১.হিমৱন্তসুত্তৱণ্ণনা
১৮২. বুজ্ঝতি চতুসচ্চং অৰিযসাৱকো এতাযাতি বোধং, ধম্মসামগ্গী, অৰিযসাৱকো পন চতুসচ্চং বুজ্ঝতীতি বোধি. অঙ্গাতি কাৰণা. যায ধম্মসামগ্গিযাতি সম্বন্ধো. তণ্হাৱসেন পতিট্ঠানং, দিট্ঠিৱসেন আযূহনা. সস্সতদিট্ঠিযা পতিট্ঠানং, উচ্ছেদদিট্ঠিযা আযূহনা. লীনৱসেন পতিট্ঠানং, উদ্ধচ্চৱসেন আযূহনা. কামসুখানুযোগৱসেন পতিট্ঠানং, অত্তকিলমথানুযোগৱসেন আযূহনা. ওঘতৰণসুত্তৱণ্ণনাযং (সং. নি. ১.১) –
‘‘কিলেসৱসেন পতিট্ঠানং, অভিসঙ্খাৰৱসেন আযূহনা. তণ্হাদিট্ঠীহি পতিট্ঠানং, অৱসেসকিলেসাভিসঙ্খাৰেহি আযূহনা, সব্বাকুসলাভিসঙ্খাৰৱসেন পতিট্ঠানং, সব্বলোকিযকুসলাভিসঙ্খাৰৱসেন আযূহনা’’তি –
ৱুত্তেসু পকাৰেসু ইধ অৱুত্তানং ৱসেন ৱেদিতব্বো. কিলেসসন্তাননিদ্দায উট্ঠহতীতি এতেন সিখাপত্তৱিপস্সনাসহগতানম্পি সতিআদীনং বোজ্ঝঙ্গভাৱং দস্সেতি. চত্তাৰীতিআদিনা মগ্গফলেন সহগতানং. সত্তহি বোজ্ঝঙ্গেহি ভাৱিতেহি সচ্চপটিৱেধো হোতীতি কথমিদং জানিতব্বন্তি চোদনং সন্ধাযাহ ‘‘যথাহা’’তিআদি. ঝানঙ্গমগ্গঙ্গাদযো ৱিযাতি এতেন বোধিবোজ্ঝঙ্গসদ্দানং সমুদাযাৱযৱৱিসযতং দস্সেতি. সেনঙ্গৰথঙ্গাদযো ৱিযাতি এতেন পুগ্গলপঞ্ঞত্তিযা অৱিজ্জমানপঞ্ঞত্তিভাৱং দস্সেতি.
বোধায সংৱত্তন্তীতি বোজ্ঝঙ্গাতি ৱুত্তং ‘‘কাৰণত্থো অঙ্গসদ্দো’’তি. বুজ্ঝতীতি বোধি, বোধিযা এৱ অঙ্গাতি বোজ্ঝঙ্গাতি ৱুত্তং ‘‘বুজ্ঝন্তীতি বোজ্ঝঙ্গা’’তি. ৱিপস্সনাদীনং কাৰণানং বুজ্ঝিতব্বানং সচ্চানং অনুৰূপং পচ্চক্খভাৱেন পটিমুখং অৱিপৰীতং সম্মা বুজ্ঝন্তীতি এৱং ৱত্থুৱিসেসদীপকেহি উপৰিমগ্গেহি অনুবুজ্ঝন্তীতিআদিনা ৱুত্তবোধিসদ্দেহি নিপ্পদেসেন ৱুত্তং ‘‘বুজ্ঝনতাসামঞ্ঞেন সঙ্গণ্হাতী’’তি. এত্থ চ লীনপতিট্ঠান-কামসুখল্লিকানুযোগ-উচ্ছেদাভিনিৱেসানং ধম্মৱিচয-ৱীৰিযপীতিপধান-ধম্মসামগ্গী পটিপক্খো. উদ্ধচ্চাযূহনঅত্তকিলমথানুযোগ-সস্সতাভিনিৱেসানং পস্সদ্ধিসমাধি-উপেক্খাপধান-ধম্মসামগ্গী পটিপক্খো. সতি পন উভযত্থাপি ইচ্ছিতব্বা. তথা হি সা সব্বত্থিকা ৱুত্তা.
সং-সদ্দো পসংসাযং. পুনদেৱ সুন্দৰো চ অত্থোপীতি আহ ‘‘পসত্থো সুন্দৰো চ বোজ্ঝঙ্গো’’তি. অভিনিব্বত্তেতীতি অভিৱিসিট্ঠভাৱেন নিব্বত্তেতি সৱিসেসভাৱং ৱদতি. ‘‘একে ৱণ্ণযন্তী’’তি ৱত্ৱা তত্থ যথাৱুত্তৱিৱেকত্তযতো অঞ্ঞং ৱিৱেকদ্ৱযং উদ্ধৰিত্ৱা দস্সেতুং ‘‘তে হী’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ ঝানক্খণে তাৱ কিচ্চতো ৱিক্খম্ভনৱিৱেকনিস্সিতং, ৱিপস্সনাক্খণে অজ্ঝাসযতো পটিপ্পস্সদ্ধিৱিৱেকনিস্সিতং ভাৱেতীতি. তেনাহ – ‘‘অনুত্তৰং ৱিমোক্খং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সামী’’তি. তত্থ তত্থ নিচ্ছযতায কসিণজ্ঝানগ্গহণেন অনুপ্পাদানম্পি গহণং দট্ঠব্বং.
হিমৱন্তসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.