১. পঠমকথিনসিক্খাপদৱণ্ণনা
৪৫৯. সমিতাৱিনাতি সমিতা’নেন কিলেসাতি সমিতাৱী, তেন সমিতাৱিনা. ‘‘তীণি চীৱৰানী’’তি ৱত্তব্বে ‘‘তিচীৱৰ’’ন্তি ৱুত্তং. সঙ্খ্যাপুব্বো দিগুনেকৱচনন্তি এত্থ লক্খণং ৱেদিতব্বং. তং পন অধিট্ঠিতস্সপি অনধিট্ঠিতস্সপি নামং ‘‘একৰত্তম্পি চে ভিক্খু তিচীৱৰেন ৱিপ্পৱসেয্যা’’তিআদীসু তিচীৱৰাধিট্ঠানেন অধিট্ঠিতস্স নামং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিচীৱৰং অধিট্ঠাতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮) এত্থ অনধিট্ঠিতস্স নামং, ইধ তদুভযম্পি সম্ভৱতি. ‘‘ভগৱতা ভিক্খূনং তিচীৱৰং অনুঞ্ঞাতং হোতী’’তি এত্থ অধিট্ঠিতমেৱ. ‘‘অঞ্ঞেনেৱ তিচীৱৰেন গামং পৱিসন্তী’’তি এত্থ অনধিট্ঠিতমেৱ. একস্মিংযেৱ হি চীৱৰে তিচীৱৰাধিট্ঠানং ৰুহতি, ন ইতৰস্মিং পত্তাধিট্ঠানং ৱিয, তস্মা ইতৰং অতিৰেকট্ঠানে তিট্ঠতি. তেন ৱুত্তং ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেস্সন্তী’’তিআদি.
৪৬০-১. পঠমপঞ্ঞত্তিযা পনেত্থ একৰত্তম্পি অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেয্য, নিস্সগ্গিযং ৱুত্তং হোতি, ততো পৰং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, দসাহপৰমং অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ ‘দসাহপৰমং অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেতব্বং, তং অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’’ন্তি এৱং ভগৱা পৰিপুণ্ণং সিক্খাপদং পঞ্ঞাপেসি. অথ পচ্ছিমবোধিযং অজাতসত্তুকালে কথিনং অনুঞ্ঞাতং, ততো পট্ঠায ভিক্খূ ইদং সিক্খাপদং ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে দসাহ…পে… পাচিত্তিয’’ন্তি উদ্দিসন্তি, এস নযো দুতিযততিযকথিনেসুপি. তথাপি কঙ্খাৱিতৰণিযং (কঙ্খা. অট্ঠ. কথিনসিক্খাপদৱণ্ণনা) ‘‘দসাহপৰমন্তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তী’’তি এত্তকংযেৱ ৱুত্তং, তস্মা ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে’’তি ৱচনং ন পঞ্ঞত্তি, ন চ অনুপঞ্ঞত্তীতি সিদ্ধং. ন হি পঞ্ঞত্তিৱত্থুস্মিং, অনুপঞ্ঞত্তিৱত্থুম্হি ৱা কথিনাধিকাৰো দিস্সতীতি যথাৱুত্তনযোৱ সাৰোতি নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং. অথাপি সিযা ‘‘কথিনস্সুপ্পত্তিকালতো পট্ঠায ভগৱতো ৱচনং অনুপঞ্ঞত্তিভাৱেন ৱুত্ত’’ন্তি. যদি এৱং দ্ৱে অনুপঞ্ঞত্তিযো সিযুং, ততো পৰিৱাৰে (পৰি. ২৪) ‘‘একা অনুপঞ্ঞত্তী’’তিৱচনৱিৰোধো. অপিচ যথাৱুত্তনযদীপনত্থং ইধ তং ৱচনং পঠমপঞ্ঞত্তিকালে অৱত্ৱা পচ্ছা ৱুত্তং. এত্থ সাধিতত্তা দুতিযততিযেসু পচ্ছা ৱুত্তপঠমপঞ্ঞত্তীসু এৱং ৱুত্তং. অঞ্ঞথা তত্থপি তং ৱচনং পচ্ছা ৱত্তব্বং সিযা. অনুগণ্ঠিপদে পন ‘‘পচ্ছা ৱুত্তভাৱং সন্ধায নিট্ঠিতচীৱৰস্মিন্তিআদীসু অনুপঞ্ঞত্তী’’তি ৱুত্তং. সেক্খপুথুজ্জনানং পেমং, অৰহন্তানং গাৰৱো. দসমং ৱা নৱমং ৱাতি এত্থ ভুম্মত্থে উপযোগৱচনং.
৪৬২-৩. নিট্ঠিতচীৱৰস্মিন্তি ইদং কেৱলং চীৱৰপলিবোধাভাৱমত্তদীপনত্থং ৱুত্তং, তস্মা ‘‘নট্ঠং ৱা ৱিনট্ঠং ৱা দড্ঢং ৱা চীৱৰাসা ৱা উপচ্ছিন্না’’তি ৱুত্তং. যদি দসাহপৰমং ধাৰেতব্বচীৱৰদস্সনত্থং ৱুত্তং সিযা, নট্ঠাদিকং সো ধাৰেয্য. ধাৰণঞ্চেত্থ ঠপনং, পৰিভোগো ৱা. তং দ্ৱযং কতেপি যুজ্জতি, অকতেপি যুজ্জতি, তস্মা ‘‘কতং ৱা হোতী’’তিপি ন ৱত্তব্বং. ন হি কতমেৱ অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযন্তি, তস্মা যং চীৱৰং উপাদায ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মি’’ন্তি ৱুত্তং. তম্পি উব্ভতস্মিং কথিনে দসাহপৰমং কালং ধাৰেতব্বন্তি অত্থো ন গহেতব্বো. তঞ্হি চীৱৰং সন্তঞ্চে, উব্ভতস্মিং কথিনে একদিৱসম্পি পৰিহাৰং ন লব্ভতি. অপিচ ‘‘চীৱৰং নাম ৱিকপ্পনুপগং পচ্ছিম’’ন্তি ৱুত্তং. তত্থ চ কতং নাম হোতি, তস্মাপি ন তং সন্ধায ধাৰেতব্বন্তি ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং অসম্ভৱতো.
অনুগণ্ঠিপদে পনেতং ৱুত্তং ‘‘তত্থ সিযা – তস্স ভিক্খুনো চীৱৰং নট্ঠাদীসু অঞ্ঞতৰং যদি ভৱেয্য, কতমং চীৱৰং দসাহপৰমং ধাৰেয্য. যস্মা ধাৰেতব্বচীৱৰং নত্থি, তস্মা অত্থুদ্ধাৰৱসেন কৰণপলিবোধদস্সনত্থং ‘নট্ঠং ৱা’তিআদিপদানি ৱুত্তানি. অযং পনত্থো ‘নট্ঠং ৱা’তিআদিনা নযেন ৱুত্তচীৱৰানং অঞ্ঞতৰস্মিং চীৱৰে অসতি গহেতব্বো, সতি তং দসাহপৰমং অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযং. এস নযো সব্বত্থ. ‘কতং ৱা হোতী’তি ৱুত্তচীৱৰমেৱাধিপ্পেতং. কস্মা পন কতচীৱৰং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতন্তি ন ৱুত্তন্তি চে? পাকটত্তা. কথং? নট্ঠৱিনট্ঠচীৱৰাদীনং ধাৰণস্স অভাৱতো কতচীৱৰমেৱ ইধাধিপ্পেতন্তি পাকটং. যথা কিং? যথা পঠমানিযতে মেথুনকাযসংসগ্গৰহোনিসজ্জানমেৱাগতত্তা সোতস্স ৰহো অত্থুদ্ধাৰৱসেন ৱুত্তোতি পাকটো, তস্মা ‘চক্খুস্স ৰহো ইতৰস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো’তি ন ৱুত্তো. এৱংসম্পদমিদন্তি ৱেদিতব্বং. ‘কতং ৱা হোতী’তি ইদং ন ৱত্তব্বং, কস্মা? অকতং অতিক্কামযতোপি নিস্সগ্গিযত্তা, কিঞ্চাপি নিস্সগ্গিযং হোতি, ইধ পন তিচীৱৰাধিট্ঠানমধিপ্পেতং. তস্মিং তিচীৱৰাধিট্ঠানে অকতং, অৰজিতং, অকপ্পিযকতঞ্চ ‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’তিআদিনা নযেন অধিট্ঠাতুং ন ৱট্টতি, তদত্থদীপনত্থং ‘কতং ৱা হোতী’তি ৱুত্তং. ইতৰথা ‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং পটিলদ্ধে’তি ৱদেয্য, এৱং সন্তে তিচীৱৰং দসাহং অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযন্তি কথং পঞ্ঞাযতীতি চে? ৱচনপ্পমাণতো. ‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিচীৱৰং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতু’ন্তি ৱুত্তত্তা ইধাপি ‘অতিৰেকচীৱৰং নাম অনধিট্ঠিত’ন্তি এত্তকমেৱ ৱত্তব্বং সিযা. যস্মা ‘কতং ৱা হোতী’তি ৱচনেন ইধাধিপ্পেতচীৱৰেন সদ্ধিং সেসম্পি দসাহপৰমতো উত্তৰি ধাৰেতুং ন লব্ভতীতি অনুজানন্তো ‘অতিৰেকচীৱৰং নাম অনধিট্ঠিতং অৱিকপ্পিত’ন্তি আহ. তত্থ সিযা – যথা ‘অৱিকপ্পিত’ন্তি অত্থুদ্ধাৰৱসেন ৱুত্তং, তথা ‘ৱিকপ্পনুপগং পচ্ছিম’ন্তিপি. কস্মা? যস্মা তিচীৱৰমেৱ দসাহপৰমং ধাৰেতব্বং ‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মি’ন্তিআদিঅনুপঞ্ঞত্তিৱসেন. ইতৰথা একাহাতিক্কমেপি নিস্সগ্গিযং হোতি ‘যো পন, ভিক্খু, অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেয্য, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’ন্তি ৱচনতো. ন তিচীৱৰতো অঞ্ঞম্পি চীৱৰং দসাহপৰমং ধাৰেতব্বং, ততো পৰং নিস্সগ্গিযং ‘অন্তোদসাহ’ন্তি ৱুত্তত্তা. যথাহ ‘অনাপত্তি অন্তোদসাহং অধিট্ঠেতি, ৱিকপ্পেতী’তি, ইতৰথা ‘অন্তোদসাহং অধিট্ঠেতী’তি ৱচনমত্তমেৱ ভৱেয্য, তস্মা অট্ঠকথাযং ৱুত্তনযেনেৱ অত্থো গহেতব্বো. ইদং সব্বং অপৰে ৱদন্তী’’তি. এত্থ অন্তোকথিনে উপ্পন্নচীৱৰং কতমেৱ সন্তঞ্চে, দসাহপৰমং ধাৰেতব্বন্তি ইদঞ্চিমস্স সাধনত্থং ৱুত্তৱচনঞ্চ পৰতো ইধেৱ ৱুত্তৱিচাৰণায যথাৱুত্তযুত্তিযা চ ৱিৰুজ্ঝতীতি ন গহেতব্বং.
ইধেৱ ৱুত্তৱিচাৰণা নাম – ‘‘স্ৱে কথিনুদ্ধাৰো ভৱিস্সতী’’তি অজ্জ উপ্পন্নচীৱৰং তদহেৱ অনধিট্ঠহন্তস্স অৰুণুগ্গমনে নিস্সগ্গিযং. কস্মা? ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মি’’ন্তিআদিনা সিক্খাপদস্স ৱুত্তত্তা. অন্তোকথিনে অতিৰেকদসাহম্পি পৰিহাৰং লভতি, কথিনতো উদ্ধং একদিৱসম্পি ন লভতি. যথা কিং? যথা অত্থতকথিনো সঙ্ঘো অত্থতদিৱসতো পট্ঠায যাৱ উব্ভাৰা একদিৱসাৱসেসেপি কথিনুব্ভাৰে আনিসংসং লভতি, পুনদিৱসে ন লভতি. সচে সতিসম্মোসা ভাজনীযচীৱৰং ন ভাজিতং, পুনদিৱসে অনত্থতকথিনানম্পি সাধাৰণং হোতি. দিৱসা চে সাৱসেসা, অত্থতকথিনস্সেৱ সঙ্ঘস্স পাপুণাতি, এৱমেৱ অত্থতদিৱসতো পট্ঠায যাৱ উব্ভাৰা অনধিট্ঠিতং অৱিকপ্পিতং ৱট্টতি অনুঞ্ঞাতদিৱসব্ভন্তৰত্তা. কথিনদিৱসো গণনুপগো হোতি, উব্ভতদিৱসতো পট্ঠায দসাহপৰমং কালং উপ্পন্নচীৱৰং পৰিহাৰং লভতি, ততো পৰং ন লভতি. কস্মা? ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, দসাহপৰমং অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেতু’’ন্তি ৱচনতো. অন্তোকথিনেপি একাদসে অৰুণুগ্গমনে নিস্সগ্গিযপ্পসঙ্গং ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং উব্ভতস্মিং কথিনে’’তি অযং অনুপঞ্ঞত্তি ৱাৰেত্ৱা ঠিতা, ন চ তে দিৱসে অদিৱসে অকাসীতি. তথা ততিযকথিনে চ ৱিচাৰিতং ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে ভিক্খুনো পনেৱ অকালচীৱৰং উপ্পজ্জেয্যা’তি ৱদন্তেন ভগৱতা যং মযা হেট্ঠা পঠমসিক্খাপদে ‘দসাহপৰমং অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেতব্ব’ন্তি অনুঞ্ঞাতং, তম্পি কথিনমাসতো বহি উপ্পন্নমেৱ, ন অন্তোতি দীপিতং হোতী’’তি চ, ‘‘‘কালেপি আদিস্স দিন্নং এতং অকালচীৱৰ’ন্তি (পাৰা. ৫০০) ৱচনতো কথিনুব্ভাৰতো উদ্ধং দসাহপৰিহাৰং ন লভতীতি দীপিতং হোতি, তেহি সদ্ধিং পুন কথিনুব্ভাৰতো উদ্ধং পঞ্চ দিৱসানি লভতীতি পসঙ্গোপি ‘নিট্ঠিতচীৱৰ…পে… খিপ্পমেৱ কাৰেতব্ব’ন্তি অকালচীৱৰস্স উপ্পত্তিকালং নিযমেত্ৱা ৱুত্তত্তা ৱাৰিতো হোতি. তদুভযেন কথিনব্ভন্তৰে উপ্পন্নচীৱৰং কথিনুব্ভাৰতো উদ্ধং একদিৱসম্পি পৰিহাৰং ন লভতীতি সিদ্ধং হোতী’’তি চ. তস্মা দুৱিধম্পেতং ৱিচাৰণং সন্ধায অম্হেহি ‘‘ইধেৱ ৱুত্তৱিচাৰণায যথাৱুত্তযুত্তিযা চ ৱিৰুজ্ঝতীতি ন গহেতব্ব’’ন্তি ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং.
এত্থাহ – ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং উব্ভতস্মিং কথিনে’’তি ইদং ভুম্মং কিং চীৱৰস্স উপ্পত্তি নিযমেতি, উদাহু ধাৰণং, উদাহু উভযন্তি, কিঞ্চেত্থ, যদি উপ্পত্তিং নিযমেতি, পচ্ছিমকত্তিকমাসে এৱ উব্ভতস্মিং কথিনে উপ্পন্নচীৱৰং ততো পট্ঠায দসাহং ধাৰেতব্বং অনিট্ঠিতেপি তস্মিং মাসেতি আপজ্জতি. অথ ধাৰণং নিযমেতি, অন্তোকথিনে উপ্পন্নচীৱৰং উব্ভতেপি দসাহপৰমং ধাৰেতব্বন্তি আপজ্জতি. অথ উভযং নিযমেতি, ততিযকথিনে ৱিয ৱিসেসেত্ৱা ৱত্তব্বন্তি? ৱুচ্চতে – কামং উভযং নিযমেতি, ন পন ৱিসেসনে পযোজনং অত্থি. যং অন্তোকথিনে উপ্পন্নচীৱৰং সন্ধায ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মি’’ন্তি ৱুত্তং, ন তং সন্ধায ‘‘ধাৰেতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং, সাধিতঞ্হেতং. ‘‘কতং ৱা হোতী’’তিআদিৱচনতো তদত্থসিদ্ধি, তেন পুন ৱিসেসনে পযোজনং নত্থি, ন হি কতমেৱ নিস্সগ্গিযং কৰোতি, ন চ নট্ঠাদিকং ধাৰেতুং সক্কাতি. যেন ৱা অধিপ্পাযেন ভগৱতা ইদং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং, সো অধিপ্পাযো ততিযকথিনে পকাসিতোতি ৱেদিতব্বো. কস্মা তত্থ পকাসিতোতি চে? ৱিসেসৱিধানদস্সনাধিপ্পাযতো. ৱিসেসৱিধানঞ্হি ‘‘নো চস্স পাৰিপূৰী’’তিআদি. তত্থাপি ‘‘চীৱৰং উপ্পজ্জেয্যা’’তি অৱত্ৱা ‘‘অকালচীৱৰং উপ্পজ্জেয্যা’’তি ৱিসেসনেন উব্ভতেপি কথিনে কালচীৱৰং অত্থীতি দীপেতি. কিঞ্চেতং? পচ্ছিমকত্তিকমাসে উপ্পন্নচীৱৰং, তেনেৱ তত্থ ‘‘অনত্থতে কথিনে একাদসমাসে উপ্পন্ন’’ন্তি ৱুত্তং, তস্মা উপ্পত্তিনিযমে ৱুত্তদোসাভাৱসিদ্ধি. যঞ্চ তত্থ ‘‘কালেপি আদিস্স দিন্নং এতং অকালচীৱৰং নামা’’তি ৱুত্তং, তস্স দ্ৱে অত্থৱিকপ্পা. আদেসৱসেন ‘‘অকালচীৱৰ’’ন্তি লদ্ধসঙ্খ্যম্পি কালে উপ্পন্নত্তা কালপৰিহাৰং লভতি, পগেৱানাদেসন্তি অযং পঠমো ৱিকপ্পো উপ্পত্তিনিযমে ৱুত্তদোসাভাৱমেৱ উপত্থম্ভেতি. তথা আদেসৱসেন অকালচীৱৰসঙ্খ্যং গতং চীৱৰকালে উপ্পন্নত্তা চীৱৰকালতো পৰং দসাহপৰিহাৰং ন লভতি, পগেৱানাদেসন্তি অযং দুতিযো ধাৰণনিযমে ৱুত্তদোসাভাৱমেৱ উপত্থম্ভেতি. যদি এৱং আদেসৱসেন অকালচীৱৰস্স অকালচীৱৰতা কিমত্থিকাতি চে? সঙ্ঘুদ্দেসিকস্স তস্স অত্থতকথিনস্সপি ভিক্খুসঙ্ঘস্স সাধাৰণভাৱত্থিকাতি ৱেদিতব্বা.
অপিচ পুগ্গলস্স কথিনদিৱসাপি দিৱসাৱ. এৱং গণনুপগত্তা অকালচীৱৰসঙ্খযাপটিলাভানুভাৱেন ‘‘উব্ভতস্মিং কথিনে’’তি ৱচনাপেক্খস্স অনিস্সগ্গিযত্তা তদনুলোমত্তা ‘‘কালচীৱৰস্সপী’’তি এৱং সব্বথা চতুব্বিধং এত্থ ৱচনন্তি ৱেদিতব্বং. অপিচ অত্থি একচ্চেন কথিনুদ্ধাৰেন উব্ভতে কথিনে উপ্পন্নং একচ্চস্স ভিক্খুনো কালচীৱৰং হোতি, একচ্চস্স অকালচীৱৰং, তং সীমাতিক্কন্তস্স, নো উব্ভাৰগতং. তং দ্ৱিন্নং ৱসেন উব্ভতে উপ্পন্নং ঠপেত্ৱা ইতৰেসং অঞ্ঞতৰেন উব্ভতে উপ্পন্নন্তি ৱেদিতব্বং. তঞ্হি যস্স উব্ভতং, তস্স অকালচীৱৰং, ইতৰস্স কালচীৱৰং. তথা অত্থি একচ্চেন কথিনুদ্ধাৰেন উব্ভতে কথিনে উপ্পন্নং সব্বস্সপি অকালচীৱৰমেৱ হোতি. তং যথাঠপিতং ৱেদিতব্বং. তথা অত্থি উব্ভতস্মিং কথিনে উপ্পন্নং ঠপেত্ৱা ৱস্সানস্স পচ্ছিমে মাসে উপ্পন্নং. তথা অত্থি উব্ভতস্মিং কথিনে উপ্পন্নং অকালচীৱৰং, তং হেমন্তে, গিম্হে ৱা উপ্পন্নন্তি ৱেদিতব্বং. এৱং পুগ্গলকালভেদতো বহুৱিধত্তা উপ্পন্নস্স ‘‘উব্ভতস্মিং কথিনে উপ্পন্ন’’ন্তি ন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. অনেকংসিকত্তা ইমম্পি অত্থৱিকপ্পং দস্সেতুং ‘‘উব্ভতস্মিং কথিনেতি ভিক্খুনো কথিনং উব্ভতং হোতী’’তি. এত্তাৱতা সিদ্ধেপি ‘‘অট্ঠন্নং মাতিকানং অঞ্ঞতৰাযা’’তিআদি ৱুত্তং. ‘‘ধাৰযামী’’তি ভিক্খুনীৱিভঙ্গে আগতোতি ৱত্তব্বো. ‘‘এৱ’’ন্তি ৱচনেন ৱচনভেদো তত্থ নত্থীতি ৱুত্তং হোতি.
‘‘ৱিকপ্পনুপগং পচ্ছিম’’ন্তি ইদং সব্বসঙ্গাহিকত্তা ৱুত্তং. ‘‘অধিট্ঠানুপগং পচ্ছিম’’ন্তি অসব্বসঙ্গাহিকং. ন হি যত্তকং সঙ্ঘাটি অধিট্ঠানুপগং পচ্ছিমং, তত্তকং অন্তৰৱাসকাদি অধিট্ঠানুপগং পচ্ছিমং হোতি অধিট্ঠানস্স বহুৱিধত্তা. ন এৱং ৱিকপ্পনায ভেদো তস্সা একৱিধত্তাতি ৱেদিতব্বং. ‘‘একাদসে অৰুণুগ্গমনে নিস্সগ্গিয’’ন্তি অন্তিমং ঠপেত্ৱা ততো পুৰিমতৰস্মিন্তি অত্থো ৱেদিতব্বো. অন্তিমং নাম অপৰকত্তিকায পঠমাৰুণুগ্গমনং. তঞ্হি কালত্তা নিস্সগ্গিযং ন কৰোতি, তেনেৱাহ অচ্চেকচীৱৰসিক্খাপদট্ঠকথাযং ‘‘ছট্ঠিতো পট্ঠায পন উপ্পন্নং অনচ্চেকচীৱৰম্পি পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ঠপিতচীৱৰম্পি এতং পৰিহাৰং লভতিযেৱা’’তি (পাৰা. অট্ঠ. ২.৬৪৬-৯). ইমংযেৱ নযং সন্ধায ‘‘অচ্চেকচীৱৰস্স অনত্থতে কথিনে একাদসদিৱসাধিকো মাসো, অত্থতে কথিনে একাদসদিৱসাধিকা পঞ্চ মাসা, ততো পৰং একদিৱসম্পি পৰিহাৰো নত্থী’’তি তত্থেৱাহ. ইমস্মিং নযে সিদ্ধে অনচ্চেকচীৱৰং দ্ৱাদসাহে ন লভতীতি সিদ্ধমেৱ হোতি. ততো ‘‘অনচ্চেকচীৱৰে অনচ্চেকচীৱৰসঞ্ঞী, অনাপত্তী’’তি (পাৰা. ৬৫০) এত্থ অচ্চেকচীৱৰসদিসে অঞ্ঞস্মিং অনধিট্ঠিতেতি সিদ্ধং হোতি. তত্থ পন ‘‘পঞ্চ মাসা’’তি উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদৱচনং. ৱস্সিকসাটিকঞ্চ অৱস্সিকসাটিকভাৱং পত্ৱা একাদসমাসে পৰিহাৰং লভতীতি ৱেদিতব্বং.
দসাহাতিক্কন্তং নিস্সগ্গিযন্তি এত্থ আপত্তিৱুট্ঠানে ‘‘দসাহপ্পটিচ্ছন্নং পক্খঅতিৰেকপক্খমাসঅতিৰেকমাসপটিচ্ছন্ন’’ন্তিআদিৱচনভেদো ৱিয, ন ইধ ৱচনভেদো, তস্মা সংৱচ্ছৰাতিক্কন্তম্পি দসাহাতিক্কন্তমেৱ নাম, তথা দুতিযকথিনেপি সংৱচ্ছৰৱিপ্পৱুত্থম্পি ৰত্তিৱিপ্পৱুত্থমেৱ. ততিযে সংৱচ্ছৰাতিক্কন্তম্পি মাসাতিক্কন্তমেৱ নামাতি ৱেদিতব্বং. ‘‘অনধিট্ঠিতে অধিট্ঠিতসঞ্ঞী নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি ইদমেকস্স তিকপাচিত্তিযস্স আদিপদদীপনং. এস নযো অৱিকপ্পিতেতিআদীসুপি, তস্মা এত্থ অট্ঠসু তিকচ্ছেদেসু একং ৱিত্থাৰেত্ৱা ইতৰেসং একেকমাদিপদং ৱিত্থাৰেহ্ৱা দ্ৱে দ্ৱে ভগৱতাৱ সঙ্খিত্তত্তাতি বহূসুপি তিকচ্ছেদেসু সম্ভৱন্তেসু একো এৱ ৱুচ্চতি, ‘‘অযং ৱিনযস্স ধম্মতা’’তি ৱদন্তি. দুক্কটৱাৰেসু পন একং দুক্কটং ৱিত্থাৰেত্ৱা সেসানি সত্ত তথেৱ সঙ্খিত্তানি. তথা অন্তিমন্তিমো একেকো অনাপত্তিকোট্ঠাসোতি ৱেদিতব্বং.
অনাপত্তি অন্তোদসাহন্তি অযং সঙ্খেপত্থো – তং দসাহপৰমং ধাৰেতব্বং. তং অতিৰেকচীৱৰং যথাসকং অধিট্ঠানং অন্তোদসাহং অধিট্ঠেতি ৱা ৱিকপ্পেতি ৱা ৱিস্সজ্জেতি ৱা অত্তনো ধম্মতায নস্সতি ৱা ৱিনস্সতি ৱা ডয্হতি ৱা অঞ্ঞো ৱা তং অচ্ছিন্দিত্ৱা গণ্হাতি ৱিস্সাসন্তো ৱা গণ্হাতি পাচিত্তিযতো অনাপত্তি. দুক্কটতো পন সিযা আপত্তি সিযা অনাপত্তি সঞ্ঞাভেদেন. অন্তিমানং পনেত্থ দ্ৱিন্নং পদানং ৱসেন অনচ্ছিন্নে অচ্ছিন্নসঞ্ঞী নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অৱিস্সাসগ্গাহে ৱিস্সাসগ্গাহসঞ্ঞী নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযন্তিআদিকা দ্ৱে তিকপাচিত্তিযা, দ্ৱে চ দুক্কটা সঙ্খিত্তাতি ৱেদিতব্বা. এত্থ হি যদি অন্তোদসাহং অধিট্ঠেতি, দসাহপৰমং অৰুণং অতিক্কমিত্ৱা তস্স দিৱসভাগে অধিট্ঠহতীতি ৱেদিতব্বং. অযং তাৱ পাড়িৱিনিচ্ছযো.
অট্ঠকথাযং পন ইতো গৰুকতৰানীতিআদিম্হি অযং চোদনাপুব্বঙ্গমো ৱিনিচ্ছযো – গণ্ঠিপদে পনস্স ইতো নিস্সট্ঠচীৱৰদানতো গৰুকম্পি ঞত্তিদুতিযকম্মং যথা অপলোকনেন কৰোন্তি, এৱমিদং ঞত্তিযা কত্তব্বম্পি পকতিৱচনেন ৱট্টতীতি. যদি এৱং পৰিৱাৰে কম্মৱগ্গস্স অট্ঠকথাযং ‘‘ঞত্তিকম্মম্পি একং ঞত্তিং ঠপেত্ৱাৱ কাতব্বং, অপলোকনকম্মাদিৱসেন ন কাতব্ব’’ন্তি (পৰি. অট্ঠ. ৪৮২) যং ৱুত্তং, তেন ৱিৰুজ্ঝেয্য. তেনেতং ৱুচ্চতি ‘‘তেসং এতং অনুলোম’’ন্তি, তস্মা অনুলোমনযেনেৱ তং ৱুত্তং. নিযমং পন যথা দ্ৱিন্নং পাৰিসুদ্ধিউপোসথো ৱিনা ঞত্তিযা হোতি, এৱং দ্ৱিন্নং নিস্সট্ঠচীৱৰদানম্পীতি ৱদাম, তস্মা ‘‘আযস্মতো দেমা’’তি ৱত্তুং ৱট্টতি. কথং পনেতং ঞাতব্বন্তি? তদনুলোমত্তাতি. একদেৱেদং ঞত্তিকম্মং অপলোকনেনাপি কাতুং ৱট্টতীতি সাধনন্তি ৱেদিতব্বন্তি আচৰিযো. অনুগণ্ঠিপদে পনেত্থ চোদনং কত্ৱা ‘‘এতং সাধিতং. ঞত্তিকম্মং একং ঞত্তিং ঠপেত্ৱাৱ কাতব্ব’’ন্তি পাড়িযা আগতং সন্ধায ৱুত্তং, ইদং পন পাড়িযং নাগতং, লেসতো আহৰিত্ৱা ৱুত্তন্তি কত্ৱা এতং অপলোকনেনাপি ৱট্টতীতি.
৪৬৮. এস নযোতি অঞ্ঞেসং চীৱৰেসু উপচিকাদীহি খাযিতেসু মমপি খাযিতানীতিআদি. ‘‘অঞ্ঞেন কতং…পে… সাধক’’ন্তি ৱচনতো সমানজাতিকং, একত্থজাতিকঞ্চ ততিযকথিনং পঠমসমানমেৱাতি সিদ্ধং হোতি.
৪৬৯. তিচীৱৰং অধিট্ঠাতুন্তি এত্থ তিচীৱৰং তিচীৱৰাধিট্ঠানেন অধিট্ঠাতব্বযুত্তকং, যং ৱা তিচীৱৰাধিট্ঠানেন অধিট্ঠাতুং অৱিকপ্পেতুং অনুজানামি, তস্স অধিট্ঠানকালপৰিচ্ছেদাভাৱতো সব্বকালং ইচ্ছন্তস্স অধিট্ঠাতুংযেৱ অনুজানামি, তং কালপৰিচ্ছেদং কত্ৱা ৱিকপ্পেতুং নানুজানামি. সতি পন পচ্চযে যদা তদা ৱা পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতুং ৱট্টতীতি ‘‘অনাপত্তি অন্তোদসাহং অধিট্ঠেতি, ৱিকপ্পেতী’’তি ৱচনতো সিদ্ধং হোতীতি ৱুত্তমেতং. ৱস্সিকসাটিকং ততো পৰং ৱিকপ্পেতুংযেৱ নাধিট্ঠাতুং. ৱত্থঞ্হি কতপৰিযোসিতং অন্তোচতুমাসে ৱস্সানদিৱসং আদিং কত্ৱা অন্তোদসাহে অধিট্ঠাতুং অনুজানামি, চতুমাসতো উদ্ধং অত্তনো সন্তকং কত্ৱা ঠপিতুকামেন ৱিকপ্পেতুং অনুজানামীতি অত্থো. সুগতচীৱৰতো ঊনকন্তি তিণ্ণম্পি চীৱৰানং উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদো. ‘‘তিচীৱৰং পন পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠাতুং ৱট্টতী’’তি ৱাদে পন সতি তথাৰূপপচ্চযে ৱট্টতি. যথা সতি পচ্চযে ৱিকপ্পেতুং ৱট্টতীতি সাধিতমেতং, পগেৱ অঞ্ঞেন অধিট্ঠানেন অধিট্ঠাতুং. ‘‘অন্তোদসাহং অধিট্ঠেতি, ৱিকপ্পেতী’’তি অনিযমতো ৱুত্তন্তি সঙ্ঘাটি, উত্তৰাসঙ্গো, অন্তৰৱাসকন্তি অধিট্ঠিতানধিট্ঠিতানং সমানমেৱ নামং. ‘‘অযং সঙ্ঘাটী’’তিআদীসু (মহাৱ. ১২৬) হি অনধিট্ঠিতা ৱুত্তা. ‘‘তিচীৱৰেন ৱিপ্পৱসেয্যা’’তি এত্থ অধিট্ঠিতা ৱুত্তা. সামন্তৱিহাৰে ৱাতি গোচৰগামতো ৱিহাৰেতি ধম্মসিৰিত্থেৰো. দূৰতৰেপি লব্ভতেৱাতি আচৰিযো. অনুগণ্ঠিপদেপি ‘‘সামন্তৱিহাৰে ৱাতি দেসনাসীসমত্তং, তস্মা ঠপিতট্ঠানং সল্লক্খেত্ৱা দূৰে ঠিতম্পি অধিট্ঠাতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. সামন্তৱিহাৰো নাম যত্থ তদহেৱ গন্ত্ৱা নিৱত্তিতুং সক্কা. ৰত্তিৱিপ্পৱাসং ৰক্খন্তেন ততো দূৰে ঠিতং অধিট্ঠাতুং ন ৱট্টতি, এৱং কিৰ মহাঅট্ঠকথাযং ৱুত্তন্তি. কেচি ‘‘চীৱৰৱংসে ঠপিতং অঞ্ঞো পৰিৱত্তিত্ৱা নাগদন্তে ঠপেতি, তং অজানিত্ৱা অধিট্ঠহন্তস্সপি ৰুহতি চীৱৰস্স সল্লক্খিতত্তা’’তি ৱদন্তি. অধিট্ঠহিত্ৱাতি পৰিক্খাৰচোড়াদিৱসেন. মহন্ততৰমেৱাতিআদি সব্বাধিট্ঠানসাধাৰণলক্খণং. তত্থ পুন অধিট্ঠাতব্বমেৱাতি অধিট্ঠিতচীৱৰস্স একদেসভূতত্তা. অনধিট্ঠিতঞ্চে, অধিট্ঠিতস্স অপ্পভাৱেন একদেসভূতং অধিট্ঠিতসঙ্খ্যমেৱ গচ্ছতি. তথা অধিট্ঠিতঞ্চে, অনধিট্ঠিতস্স একদেসভূতং অনধিট্ঠিতসঙ্খ্যং গচ্ছতীতি হি লক্খণং, ন কেৱলঞ্চেত্থ দুতিযপট্টমেৱ, ততিযপট্টাদিকম্পি. যথাহ ‘‘অনুজানামি…পে… উতুদ্ধটানং দুস্সানং চতুগ্গুণং সঙ্ঘাটিং…পে… পংসুকূলে যাৱদত্থ’’ন্তি (মহাৱ. ৩৪৮).
অৱসেসা ভিক্খূতি ৱক্খমানকালে নিসিন্না ভিক্খূ. তস্মা ৱট্টতীতি যথা ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিচীৱৰং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতু’’ন্তি ৱুত্তং, এৱং পৰিক্খাৰচোড়ম্পি ৱুত্তং, ন তস্স উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদো ৱুত্তো, ন চ সঙ্খ্যাপৰিচ্ছেদো, তস্মা তীণিপি চীৱৰানি পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানি পৰিক্খাৰচোড়ানি অধিট্ঠামী’’তি অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতীতি অত্থো. ‘‘নিধানমুখমেত’’ন্তি কথং পঞ্ঞাযতীতি চে? ‘‘তেন খো পন সমযেন ভিক্খূনং পৰিপুণ্ণং হোতি তিচীৱৰং, অত্থো চ হোতি পৰিস্সাৱনেহিপি থৱিকাহিপী’’তি এতস্মিং ৱত্থুস্মিং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পৰিক্খাৰচোড়’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮) অনুঞ্ঞাতত্তা. ভিক্খূনঞ্চ একমেৱ পৰিস্সাৱনং, থৱিকা ৱা ৱট্টতি, ন দ্ৱে ৱা তীণি ৱাতি পটিক্খেপাভাৱতো ৱিকপ্পনুপগপচ্ছিমপ্পমাণানি, অতিৰেকপ্পমাণানি ৱা পৰিস্সাৱনাদীনি পৰিক্খাৰানি কপ্পন্তীতি সিদ্ধং. যদি এৱং ‘‘যংনূনাহং ভিক্খূনং চীৱৰে সীমং বন্ধেয্যং মৰিযাদং ঠপেয্য’’ন্তি (মহাৱ. ৩৪৬) ৱচনৱিৰোধোতি চে? ন, অনুসন্ধিযা অজাননতো, ৱিৰোধতো চ. কিং ৱুত্তং হোতি? চীৱৰক্খন্ধকে (মহাৱ. ৩২৬ আদযো) পঠমং গহপতিচীৱৰং অনুঞ্ঞাতং, ততো পাৱাৰকোসিযকোজৱকম্বলাদি. ততো ‘‘তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স উচ্চাৱচানি চীৱৰানি উপ্পন্নানি হোন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি ‘কিং নু খো ভগৱতা চীৱৰং অনুঞ্ঞাতং, কিং অননুঞ্ঞাত’’’ন্তি এতস্মিং ৱত্থুস্মিং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ছ চীৱৰানি খোম’’ন্তিআদিনা (মহাৱ. ৩৩৯) কপ্পিযচীৱৰজাতি অনুঞ্ঞাতা, ন পন সঙ্খ্যাপমাণং. ততো ‘‘অদ্দস ভগৱা…পে… সম্বহুলে ভিক্খূ চীৱৰেহি উব্ভণ্ডিতে সীসেপি চীৱৰভিসিং কৰিত্ৱা খন্ধেপি চীৱৰভিসিং কৰিত্ৱা কটিযাপি চীৱৰভিসিং কৰিত্ৱা আগচ্ছন্তে, দিস্ৱান ভগৱতো এতদহোসি…পে… যেপি খো তে কুলপুত্তা ইমস্মিং ধম্মৱিনযে সীতালুকা সীতভীৰুকা, তেপি সক্কোন্তি তিচীৱৰেন যাপেতুং, যংনূনাহং ভিক্খূনং চীৱৰে সীমং বন্ধেয্যং মৰিযাদং ঠপেয্যং তিচীৱৰং অনুজানেয্য’’ন্তি (মহাৱ. ৩৪৬) চীৱৰং অনুঞ্ঞাতং, তঞ্চ খো একমেৱ. ছব্বগ্গিযা পন মিচ্ছা গহেত্ৱা বহূনি পৰিহৰিংসু. তানি নেসং অতিৰেকট্ঠানে ঠিতানি হোন্তি. ততো ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, দসাহপৰমং অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৪৭) অনুঞ্ঞাতং, তেনেতং পঞ্ঞাযতি. অতিৰেকানি বহূনি চীৱৰানি তে পৰিহৰিংসু, ‘‘তানি দসাহপৰমমেৱ ধাৰেতুং অনুজানামি, ন তমেৱেক’’ন্তি ৱদন্তেন যা পুব্বে তিচীৱৰাধিট্ঠানসঙ্খাতা চীৱৰে সীমাবদ্ধা, মৰিযাদা চ ঠপিতা, তায সতিপি তিচীৱৰবাহুল্লপৰিহৰণক্কমো দস্সিতো দিৱসপৰিচ্ছেদৱসেন. ততো পৰং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অতিৰেকচীৱৰং ৱিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৪৭) অনুজানন্তেন ৱিনাপি দিৱসপৰিচ্ছেদেন অতিৰেকচীৱৰপৰিহৰণক্কমো দস্সিতোতি দ্ৱেপি তানি নিধানমুখানীতি সিদ্ধং. তথা পৰিক্খাৰচোড়াধিট্ঠানম্পি সিযা, অঞ্ঞথা ইতৰচীৱৰাধিট্ঠানানুজাননৱিৰোধো সিযা সীমামৰিযাদট্ঠপনৱিৰোধতো. তিচীৱৰাধিট্ঠানপঞ্ঞত্তিযেৱ তিচীৱৰমৰিযাদা হোতি. তেন ৱুত্তং ‘‘পাটেক্কং নিধানমুখমেত’’ন্তি. ‘‘পঠমং তিচীৱৰং তিচীৱৰাধিট্ঠানেন অধিট্ঠাতব্বং, পুন পৰিহৰিতুং অসক্কোন্তেন পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠাতব্বং, ন ত্ৱেৱ আদিতোৱ ইদং ৱুত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. ‘‘যথা তিচীৱৰং পৰিহৰিতুং অসক্কোন্তস্স গিলানস্স ৱিপ্পৱাসসম্মুতি অনুঞ্ঞাতা, অগিলানস্সপি সাসঙ্কসিক্খাপদে (পাৰা. ৬৫২) তস্স অন্তৰঘৰে নিক্খেপো চ, ততোপি সতি পচ্চযে ছাৰত্তৱিপ্পৱাসো, ততোপি অসক্কোন্তস্স পচ্চুদ্ধাৰো, পচ্চুদ্ধটম্পি অন্তোদসাহে অধিট্ঠাতুং, অসক্কোন্তস্স ৱিকপ্পনা চ অনুঞ্ঞাতা. তথেৱ দ্ৱিন্নম্পি সম্মুখাপৰম্মুখাৱিকপ্পনানং পৰসন্তকত্তা ৱিকপ্পনপচ্চযে অসতি ‘পৰিক্খাৰচোড়’ন্তি অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ভগৱতা অনুঞ্ঞাতং সিযা, যতো তদধিপ্পাযঞ্ঞূ এৱং ৱদন্তী’’তি মহাপচ্চৰিযম্পি ৱুত্তং. পুব্বেতিআদি ‘‘পাটেক্কং নিধানমুখ’’ন্তি ৱুত্তস্স পযোগদস্সনত্থং ৱুত্তং. অবদ্ধসীমাযং দুপ্পৰিহাৰন্তি ৱিকপ্পনাদিঅত্থায উপচাৰং অতিক্কমিত্ৱাপি গমনসম্ভৱতো.
ৱস্সিকসাটিকা অনতিৰিত্তপ্পমাণাতি তস্সা উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদস্স ৱুত্তত্তা ৱুত্তং. পচ্চত্থৰণম্পি অধিট্ঠাতব্বমেৱাতি ‘‘ইদং, ভন্তে, অম্হাকং সেনাসনস্স উপৰি অত্থৰিতব্ব’’ন্তিআদিনা দিন্নং নাধিট্ঠাতব্বং, ‘‘ইদং তুম্হাক’’ন্তি দিন্নং সযং অধিপ্পেতংৱ অধিট্ঠাতব্বন্তি অধিপ্পাযো. ‘‘সকিং অধিট্ঠিতং অধিট্ঠিতমেৱ হোতি, ন পুন পচ্চুদ্ধৰীযতি কালপৰিচ্ছেদাভাৱতো’’তি লিখিতং. ‘‘একৱচনেনপি ৱট্টতীতি অপৰে’’তি ৱুত্তং. ভেসজ্জনৱকম্মমাতাপিতুআদীনং অত্থাযাতি এত্থ ‘‘ইমিনা ভেসজ্জং চেতাপেস্সামি, ইদং মাতুযা দস্সামী’’তি ঠপেন্তেন অধিট্ঠাতব্বং. ‘‘‘ইদং ভেসজ্জস্স, ইমং মাতুযা’তি ৱিভজন্তেন অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থীতি অপৰে’’তি ৱুত্তং. ‘‘সকভাৱং মোচেত্ৱা ঠপনং সন্ধাযাহা’’তি লিখিতং.
‘‘পুন অধিট্ঠাতব্বন্তি অযং সঙ্গীতিতো পট্ঠায আগতঅট্ঠকথাৱাদো. ততো পৰং আচৰিযানং তত্থ তত্থ যুত্তিৱিচাৰণা’’তি ৱুত্তং. পমাণচীৱৰস্সাতি পচ্ছিমপ্পমাণস্স. দ্ৱে চীৱৰানীতি সহ উত্তৰাসঙ্গেন. এস নযোতি পমাণযুত্তেসু যত্থ কত্থচীতিআদিনযোৱ. ‘‘তং অতিক্কামযতো ছেদনক’’ন্তি (পাচি. ৫৩৩) ৱচনতো উত্তৰি পটিসিদ্ধং, ততো হেট্ঠা অপ্পটিসিদ্ধত্তা ৱট্টতি. তত্থ সিযা – তিচীৱৰস্স পচ্ছিমপ্পমাণং ৱিসুং সুত্তে নত্থীতি, ন ৱত্তব্বং, সিক্খাকৰণীযেহি সিদ্ধত্তা. কিং ৱুত্তং হোতি? ‘‘‘পৰিমণ্ডলং নিৱাসেস্সামি, পাৰুপিস্সামি, সুপ্পটিচ্ছন্নো অন্তৰঘৰে গমিস্সামী’তি (পাচি. ৫৭৬-৫৭৯) ৱচনতো যত্তকেন পমাণেন পৰিমণ্ডলতা, সুপ্পটিচ্ছন্নতা চ অট্ঠকথাযং ৱুত্তক্কমেন সম্পজ্জতী’’তি ৱত্তব্বং. তেসং ৱসেন পচ্ছিমপ্পমাণন্তি সিদ্ধং, তঞ্চ খো মুট্ঠিপঞ্চকাদি যথাৱুত্তমেৱ ৱুচ্চতে. তেনেৱাহ লেসং ঠপেত্ৱা ‘‘ৱিসুং সুত্তে নত্থী’’তি.
অপিচেত্থ অধিপ্পেতং, তথাপি ন সমেতিযেৱাতি অত্থো, তস্মা ‘‘যদী’’তিআদিসম্বন্ধো অদ্ধা ৱুত্তো. যস্মা পৰিচ্ছিন্নো সমেতি চ. ইতৰেসু পন একচ্চস্মিং আচৰিযৱাদে নেৱ পৰিচ্ছেদো অত্থি. একচ্চস্মিং ন পুব্বাপৰং সমেতীতি সম্বন্ধো. অধিট্ঠানং অধিট্ঠানমেৱ, পৰিভোগকালে পন অৰজিতং ন ৱট্টতি. ইদং সব্বং তিচীৱৰে এৱ. ইমস্স পন সিক্খাপদস্স অযং সঙ্খেপৱিনিচ্ছযো – অনত্থতে কথিনে হেমন্তানং পঠমদিৱসতো পট্ঠায অত্থতে কথিনে গিম্হানং পঠমদিৱসতো পট্ঠায উপ্পন্নচীৱৰং সন্ধায ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মি’’ন্তিআদি ৱুত্তন্তি.
এত্থাহ – ‘‘ৰজকেহি ধোৱাপেত্ৱা সেতং কাৰাপেন্তস্সাপি অধিট্ঠানং অধিট্ঠানমেৱা’’তি ৱচনতো অৰজিতেপি অধিট্ঠানং ৰুহতি, তেন সূচিকম্মং কত্ৱা ৰজিত্ৱা কপ্পবিন্দুং দত্ৱা অধিট্ঠাতব্বন্তি নিযমো ন কাতব্বোতি? ৱুচ্চতে, কাতব্বোৱ পত্তো ৱিয অধিট্ঠিতো. যথা পুন সেতভাৱং, তম্বভাৱং ৱা পত্তো অধিট্ঠানং ন ৱিজহতি, ন চ পন তাদিসো অধিট্ঠানং উপগচ্ছতি, এৱমেতং দট্ঠব্বন্তি. ‘‘যতো পট্ঠায পৰিভোগাদযো ৱট্টন্তি, ততো পট্ঠায অন্তোদসাহে অধিট্ঠাতব্ব’’ন্তি ৱদন্তি.
অৱিসেসেন ৱুত্তৱচনন্তি অধিট্ঠাতব্বং অধিট্ঠেতি, ৱিকপ্পেতব্বং ৱিকপ্পেতীতি এৱং সৱিসেসং কত্ৱা অৱচনং ‘‘ন ৱিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮) ইমিনা ৱিৰুদ্ধং ৱিয দিস্সতি. ইদানি ইদং অধিট্ঠানৱিকপ্পননযপটিবদ্ধং খন্ধকং, পৰিৱাৰঞ্চ মিস্সেত্ৱা পকিণ্ণকং ৱুচ্চতি – খন্ধকে তাৱ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিচীৱৰং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং, ৱস্সিকসাটিকং ৱস্সানং চাতুমাসং অধিট্ঠাতুং, ততো পৰং ৱিকপ্পেতু’’ন্তিআদি ৱুত্তং. পৰিৱাৰে ‘‘ন নৱ চীৱৰানি অধিট্ঠাতব্বানি, ন নৱ চীৱৰানি ৱিকপ্পেতব্বানী’’তি (পৰি. ৩২৯), ‘‘দসকে দস, একাদসকে একাদস চীৱৰানি অধিট্ঠাতব্বানি, ন ৱিকপ্পেতব্বানী’’তি (পৰি. ৩৩১) চ অনেকক্খত্তুং ৱচনেন সুট্ঠু দড়্হং কত্ৱা ‘‘সব্বানি চীৱৰানি অধিট্ঠাতব্বানি, ন ৱিকপ্পেতব্বানী’’তি ৱুত্তং, তস্মা উভোপি তে ৱিৰুদ্ধা ৱিয দিস্সন্তি, খন্ধকে এৱ চ ‘‘ৱস্সিকসাটিকং ৱস্সানং চাতুমাসং অধিট্ঠাতুং ততো পৰং ৱিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮) ৱুত্তং. তদট্ঠকথাযং ‘‘ৱস্সিকসাটিকা অনতিৰিত্তপ্পমাণা নামং গহেত্ৱা ৱুত্তনযেনেৱ চত্তাৰো ৱস্সিকে মাসে অধিট্ঠাতব্বা, ততো পৰং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বা’’তি ৱুত্তং. ইদঞ্চ ৱিৰুদ্ধং ৱিয দিস্সতি অঞ্ঞমঞ্ঞং হেমন্তে পচ্চুদ্ধাৰসম্ভৱতো, ৱস্সানে ৱিকপ্পনাসম্ভৱতো চ. তথা ইধ ‘‘অনাপত্তি অন্তোদসাহং অধিট্ঠেতি ৱিকপ্পেতী’’তি ৱচনপ্পমাণতো সব্বত্থ ৱিকপ্পনায অপ্পটিসিদ্ধভাৱো ৱেদিতব্বোতি (পাৰা. অট্ঠ. ২.৪৬৯) অট্ঠকথাৱচনং পৰিৱাৰৱচনেন ৱিৰুদ্ধং ৱিয দিস্সতি, ন হি ৱিৰুদ্ধং তথাগতা ভাসন্তি, তস্মা অট্ঠকথানযোৱেত্থ পটিসৰণং, যেন সব্বম্পি তং একৰসং হোতি. পৰিৱাৰট্ঠকথাযঞ্চ ৱুত্তং ‘‘ন ৱিকপ্পেতব্বানীতি অধিট্ঠিতকালতো পট্ঠায ন ৱিকপ্পেতব্বানী’’তি (পৰি. অট্ঠ. ৩২৯). তিচীৱৰানি অধিট্ঠিতকালতো পট্ঠায, ৱস্সিকসাটিকাদীনি চ অত্তনো অত্তনো অধিট্ঠানখেত্তে ন অকামা ৱিকপ্পেতব্বানীতি অত্থো, অৱসেসপাড়ি, অত্থো চ ইধ অট্ঠকথাযং ৱুত্তো, তস্মা সব্বম্পেতং একৰসন্তি.
এত্থাহ – যদি এৱং ‘‘নৱ চীৱৰানি নাধিট্ঠাতব্বানী’’তি চ ৱত্তব্বং. ৱিকপ্পিতকালতো পট্ঠায হি নাধিট্ঠাতব্বানীতি? এত্থ ৱুচ্চতে – ‘‘তিচীৱৰং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং…পে… পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতু’’ন্তি এত্থ সব্বত্থ অধিট্ঠানে পটিসেধাদস্সনতো, ৱিকপ্পনায অদস্সনতো চ ‘‘ততো পৰ’’ন্তি দ্ৱীস্ৱেৱ পৰিচ্ছেদদস্সনতো চ ‘‘নৱ চীৱৰানি অধিট্ঠাতব্বানি, ন ৱিকপ্পেতব্বানি চেৱ ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. অপৰো নযো – অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিচীৱৰং অধিট্ঠাতুং অকামা. কস্মা? কালে উপ্পন্নং অনধিট্ঠহন্তস্স কালাতিক্কমে আপত্তিসম্ভৱতো, অকালে উপ্পন্নং অনধিট্ঠহন্তস্স দসাহাতিক্কমে আপত্তিসম্ভৱতো চ. তত্থ যং কালে উপ্পন্নং অপ্পহোন্তেপি দসাহে কালাতিক্কমে আপত্তিকৰং, তং নিস্সজ্জনকালে ‘‘ইদং মে, ভন্তে, অতিৰেকচীৱৰং ধাৰিতং নিস্সগ্গিযং, ইমাহং সঙ্ঘস্সা’’তিআদিনা নিস্সজ্জিতব্বং, ইতৰং যথাপাড়িমেৱ. তত্থ পঠমনযো ‘‘যো পন, ভিক্খু, অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেয্য নিস্সগ্গিয’’ন্তি ইমায পঠমপঞ্ঞত্তিযা ৱসেন ৱুত্তো, দুতিযো অনুপঞ্ঞত্তিযা ৱসেন ৱুত্তো.
যথা চ নিস্সজ্জিতব্বৱত্থুম্হি অসতি যথাপাড়িং অৱত্ৱা কেৱলং আপত্তি এৱ দেসেতব্বা, যথা চ ৱস্সিকসাটিকনিস্সজ্জনে কেৱলং পৰিযিট্ঠমত্তে যথাপাড়িং অৱত্ৱা যথাসম্ভৱং নিস্সজ্জিতব্বং, তথা ইদম্পীতি ৱেদিতব্বং. যথা সংৱচ্ছৰাতিক্কন্তং অতিৰেকচীৱৰং ‘‘দসাহাতিক্কন্ত’’মিচ্চেৱ ৱুচ্চতি. সংৱচ্ছৰৱিপ্পৱুত্থতিচীৱৰং, মাসাতিক্কন্তঞ্চ ‘‘ৰত্তিৱিপ্পৱুত্থ’’ন্তি চ ‘‘ছাৰত্তৱিপ্পৱুত্থ’’ন্তি চ ৱুচ্চতি, তথা ইদম্পি ‘‘দসাহাতিক্কন্ত’’মিচ্চেৱ ৱুচ্চতীতি একে, তস্মা সিদ্ধমিদং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিচীৱৰং অধিট্ঠাতুং অকামা’’তি, তথা অকামা ন ৱিকপ্পেতুন্তি অত্থো. ইচ্ছায হি সতি ‘‘পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিপ্পৱাসসুখত্থং ৱিকপ্পনায ওকাসো দিন্নো হোতি, দসাহাতিক্কমে চ অনাপত্তী’’তি ৱচনতো ৱিকপ্পেতুং অনুজানামীতি ৱুত্তং হোতি. তথা ৱস্সিকসাটিকা অকামা অধিট্ঠাতুং দসাহাতিক্কমে আপত্তিসম্ভৱতো. কিত্তকং কালন্তি চে? ৱস্সানং চাতুমাসং, ইচ্ছায পন সতি উদ্ধংযেৱ ৱিকপ্পেতব্বং. ‘‘সব্বত্থ ৱিকপ্পনায অপ্পটিসিদ্ধভাৱো ৱেদিতব্বো’’তি হি ৱুত্তং. ‘‘অত্থাপত্তি হেমন্তে আপজ্জতি, নো গিম্হে, নো ৱস্সে’’তি (পৰি. ৩২৩) চ ৱুত্তং, তেন ৱুত্তং অট্ঠকথাযং ‘‘ততো পৰং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বা’’তি.
তত্ৰাযং ৱিচাৰণা – কদা পচ্চুদ্ধৰিতব্বা, কদা ৱিকপ্পেতব্বা, কিঞ্চেত্থ যস্মা ‘‘ততো পৰ’’ন্তি ৱুত্তং. হেমন্তঞ্চ পত্তমত্তে সা অধিট্ঠানং ৱিজহতি, তস্মা ‘‘পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা’’তি ন ৱত্তব্বং অধিট্ঠানস্স নত্থিতায, অথ ‘‘অন্তোচাতুমাসে ৱিকপ্পেতব্বা’’তি ন ৱত্তব্বং. ‘‘ততো পৰং ৱিকপ্পেতু’’ন্তি হি ৱুত্তন্তি? এত্থ একচ্চে ৱদন্তি ‘‘ৱত্তব্বমেত’’ন্তি. যথা পৰিৱুত্থপৰিৱাসো, চিণ্ণমানত্তো চ সন্তো নিট্ঠিতেসুপি পৰিৱাসমানত্তদিৱসেসু, তথা নিট্ঠিতেসুপি অধিট্ঠানদিৱসেসু সাধিট্ঠানমেতন্তি একে. অট্ঠকথাচৰিযানং ইদং সন্নিট্ঠানং ‘‘কত্তিকপুণ্ণমদিৱসে পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা পাটিপদদিৱসে ৱিকপ্পেতব্বা’’তি. ৱুত্তঞ্হেতং পৰিৱাৰট্ঠকথাযং ‘‘কত্তিকপুণ্ণমাসিযা পচ্ছিমে পাটিপদদিৱসে ৱিকপ্পেত্ৱা ঠপিতং ৱস্সিকসাটিকং নিৱাসেন্তো হেমন্তে আপজ্জতি. কুৰুন্দিযং পন ‘কত্তিকপুণ্ণমদিৱসে অপচ্চুদ্ধৰিত্ৱা হেমন্তে আপজ্জতী’তি ৱুত্তং, তম্পি সুৱুত্তং. ‘চাতুমাসং অধিট্ঠাতুং, ততো পৰং ৱিকপ্পেতু’ন্তি হি ৱুত্ত’’ন্তি (পৰি. অট্ঠ. ৩২৩). তত্থ কুৰুন্দিনযো পচ্ছা ৱুত্তত্তা সাৰতো দট্ঠব্বো, ন পুৰিমো. নিৱাসেন্তো হি গিম্হেপি ওৰেনদ্ধমাসং আপজ্জতি এৱ. ইধ চ ‘‘অত্থাপত্তি হেমন্তে আপজ্জতি, নো গিম্হেতি ৱুত্ত’’ন্তি কুৰুন্দিৱচনস্সাযমত্থো দিস্সতি.
‘‘কত্তিকপুণ্ণমদিৱসে অপচ্চুদ্ধৰিত্ৱা তস্মিংযেৱ দিৱসে অৱিকপ্পেন্তো পচ্ছিমপাটিপদদিৱসে অপচ্চুদ্ধাৰপচ্চযা দুক্কটং আপজ্জতি, ন, অৱিকপ্পনপচ্চযা দসাহপৰিহাৰসম্ভৱতো’’তি কাৰণমেকে ৱদন্তি. এৱং সতি হেমন্তে পত্তমত্তে অধিট্ঠানং ৱিজহতীতি আপজ্জতি, তঞ্চ অযুত্তং. অধিট্ঠানঞ্হি ‘‘অঞ্ঞস্স দানেন…পে… ছিদ্দভাৱেনাতি ইমেহি নৱহি কাৰণেহি ৱিজহতী’’তি (পাৰা. অট্ঠ. ২.৪৬৯) ৱুত্তং, ন ‘‘অধিট্ঠানখেত্তাতিক্কমেন ৱা’’তি. অসাধাৰণত্তা ন ৱুত্তন্তি চে? ন, ‘‘ছিদ্দভাৱেনা’’তি ন ৱত্তব্বপ্পসঙ্গতো, ছিদ্দভাৱেন পন তিচীৱৰস্সেৱ সব্বট্ঠকথাসু অধিট্ঠানৱিজহনস্স ৱুত্তত্তা. তস্মা হেমন্তস্স পঠমদিৱসে অপচ্চুদ্ধাৰপচ্চযা দুক্কটং আপজ্জতি, ন পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা অৱিকপ্পনপচ্চযা. ‘‘ৱিকপ্পেতু’’ন্তি ৱচনতো ততো অধিট্ঠানং ন ৱিজহতীতি পঞ্ঞাযতি. ন হি কত্তিকপুণ্ণমাসিযা পচ্ছিমে পাটিপদদিৱসে অৱিকপ্পেত্ৱা হেমন্তে আপজ্জতীতি ৱুত্তন্তি অধিপ্পাযো, যস্মা তং অপচ্চুদ্ধাৰপচ্চযা দুক্কটং হেমন্তস্স পঠমঅৰুণক্খণে এৱ আপজ্জতি, তস্মা ‘‘কত্তিকপুণ্ণমদিৱসে অপচ্চুদ্ধৰিত্ৱা’’তি ৱুত্তং. পচ্চুদ্ধটং পন হেমন্তে দসাহপৰিহাৰং লভতি. ‘‘দসাহে অপ্পহোন্তে চীৱৰকালং নাতিক্কামেতব্বা’’তি (পাৰা. অট্ঠ. ২.৬৩০) হি ৱুত্তং, তঞ্চ খো সমযে উপ্পন্নং চে, নাসমযে. তথা চ সাধিতং অপচ্চুদ্ধটং ন নিস্সগ্গিযং হোতি, নো চ তং পৰিদহিতং, তস্মা কত্তিকপুণ্ণমদিৱসে এৱ পচ্চুদ্ধৰণঞ্চ ৱিকপ্পনঞ্চ কত্তব্বন্তি সিদ্ধং, এত্থ চ যথা অতিৰেকচীৱৰং দসমে দিৱসে ৱিকপ্পেন্তেন দসাহপৰমং ধাৰিতং হোতি, অন্তোদসাহে চ ৱিকপ্পিতং হোতি, তথা কত্তিকপুণ্ণমায ৱিকপ্পেন্তেন ৱস্সানং চাতুমাসং অধিট্ঠিতঞ্চ হোতি, ততো পৰং অনাপত্তিখেত্তে এৱ ৱিকপ্পনা চ হোতীতি ৱেদিতব্বং. এত্তাৱতা অত্থি ৱিকপ্পনাখেত্তে অধিট্ঠানং, অধিট্ঠানখেত্তে চ ৱিকপ্পনাতি দীপিতং হোতি. অঞ্ঞথা ‘‘অত্থাপত্তি অধিট্ঠানেন আপজ্জতি, অনধিট্ঠানেন আপজ্জতি. অত্থাপত্তি ৱিকপ্পনায আপজ্জতি, অৱিকপ্পনায আপজ্জতী’’তি দুকেসু দ্ৱে দুকানি ৱত্তব্বানি সিযুং. তত্থ পঠমদুকে পঠমপদং সম্ভৱতি. ৱিকপ্পনখেত্তে হি ৱস্সিকসাটিকাদীনং অধিট্ঠানেন ৱিনযাতিসাৰদুক্কটং আপজ্জতি. এতেনেৱ দুতিযদুক্কটস্স দুতিযপদং ৱুত্তং হোতি. অনধিট্ঠানেন আপজ্জতীতি নত্থি. অন্তোদসাহে অনাপজ্জনতো, ৱিকপ্পনাদিসম্ভৱতো চ ৱিকপ্পনায আপজ্জতীতি নত্থি সব্বত্থ ৱিকপ্পনায অপ্পটিসিদ্ধত্তা, তস্মা তানি দুকানি ‘‘ন লব্ভন্তী’’তি ন ৱুত্তানি. এত্থাহ – যা সা ‘‘অত্থাপত্তি হেমন্তে আপজ্জতী’’তি (পৰি. ৩২৩) ৱচনপ্পমাণতো দুক্কটাপত্তি সাধিতা, সা সঞ্চিচ্চ অপচ্চুদ্ধৰন্তস্স যুজ্জতি, অসতিযা চে, কঞ্চি, অনাপত্তি. কত্তিকপুণ্ণমায পচ্চুদ্ধটং সঞ্চিচ্চ অৱিকপ্পযতো দুক্কটেন সহ পুনদিৱসে নিস্সগ্গিযং, অসতিযা অৱিকপ্পযতো নিস্সগ্গিযমেৱ ইধ পঠমপঞ্ঞত্তিযা. যং পন ৱুত্তং মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. কথিনসিক্খাপদৱণ্ণনা) ‘‘ৱস্সিকসাটিকা ৱস্সানমাসাতিক্কমেনাপি, কণ্ডুপটিচ্ছাদি আবাধৱূপসমেনাপি অধিট্ঠানং ৱিজহতি, তস্মা সা ততো পৰং ৱিকপ্পেতব্বা’’তি, তেনেতং ৱিৰুজ্ঝতি, ন কেৱলং ইদমেৱ, ‘‘ততো পৰং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বা’’তি অট্ঠকথাৱচনঞ্চ ৱিৰুজ্ঝতি. ততো পৰং নাম হি হেমন্তং, তত্থ চে পচ্চুদ্ধাৰো, ‘‘ৱস্সিকসাটিকা ৱস্সানমাসাতিক্কমেনাপী’’তিআদি ন যুত্তং অধিট্ঠানাভাৱেন পচ্চুদ্ধাৰাভাৱতো. অৱিৰোধো চ ইচ্ছিতব্বো, তস্মা ‘‘পচ্চুদ্ধৰণং ৱত্তমত্ত’’ন্তিৱাদো এত্থাপি সম্ভৱতীতি চে? ন, কুৰুন্দি ৱচনৱিৰোধতো. তত্থ হি কত্তিকপুণ্ণমায পচ্চুদ্ধাৰো ৱুত্তো, তস্মা ৱস্সানদিৱসত্তা সাধিট্ঠানাৱসা পচ্চুদ্ধৰীযতীতি ন পচ্চুদ্ধাৰো ৱত্তমত্তং, তস্মা ‘‘ততো পৰ’’ন্তি যাৱ পুণ্ণমা অধিপ্পেতা সিযা. যথা চাযং ৱিকপ্পো, তথা ‘‘ৱস্সানমাসাতিক্কমেনাপি আবাধৱূপসমেনাপী’’তি ইদম্পি অৱস্সং পচ্চুদ্ধৰিতব্বতায ৱুত্তং সিযা. এৱঞ্চ সতি ইধ সমন্তপাসাদিকায তদৱচনেন সমেতি. অঞ্ঞথা ইধপি তং ৱত্তব্বং সিযাতি যথাৱুত্তোৱ ৱিধি এত্থ সম্ভৱতি, কিঞ্চাপি সম্ভৱতি, দুৱিঞ্ঞাপযস্স পন লোকস্স সুৱিঞ্ঞাপনত্থং ৱুত্তা. যস্মা পন সা ৱস্সানাতিক্কমেন অধিট্ঠানং ৱিজহতি, হেমন্তপঠমাৰুণে চ অপচ্চুদ্ধাৰপচ্চযা দুক্কটা সাধিতা, তস্মা কত্তিকপুণ্ণমাযমেৱ পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বা, অৱিকপ্পিতায ‘‘নিস্সগ্গিযাপজ্জনমেৱা’’তি ৱত্তব্বং. এত্তাৱতাপি সন্তোসং অকত্ৱা ৱিনিচ্ছযো পৰিযেসিতব্বো. হোতি চেত্থ –
‘‘এৱং অভাৱং ৱিনযস্স পাড়ি,
ভিন্নং অভিন্নঞ্চ তদত্থযুত্তিং;
ৱিঞ্ঞাতুকামেন তদত্থৱিঞ্ঞূ,
পৰিযেসিতব্বা ৱিনযে ৱিঞ্ঞাযা’’তি.
‘‘তুয্হং গণ্হাহী’’তি ৱুত্তে ৱিনাপি ‘‘ময্হং গণ্হামী’’তি ৱচনেন সুদিন্নং হোতি. ইতৰো চে অধিৱাসেতি, তেনাপি সুগ্গহিতং হোতি, নো চে অধিৱাসেতি, দেন্তেন সুদিন্নং. তং পন ৱত্থু ন কস্সচি হোতি. তথা ‘‘ময্হং গণ্হামী’’তি ৱদতি, সামিকো চে অধিৱাসেতি, ৱিনাপি ‘‘গণ্হাহী’’তি ৱচনেন সুগ্গহিতং. নো চে অধিৱাসেতি, সামিকস্সেৱ তং, ন হি তস্সেতং ৱিনযকম্মন্তি এত্থ ৱিনযকম্মস্সত্থায চে গণ্হাতি, ন ৱট্টতি. ন কেৱলং অত্তনো অত্থায গহিতং, পুন তস্সপি দেতি, ৱট্টতীতি চ. তথা অনপেক্খো হুত্ৱা পৰস্স ৱিস্সজ্জেত্ৱা পুন তেন দিন্নং ৱা তস্স ৱিস্সাসন্তো ৱা পৰিভুঞ্জতি, ৱট্টতি. তত্থাপি ৱিনযকম্মৱসেন ন ৱট্টতীতি একে. তে এৱ ‘‘মহন্তং ৱা খুদ্দকং কৰোতী’’তি এত্থ ‘‘তিচীৱৰে দীঘতো ৱিদত্থি অনতিক্কমিত্ৱা ছিন্দিত্ৱা কৰোতি, এৱং সেসেসুপী’’তি ৱদন্তি. এৱৰূপেসু ঠানেসু পোৰাণাচৰিযানং কথামগ্গং সুট্ঠু আচৰিযকুলসেৱনায সঞ্জানিত্ৱা তেন সংসন্দিত্ৱা সতো সম্পজানো হুত্ৱা সোতূনঞ্চ চিত্তং অৱিমোহেত্ৱা কথেতব্বং. এসা অম্হাকং আযাচনা.
পঠমকথিনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.