২৩২. অট্ঠচীৱৰমাতিকাকথা
৩৭৯. ইদানি আহাতি সম্বন্ধো. পুগ্গলাধিট্ঠাননযেনাতি ‘‘সীমায দেতী’’তি কত্তুৱাচকেন কিৰিযাপদেন দাযকপুগ্গলসঙ্খাতকত্তুনো অধিট্ঠানৱসেন ৱুত্তত্তা পুগ্গলাধিট্ঠানেন নযেন. এত্থাতি এতাসু অট্ঠসু মাতিকাসু. অট্ঠমা মাতিকাতি যোজনা. তত্থাতি অট্ঠসু মাতিকাসু. সব্বত্থাতি সব্বেসু ‘‘কতিকায দেতী’’তিআদীসু.
সীমায…পে… ভাজেতব্বন্তিআদিম্হি মাতিকানিদ্দেসে পন এৱং ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বোতি যোজনা. সীমায দেতীতি এত্থ পন্নৰস সীমা ৱেদিতব্বাতি সম্বন্ধো.
তত্থাতি পন্নৰসসু সীমাসু. উপচাৰসীমা পৰিচ্ছিন্না হোতীতি সম্বন্ধো. এত্তকং ঠানন্তি পৰিক্খেপাৰহট্ঠানস্স একন্তেন অৱুত্তত্তা একন্তেন পৰিক্খেপাৰহট্ঠানং দস্সেন্তো আহ ‘‘অপিচা’’তিআদি. ধুৱসন্নিপাততো ৱা খিপিতানন্তি সম্বন্ধো. ‘‘পৰিযন্তে’’তি পদং পুব্বাপৰাপেক্খং. তস্মা তীসু নিস্সক্কপদেসু যোজেতব্বং. সা পনাতি উপচাৰসীমা পন. ভিক্খূসু ৱড্ঢন্তেসু আৱাসোপি ৱড্ঢতীতি মনসিকত্ৱা ৱুত্তং ‘‘ভিক্খূসু ৱড্ঢন্তেসূ’’তি. সব্বেসং ভিক্খূনন্তি সম্বন্ধো. ৱুত্তমেৱাতি সীমকথাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ১৩৮, ১৪৪) ৱুত্তমেৱ.
অপিচ খোতি এত্থ অপিসদ্দো পুচ্ছত্থৱাচকো. কেহি ঠপিতাতি হি অত্থো. ৰাজৰাজমহামত্তা ঠপেন্তীতি সম্বন্ধো. লাভসীমাতি লাভস্স মৰিযাদো. যন্তি যো লাভো. এত্থন্তৰেতি এতস্মিং গাৱুতাদিঅন্তৰে. লাভসীমা নামাতি লাভেন পৰিচ্ছিন্না সীমা নাম. তত্থাতি বহূসু জনপদেসু. অন্তৰদীপা চাতি মহাদীপতো অঞ্ঞদীপা চ, খুদ্দকদীপাতি অধিপ্পাযো.
এত্থেৱ সীমাযাতি খণ্ডসীমায এৱ. তেসংযেৱাতি খণ্ডসীমগতানংযেৱ. এৱত্থফলং দস্সেন্তো আহ ‘‘অঞ্ঞেস’’ন্তিআদি. ৰুক্খে ৱা পব্বতে ৱা ঠিতস্স ৱা হেট্ঠা পথৱীমজ্ঝগতস্স ৱা ভিক্খুস্সাতি যোজনা. ইমিস্সা উপচাৰসীমায ঠিতস্সাতি সম্বন্ধো. সমানসংৱাসসীমাযাতি মহাসীমায. খণ্ডসীমসীমন্তৰিকাসূতি খণ্ডসীমাযঞ্চ দ্ৱিন্নং সীমানং সীমন্তৰিকাযঞ্চ. তত্থ দ্ৱিন্নং গামট্ঠানম্পি পাপুণাতি. অৱিপ্পৱাসসীমায দিন্নং গামট্ঠানং ন পাপুণাতি ‘‘ঠপেত্ৱা গামঞ্চ গামূপচাৰঞ্চা’’তি ৱুত্তত্তা.
জম্বুযা লক্খিতো দীপো জম্বুদীপো. তম্বো লোহিতো পাণি হত্থো এতেসন্তি তম্বপাণিনো. ৱিজযকুমাৰাদযো সত্তসতা জনা. তেসং নিৱাসো তম্বপণ্ণি, সোযেৱ দীপোতি তম্বপণ্ণিদীপো, তস্মিং. সব্বেসং ভাগন্তি সম্বন্ধো. তত্ৰেৱাতি জম্বুদীপেযেৱ. এৱন্তিআদি নিগমনং.
যো পন ভণতীতি সম্বন্ধো. ততোতি কথনতো, পৰন্তি সম্বন্ধো. নন্তি মহাসিৱত্থেৰং. তিযোজনাপীতি পিসদ্দো ততো ঊনাপি হোতীতি দস্সেতি. সব্বংপেতন্তি সব্বংপি এতং লাভগণ্হনাদিং. ইতি আহংসূতি যোজনা.
কতিকানং যথিচ্ছিতকতেন পৱত্তত্তা বহু হোতি, তস্মা ইধ ইচ্ছিতকতিকং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘সমানলাভকতিকাযা’’তি. তত্ৰাতি ‘‘কতিকায দেতী’’তি পাঠে. সন্নিপতিতেহি ভিক্খূহি ভাজেতব্বন্তি সম্বন্ধো. তস্সাতি ৱিহাৰস্স. বুদ্ধাধিৱুত্থোতি বুদ্ধেন অধি ইস্সৰৱসেন ৱসিযিত্থাতি বুদ্ধাধিৱুত্থো. এত্তাৱতাতি এত্তকেন সাৱনমত্তেন. নিসিন্নোৱাতি নিসিন্নো এৱ হোতি, নিসিন্নো ইৱ ৱা. তস্মিং ৱিহাৰেপীতি তস্মিং পোৰাণকাদিৱিহাৰেপি. এৱমেৱাতি ‘‘অযং পোৰাণকো ৱিহাৰো তেন নৱৱিহাৰেন সদ্ধিং সমানলাভং কাতুং সঙ্ঘস্স ৰুচ্চতী’’তিআদিনা এৱমেৱ. ইধাতি পোৰাণকৱিহাৰে. তস্মিন্তি নৱৱিহাৰে. এৱন্তি যথা একেন ৱিহাৰেন সদ্ধিং একো ৱিহাৰো কাতব্বো, এৱং তথাতি অত্থো.
ভিক্খাপঞ্ঞত্তিযাতি এত্থ ভিক্খা পঞ্ঞপিযতি নিচ্চৱসেন ঠপিযতি এত্থাতি ভিক্খাপঞ্ঞত্তীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘অত্তনো পৰিচ্চাগপঞ্ঞাপনট্ঠানে’’তি. তস্সাতি ‘‘যত্থ সঙ্ঘস্স ধুৱকাৰা কৰিযন্তী’’তিপাঠস্স. অত্থো এৱং ৱেদিতব্বোতি যোজনা. যত্থ ৱাতি যস্মিং ৱা ঠানে. অনেনাতি চীৱৰদাযকেন. সলাকভত্তাদীনি ৱা নিবদ্ধানি কাৰিতানীতি সম্বন্ধো. যেন পনাতি চীৱৰদাযকেন পন. সকলোপি ৱিহাৰোতি সকলোপি সআৰামো ৱিহাৰো. তত্থাতি চীৱৰদাযকে. ইমেতি পাকৱত্তস্স ৱত্তনট্ঠানাদযো ৱিহাৰা. ধুৱেন কৰিযন্তীতি ধুৱকাৰা ৱিহাৰা. সোতি চীৱৰদাযকো. যত্থাতি যস্মিং ঠানে. সব্বত্থাতি সব্বেসু বহূসু ৱিহাৰেসু.
তেহীতি বহুতৰেহি ভিক্খূহি. ধুৱকাৰেসূতি নিদ্ধাৰণে ভুম্মং. একত্থাতি একস্মিং ধুৱকাৰে. ‘‘সচে ভিক্খুগণনায গণ্হথাতি ৱদতী’’তি ইমিনা সচে ন ৱদতি, ভিক্খুগণনায ভাজেত্ৱা গণ্হিতুং ন ৱট্টতীতি দস্সেতি, ৱিহাৰগণনায গণ্হিতুং ৱট্টতীতি অধিপ্পাযো. তথাতি যথা ‘‘ভিক্খুগণনায গণ্হথা’’তি ৱদতি, তথাতি অত্থো. এত্থাতি ভাজেতব্বৱত্থূসু. তন্তি মঞ্চপীঠকং, পুচ্ছিত্ৱা দাতব্বন্তি সম্বন্ধো. পুচ্ছিত্ৱাতি দাযকং পুচ্ছিত্ৱা, ৱদতীতি দাযকো ৱদতি. সঙ্ঘস্সাপীতি পিসদ্দো ন দাযকস্সেৱাতি দস্সেতি.
উপচাৰসীমাযং ঠিতেন সঙ্ঘেন ভাজেতব্বন্তি সম্বন্ধো. সীমট্ঠস্সাতি উপচাৰসীমাযং ঠিতস্স. অসম্পত্তস্সাপীতি ভাজনট্ঠানং অসম্পত্তস্সাপি. অলসজাতিকাতি কোসজ্জজাতিকা. ঠিতিকাতি পবন্ধৱসেন ঠিযতে ঠিতি, সাযেৱ ঠিতিকা. অথ ৱা ‘‘ঠিতট্ঠানতো পট্ঠায দাতব্ব’’ন্তি অট্ঠকথাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯) ৱুত্তত্তা তিট্ঠতি পবন্ধৱসেন এত্থাতি ঠিতি, সাযেৱ ঠিতিকাতি ৱচনত্থো কাতব্বো. ঠিতিকং ঠপেত্ৱাতি ৱীসতিৱস্সসঙ্খাতং ঠিতিকং ঠপেত্ৱা. তেসন্তি থেৰানং.
সম্পত্তসম্পত্তানন্তি ভাজনট্ঠানং সম্পত্তসম্পত্তানং. অত্তনো ৱিহাৰদ্ৱাৰে ৱা অত্তনো অন্তোৱিহাৰেযেৱ ৱাতি যোজনা. সীমাতি উপচাৰসীমা. থেৰাসনং আৰূড়্হে সতীতি যোজনা. ৱস্সগ্গেনাতি ৱস্সগণনায.
পাটেক্কন্তি পচ্চেকং. সব্বানেৱ চীৱৰানীতি সম্বন্ধো. দুব্ভাসিতদুগ্গহিতানমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘গতগতট্ঠানে সঙ্ঘিকানেৱ হোন্তী’’তি. একন্তি দসসু ৱত্থেসু একং.
ৱত্থস্সেৱ পুপ্ফং ৱা ৱলি ৱা অত্থীতি যোজনা. তেনাতি পুপ্ফৱলিনা. একং তন্তন্তি একং সুত্তং. তত্থাতি তেসু ঠিতিকায ঠানাট্ঠানেসু. দ্ৱীহিপি গহেতব্বং ঠিতিকায অভাৱতো.
ভিক্খু অত্তনো সন্তকং যং চীৱৰন্তি যোজনা. পংসুকূলিকানম্পি ৱট্টতীতি ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৱা ‘‘তুয্হং দেমা’’তি ৱা অৱত্ৱা ‘‘ভিক্খূনং দেম, থেৰানং দেমা’’তি ৱুত্তত্তা পংসুকূলিকানম্পি ৱট্টতি. ভিক্খুথেৰা নাম হি ন অত্তনাযেৱ হোন্তি, অঞ্ঞেপি বহূ, তস্মা ৱট্টতি. ‘‘সঙ্ঘস্সা’’তি ৱুত্তে অত্তনা একন্তেন সঙ্ঘোযেৱ, তস্মা ‘‘সঙ্ঘস্সা’’তি ৱুত্তেপি ন ৱট্টতি, পগেৱ ‘‘তুয্হ’’ন্তি ৱুত্তে.
ততোতি বহুৱত্থতো. গহেতুং ন ৱট্টতীতি পংসুকূলিকানং গহেতুং ন ৱট্টতি.
যন্তি ৱত্থং. তত্থাতি পৰিক্খাৰেসু. সুত্তন্তি তন্তং.
এৱং অন্তোসীমং পৱিসিত্ৱা ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি দিন্নে ৱিনিচ্ছযং দস্সেত্ৱা বহিসীমায দিন্নে তং দস্সেন্তো আহ ‘‘সচে পনা’’তিআদি. একবদ্ধা চাতি দ্ৱাদসহত্থমনতিক্কমিত্ৱা একতোবদ্ধা চ. যে পনাতি ভিক্খূ পন.
উভতোসঙ্ঘস্স দেতীতি এত্থ চতুন্নং ৱাক্যানং ৱসেন ৱুত্তেপি উভতোসঙ্ঘস্স দেতিযেৱ নামাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স দম্মীতি ৱুত্তেপী’’তিআদি. উভতোসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তাতি পুগ্গলস্স উভতোসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তা. ‘‘এসেৱ নযো’’তি ইমিনা একৱীসতিপটিৱীসে কত্ৱা একো চেতিযস্স দাতব্বোতি নযং অতিদিসতি. পাপুণনকোট্ঠাসো নাম নত্থি চেতিযস্স উভতোসঙ্ঘগ্গহণেন অগহিতত্তা.
তত্থাতি উভতোসঙ্ঘপুগ্গলচেতিযেসু. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
পুব্বেতি বুদ্ধস্স ভগৱতো ধৰমানকালে. তদাতি যদা বুদ্ধো ভগৱা ধৰতি, তদা. পটিমং ৱাতি পটিবিম্বং ৱা. তঞ্হি ভগৱতা পটি সদিসং মানীযতীতি পটিমাতি ৱুচ্চতি. চেতিযং ৱাতি থূপং ৱা. সো হি দেৱমনুস্সেহি চিতিতব্বং, পূজেতব্বং, ইট্ঠকাদীহি ৱা চিনিতব্বন্তি চেতিযন্তি ৱুচ্চতি. তত্থাতি দেয্যধম্মেসু. যন্তি কিৰিযাপৰামসনং. যং দেন্তীতি যোজনা. তত্থাতি তস্মিং দানে. অনিযমৱাচকস্স ‘‘যো’’তি সব্বনামস্স অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘পব্বজিতো ৱা গহট্ঠো ৱা’’তি. ৱত্তং কত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুন্তি পুব্বকালঅপৰকালকিৰিযানং ৱিকাৰৱসেন অনিযতত্তা ৱুত্তং ‘‘ভুঞ্জিত্ৱা পচ্ছাপি ৱত্তং কাতু’’ন্তি.
‘‘দূৰম্পি হৰিত্ৱা পূজেতব্ব’’ন্তি ইমিনা জঙ্ঘপেসনিককম্মং ন হোতীতি দস্সেতি. হৰন্তস্স ভিক্খুনোতি সম্বন্ধো. গচ্ছতোতি অনাদৰে সামিৱচনং. তন্তি সঙ্ঘস্স আহটভত্তং.
ৱস্সংৱুত্থসঙ্ঘস্সাতি ৱস্সং ৱসিত্থাতি ৱস্সংৱুত্থো. অলুত্তকিতন্তসমাসোযং, সোযেৱ সঙ্ঘো ৱস্সংৱুত্থসঙ্ঘো, তস্স. যাৱতিকসদ্দো যত্তকপৰিযাযোতি আহ ‘‘যত্তকা’’তি. দিসাপক্কন্তস্সাপীতি অঞ্ঞং দিসং পক্কন্তস্সপি, দাতব্বন্তি সম্বন্ধো. ৱদন্তীতি অট্ঠকথাচৰিযেহি অপৰে আচৰিযা ৱদন্তি. এতন্তি ৱচনং.
সম্পত্তানন্তি দিন্নট্ঠানং সম্পত্তানং. সব্বেসন্তি যত্থ কত্থচি ৱুত্থৱস্সানং সব্বেসং. তত্ৰাতি ৱিহাৰে. তত্ৰাতি তস্মিং ৱদনে সতি, তেসু ভিক্খূসু ৱা. ৱস্সং ৱসন্তীতি ৱস্সংৱসন্তা, তেসং. চীৱৰমাসেতি চীৱৰেন লক্খিতে পচ্ছিমকত্তিকমাসে.
হেমন্তস্স পচ্ছিমো দিৱসোতি ফগ্গুণপুণ্ণমীসঙ্খাতো হেমন্তস্স পচ্ছিমো দিৱসো. ৱস্সাৱাসিকন্তি ৱস্সং আৱসন্তানং দাতব্বং চীৱৰং. আৰোপেতব্বাকাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘অতীতৱস্সাৱাসস্সা’’তিআদি. তত্থ অতীতৱস্সাৱাসস্সাতি অতীতৱস্সং, অতীতৱস্সে ৱা আৱাসস্স সঙ্ঘস্স. তন্তি চীৱৰং.
ঠপেত্ৱাতি ৱিহাৰে ঠপেত্ৱা. সম্পত্তানন্তি ইমং ঠানং সম্পত্তানং. ইতোতি চীৱৰদানকালতো. তেতি অন্তোৱস্সে ৱুত্থভিক্খূ.
আদিস্সাতি পদস্স ত্ৱাপচ্চযন্তভাৱং দস্সেন্তো আহ ‘‘আদিসিত্ৱা’’তি. অযমত্থো ৱেদিতব্বোতি যোজনা. তত্ৰাতি ‘‘যাগুযা ৱা’’তিআদিপাঠে. অজ্জতনায ৱাতি অজ্জ ভৱানং পুঞ্ঞানং অত্থায ৱা. তেসন্তি নিমন্তকানং, পৱিট্ঠানং ভিক্খূনন্তি সম্বন্ধো. যেহি নিমন্তিতেহীতি নিমন্তিতেহি যেহি ভিক্খূহি. যেসং ৱা পত্তন্তি সম্বন্ধো. তেসং ন পাপুণাতীতি সব্বেসং তেসং ন পাপুণাতি, কস্মা? অনিমন্তিতত্তা. তেসং ন পাপুণন্তি, কস্মা? নিমন্তিতগেহং অপৱিট্ঠত্তা. সোতি দাযকো.
পুব্বেপীতি ইতো পুব্বেপি. অস্সাতি দাযকস্স. ৱাসেত্ৱাতি ৱাসাপেত্ৱা. সোতি দাযকো. যোতি ভিক্খু, ৱসতীতি সম্বন্ধো. তানীতি ভেসজ্জানি. ইদন্তি চীৱৰং.
‘‘অন্তেৱাসিকানঞ্চা’’তি পদেন সদ্ধিৱিহাৰিকাপি গহেতব্বা উদ্দেসাদিৱসেন অন্তে ৱসনসীলত্তা. উদ্দেসং গহেতুং আগতো চ গহেত্ৱা গচ্ছন্তো চাতি ইমে অন্তে অৱসনসীলাপি ৰূড়্হীৱসেন অন্তেৱাসিকা নাম. ইমিনা নিস্সযং গহেতুং আগতো চ থেৰস্স সন্তিকে নিস্সযং গহিতপুব্বো চ অন্তেৱাসিকো নামাতি দস্সেতি. ৱত্তং কত্ৱা উদ্দেসপৰিপুচ্ছাদীনি গহেত্ৱা ৱিচৰন্তানং সব্বেসং উদ্দেসন্তেৱাসিকানং পাপুণাতীতি যোজনা. ইমিনা সদ্ধিৱিহাৰিকনিস্সযন্তেৱাসিকউপসম্পদন্তেৱাসিকপব্বজ্জন্তেৱাসিকাপি গহেতব্বা তেসম্পি নিবদ্ধচাৰিকভিক্খুভাৱতো. সব্বত্থাতি সব্বস্মিং চীৱৰক্খন্ধকে.
ইতি চীৱৰক্খন্ধকৱণ্ণনায যোজনা সমত্তা.