১. ভূতগামসিক্খাপদৱণ্ণনা

৮৯. ফৰসুং নিগ্গহেতুং অসক্কোন্তোতি দস্সিতভাৱং জানাপেতি. কস্মা অযং ফৰসুং উগ্গিৰীতি চে? মনুস্সানন্তিআদি তস্স পৰিহাৰো. ‘‘আকোটেসি ছিন্দীতি চ ৱচনতো ৰুক্খদেৱতানং হত্থানি ছিজ্জন্তি, ন চাতুমহাৰাজিকাদীনং ৱিয অচ্ছেজ্জানী’’তি ৱদন্তি.

৯০-৯২. ভৱন্তি অহুৱুঞ্চাতি দ্ৱিকালিকো ভূতসদ্দো. যদি বীজতো নিব্বত্তেন বীজং দস্সিতং, তদেৱ সন্তকং যদিদং. সোৱ কুক্কুটো মংসিমক্খিতোতি অযমেৱ হি পৰিহাৰো. অট্ঠকথাসুপি হি ‘‘বীজে বীজসঞ্ঞী’’তি লিখিতং. যং বীজং ভূতগামো নাম হোতি, তস্মিং বীজে ভূতগামবীজেতি যোজেত্ৱা. অমূলকত্তা কিৰ সম্পুণ্ণভূতগামো ন হোতি, ‘‘সমূলপত্তো এৱ হি ভূতগামো নামা’’তি কাৰণং ৱদন্তি. ‘‘অভূতগামমূলত্তাতি ভূতগামতো অনুপ্পন্নত্তা অভূতগামমূলং, ভূতগামস্স অমূলকত্তা ৱা. ন হি ততো অঞ্ঞো ভূতগামো উপ্পজ্জতী’’তি দ্ৱিধাপি লিখিতং. পিযঙ্গু অসনৰুক্খো ৱড্ঢনত্তচো খজ্জফলো, ‘‘পীতসালো’’তিপি ৱুচ্চতি. অমূলকভূতগামে সঙ্গহং গচ্ছতীতি নাড়িকেৰস্সেৱাযং. ঘটপিট্ঠিজাতত্তা, বীজগামানুলোমত্তা চ দুক্কটৱত্থু. ন ৱাসেতব্বং ‘‘দুৰূপচিণ্ণত্তা’’তি লিখিতং, ‘‘যেসং ৰুক্খানং সাখা ৰুহতীতি ৱচনতো যেসং ন ৰুহতি, তেসং সাখায কপ্পিযকৰণকিচ্চং নত্থীতি সিদ্ধ’’ন্তি ৱুত্তং. মুদ্দতিণন্তি তস্স নামং. ‘‘মুঞ্জতিণন্তি পাঠো’’তি লিখিতং.

সমণকপ্পেহীতি সমণৱোহাৰেহি, তস্মা ৱত্তব্বং ভিক্খুনা ‘‘কপ্পিযং কৰোহী’’তি. তস্স আণত্তিযা কৰোন্তেনাপি সামণেৰাদিনা ‘‘কপ্পিয’’ন্তি ৱত্ৱাৱ অগ্গিপৰিজিতং কাতব্বন্তি সিদ্ধং. অগ্গিপৰিজিতাদীনি ৱিয কপ্পিযত্তা অবীজনিব্বট্টবীজানিপি ‘‘পঞ্চহি সমণকপ্পেহী’’তি (চূড়ৱ. ২৫০) এত্থ পৱিট্ঠানি, যথালাভতো ৱা সমণকপ্পৱচনং গহেতব্বং. ‘‘কপ্পিয’ন্তি ৱত্তুকামো ‘কপ্প’ন্তি চে ৱদতি, ‘ৱট্টতী’তি ৱদন্তী’’তি ৱুত্তং. ‘‘কপ্পিয’ন্তি ৱচনং সকসকভাসাযপি ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি. ‘‘কপ্পিযন্তি ৱত্ৱা’’তি ৱুত্তত্তা ভিক্খুনা ‘কপ্পিযং’ইচ্চেৱ ৱত্তব্বং, ‘‘ইতৰেন পন যায কাযচি ভাসাযা’’তি ৱদন্তি, ৱীমংসিতব্বং. ‘‘উচ্ছুং কপ্পিযং কৰিস্সামীতি দাৰুং ৱিজ্ঝতী’’তি ৱচনতো কপ্পিযং কাতব্বং সন্ধায ৱিৰদ্ধেতি ৱুত্তং হোতি, আচৰিযা পন ‘‘কপ্পিযং কাৰেতব্বং সন্ধায কপ্পিযন্তি সিত্থাদিং কাৰেতি, ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি, তস্স কাৰণং ৱদন্তা কাতুং ৱট্টনভাৱেনেৱ ৱিৰজ্ঝিত্ৱা কতেপি কপ্পিযং জাতং. যদি ন ৱট্টেয্য, সিত্থাদিম্হি কতে ন ৱট্টেয্যাতি, উপপৰিক্খিতব্বং. উট্ঠিতসেৱালঘটং আতপে নিক্খিপিতুং ৱট্টতি, ৱিকোপেতুকামতায সতি দুক্কটং যুত্তং ৱিয. ‘‘পুপ্ফৰজ্জুভাজনগতিকা, তস্মা ন ৱট্টতি. নাড়ে ৱা বদ্ধপুপ্ফকলাপে নাড়স্মিং কতেপি ৱট্টতি তস্মিং পুপ্ফস্স অত্থিতাযা’’তি ৱদন্তি. পোৰাণগণ্ঠিপদে ‘‘বীজগামেন ভূতগামো দস্সিতো অনৱসেসপৰিযাদানত্থ’’ন্তি ৱুত্তং.

ভূতগামসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.