দেৱদত্তৱত্থু
৩৩৩. অথ খো ভগৱা অনুপিযাযং যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা যেন কোসম্বী তেন চাৰিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন কোসম্বী তদৱসৰি. তত্ৰ সুদং ভগৱা কোসম্বিযং ৱিহৰতি ঘোসিতাৰামে. অথ খো দেৱদত্তস্স ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘‘কং নু খো অহং পসাদেয্যং, যস্মিং মে পসন্নে বহুলাভসক্কাৰো উপ্পজ্জেয্যা’’তি? অথ খো দেৱদত্তস্স এতদহোসি – ‘‘অযং খো অজাতসত্তু কুমাৰো তৰুণো চেৱ আযতিং ভদ্দো চ. যংনূনাহং অজাতসত্তুং কুমাৰং পসাদেয্যং. তস্মিং মে পসন্নে বহুলাভসক্কাৰো উপ্পজ্জিস্সতী’’তি.
অথ খো দেৱদত্তো সেনাসনং সংসামেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন ৰাজগহং তেন পক্কামি. অনুপুব্বেন যেন ৰাজগহং তদৱসৰি. অথ খো দেৱদত্তো সকৱণ্ণং পটিসংহৰিত্ৱা কুমাৰকৱণ্ণং অভিনিম্মিনিত্ৱা অহিমেখলিকায অজাতসত্তুস্স কুমাৰস্স উচ্ছঙ্গে [উচ্চঙ্কে (স্যা.)] পাতুৰহোসি. অথ খো অজাতসত্তু কুমাৰো ভীতো অহোসি, উব্বিগ্গো উস্সঙ্কী উত্ৰস্তো. অথ খো দেৱদত্তো অজাতসত্তুং কুমাৰং এতদৱোচ – ‘‘ভাযসি মং ত্ৱং কুমাৰা’’তি? ‘‘আম, ভাযামি. কোসি ত্ৱ’’ন্তি? ‘‘অহং দেৱদত্তো’’তি. ‘‘সচে খো ত্ৱং, ভন্তে, অয্যো দেৱদত্তো, ইঙ্ঘ সকেনেৱ ৱণ্ণেন পাতুভৱস্সূ’’তি. অথ খো দেৱদত্তো কুমাৰকৱণ্ণং পটিসংহৰিত্ৱা সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধৰো অজাতসত্তুস্স কুমাৰস্স পুৰতো অট্ঠাসি. অথ খো অজাতসত্তু কুমাৰো দেৱদত্তস্স ইমিনা ইদ্ধিপাটিহাৰিযেন অভিপ্পসন্নো পঞ্চহি ৰথসতেহি সাযং পাতং উপট্ঠানং গচ্ছতি, পঞ্চ চ থালিপাকসতানি ভত্তাভিহাৰো অভিহৰীযতি. অথ খো দেৱদত্তস্স লাভসক্কাৰসিলোকেন অভিভূতস্স পৰিযাদিন্নচিত্তস্স এৱৰূপং ইচ্ছাগতং উপ্পজ্জি – ‘‘অহং ভিক্খুসঙ্ঘং পৰিহৰিস্সামী’’তি. সহ চিত্তুপ্পাদাৱ দেৱদত্তো তস্সা ইদ্ধিযা পৰিহাযি.
[অ. নি. ৫.১০০] তেন খো পন সমযেন ককুধো নাম কোড়িযপুত্তো, আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স উপট্ঠাকো, অধুনা কালঙ্কতো অঞ্ঞতৰং মনোমযং কাযং উপপন্নো. তস্স এৱৰূপো অত্তভাৱপ্পটিলাভো হোতি – সেয্যথাপি নাম দ্ৱে ৱা তীণি ৱা মাগধকানি [মাগধিকানি (স্যা.)] গামক্খেত্তানি. সো তেন অত্তভাৱপ্পটিলাভেন নেৱ অত্তানং ন পৰং ব্যাবাধেতি. অথ খো ককুধো দেৱপুত্তো যেনাযস্মা মহামোগ্গল্লানো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো ককুধো দেৱপুত্তো আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং এতদৱোচ – ‘‘দেৱদত্তস্স, ভন্তে, লাভসক্কাৰসিলোকেন অভিভূতস্স পৰিযাদিন্নচিত্তস্স [পৰিযাদিণ্ণচিত্তস্স (ক.)] এৱৰূপং ইচ্ছাগতং উপ্পজ্জি – ‘অহং ভিক্খুসঙ্ঘং পৰিহৰিস্সামী’তি. সহ চিত্তুপ্পাদাৱ ভন্তে, দেৱদত্তো তস্সা ইদ্ধিযা পৰিহীনো’’তি. ইদমৱোচ ককুধো দেৱপুত্তো. ইদং ৱত্ৱা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা তত্থেৱ অন্তৰধাযি.
অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ককুধো নাম, ভন্তে, কোড়িযপুত্তো মম উপট্ঠাকো অধুনা কালঙ্কতো অঞ্ঞতৰং মনোমযং কাযং উপপন্নো. তস্স এৱৰূপো অত্তভাৱপ্পটিলাভো – সেয্যথাপি নাম দ্ৱে ৱা তীণি ৱা মাগধকানি গামক্খেত্তানি. সো তেন অত্তভাৱপ্পটিলাভেন নেৱ অত্তানং ন পৰং ব্যাবাধেতি. অথ খো, ভন্তে, ককুধো দেৱপুত্তো যেনাহং তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা মং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো, ভন্তে, ককুধো দেৱপুত্তো মং এতদৱোচ – ‘দেৱদত্তস্স, ভন্তে, লাভসক্কাৰসিলোকেন অভিভূতস্স পৰিযাদিন্নচিত্তস্স এৱৰূপং ইচ্ছাগতং উপ্পজ্জি – অহং ভিক্খুসঙ্ঘং পৰিহৰিস্সামীতি. সহ চিত্তুপ্পাদাৱ ভন্তে, দেৱদত্তো তস্সা ইদ্ধিযা পৰিহীনো’তি. ইদমৱোচ, ভন্তে, ককুধো দেৱপুত্তো. ইদং ৱত্ৱা মং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা তত্থেৱ অন্তৰধাযী’’তি.
‘‘কিং পন তে, মোগ্গল্লান, ককুধো দেৱপুত্তো চেতসা চেতো পৰিচ্চ ৱিদিতো? যং কিঞ্চি ককুধো দেৱপুত্তো ভাসতি সব্বং তং তথেৱ হোতি, নো অঞ্ঞথা’’তি? ‘‘চেতসা চেতো পৰিচ্চ ৱিদিতো চ মে, ভন্তে, ককুধো দেৱপুত্তো. যং কিঞ্চি ককুধো দেৱপুত্তো ভাসতি সব্বং তং তথেৱ হোতি, নো অঞ্ঞথা’’তি. ‘‘ৰক্খস্সেতং, মোগ্গল্লান, ৱাচং. ৰক্খস্সেতং, মোগ্গল্লান, ৱাচং. ইদানি সো মোঘপুৰিসো অত্তনাৱ অত্তানং পাতুকৰিস্সতি.