কামাৱচৰকুসলং
নিদ্দেসৱাৰকথাৱণ্ণনা
২. সন্তেতি সভাৱতো ৱিজ্জমানে. ফস্সস্স ৱিসযৱিসযীনং সন্নিপতনাকাৰেন গহেতব্বত্তা ফুসনং ৱিসযে চিত্তস্স সন্নিপতনং ৱুত্তং. ‘‘চিন্তনট্ঠেন চিত্তং, মননট্ঠেন মনো’’তিআদিনা চিত্তাদিসদ্দা চিন্তনাদিব্যাপাৰমুখেন অত্তনো অত্থং ৱিভাৱেন্তীতি আহ ‘‘চিত্তং মনোতিআদীসু ৱিয কিচ্চৱিসেসং অনপেক্খিত্ৱা’’তি. যথা লোকে ৱিকতমেৱ ৱেকতং, ৱিসযো এৱ ৱেসযন্তি ৱুচ্চতি, এৱং মনো এৱ মানসন্তি সদ্দমত্তৱিসেসো. নীলাদি-সদ্দা ৱিয ৱত্থাদীসু চিত্তেসু পৰিসুদ্ধভাৱনিবন্ধনা পণ্ডৰসদ্দস্স পৱত্তীতি তস্স গুণৱিসেসাপেক্খতা ৱুত্তা. যথা কাযিকং সাতন্তি এত্থ কাযপ্পসাদনিস্সিতন্তি অত্থো, এৱং চেতসিকং সাতন্তি এত্থ চেতোনিস্সিতং সাতন্তি নিস্সযৱিসেসাপেক্খতা ৱুত্তা. একক্খণিকা নানাক্খণিকা চ চিত্তস্স ঠিতি নাম, তস্স অৱত্থাৱিসেসোতি অৱত্থাৱিসেসাপেক্খো চিত্তস্স ঠিতীতি এৱংপকাৰো নিদ্দেসো. ‘‘ন লুব্ভতী’’তি ৱুত্তস্স চিত্তস্স, পুগ্গলস্স ৱা পৱত্তিআকাৰভাৱেন অলুব্ভনাতি অলোভো ৱুত্তোতি অঞ্ঞস্স কিৰিযাভাৱৱিসেসাপেক্খো অলুব্ভনাতি নিদ্দেসো. ৱুত্তনযেনেৱ অলুব্ভিতস্স ভাৱো অলুব্ভিতত্তন্তি অযং নিদ্দেসো অঞ্ঞস্স ভাৱভূততাৱিসেসাপেক্খো ৱুত্তো. কত্তুকৰণভাৱাদযো সভাৱধম্মানং অজ্ঝাৰোপনৱসেনেৱ সিজ্ঝন্তি, ভাৱনিদ্দেসো পন অজ্ঝাৰোপনানপেক্খো, ততোযেৱ চ ৱিসেসন্তৰৱিনিমুত্তো ৱিনিৱত্তো ৱিসেসতো নিজ্জীৱভাৱগিভাৱতো সভাৱনিদ্দেসো নাম হোতীতি ফস্সোতি ইদং ফুসনট্ঠেন ‘‘ধম্মমত্তদীপনং সভাৱপদ’’ন্তি ৱুত্তং. আৰম্মণং ফুসন্তস্স চিত্তস্স পৱত্তিআকাৰো ফুসনব্যাপাৰো হোতীতি ‘‘ফুসনকিৰিযা ফুসনাকাৰো’’তি ৱুত্তং. সম্ফুসনাতি সং-সদ্দো ‘‘সমুদযো’’তিআদীসু ৱিয সমাগমত্থদীপকোতি আহ ‘‘সমাগমফুসনা’’তি. ‘‘ফুসামি নেক্খম্মসুখ’’ন্তিআদীসু (ধ. প. ২৭২) পটিলাভোপি ফুসনা সম্ফুসনাতি চ ৱুচ্চতীতি আহ ‘‘ন পটিলাভসম্ফুসনা’’তি.
অপৰেন ৱেৱচনেন. বহুস্সুতভাৱসম্পাদিকায পঞ্ঞায পণ্ডিচ্চপৰিযাযো. সিপ্পাযতনাদীসু দক্খতাভূতায কোসল্লপৰিযাযো, যত্থ কত্থচি তিক্খসুখুমায নেপুঞ্ঞপৰিযাযো, সম্মা ধম্মে পঞ্ঞপেন্তিযা ৱেভব্যাপৰিযাযোতি এৱমাদিনা তেসু তেসু পঞ্ঞাৱিসেসেসু তে তে পৰিযাযৱিসেসা ৱিসেসেন পৱত্তাতি তেসং পঞ্ঞাৱিসেসানং নানাকালে লব্ভমানতা ৱুত্তা, ইতৰেপি অনুগতা হোন্তি যেভুয্যেনাতি অধিপ্পাযো. অত্থনানত্তেন পঞ্ঞাদিঅত্থৱিসেসেন. কোধো কুজ্ঝনা কুজ্ঝিতত্তন্তি এৱংপকাৰা নিদ্দেসা সভাৱাকাৰভাৱদীপনৱসেন ব্যঞ্জনৱসেনেৱ ৱিভাগৱচনং. পণ্ডিচ্চন্তিআদযো পঞ্ঞাৱিসেসনিবন্ধনত্তা অত্থৱসেন ৱিভাগৱচনন্তি ইমমত্থমাহ ‘‘অথ ৱা’’তিআদিনা. এৱমাকাৰো পনাতি পুৰিমাকাৰতো ৱিসেসো অত্থতো ৱিভত্তিগমনস্স কাৰণং ৱুত্তং.
পটিক্খিপনং পটিসেধনং পটিক্খেপো, তস্স নানত্তং ৱিসেসো পটিক্খেপনানত্তং, সদ্ধম্মগৰুতায পটিক্খেপো সদ্ধম্মগৰুতাপটিক্খেপো, তেন সদ্ধম্মগৰুতাপটিক্খেপেন নানত্তং সদ্ধম্মগৰুতাপটিক্খেপনানত্তং. তং সদ্ধম্মগৰুতাপটিক্খেপনানত্তং পন কোধগৰুতাদিভেদভিন্নন্তি ‘‘কোধগৰুতাদিৱিসিট্ঠেনা’’তি ৱুত্তং. কোধাদীহি ৱিসিট্ঠো ভিন্নো সদ্ধম্মগৰুতায পটিক্খেপো পটিসেধনং কোধাদিৱিসিট্ঠপটিক্খেপো. কোধগৰুতাদিযেৱ, তস্স নানত্তেন সদ্ধম্মগৰুতাপটিপক্খনানত্তেনাতি কোধগৰুতা সদ্ধম্মগৰুতায পটিপক্খো. মক্খলাভসক্কাৰগৰুতা সদ্ধম্মগৰুতায পটিপক্খোতি সদ্ধম্মগৰুতায পটিপক্খভাৱৱিসেসেন অসদ্ধম্মগৰুতা তব্ভাৱেন একীভূতাপি নানত্তং গতা. যস্মা পন কোধো অত্থতো দোসোযেৱ. মক্খো দোসপ্পধানা পৰগুণৱিদ্ধংসনাকাৰপ্পৱত্তা অকুসলা খন্ধা. তগ্গৰুতা চ তেসং সাদৰঅভিসঙ্খৰণৱসেন পৱত্তনমেৱ. লাভগৰুতা চতুন্নং পচ্চযানং সক্কাৰগৰুতা, তেসংযেৱ সুসঙ্খতানং লদ্ধকামতা. তদুভযেসু চ আদৰকিৰিযা তথাপৱত্তা ইচ্ছাযেৱ, তস্মা ‘‘সদ্ধম্মগৰুতাপটিপক্খনানত্তেন অসদ্ধম্মা নানত্তং গতা’’তি ৱুত্তং. তথা হি চত্তাৰো অসদ্ধম্মা ইচ্চেৱ উদ্দিট্ঠা. অসদ্ধম্মগৰুতাতি এত্থ চ পুৰিমস্মিং ৱিকপ্পে ‘‘ন সদ্ধম্মগৰুতা’’তি সদ্ধম্মগৰুতা ন হোতীতি অত্থো. দুতিযস্মিং সদ্ধম্মগৰুতায পটিপক্খোতি সদ্ধম্মগৰুতা এৱ ৱা পটিপক্খো, তস্স নানত্তেন সদ্ধম্মগৰুতাপটিপক্খনানত্তেনাতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. কোধমক্খগৰুতানঞ্হি সদ্ধম্মৱিসেসা পৱত্তিভেদভিন্না মেত্তা পটিপক্খো. লাভসক্কাৰগৰুতানং অপ্পিচ্ছতা সন্তোসা. তেন কোধগৰুতা ন সদ্ধম্মগৰুতাতি কোধগৰুতা কাযচি সদ্ধম্মগৰুতায পটিপক্খোতি অযমত্থো ৱুত্তো হোতি. তথা মক্খগৰুতাদীসুপি. এৱঞ্চ কত্ৱা ‘‘চত্তাৰো সদ্ধম্মা সদ্ধম্মগৰুতা ন কোধগৰুতা…পে… সদ্ধম্মগৰুতা ন সক্কাৰগৰুতা’’তি (অ. নি. ৪.৪৪) আগততন্তিপি সমত্থিতা ভৱতি. লোভো ন হোতীতি অলোভো লুব্ভনা ন হোতীতি অলুব্ভনাতি এৱমাদিকো অলোভোতিআদীনং লোভাদিৱিসিট্ঠো পটিক্খেপো ‘‘ফস্সো ফুসনা’’তিআদিকেহি ৱিসদিসভাৱতো ‘‘ফস্সাদীহি নানত্ত’’ন্তি ৱুত্তো. ফস্সাদীহীতি চেত্থ অলুব্ভনাদযোপি আদি-সদ্দেন সঙ্গহিতাতি দট্ঠব্বং. লোভাদিপটিপক্খেনাতি ‘‘লোভপটিপক্খো অলোভো’’তিআদিনা যোজেতব্বং. সেসং পুৰিমসদিসমেৱ. অলোভাদোসামোহানং ৱিধুৰতায পটিপক্খভাৱেন চ লব্ভমানো অঞ্ঞমঞ্ঞৱিসদিসো লোভাদিৱিসিট্ঠপটিক্খেপভাৱেন লোভাদিপটিপক্খভাৱেন চ ৱিঞ্ঞাযতীতি আহ ‘‘অলোভা…পে… যোজেতব্ব’’ন্তি. বহূহি পকাৰেহি দীপেতব্বত্থতা মহত্থতা. আদৰৱসেন সোতূনং.
৩. যদিপি একস্মিং খণে একংযেৱ আৰম্মণং হোতি, ছসুপি পন আৰম্মণেসু উপ্পত্তিৰহত্তা ‘‘তেহি ৱা’’তিআদি ৱুত্তং. তস্সাতি সাতস্স সুখস্স. জাতাতি এতস্স অত্থং দস্সেতুং ‘‘কাৰণভাৱেন ফস্সত্থং পৱত্তা’’তি ৱুত্তং. ইদং ৱুত্তং হোতি – যথা চেতসিকসাতসঙ্খাতা সোমনস্সৱেদনা সহেৱ উপ্পজ্জতি, এৱং তদনুৰূপফস্সসহিতা হুত্ৱা পৱত্তা তজ্জাতি ৱুত্তা. সাদযতীতি অধিগমাসীসায অনঞ্ঞনিন্নং কৰোতি.
৫. ন তস্সা তজ্জতাতি তস্সা মনোৱিঞ্ঞাণধাতুযা তস্সাৰুপ্পা ‘‘তস্স জাতা’’তি ৱা উভযথাপি তজ্জতা ন যুজ্জতি. যদিপি ফস্সো ৱিঞ্ঞাণস্স ৱিসেসপচ্চযো ন হোতি, তথাপি সো তস্স পচ্চযো হোতিযেৱাতি তস্স তজ্জামনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সজতা ৱত্তব্বাতি চোদনং সন্ধাযাহ ‘‘ন চ তদেৱা’’তিআদি. তেহি আৰম্মণেহি জাতা তজ্জাতি ইমিনাপি অত্থেন তজ্জা মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সজাতি ৱত্তুং ন সক্কা. ৱিঞ্ঞাণস্স পন তজ্জতাপঞ্ঞত্তি লব্ভতেৱ. তথা হি ‘‘কিং ৱা এতেনা’’তিআদিনা ফস্সাদীনং তথা দেসেতব্বতং আহ.
৭. চিত্তস্স আৰম্মণে আনযনাকাৰপ্পৱত্তো ৱিতক্কো অত্থতো আৰম্মণং তত্থ আকড্ঢন্তো ৱিয হোতীতি ‘‘আৰম্মণস্স আকড্ঢনং ৱিতক্কন’’ন্তি ৱুত্তং.
৮. আৰম্মণস্স অনুমজ্জনাকাৰপ্পৱত্তো ৱিচাৰো তত্থ পৰিব্ভমন্তো ৱিয সমন্ততো চৰন্তো ৱিয চ হোতীতি ‘‘সমন্ততো চৰণং ৱিচৰণ’’ন্তি ৱুত্তং.
১১. তথা অৱট্ঠানমত্তভাৱতোতি পাণৱধাদিসাধনঅৱট্ঠানমত্তভাৱতো, ন বলৱভাৱতোতি অধিপ্পাযো.
১৪. যেন ধম্মেন চিত্তে আৰম্মণং উপতিট্ঠতি জোততি চ, সো ধম্মো উপট্ঠানং জোতনন্তি চ ৱুত্তোতি আহ ‘‘উপট্ঠানং জোতনঞ্চ সতিযেৱা’’তি.
১৬. সণ্হট্ঠেনাতি সুখুমট্ঠেন.
৩০. ভাৱোতি হিৰিযনং ৱদতি.
৩৩. ন ব্যাপাদেতব্বোতি অব্যাপজ্জ-সদ্দস্স কম্মত্থতং আহ.
৪২-৪৩. যদি অনৱজ্জধম্মানং সীঘসীঘপৰিৱত্তনসমত্থতা লহুতা, সাৱজ্জধম্মানং কথন্তি আহ ‘‘অৱিজ্জানীৱৰণান’’ন্তিআদি. তেসং ভাৱো গৰুতাতি এতেন সতিপি সব্বেসং অৰূপধম্মানং সমানখণত্তে মোহসম্পযুত্তানং সাতিসযো দন্ধো পৱত্তিআকাৰোতি দস্সেতি. সো পন তেসং দন্ধাকাৰো সন্তানে পাকটো হোতি.
৪৪-৪৫. অপ্পটিঘাতো অৱিলোমনং.
৪৬-৪৭. কিলিন্নন্তি অৱস্সুতং.
৫০-৫১. পচ্চোসক্কনং মাযা যা অচ্চসৰাতিপি ৱুচ্চতি. অৰুমক্খনং ৱণালেপনং. ৱেড়ু এৱ দাতব্বভাৱেন পৰিগ্গহিতো ৱেড়ুদানং নাম.
নিদ্দেসৱাৰকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
কোট্ঠাসৱাৰকথাৱণ্ণনা
৫৮-১২০. তেতি ফস্সপঞ্চমকাদযো. সঙ্গহগমনেনেৱাতি সাধাৰণতাদিনা কেনচি সদিসতালেসেন, ন ফস্সাদযো ৱিয ৱিসুং ধম্মভাৱেনেৱাতি অত্থো. তথা অৱিপ্পকিণ্ণত্তাতি ফস্সাদযো ৱিয সৰূপেন ৱিসুং ৱিসুং অৱুত্তত্তা. যদিপি ছন্দাদযো সঙ্গহসুঞ্ঞতৱাৰেসুপি সৰূপেন ন ৱুত্তা, খন্ধাযতনধাতুৰাসীসু পন সঙ্গহিতাযেৱাতি দস্সেতুং ‘‘যস্মা পনা’’তিআদিমাহ. তংনিদ্দেসেতি সঙ্খাৰক্খন্ধনিদ্দেসে. খন্ধানং ধাতাযতনভাৱে ব্যভিচাৰাভাৱতো অখন্ধভাৱনিৱাৰণেন অনাযতনাধাতুভাৱনিৱাৰণম্পি দট্ঠব্বং. ন যেৱাপনকা ঠপেতব্বাতি খন্ধাদিৰাসিঅন্তোগধতং সন্ধায ৱুত্তং. উদ্দেসাদীসু পন ‘‘যেৱাপনাত্ৱেৱ ৱুত্তানং তেসং তথাযেৱ সঙ্গহো যুত্তো’’তি অট্ঠকথাযং ‘‘ঠপেত্ৱা যেৱাপনকে’’তি ৱুত্তং. সৰূপেন অৱুত্তানম্পি চিত্তুপ্পাদপৰিযাপন্নানং খন্ধাদিভাৱো ন ৱাৰেতব্বোতি ন যেৱাপনকা ঠপেতব্বাতি ৱুত্তন্তি উভযেসম্পি অধিপ্পাযো ৱেদিতব্বো.
আহাৰপচ্চযসঙ্খাতেনাতি উপত্থম্ভকপচ্চযসঙ্খাতেন. সো চ আহাৰানং উপত্থম্ভকভাৱো পাকটোতি কত্ৱা ৱুত্তো, ন জনকত্তাভাৱতো. ওজট্ঠমকৰূপস্স হি ৱেদনাদীনঞ্চ আহাৰণতো তেসং জনকত্তং লব্ভতীতি. যদি উপত্থম্ভকো ইধ পচ্চযোতি অধিপ্পেতো, কবড়ীকাৰাহাৰস্স তাৱ হোতু, ইতৰেসং কথন্তি আহ ‘‘যথা হী’’তিআদি. সহজাতাদিপচ্চযেতি সহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযসম্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতপচ্চযে ৱদতি, মহাচতুক্কং ৱা, একেনাকাৰেনাতি ৰূপাৰূপানং উপত্থম্ভকত্তেন উপকাৰকভাৱমাহ. সো এৱ চ নেসং আহৰণকিচ্চং. ‘‘সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি ৱচনতো চেতনায ৱিঞ্ঞাণস্স পচ্চযভাৱো সাতিসযোতি আহ ‘‘ৱিঞ্ঞাণং ৱিসেসেনা’’তি.
যথাগতমগ্গোতি ৱুত্তো কাৰণফলানং অভেদূপচাৰেনাতি দট্ঠব্বং, নানাক্খণিকো অট্ঠঙ্গিকমগ্গো উপনিস্সযো এতস্সাতি অট্ঠঙ্গিকমগ্গূপনিস্সযো. অৰিযমগ্গস্স যথাগতমগ্গপৰিযাযো ৱুচ্চমানো তস্স যা পুৰিমকালভূতা অভেদোপচাৰসিদ্ধা আগমনাৱত্থা ততো নাতিৱিলক্খণাতি ইমমত্থং ৱিভাৱেতীতি আহ ‘‘পুব্বভাগ…পে… দীপিতা’’তি. ৱিঞ্ঞাণস্স চিত্তৱিচিত্ততা ৱিজাননভাৱৱিসেসা এৱাতি আহ ‘‘ৱিজাননমেৱ চিত্তৱিচিত্ততা’’তি. ৱেদনাক্খন্ধাদীনন্তি আদি-সদ্দেন ‘‘দ্ৱাযতনানি হোন্তী’’তিআদীসু ৱুত্তমনাযতনাদযোপি সঙ্গণ্হাতি. তপ্পটিক্খেপোতি তস্স জাতিনিদ্দেসভাৱস্স পটিক্খেপো. কতো হোতীতি এতেন আহাৰিন্দ্ৰিযঝানমগ্গফলহেতুযো যত্তকা ইমস্মিং চিত্তে লব্ভন্তি, তে সব্বেপি ‘‘একো ৱিঞ্ঞাণাহাৰো হোতী’’তিআদিনা অৱুত্তাপি অত্থতো ৱুত্তাযেৱাতি দস্সেতি. এস নযো অঞ্ঞত্থাপি.
কোট্ঠাসৱাৰকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সুঞ্ঞতৱাৰাদিৱণ্ণনা
১২১-১৪৫. যথাৱুত্তে সমযেতি ৱুত্তপ্পকাৰসমূহে.
১৪৬. উস্সাহনং পেসনং নিযোজনং.
১৫৬-১৫৯. নাতিসমাহিতাযাতি নানাৱজ্জনূপচাৰং সন্ধায ৱদতি. যেৱাপনকেহিপি নিব্বিসেসতং দস্সেতি কৰুণামুদিতানম্পি উপ্পজ্জনতো.
কাযৱচীকিৰিযা কাযৱচীপৱত্তি, ৱিঞ্ঞত্তি এৱ ৱা. অসমত্তভাৱনন্তি পুব্বভাগভাৱনমাহ.
কামাৱচৰকুসলৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.