকচ্চো সত্থা অপৰিসুদ্ধৱেয্যাকৰণো সমানো ‘পৰিসুদ্ধৱেয্যাকৰণোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধং মে ৱেয্যাকৰণং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি চ. তমেনং সাৱকা এৱং জানন্তি – ‘অযং খো ভৱং সত্থা অপৰিসুদ্ধৱেয্যাকৰণো সমানো ‘পৰিসুদ্ধৱেয্যাকৰণোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধং মে ৱেয্যাকৰণং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি চ. মযঞ্চেৱ খো পন গিহীনং আৰোচেয্যাম, নাস্সস্স মনাপং. যং খো পনস্স অমনাপং, কথং নং মযং তেন সমুদাচৰেয্যাম? সম্মন্নতি খো পন চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন – যং তুমো কৰিস্সতি, তুমোৱ তেন পঞ্ঞাযিস্সতী’তি. এৱৰূপং খো, মোগ্গল্লান, সত্থাৰং সাৱকা ৱেয্যাকৰণতো ৰক্খন্তি; এৱৰূপো চ পন সত্থা সাৱকেহি ৱেয্যাকৰণতো ৰক্খং পচ্চাসীসতি.

‘‘পুন চপৰং, মোগ্গল্লান, ইধেকচ্চো সত্থা অপৰিসুদ্ধঞাণদস্সনো সমানো ‘পৰিসুদ্ধঞাণদস্সনোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধং মে ঞাণদস্সনং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি চ. তমেনং সাৱকা এৱং জানন্তি – ‘অযং খো ভৱং সত্থা অপৰিসুদ্ধঞাণদস্সনো সমানো ‘পৰিসুদ্ধঞাণদস্সনোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধং মে ঞাণদস্সনং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি চ. মযঞ্চেৱ খো পন গিহীনং আৰোচেয্যাম, নাস্সস্স মনাপং. যং খো পনস্স অমনাপং, কথং নং মযং তেন সমুদাচৰেয্যাম? সম্মন্নতি খো পন চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন – যং তুমো কৰিস্সতি, তুমোৱ তেন পঞ্ঞাযিস্সতী’তি. এৱৰূপং খো, মোগ্গল্লান, সত্থাৰং সাৱকা ঞাণদস্সনতো ৰক্খন্তি; এৱৰূপো চ পন সত্থা সাৱকেহি ঞাণদস্সনতো ৰক্খং পচ্চাসীসতীতি. ইমে খো, মোগ্গল্লান, পঞ্চ সত্থাৰো সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং.

‘‘অহং খো পন, মোগ্গল্লান, পৰিসুদ্ধসীলো সমানো ‘পৰিসুদ্ধসীলোম্হী’তি পটিজানামি ‘পৰিসুদ্ধং মে সীলং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি চ. ন চ মং সাৱকা সীলতো ৰক্খন্তি; ন চাহং সাৱকেহি সীলতো ৰক্খং পচ্চাসীসামি. পৰিসুদ্ধাজীৱো সমানো…পে… পৰিসুদ্ধধম্মদেসনো সমানো…পে… পৰিসুদ্ধৱেয্যাকৰণো সমানো…পে… পৰিসুদ্ধঞাণদস্সনো সমানো ‘পৰিসুদ্ধঞাণদস্সনোম্হী’তি পটিজানামি ‘পৰিসুদ্ধং মে ঞাণদস্সনং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি চ. ন চ মং সাৱকা ঞাণদস্সনতো ৰক্খন্তি; ন চাহং সাৱকেহি ঞাণদস্সনতো ৰক্খং পচ্চাসীসামী’’তি.

৩৩৫. অথ খো ভগৱা কোসম্বিযং যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা যেন ৰাজগহং তেন চাৰিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন ৰাজগহং তদৱসৰি. তত্ৰ সুদং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘দেৱদত্তস্স, ভন্তে, অজাতসত্তু কুমাৰো পঞ্চহি ৰথসতেহি সাযং পাতং উপট্ঠানং গচ্ছতি; পঞ্চ চ থালিপাকসতানি ভত্তাভিহাৰো অভিহৰীযতী’’তি. ‘‘মা, ভিক্খৱে, দেৱদত্তস্স লাভসক্কাৰসিলোকং পিহযিত্থ. যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, দেৱদত্তস্স অজাতসত্তু কুমাৰো পঞ্চহি ৰথসতেহি সাযং পাতং উপট্ঠানং গমিস্সতি, পঞ্চ চ থালিপাকসতানি ভত্তাভিহাৰো অভিহৰীযিস্সতি, হানিযেৱ, ভিক্খৱে, দেৱদত্তস্স পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু, নো ৱুড্ঢি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, চণ্ডস্স কুক্কুৰস্স নাসায পিত্তং ভিন্দেয্যুং, এৱঞ্হি সো, ভিক্খৱে, কুক্কুৰো ভিয্যোসোমত্তায চণ্ডতৰো অস্স, এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যাৱকীৱঞ্চ দেৱদত্তস্স অজাতসত্তু কুমাৰো পঞ্চহি ৰথসতেহি সাযং পাতং উপট্ঠানং গমিস্সতি, পঞ্চ চ থালিপাকসতানি ভত্তাভিহাৰো অভিহৰীযিস্সতি, হানিযেৱ, ভিক্খৱে, দেৱদত্তস্স পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু, নো ৱুড্ঢি.

[সং. নি. ২.১৮৪; অ. নি. ৪.৬৮] ‘‘অত্তৱধায, ভিক্খৱে, দেৱদত্তস্স লাভসক্কাৰসিলোকো উদপাদি, পৰাভৱায দেৱদত্তস্স লাভসক্কাৰসিলোকো উদপাদি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, কদলী অত্তৱধায ফলং দেতি, পৰাভৱায ফলং দেতি, এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অত্তৱধায দেৱদত্তস্স লাভসক্কাৰসিলোকো উদপাদি, পৰাভৱায দেৱদত্তস্স লাভসক্কাৰসিলোকো উদপাদি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৱেড়ু অত্তৱধায ফলং দেতি, পৰাভৱায ফলং দেতি, এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অত্তৱধায দেৱদত্তস্স লাভসক্কাৰসিলোকো উদপাদি, পৰাভৱায দেৱদত্তস্স লাভসক্কাৰসিলোকো উদপাদি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, নড়ো অত্তৱধায ফলং দেতি, পৰাভৱায ফলং দেতি, এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অত্তৱধায দেৱদত্তস্স লাভসক্কাৰসিলোকো উদপাদি, পৰাভৱায দেৱদত্তস্স লাভসক্কাৰসিলোকো উদপাদি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, অস্সতৰী অত্তৱধায গব্ভং গণ্হাতি, পৰাভৱায গব্ভং গণ্হাতি, এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অত্তৱধায দেৱদত্তস্স লাভসক্কাৰসিলোকো উদপাদি, পৰাভৱায দেৱদত্তস্স লাভসক্কাৰসিলোকো উদপাদী’’তি.

[সং. নি. ১.১৮৩, ১.২.১৮৪, নেত্তি. ৯০] ‘‘ফলং ৱে কদলিং হন্তি, ফলং ৱেড়ুং ফলং নড়ং;

সক্কাৰো কাপুৰিসং হন্তি, গব্ভো অস্সতৰিং যথা’’তি.

পঠমভাণৱাৰো নিট্ঠিতো.