৩. সমুচ্চযক্খন্ধকৱণ্ণনা
সুক্কৱিস্সট্ঠিকথাৱণ্ণনা
৯৭. ‘‘ৱেদযামীতি জানামি, চিত্তেন সম্পটিচ্ছিত্ৱা সুখং অনুভৱামি, ন তপ্পচ্চযা অহং দুক্খিতোতি অধিপ্পাযো’’তি লিখিতং. যস্স মাড়কে নাৰোচিতং, তস্স আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বং. যস্স আৰোচিতং, তস্স পুন আৰোচনকিচ্চং নত্থি, কেৱলং নিক্খিপিতব্বমেৱ. ৱত্তং নিক্খিপিত্ৱা ৱসন্তস্স উপচাৰসীমাগতানং সব্বেসং আৰোচনকিচ্চং নত্থি. দিট্ঠৰূপানং সুতসদ্দানং আৰোচেতব্বং, অদিট্ঠঅস্সুতানম্পি অন্তোদ্ৱাদসহত্থগতানং আৰোচেতব্বং. ‘‘ইদং ৱত্তং নিক্খিপিত্ৱা ৱসন্তস্স লক্খণ’’ন্তি ৱুত্তং. ‘‘পৰিক্খিত্তস্স ৱিহাৰস্স পৰিক্খেপতো’তিআদি কিঞ্চাপি পাড়িযং নত্থি, অথ খো অট্ঠকথাচৰিযানং ৱচনেন তথা এৱ পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি চ ৱুত্তং. ‘‘অত্থিভাৱং সল্লক্খেত্ৱাতি দ্ৱাদসহত্থে উপচাৰে সল্লক্খেত্ৱা, অনিক্খিত্তৱত্তানং উপচাৰসীমায আগতভাৱং সল্লক্খেত্ৱা সহৱাসাদিকং ৱেদিতব্ব’’ন্তি চ ৱুত্তং. ‘‘নিক্খিপন্তেন আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বং, পযোজনং অত্থী’’তি চ ৱুত্তং, ন পন তং পযোজনং দস্সিতং. চিণ্ণমানত্তো ভিক্খু অব্ভেতব্বোতি চিণ্ণমানত্তস্স চ অব্ভানাৰহস্স চ নিন্নানাকাৰণত্তা অঞ্ঞথা ‘‘অব্ভানাৰহো অব্ভেতব্বো’’তি ৱত্তব্বং সিযা. উক্খেপনীযকম্মকতোপি অত্তনো লদ্ধিগ্গহণৱসেন সভাগভিক্খুম্হি সতি তস্স অনাৰোচাপেতুং ন লভতি.
পৰিৱাসকথাৱণ্ণনা
১০২. ‘‘অনন্তৰাযিকস্স পন অন্তৰাযিকসঞ্ঞায ছাদযতো অচ্ছন্নাৱা’’তি পাঠো. অৱেৰিভাৱেন সভাগো অৱেৰিসভাগো. ‘‘সভাগসঙ্ঘাদিসেসং আপন্নস্স পন সন্তিকে আৱি কাতুং ন ৱট্টতী’’তি পসঙ্গতো ইধেৱ পকাসিতং. লহুকেসু পটিক্খেপো নত্থি. তত্থ ঞত্তিযা আৱি কত্ৱা উপোসথং কাতুং অনুঞ্ঞাতত্তা লহুকসভাগং আৱি কাতুং ৱট্টতীতি. সভাগসঙ্ঘাদিসেসং পন ঞত্তিযা আৰোচনং ন ৱট্টতীতি কিৰ. ‘‘তস্স সন্তিকে তং আপত্তিং পটিকৰিস্সতী’তি (মহাৱ. ১৭১) ৱুত্তত্তা লহুকস্সেৱাযমনুঞ্ঞাতা. ন হি সক্কা সুদ্ধস্স একস্স সন্তিকে সঙ্ঘাদিসেসস্স পটিকৰণং কাতু’’ন্তি লিখিতং. লহুকেসুপি সভাগং আৱি কাতুং ন ৱট্টতীতি, তস্মা এৱ হি ঞত্তিযা আৱিকৰণং অনুঞ্ঞাতং, ইতৰথা তং নিৰত্থকং সিযা. অঞ্ঞমঞ্ঞাৰোচনস্স ৱট্টতি, ততো ন ৱট্টতীতি দীপনত্থমেৱ ঞত্তিযা আৱিকৰণমনুঞ্ঞাতং, তেনেৱ ইধ ‘‘সভাগসঙ্ঘাদিসেসং আপন্নস্সা’’তিআদি ৱুত্তং. অযমত্থো ‘‘এত্তাৱতা তে দ্ৱে নিৰাপত্তিকা হোন্তি, তেসং সন্তিকে সেসেহি সভাগাপত্তিযো দেসেতব্বা’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. নিদানৱণ্ণনা) ৱচনেন কঙ্খাৱিতৰণিযং পকাসিতোৱ. সঙ্ঘাদিসেসং পন ঞত্তিযা আৰোচেত্ৱা উপোসথং কাতুং ৱট্টতি. তস্সা ঞত্তিযা অযমত্থো যদা সুদ্ধং ভিক্খুং পস্সিস্সতি, তস্স সন্তিকে আৰোচনৱসেন পটিকৰিস্সতি. এৱং পটিকতে ‘‘ন চ, ভিক্খৱে, সাপত্তিকেন পাতিমোক্খং সোতব্বং, যো সুণেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ৩৮৬) ৱুত্তাপত্তিতো মোক্খো হোতীতি, তস্মা ‘‘গৰুকং ৱা হোতু লহুকং ৱা, ঞত্তিযা আৱি কাতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং, উভোসু নযেসু যুত্ততৰং গহেতব্বং.
নামঞ্চেৱ আপত্তি চাতি ‘‘তেন তেন ৱীতিক্কমেনাপন্নাপত্তি আপত্তি. নামন্তি তস্সা আপত্তিযা নাম’’ন্তি লিখিতং. আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বন্তি এত্থ আৰোচনং ৱত্তভেদদুক্কটপঅহৰণপ্পযোজনন্তি ৱেদিতব্বং. অকাৰণমেতন্তি ‘‘সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জি’’ন্তি ৱুত্তে ৱুট্ঠানতো.
দসসতং ৰত্তিসতন্তি দসসতং আপত্তিযো ৰত্তিসতং ছাদেত্ৱাতি যোজেতব্বং. অগ্ঘসমোধানো নাম সভাগৱত্থুকাযো সম্বহুলা আপত্তিযো আপন্নস্স বহুৰত্তিং পটিচ্ছাদিতাপত্তিযং নিক্খিপিত্ৱা দাতব্বো, ইতৰো নানাৱত্থুকানং ৱসেনাতি অযমেতেসং ৱিসেসোতি.
পৰিৱাসকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
‘‘গামস্সাতি ন ৱুত্ত’’ন্তি ৱচনতো কিৰ গামূপচাৰেপি ৱট্টতীতি অধিপ্পাযোতি লিখিতং. ৱুত্তঞ্চ ‘‘অযং পন ৱিসেসো’’তি. ‘‘এত্থ অট্ঠকথাচৰিযাৱ পমাণং. যুত্তং ন দিস্সতী’’তি লিখিতং. অনুগণ্ঠিপদে পন ‘‘অযং পন ৱিসেসো, আগন্তুকস্স…পে… ওক্কমিত্ৱা গচ্ছতি, ৰত্তিচ্ছেদো হোতিযেৱা’’তি ৱচনে হেট্ঠা ‘‘অন্তোঅৰুণে এৱ নিক্খমিত্ৱা গামূপচাৰতো দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৱা’’তিআদিনা নযেন গৰুং কত্ৱা ৱচনতো, ভিক্খুনীনং গৰুকৱসেনেৱ তত্থ তত্থ সিক্খাপদানং পঞ্ঞত্তত্তা চ তদনুৰূপৱসেনেৱ অট্ঠকথাচৰিযেন ভিক্খুনীনং গৰুং কত্ৱা মানত্তচৰণৱিধিদস্সনত্থং ‘‘যত্তকা পুৰেভত্তং ৱা’’তিআদি ৱুত্তং. কুৰুন্দিআদীসু ৱুত্তৱচনেন কৰোন্তস্সপি দোসো নত্থীতি দস্সেতুং কেৱলং লক্খণমত্তমেৱ ৱুত্তং, তদুভযম্পি তেন তেন পৰিযাযেন যুজ্জতি, ৱিনিচ্ছযে পত্তে লক্খণে এৱ ঠাতব্বতো কুৰুন্দিআদীসু ৱুত্তৱচনং পচ্ছা ৱুত্তং. পযোগো পন পুৰিমোৱ. যথা চেত্থ, তথা সচে কাচি ভিক্খুনী দ্ৱে লেড্ডুপাতে অনতিক্কমিত্ৱা অৰুণং উট্ঠপেতি, দোসো নত্থি, তথাপি সব্বট্ঠকথাসু ৱুত্তত্তা ‘‘পুৰিমমেৱ আচিণ্ণ’’ন্তি ৱুত্তং. পৰিৱাসৱত্তাদীনন্তি ‘‘পৰিৱাসনিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিআদীনং উপচাৰসীমায পৰিচ্ছিন্নত্তা ভিক্খুনুপস্সযস্স উপচাৰসীমাৱ গহেতব্বা, ন গামো’’তি লিখিতং. ‘‘তস্মিং গামে ভিক্খাচাৰো সম্পজ্জতী’তিআদি পৱাৰিতৱসেন ৱুত্তং. ন হি তত্থ অন্তোগামে ৱিহাৰো অত্থী’’তি চ লিখিতং, ‘‘তম্পি তেন পৰিযাযেন যুজ্জতি, ন অত্থতো’’তি চ.
পটিচ্ছন্নপৰিৱাসাদিকথাৱণ্ণনা
১০৮. ‘‘ৱিসুং মানত্থং চৰিতব্বন্তি মূলায পটিকস্সনং অকত্ৱা ৱিসুং কম্মৱাচাযা’’তি চ লিখিতং. ‘‘সঙ্ঘাদিসেসাপত্তী’’তি ৱুত্তত্তা একোৱ, একৱত্থুম্হি আপন্না সঙ্ঘাদিসেসা থুল্লচ্চযদুক্কটমিস্সকা নাম. মক্খধম্মো নাম ছাদেতুকামতা.
১৪৩. ধম্মতাতি ধম্মতায, তথাতাযাতি অত্থো ‘‘অলজ্জিতা’’তি এত্থ ৱিয.
১৪৮. পুৰিমং উপাদায দ্ৱে মাসা পৰিৱসিতব্বাতি এত্থ ‘‘পৰিৱসিতদিৱসাপি গণনূপগা হোন্তী’’তি লিখিতং.
১৮৪. তস্মিং ভূমিযন্তি তস্সং ভূমিযং. সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জতি পৰিমাণম্পীতিআদি জাতিৱসেনেকৱচনং.
সমুচ্চযক্খন্ধকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.