৮. চীৱৰক্খন্ধকং

২০২. জীৱকৱত্থুকথা

৩২৬. চীৱৰক্খন্ধকে পদক্খিণসদ্দস্স অপসব্যত্থং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘ছেকা কুসলা’’তি. অভিসটাতি এত্থ সৰধাতুযা গতিচিন্তাসু ইধ গত্যত্থেতি দস্সেন্তো আহ ‘‘অভিগতা’’তি. অভিগতাতি অভিমুখং গন্তব্বা. ননু পাড়িযং ‘‘অত্থিকানং অত্থিকানং মনুস্সান’’ন্তি ৱুত্তং, কস্মা পন ‘‘অত্থিকেহি অত্থিকেহি মনুস্সেহী’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘কৰণত্থে পনা’’তিআদি. ইমিনা ছট্ঠীকত্তা নাম ততিযাকত্তুনা সমানোযেৱাতি দস্সেতি. নিগমে ৱসতীতি নেগমোতি ৱুত্তে কুটুম্বিযগণো নেগমো নামাতি আহ ‘‘কুটুম্বিযগণো’’তি.

৩২৭. নগৰে নিৱসন্তীতি নাগৰা. দত্ৱা, ৱুট্ঠাপেসুন্তি সম্বন্ধো. আৰামুয্যানৱাহনাদীতি এত্থ আদিসদ্দেন অঞ্ঞানি উপভোগপৰিভোগানি সঙ্গণ্হাতি. গণিকট্ঠানেতি গণিকায ঠানে. গণিকাতি চ নগৰসোভিনী. সা হি অত্থিকেন জনগণেন অভিগন্তব্বাতি গণিকাতি ৱুচ্চতি. পটিসতেন চাতি এত্থ চসদ্দো অৱধাৰণত্থো. ৰত্তিং গমনস্স পটিনিধিসঙ্খাতেন সতেন এৱাতি হি অত্থো. গিলানন্তি এত্থ ভাৱপচ্চযেন ৱিনাপি ভাৱত্থো ঞাতব্বোতি আহ ‘‘গিলানভাৱ’’ন্তি. ‘‘জানাপেয্য’’ন্তি ইমিনা পটিৱেদেয্যন্তি এত্থ ৱিদধাতুযা ঞাণত্থং দস্সেতি. কত্তৰসুপ্পেতি এত্থ কত্তৰসদ্দো জিণ্ণপৰিযাযোতি আহ ‘‘জিণ্ণসুপ্পে’’তি. সুপন্তি সুনখাদযো এত্থাতি সুপ্পং, কত্তৰং সুপ্পং কত্তৰসুপ্পং.

৩২৮. তন্তি জীৱকং. অঞ্ঞে ৰাজদাৰকা ৱদন্তি কিৰাতি সম্বন্ধো. নত্থি মাতা এতস্সাতি নিম্মাতিকো. যথা চাতিআদীসু যথা পেসন্তি, তথাতি যোজনা. চসদ্দো সম্পিণ্ডনত্থো. ন কেৱলং ৱদন্তিযেৱ, অথ খো ন কোচি কিঞ্চি পেসেতীতি হি অত্থো. অঞ্ঞেসন্তি জীৱকতো অঞ্ঞেসং. তস্সাতি জীৱকস্স. ইতীতি এৱং. সোতি জীৱকো. তং সব্বন্তি ‘‘নিম্মাতিকো নিপ্পিতিকো’’তি ৱদনঞ্চ পণ্ণাকাৰস্স অপেসনঞ্চাতি তং সব্বং.

যংনূনাতি সাধু ৱত. অহং ৱজ্জসিপ্পং সিক্খেয্যং সাধু ৱতাতি যোজনা. তস্সাতি জীৱকস্স. এতদহোসীতি এতং অহোসি, পৰিৱিতক্কো অহূতি অত্থো. পৰূপঘাতপটিসংযুত্তানীতি পৰং উপগন্ত্ৱা, উপ ভুসেন ৱা হননেন পটিসংযুত্তানি. মেত্তাপুব্বভাগন্তি সিপ্পস্স পুব্বভাগে পৱত্তা মেত্তা এতস্সাতি মেত্তাপুব্বভাগং. ইতি অহোসীতি যোজনা. পুৰিমচিন্তায অনেকন্তভাৱতো একন্তভাৱং দস্সেন্তো আহ ‘‘অপি চা’’তিআদি. অপি চাতি একন্তেন. অযন্তি জীৱকো. ইতোতি ভদ্দকপ্পতো. অযন্তি উপাসকো. চতুপৰিসন্তৰেতি চতুপৰিসমজ্ঝে. পত্থতগুণন্তি পত্থৰিতগুণং. ঠানন্তৰন্তি ঠানভেদং, অহম্পীতি ন অযং উপাসকোযেৱ, অহম্পীতি অত্থো. ভগৱাতি আলপনপদমেতং. পত্থনন্তি ইচ্ছিতৱৰং. চোদিযমানোপীতি উয্যোজিযমানোপি. পিসদ্দেন পুৰিমচিন্তনমপেক্খতি. এসাতি এসো জীৱকো.

৩২৯. দিসাপামোক্খোতি পদস্স দিসাসু পামোক্খো দিসাপামোক্খোতি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘সব্বদিসাসূ’’তিআদি. তস্মিঞ্চ সমযেতি জীৱকস্স তস্মিং চিন্তনসমযে চ, আগমংসূতি সম্বন্ধো. তেতি ৱাণিজে, পুচ্ছীতি সম্বন্ধো. কুতোতি নগৰতো. তক্কসীলতোতি তক্কসীলনগৰতো. তত্থাতি তক্কসীলে. আমাতি সম্পটিচ্ছনত্থে নিপাতো, আম অত্থীতি হি অত্থো. তেতি ৱাণিজা. তথাতি যথা জীৱকো আহ, তথা অকংসূতি অত্থো. সোতি জীৱকো. পিতৰন্তি অভযৰাজকুমাৰং. তেহীতি ৱাণিজেহি.

তন্তি জীৱকং, পুচ্ছীতি সম্বন্ধো. সোতি জীৱকো. কস্মা তাত ত্ৱং ইধাগতো অসি পনাতি পুচ্ছীতি যোজনা. ততোতি পুচ্ছতো. সোতি জীৱকো. সিক্খিতুং আগতো অম্হীতি যোজনা. বহুঞ্চ গণ্হাতীতিআদীসু সো কিঞ্চি কম্মং অকত্ৱা সিপ্পস্সেৱ সিক্খিতত্তা বহুঞ্চ গণ্হাতীতি আহ ‘‘যথা’’তিআদি. তত্থ যথা সিক্খন্তিযেৱ, এৱং তথা সো ন সিক্খতীতি যোজনা. সো পনাতি জীৱকো পন, কৰোতি সিক্খতীতি সম্বন্ধো. একং কালন্তি একস্মিং কালে. এৱং সন্তে কস্মা সো বহুঞ্চ গণ্হাতীতি আহ ‘‘এৱং সন্তেপী’’তিআদি. মেধাৱিতাযাতি খিপ্পং গহণধাৰণপঞ্ঞতায, বহুঞ্চ সিপ্পন্তি সম্বন্ধো. অস্স জীৱকস্স গহিতঞ্চ সিপ্পং ন সম্মুস্সতীতি যোজনা.

যত্তকং সিপ্পং আচৰিযো জানাতি, তত্তকং অযং জীৱকো জানাতীতি যোজনা. যন্তি সিপ্পং. অযন্তি জীৱকো, ভৱিস্সতীতি সম্বন্ধো. নন্তি জীৱকং. যথাতি যেনাকাৰেন. কম্মৱিপাকন্তি কম্মৱিপাকজং ৰোগং. ‘‘ন’’ন্তি পদং ‘‘সিক্খাপেসী’’তি পদে কাৰিতকম্মং, ‘‘ভেসজ্জযোজন’’ন্তি পদং ধাতুকম্মং. ভেসজ্জযোজনন্তি ভেসজ্জেন ৰোগস্স যোজনং. সো পনাতি জীৱকো পন. ইমিনাতি জীৱকেন ন উগ্গহিতং, উগ্গহিতন্তি সম্বন্ধো. একেন দ্ৱাৰেনাতি চতূসু দ্ৱাৰেসু একেন দ্ৱাৰেন. আহিণ্ডন্তোতি ৱিচৰন্তো. পৰিত্তং পাথেয্যন্তি এত্থ পৰিত্তসদ্দস্স আৰক্খনত্থেপি পৱত্তনতো ইধ অপ্পত্থে পৱত্ততীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘অপ্পমত্তক’’ন্তি. কস্মা অপ্পমত্তকং পাথেয্যং অদাসীতি যোজনা. তস্সাতি দিসাপামোক্খস্স. অযন্তি জীৱকো, লভিস্সতীতি সম্বন্ধো. ততোতি লভনতো. খীণে পাথেয্যেতি পাথেয্যে খীণে সতীতি যোজনা.

২০৩. সেট্ঠিভৰিযাদিৱত্থুকথা

৩৩০. যা নামাতি যা নাম ঘৰণী. কিম্পি মাযন্তি এত্থ একাৰলোপসন্ধীতি আহ ‘‘কিম্পি মে অয’’ন্তি. ইমিনা যকাৰাদেসসন্ধিং নিৱত্তেতি, ‘‘ম্যায’’ন্তিপি পাঠো, এৱং সতি আদেসসন্ধিযেৱ, ন লোপসন্ধি. অযং ঘৰণী মে কিঞ্চি দেয্যধম্মং কিম্পি দস্সতীতি যোজনা. তস্স চাতি সব্বিস্স চ, কতস্সাতিপি পাঠো. ৰোগূপসমস্স চাতি মম ৰোগস্স উপসমস্স চ, ইমেহি পদেহি সংযমস্সাতি পদস্স অত্থং দস্সেতি. ‘‘উপকাৰ’’ন্তি ইমিনা উপজানামীতি এত্থ উপসদ্দস্স অত্থং দস্সেতি. অধিপ্পাযোতি ঘৰণিযা আসযো.

৩৩১. ‘‘সব্বালঙ্কাৰং তুয্হং হোতূ’’তি ইদং ৱচনং ৰাজা সভাৱতো আহ, উদাহু কিঞ্চি চিন্তেত্ৱাতি আহ ‘‘ৰাজা’’তিআদি. তত্থ ইমন্তি অলঙ্কাৰং. পমাণযুত্তেতি কাৰণানুৰূপে. নন্তি জীৱকং. নাটকানম্পীতি পঞ্চসতিকানং নাটকানম্পি. সোপীতি জীৱকোপি. তেসন্তি অভযকুমাৰনাটকানং. মেতি ময্হং, ন পতিৰূপন্তি সম্বন্ধো. অয্যিকানন্তি মাতামহীনং. কতস্স মে উপকাৰন্তি যোজনা. ইমিনা অধিকাৰো চ উপকাৰো চ অত্থতো সদিসন্তি দস্সেতি. ৰাজা পসন্নো দত্ৱা আহাতি সম্বন্ধো.

২০৫. ৰাজগহসেট্ঠিৱত্থুকথা

৩৩২. ইৰিযাপথসম্পৰিৱত্তনেনাতি ইৰিযাপথস্স পুনপ্পুনং পৰিৱত্তনেন. তীহি সত্তাহেহি নিচ্চলস্স নিপন্নস্স অস্স সেট্ঠিস্স মত্থলুঙ্গন্তি যোজনা. অপ্পেৱ নিপজ্জেয্যাতি যোজনা. নন্তি সেট্ঠিং. তেনেৱাতি তেনেৱ কাৰণেন. সীসং ছাদেতীতি সীসচ্ছৱীতি ৱুত্তে সীসপটিচ্ছাদনচম্মন্তি আহ ‘‘সীসচম্ম’’ন্তি. তস্সাতি সেট্ঠিস্স. তীহি সত্তাহেনাতি এত্থ পুব্বপদেন পচ্ছিমপদং গুণিত্ৱা গহেতব্বন্তি আহ ‘‘তীহি পস্সেহি একেনেকেন সত্তাহেনা’’তি.

৩৩৩. জনং নীহৰাপেত্ৱাতি জনং অপক্কমাপেত্ৱা.

২০৭. পজ্জোতৰাজৱত্থুকথা

৩৩৪. ৱিচ্ছিকস্স জাতোতি ৱিচ্ছিকস্স কাৰণা জাতো, ৱিচ্ছিকং পটিচ্চ জাতোতি অত্থো. সব্বি চ ভেসজ্জং ৱিচ্ছিকানং পটিকূলং হোতীতি যোজনা. পঞ্ঞাসযোজনিকাতি এত্থ ণিকপচ্চযস্স গন্তুং সমত্থত্থে পৱত্তভাৱং দস্সেন্তো আহ ‘‘গন্তুং সমত্থো হোতী’’তি. অস্স ৰঞ্ঞোতি চন্দপজ্জোতনামকস্স অস্স ৰঞ্ঞো. হত্থিনীযেৱাতি ভদ্দৱতিকা নাম হত্থিনীযেৱ. ৱীসযোজনসতন্তি ৱীসাধিকং যোজনসতং.

ভুঞ্জিতুং নিসিন্নস্স একস্স কুলপুত্তস্স দ্ৱাৰেতি যোজনা. তস্সাতি কুলপুত্তস্স, আৰোচেসীতি সম্বন্ধো. সোতি কুলপুত্তো, ‘‘আহৰা’’তি আণাপেসীতি সম্বন্ধো. ইতৰোতি পুৰিসো. তন্তি পত্তং. যত্থ যত্থাতি যস্মিং যস্মিং ভৱে. তত্থ তত্থ ৱাহনসম্পন্নো হোমীতি যোজনা. সোতি পুৰিসো. পজ্জোতো নাম অযং ৰাজা জাতোতি যোজনা.

সব্বিং পাযেত্ৱাতি ইদং উপলক্খণমত্তন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘সব্বিঞ্চ পাযেত্ৱা’’তিআদি. সব্বিঞ্চ পাযেত্ৱা, পৰিচাৰকানং আহাৰাচাৰে ৱিধিঞ্চ আচিক্খিত্ৱাতি অত্থো. ওলুম্পেত্ৱাতি লুপিধাতু ওদহনত্থোতি আহ ‘‘ওদহিত্ৱা’’তি. ৱিৰেচেসীতি উদ্ধঞ্চ অধো চ ৱিৰেচেসি.

২০৮. সিৱেয্যকদুস্সযুগকথা

৩৩৫. সিৱথিকন্তি সিৱা জম্বুকা কুণপখাদনত্থায আগন্ত্ৱা তিট্ঠন্তি এত্থাতি সিৱট্ঠং, তদেৱ সিৱথিকং, ইমিনা সিৱথিকাযং উপ্পন্নং সিৱেয্যকং থিকসদ্দস্স লোপং কত্ৱাতি দস্সেতি. তত্থাতি উত্তৰকুৰূসু. তন্তি মতং. হত্থিসোণ্ডকসকুণাতি হত্থিলিঙ্গৱিহঙ্গমা. তে হি হত্থিনো সোণ্ডো ৱিয সোণ্ডো এতেসু অত্থীতি হত্থীসোণ্ডকা, তে চ তে সকুণা চেতি হত্থিসোণ্ডকসকুণাতি ৱুচ্চন্তি. ৰঞ্ঞো আহৰন্তীতি ৰঞ্ঞো অত্থায, সন্তিকং ৱা আহৰন্তি. ইদন্তি সিৱেয্যকং দুস্সযুগং. সিৱিৰট্ঠে ৱাযিতং সিৱেয্যকন্তি চ দস্সেন্তো আহ ‘‘অথৱা’’তিআদি. তেনাতি কাৰণেন. ‘‘সিৱেয্যকন্তি…পে… ৱদন্তী’’তি পোৰাণা আহূতি যোজনা.

২০৯. সমত্তিংসৱিৰেচনকথা

৩৩৬. কিংপনাতি এত্থ কিংসদ্দো অনিযমত্থো. লূখো কিং, ন লূখো কিন্তি হি অত্থো. ‘‘সিনেহপানং পন তেমেতী’’তি চ ‘‘কৰোতী’’তি চ সম্বন্ধো. সব্বত্থাতি সকলকাযে. সিৰাতি কণ্ডৰা. অযন্তি জীৱকো. ওড়াৰিকদোসহৰণত্থন্তি ওড়াৰিকস্স দোসস্স অপনযনত্থং. পকতত্তেতি পকতিসঙ্খাতে সভাৱে সতীতি সম্বন্ধো. ভগৱা ভন্তেতি যোজনা. কুতোতি কস্স সন্তিকা. ৱট্টতি নু খোতি চিন্তেসীতি যোজনা. ততোতি চিন্তনতো. সোণোতি কোড়িৱীসসোণো, ভুঞ্জতীতি সম্বন্ধো. ততোতি সোণস্স সন্তিকা. তস্সাতি সোণস্স. সোতি সোণো. থেৰস্সাতি মোগ্গল্লানত্থেৰস্স. ইদং ‘‘পত্ত’’ন্তিপদে সামী, ‘‘অদাসী’’তি পদে সম্পদানং. অঞ্ঞং পিণ্ডপাতন্তি সম্বন্ধো.

ৰাজাপি খো ভুঞ্জিতুকামো অহোসীতি সম্বন্ধো. যঞ্চ সুজাতা অদাসি, যঞ্চ পৰিনিব্বানকালে চুন্দো কম্মাৰপুত্তো, ভাজনগতেসু দ্ৱীসুযেৱ তেসু পিণ্ডপাতেসু দেৱতা ওজং পক্খিপন্তীতি যোজনা. অঞ্ঞেসূতি দ্ৱীহি পিণ্ডপাতেহি অঞ্ঞেসু. ইচ্ছন্তি ৰুচিং. সোতি বিম্বিসাৰো ৰাজা. তৱেৱাতি তুয্হমেৱ. তন্তি ভগৱতো ৱচনং. ৰাজা অকাসীতি সম্বন্ধো. তেতি অসীতিকুলপুত্তসহস্সা. এতদত্থমেৱাতি সোণস্স অৰহত্তে পতিট্ঠাপনত্থমেৱ, ন ৰঞ্ঞো অনুগ্গহত্থন্তি অধিপ্পাযো.

২১০. ৱৰযাচনকথা

৩৩৭. কতং ভত্তকিচ্চং যেনাতি কতভত্তকিচ্চো, তস্মিং সতীতি সম্বন্ধো. ৱুত্তনযেনেৱাতি ৰাহুলৱত্থুম্হি (মহাৱ. অট্ঠ. ১০৫) ৱুত্তনযেনেৱ. ইদং ৱত্থন্তি ইদং সিৱেয্যকং ৱত্থং, উপ্পন্নন্তি সম্বন্ধো. ‘‘তাৱা’’তি অজ্ঝাহৰিতব্বো. এত্থন্তৰেতি এতস্মিং ৱত্থুপ্পন্নকালমজ্ঝে. কোচি ভিক্খূতি সম্বন্ধো. তেনাতি পংসুকূলিকহেতুনা. অযন্তি জীৱকো. গহপতিচীৱৰন্তি এত্থ গহপতীনং চীৱৰন্তি অত্থং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘গহপতীহি দিন্নং চীৱৰ’’ন্তি. ৱত্থদানানিসংসপটিসংযুত্তাযাতি ‘‘ৱত্থদো হোতি ৱণ্ণদো’’তিআদিকায (সং. নি. ১.৪২) ৱত্থদানস্স আনিসংসেন পটিসংযুত্তায. ৱিচ্ছাৱসেন ৱুত্তো ‘‘ইতৰীতৰেনা’’তি সব্বনামসদ্দো অনিযমত্থোতি আহ ‘‘অপ্পগ্ঘেনপি মহগ্ঘেনপি যেন কেনচী’’তি. পাৱাৰোতি উত্তৰাসঙ্গো. সো হি পাৰুপনত্থায ৱৰিযতি ইচ্ছিযতীতি পাৱাৰোতি ৱুচ্চতি. ‘‘কপ্পাসাদিভেদো’’তি ইমিনা তস্স সৰূপং দস্সেতি. পকতিকোজৱমেৱাতি পকতিযা ভিক্খূনং সাৰুপ্পং কোজৱমেৱ. সোড়সনাটকিত্থীনং ঠত্ৱা নচ্চযোগ্যত্তা মহতী পিট্ঠি এতস্সাতি মহাপিট্ঠিযং, তমেৱ কোজৱং মহাপিট্ঠিযকোজৱং. তস্স কিৰ লোমানি চতুৰঙ্গুলাধিকানি হোন্তি.

২১১. কম্বলানুজাননাদিকথা

৩৩৮. কাসীনন্তি কাসীনং জনপদানং, কাসিৰট্ঠে নিৱাসীনং জনানং ৱা. পসেনদিস্সাতি পচ্চুট্ঠং, পটিপক্খং ৱা সেনং জিনাতীতি পসেনদি জকাৰস্স দকাৰং কত্ৱা. এসাতি এসো কাসিৰাজা. ‘‘সহস্স’’ন্তি ইমিনা কাসিসদ্দস্স সঙ্কেতসঙ্খ্যং দস্সেতি. তংঅগ্ঘনকোতি তেন কাসিনা অগ্ঘনকো. কস্মা অড্ঢকাসীতি (থেৰীগা. অট্ঠ. ২৫) ৱুত্তোতি আহ ‘‘অযং পনা’’তিআদি. অযন্তি কম্বলো. পনাতি কাৰণত্থজোতকো. যস্মাতি হি অত্থো.

৩৩৯. ভঞ্জিতব্বং খোমাদীনি পঞ্চ সুত্তানি মিস্সিত্ৱা অৱমদ্দিতব্বন্তি ভঙ্গন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘ভঙ্গং নামা’’তিআদি. ৱাকমযমেৱাতি ভঙ্গনামকেন ৱাকেন নিব্বত্তমেৱ.

৩৪০. তেতি ভিক্খূ, সল্লক্খিংসু কিৰাতি সম্বন্ধো. এতস্সাতি পদস্স, অত্থন্তি সম্বন্ধো. ন অচ্ছিংসূতি ন আসিংসু, ন ৱসিংসূতি অত্থো. নাকামাতি এত্থ কমুধাতু ইচ্ছত্থো যকাৰলোপোতি আহ ‘‘ন অনিচ্ছাযা’’তি. দাতব্বোতি ভাগো দাতব্বো. উপচাৰেতি সুসানস্স সমীপে. ‘‘অকামা ভাগং দাতু’’ন্তি ৱচনস্স অনেকন্তভাৱং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘যদি পনা’’তিআদি. ইধাতি ইমং সুসানং. ‘‘সম্পত্তা গণ্হন্তূ’’তি দেন্তীতি যোজনা. যেনাতি ভিক্খুনা. সদিসা ওক্কমিংসূতি এত্থ সদিসসদ্দো সমপৰিযাযোতি আহ ‘‘সমং ওক্কমিংসূ’’তি. সমন্তি ভাৱনপুংসকো. সমানদিসাযাতি ৱা দস্সেন্তো আহ ‘‘একদিসায ৱা’’তি. এত্থ পন যকাৰলোপো দট্ঠব্বো. বহিমেৱাতি সুসানতো বহি এৱ. কতিকন্তি কতেন পৱত্তং সঙ্গৰং.

২১৩. চীৱৰপটিগ্গাহকসম্মুতিকথা

৩৪২. ‘‘যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতী’’তিআদীসু এৱং ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বোতি যোজনা. ঞাতকাদীনং চীৱৰন্তি সম্বন্ধো. একচ্চস্মিন্তি জনে. ৱাসদ্দো ৱিকপ্পত্থো. এতেসু তীসু অঞ্ঞতৰেন কাৰণেন ছন্দাগতিং গচ্ছতি নামাতি হি অত্থো. আগতস্সাপি চীৱৰন্তি সম্বন্ধো পিসদ্দো গৰহত্থো. পগেৱ পচ্ছা আগতস্সাতি হি অত্থো. অৱমঞ্ঞন্তি উঞ্ঞাতং. ৱোতি তুম্হাকং. নত্থি কিন্তি যোজনা. মুট্ঠা সতি এতস্সাতি মুট্ঠস্সতি. আগতানম্পি চীৱৰন্তি সম্বন্ধো. পিসদ্দো সম্ভাৱনত্থো. পগেৱ পঠমং আগতানন্তি হি অত্থো. এতং চীৱৰপটিগ্গাহকট্ঠানং নামাতি যোজনা. সন্তসন্তো ৱাতি খেদখেদো ৱা. ইদঞ্চিদঞ্চাতি ইদঞ্চ ইদঞ্চ চীৱৰং. তস্মাতি যস্মা চ গচ্ছতি, যস্মা চ জানাতি, তস্মা. যোতি ভিক্খু. সক্কোতীতি সম্বন্ধো. এৱৰূপো ভিক্খু সম্মনিতব্বোতি যোজনা.

অপলোকনেনপীতি ‘‘ইত্থন্নামং ভিক্খুং চীৱৰপটিগ্গাহকং কাতুং সঙ্ঘং অপলোকেমী’’তি অপলোকনেনপি, সম্মনিতুন্তি সম্বন্ধো. যত্থ পনাতি যস্মিং পন ধুৰৱিহাৰে.

‘‘গহিতট্ঠানেযেৱা’’তি ইমিনা তত্থেৱাতি এত্থ তসদ্দস্স ৱিসযং দস্সেতি. ‘‘ছড্ডেত্ৱা’’তি ইমিনা উজ্ঝিত্ৱাতি এত্থ উধধাতুযা ৱিস্সজ্জনত্থং দস্সেতি. চীৱৰপটিগ্গাহকন্তি পদস্স চীৱৰং পটিগ্গণ্হাতীতি চীৱৰপটিগ্গাহকোতি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘যো’’তিআদি. তত্থ যো পটিগ্গণ্হাতি, সো চীৱৰপটিগ্গাহকো নামাতি যোজনা. ‘‘চীৱৰপটিসামক’’ন্তি ইমিনা চীৱৰং গহিতট্ঠানতো নীহৰিত্ৱা ভণ্ডাগাৰে দহতি ঠপেতীতি চীৱৰনিদহকোতি অত্থং দস্সেতি. যো ন ছন্দাতিং গচ্ছতীতিআদীসু এত্থ এতেসু চ ইতো পৰঞ্চাতি যোজনা.

২১৪. ভণ্ডাগাৰসম্মুতিআদিকথা

৩৪৩. যো ৱিহাৰো ৱা যো অড্ঢযোগো ৱা হোতি, সো ৱিহাৰাদিকো সম্মনিতব্বোতি যোজনা. ‘‘আৰামিকসামণেৰাদীহী’’তি পদং ৱিৱিত্তত্থে অপাদানং, কৰণম্পি যুজ্জতি. পচ্চন্তসেনাসনং পন ন সম্মনিতব্বং চোৰাদিউপদ্দৱত্তা. ৱিহাৰমজ্ঝেযেৱাতি ভণ্ডাগাৰৱিহাৰমজ্ঝেযেৱ.

যস্সাতি ভণ্ডাগাৰস্স. ইদং পদং ‘‘ছদনাদীসূ’’তি পদে সামী, ‘‘নত্থী’’তি পদে সম্পদানং. যস্স পনাতি ভণ্ডাগাৰস্স পন. যত্থ কত্থচীতি যস্মিং কস্মিংচি ঠানে. যেনাতি পতিতহেতুনা. মূসিত্ৱা খাদতীতি মূসিকো. আদিসদ্দেন গোধামঙ্গুসাদযো সঙ্গণ্হাতি. উপ ভুসং, উপগুহিত্ৱা ৱা চিনন্তীতি উপচিকা. তন্তি ওৱস্সনাদিং. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা. এৱন্তিআদি নিগমনং.

চীৱৰপটিগ্গাহকাদীহীতি আদিসদ্দেন চীৱৰনিদহকভণ্ডাগাৰিকে সঙ্গণ্হাতি. তত্থাতি তেসু. চীৱৰপটিগ্গাহকেন ন গণ্হিতব্বন্তি সম্বন্ধো. তাৱাতি চীৱৰনিদহকভণ্ডাগাৰিকানং, তেহি ৱা পঠমং. যং যন্তি চীৱৰং. তথেৱাতি যথা ৱিসুং ৱিসুং কত্ৱা গণ্হতি, তথেৱ. চীৱৰনিদহকেনাপীতি পিসদ্দো ন কেৱলং পটিগ্গাহকেনেৱ, অথ খো নিদহকেনপীতি সম্পিণ্ডেতি. তথেৱাতি যথা নিদহকো আচিক্খতি, তথেৱ. ততোতি তেহি চীৱৰেহি, ৱিভত্তঅপাদানং, তেসু চীৱৰেসু ৱা নিদ্ধাৰণং. তদেৱাতি সঙ্ঘেন ৱুত্তচীৱৰমেৱ.

ইতীতিআদি নিগমনং. ভগৱতা অনুঞ্ঞাতোতি সম্বন্ধো. ভণ্ডাগাৰন্তি ভণ্ডস্স ঠপনোকাসং অগাৰং. ভণ্ডাগাৰিকোতি ভণ্ডাগাৰে নিযুত্তো. বাহুল্লিকতাযাতি পচ্চযবাহুল্লেন নিযুত্তভাৱত্থং. এৱং সন্তে কিমত্থায অনুঞ্ঞাতোতি আহ ‘‘অপি চা’’তিআদি. অনুগ্গহায অনুঞ্ঞাতোতি সম্বন্ধো. হীতি ৱিত্থাৰো. নেৱ জানেয্যুন্তি যোজনা. দ্ৱে দ্ৱে ৱা চীৱৰেতি সম্বন্ধো. সঙ্গহং কাতুন্তি সঙ্ঘেন সঙ্গহং কাতুং.

ন ৱুট্ঠাপেতব্বোতি এত্থ অত্থুদ্ধাৰৱসেন অঞ্ঞেপি অৱুট্ঠাপনীযে দস্সেন্তো আহ ‘‘অঞ্ঞেপী’’তিআদি. হীতি ৱিত্থাৰো. তত্থাতি চতূসু. সঙ্ঘো পন দেতীতি সম্বন্ধো. উপকাৰতায চাতি সঙ্ঘস্স উপকাৰতায চ. এত্থ চ পুৰিমেসু তীসু একোযেৱ হেতু, পচ্ছিমে পন দ্ৱে হেতৱোতি দট্ঠব্বং.

সম্মুখীভূতেনাতি অঞ্ঞমঞ্ঞস্স মুখে সংৱিজ্জমানো, সন্নিপতিতো ৱা সম্মুখো, সম্মুখো হুত্ৱা ভূতো সম্মুখীভূতো. ভূসদ্দযোগত্তা অকাৰস্সীকাৰো হোতি, অন্তোউপচাৰসীমাযং ঠিতো সঙ্ঘো. তমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘অন্তোউপচাৰসীমাযং ঠিতেনা’’তি. কোলাহলন্তি বহুজনেহি সন্নিপতিত্ৱা একতো কতং অব্যত্তসদ্দং. তদাকাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘অম্হাক’’ন্তিআদি. ‘‘চীৱৰভাজকেসূ’’তিআদিনা অগতিগমনাকাৰং দস্সেতি, তং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ. তুলাভূতোতি তুলায সদিসো হুত্ৱা ভূতো, তুলায সদিসভাৱং পত্তো ৱা. মজ্ঝত্তোতি মজ্ঝে ঠিতো অত্তা সভাৱো এতস্সাতি মজ্ঝত্তো.

ইদন্তি চীৱৰং. ঘনন্তি নিৰন্তৰং. তনুকন্তি ৱিৰড়ং. এত্থ ‘‘উচ্চিনিত্ৱা’’তি ইমিনা ৱত্থস্স পমাণেন উচ্চিননং দস্সেতি. ‘‘তুলযিত্ৱা’’তি ইমিনা অগ্ঘেন তুলনং দস্সেতি. ৱণ্ণাৱণ্ণং কত্ৱাতি ৱণ্ণঞ্চ অৱণ্ণঞ্চ খুদ্দকঞ্চ পমাণং, মহন্তঞ্চ পমাণং কত্ৱাতি অত্থো. একচ্চানি চীৱৰানি অপ্পগ্ঘানি হোন্তি, একচ্চানি মহগ্ঘানীতি ৱুত্তং হোতি. দসদসঅগ্ঘনকন্তি দসহি দসহি কহাপণেহি অগ্ঘনকং. যন্তি চীৱৰং, বন্ধিত্ৱাতি নৱগ্ঘনকং একগ্ঘনকেন, অট্ঠগ্ঘনকঞ্চ দ্ৱিঅগ্ঘনকেন বন্ধিত্ৱাতি অত্থো. সমে পটিৱীসেতি সমপমাণে পটিৱীসে ঠপেত্ৱা, ইমিনা ‘‘ৱণ্ণাৱণ্ণ’’ন্তি এত্থ ৱণ্ণসদ্দো পমাণত্থোতি দীপেতি. দস দস ভিক্খূতি ইদং উপলক্খণৱসেন ৱুত্তং অঞ্ঞেনাকাৰেনাপি গণেতুং সক্কুণেয্যত্তা. ভণ্ডিকন্তি চীৱৰভণ্ডেন নিযুত্তং পুটং. কুসোতি সলাকদণ্ডো.

অত্তিস্সৰাতি অত্তনাৱ অত্তানং ইস্সৰা. অঞ্ঞেসং ৱত্তপটিপত্তিন্তি সম্বন্ধো. উপড্ঢভাগোতি ভিক্খূনং লদ্ধভাগতো উপড্ঢো ভাগো. যে পনাতি সামণেৰা পন. সমভাগোতি ভিক্খূনং ভাগেন সমো ভাগো. ইদঞ্চাতি ‘‘উপড্ঢপটিৱীস’’ন্তি ৱচনঞ্চ, কথিতন্তি সম্বন্ধো. সমকমেৱাতি ভিক্খুসামণেৰানং সমপমাণমেৱ. তত্ৰুপ্পাদৱস্সাৱাসিকন্তি তস্মিং ৱিহাৰে উপ্পাদেন মূলেন উপ্পাদিতং ৱস্সাৱাসিকং. ফাতিকম্মন্তি ৱড্ঢনকম্মং ‘‘যত্তকেন ৱিনযাগতেন সম্মুঞ্জনিবন্ধনাদিনা হত্থকম্মেন ৱিহাৰস্স ঊনতা ন হোতি, তত্তকং কত্ৱাতি অত্থো. এতন্তি ফাতিকম্মং কত্ৱা গহণং. হীতি সচ্চং. এত্থাতি তত্ৰুপ্পাদৱস্সাৱাসিকগহণে. সব্বেসন্তি অখিলানং ভিক্খুসামণেৰানং. ভণ্ডাগাৰিকচীৱৰেপীতি ভণ্ডাগাৰে ঠপিতে অকালচীৱৰেপি. পিসদ্দেন তত্ৰুপ্পাদৱস্সাৱাসিকমপেক্খতি. সামণেৰা উক্কুট্ঠিং কৰোন্তীতি সম্বন্ধো. অপহৰিতকন্তি হৰিতৱিৰহিতং. ৰঙ্গছল্লিন্তি ৰজনচ্ছৱিং. এতন্তি উক্কুট্ঠিকৰণতো সমভাগদানং, ৱুত্তন্তি সম্বন্ধো. যে চাতি সামণেৰা চ. ৱিৰজ্ঝিত্ৱা কৰোন্তীতি কত্তব্বকালেসু অকত্ৱা যথিচ্ছিতক্খণে কৰোন্তি. তেতি সামণেৰে. সমপটিৱীসো দাতব্বোতি ‘‘কৰিস্সামা’’তি পটিঞ্ঞাতমত্তেন সমো পটিৱীসো দাতব্বো.

‘‘সকং ভাগং দাতু’’ন্তি ইদং ৱুত্তন্তি সম্বন্ধো. কিং সন্ধায ৱুত্তন্তি আহ ‘‘ভণ্ডাগাৰতো…পে… সন্ধাযা’’তি. পহতাযাতি পহৰিতব্বায, পহনিতব্বায ৱা. তস্মাতি যস্মা সন্ধায ৱুত্তং, তস্মা. অনীহটেসূতি ভণ্ডাগাৰতো অনীহৰিতেসু. ইমস্স ভিক্খুনোতি উত্তৰিতুকামস্স ইমস্স ভিক্খুনো. তুলাযাতি মানেন.

তেসূতি সাটকেসু, একো সাটকোতি যোজনা. সব্বেসু পাতিতেসূতি সম্বন্ধো. এত্তকেনাতি দ্ৱাদসগ্ঘনকেন. তং সুত্ৱাতি ভিক্খূনং তং ৱচনং সুত্ৱা. সব্বত্থাতি সব্বস্মিং সঙ্ঘগণসন্তকে. অনুপ্পদানেন খিপিযতি পক্খিপিযতীতি অনুক্খেপন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘অনুক্খেপং নামা’’তিআদি. যত্তকং অগ্ঘন্তি সম্বন্ধো. তত্তকেন অগ্ঘেন অগ্ঘনকেতি যোজনা. ৱিকল্লকাতি ৱিকলস্স ভাৱো ৱিকল্লং, চীৱৰপুগ্গলানং অপহোনকভাৱো, তদেৱ ৱিকল্লকা. ‘‘তত্থা’’তি পাঠসেসো, তেসু দ্ৱীসু ৱিকল্লকেসূতি অত্থো. অত্থীতি সংৱিজ্জন্তি, নিপাতোযং. ছিন্দন্তেহি চ দাতব্বানীতি সম্বন্ধো. দাতব্বানীতি চ ছিন্দিতব্বানি. দাসদ্দো হি অৱখণ্ডনত্থো. দাতুন্তি অৱখণ্ডিতুং. এৱন্তিআদি নিগমনং. এত্থাতি এতেসু ৱিকল্লকেসু. তন্তি চীৱৰং. অথাতি তোসিততো পৰং. তত্থাতি একস্স ভিক্খুনো কোট্ঠাসে. সামণকন্তি সমণস্স অনুৰূপং. যোতি ভিক্খু. তেনাতি পৰিক্খাৰেন. ইদম্পীতি অঞ্ঞং সামণকস্স পৰিক্খাৰস্স ঠপনম্পি. পিসদ্দেন পুৰিমং ৱত্থছিন্দনমপেক্খতি.

ৱগ্গন্তি সমূহং. অট্ঠ ৱা নৱ ৱা ভিক্খূ হোন্তীতি যোজনা. তেসন্তি অট্ঠন্নং ৱা নৱন্নং ৱা. এৱন্তিআদি নিগমনং. অযং অপহোনকভাৱোতি যোজনা. পুন চীৱৰস্সেৱ ৱিকল্লকভাৱং দস্সেন্তো আহ ‘‘অথৱা’’তিআদি. এত্থ পুৰিমনযে চীৱৰস্স চ পুগ্গলস্স চ ৱিকল্লকং হোতি, পচ্ছিমে চীৱৰস্সেৱাতি অযমেতেসং ৱিসেসো.

২১৫. চীৱৰৰজনকথা

৩৪৪. গিহিপৰিভুত্তং পনাতি গিহিনা পৰিভুত্তং ৱত্থং পন, কিঞ্চি ফলন্তি সম্বন্ধো.

সীতুদকাতি সীতং উদকং. লিঙ্গৱিপল্লাসো হি অযং. উত্তৰাড়ুম্পন্তি এত্থ উত্তৰ উড়ুম্পন্তি পদচ্ছেদং কত্ৱা অকাৰতো উকাৰস্স লোপং কত্ৱা, পুব্বসৰস্স চ দীঘং কত্ৱা ‘‘উত্তৰাড়ুম্প’’ন্তি ৱুচ্চতি. উত্তৰাড়ূতি উত্তৰউদকং. উড়ুসদ্দো হি উদকৱাচকো, তং পাতি ৰক্খতীতি উত্তৰাড়ুম্পং. তস্স সৰূপং দস্সেন্তো আহ ‘‘ৱট্টাধাৰক’’ন্তি. ৰজনন্তি ৰজনছল্লিং. হীতি ফলজোতকো. ৰজনন্তি ৰজনুদকং. হীতি ৱিত্থাৰো. থেৱোতি ৰজনবিন্দু. ন ৱিসৰতীতি ন পগ্ঘৰতি. ৰজনাড়ুঙ্কন্তি এত্থাপি পুৰিমনযেনেৱ পদসিদ্ধি ৱেদিতব্বা. ৰজনউড়ুঙ্কন্তি ৰজনসঙ্খাতস্স উদকস্স গহণত্থায কৰিযতীতি ৰজনউড়ুঙ্কং. দণ্ডকেন নিযুত্তং থালকং দণ্ডকথালকন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘তমেৱ সদণ্ডক’’ন্তি. ৰজনকুণ্ডন্তি ৰজনপক্খিপনং মহাঘটং. অঞ্ঞত্ৰাতি অঞ্ঞং ঠানং. পত্থিন্নসদ্দো থদ্ধপৰিযাযোতি আহ ‘‘থদ্ধ’’ন্তি. দন্তকাসাৱানীতি এত্থ দন্তসদ্দেন তস্স ৱণ্ণো গহেতব্বো, সো এতেসমত্থীতি দন্তানি, দন্তানি চ তানি কাসাৱানি চেতি দন্তকাসাৱানি, তমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘দন্তৱণ্ণানী’’তি. দন্তৱণ্ণানি কাসাৱানি ধাৰেন্তীতি সম্বন্ধো.

২১৬. ছিন্নকচীৱৰানুজাননকথা

৩৪৫. দীঘমৰিযাদবদ্ধন্তি দীঘেন মৰিযাদেন বদ্ধং. চতুক্কসণ্ঠানন্তি চতুন্নং মগ্গানং সমোধানসণ্ঠানং. উস্সহসি ত্ৱন্তি এত্থ উপুব্বো সহধাতু সমত্থত্থোতি আহ ‘‘সক্কোসি ত্ৱ’’ন্তি. পপুব্বো পন অভিভৱনত্থো হোতি ‘‘পসহতী’’তিআদীসু. যো নামাতি যো আনন্দো আজানিস্সতি নাম, সো আনন্দো পণ্ডিতোতি যোজনা. ‘‘কুসী’’তি এতং নামং অধিৱচনন্তি যোজনা. অনুৱাতাদীনন্তি আদিসদ্দেন পৰিভণ্ডাদীনি সঙ্গণ্হাতি. ‘‘অড্ঢকুসী’’তি এতন্তি যোজনা.

গীৱেয্যকন্তি এত্থ গীৱাযং সুত্তসংসিব্বিতং গীৱেয্যকন্তি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘গীৱাৱেঠনট্ঠানে’’তিআদি. ‘‘আগন্তুকপট্ট’’ন্তি ইমিনা এয্যকপচ্চযস্স সৰূপং দস্সেতি. এসেৱ নযো জঙ্ঘেয্যকন্তি এত্থাপি. এতং নামন্তি ‘‘গীৱেয্যকং, জঙ্ঘেয্যক’’ন্তি এতং নামং. ইতীতি এৱং. এতন্তি ‘‘অনুৱিৱট্ট’’ন্তিআদি এতং. ‘‘অনুৱিৱট্ট’’ন্তি এতং নামন্তি যোজনা. ৱিৱট্টস্সাতি মজ্ঝিমখণ্ডকস্স. বাহন্তন্তি এত্থ বাহায উপৰি ঠপিতা অন্তা বাহন্তাতি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘বাহাযা’’তিআদি. তেসন্তি উভিন্নমন্তানং. এতন্তি ‘‘বাহন্ত’’ন্তি এতং.

২১৭. তিচীৱৰানুজাননকথা

৩৪৬. ‘‘উক্খিত্তভণ্ডিকভাৱং আপাদিতে’’তি ইমিনা উব্ভণ্ডিতেতি এত্থ উক্খিত্তং ভণ্ডং উব্ভণ্ডং, উব্ভণ্ডভাৱং ইতা আপাদিতাতি উব্ভণ্ডিতাতি ৱচনত্থং দস্সেতি. তে উব্ভণ্ডিতে ভিক্খূ অদ্দসাতি যোজনা. ভিসিসঙ্খেপেনাতি ভিসিযং পক্খেপেন, পৱেসেনাতি অত্থো, ভিসিআকাৰেনাতি ৱুত্তং হোতি. তত্থাতি দক্খিণাগিৰিং. গচ্ছন্তা তে ভিক্খূতি যোজনা. ‘‘অট্ঠপমাণাসূ’’তি ইমিনা অন্তৰট্ঠকাসূতি এত্থ কপচ্চযো পমাণত্থে হোতীতি দস্সেতি, কেসুচি পোত্থকেসু পমাণসদ্দো ন দিস্সতি, গড়িতোতি দট্ঠব্বো. ৰত্তীসূতি সম্বন্ধো. ভগৱন্তন্তি এত্থ সম্পদানত্থে উপযোগৱচনন্তি আহ ‘‘ভগৱতো’’তি. সীতালুকাতি এত্থ সীতং পকতি এতেসন্তি সীতালুনো, তেযেৱ সীতালুকাতি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘সীতপকতিকা’’তি. যে কুলপুত্তা পকতিযাৱ সীতেন কিলমন্তি, তে সীতালুকা নামাতি যোজনা. একচ্চিযন্তি এত্থ একচ্চসদ্দো একপৰিযাযোতি আহ ‘‘একং পট্ট’’ন্তি. ইমিনা একোযেৱ একচ্চোতি কত্ৱা সকত্থে অচ্চপচ্চযোতি দস্সেতি. ‘‘পট্ট’’ন্তি ইমিনা একচ্চেন নিযুত্তং একচ্চিযন্তি ৱচনত্থং কত্ৱা নিযুত্তত্থে পৱত্তস্স ইযপচ্চযস্স সৰূপং দস্সেতি. ইতীতি এৱং. ভগৱা অনুজানাতীতি সম্বন্ধো. ইতৰেতি সঙ্ঘাটিতো ইতৰে উত্তৰাসঙ্গঅন্তৰৱাসকে.

২১৮. অতিৰেকচীৱৰাদিকথা

৩৪৮. অচ্ছুপেয্যন্তি এত্থ অচ্ছি ৱুচ্চতি নেত্তমণ্ডলং, তং ৱিযাতি অচ্ছি ছিদ্দো, তস্মিং উপগন্তব্বং উপনেতব্বন্তি অচ্ছুপেয্যং. ‘‘লগ্গাপেয্য’’ন্তি ইমিনা অধিপ্পাযত্থং দস্সেতি. এত্থাতি পংসুকূলে. সব্বমিদন্তি ‘‘দিগুণং সঙ্ঘাটি’’ন্তিআদিকং সব্বং ইদং ৱচনং. উদ্ধৰিত্ৱাতি অপনেত্ৱা. সংসিব্বিতন্তি অঞ্ঞমঞ্ঞং সম্বন্ধিত্ৱা সিব্বিতং.

৩৫১. সোৱগ্গিকন্তি এত্থ সুন্দৰানি অগ্গানি ৰূপাদীনি এত্থাতি সগ্গো, পুব্বপদে উকাৰস্স লোপো, উকাৰস্স উৱাদেসে ‘‘সুৱগ্গো’’তি সিজ্ঝতি. সুৱগ্গপ্পত্তহেতুকং সোৱগ্গিকং, দানং, তমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘সগ্গপ্পত্তহেতুক’’ন্তি. ‘‘অপনেতী’’তি ইমিনা নুদধাতুযা অপনযনত্থং দস্সেতি. অনামযাতি এত্থ আমযসদ্দো ৰোগপৰিযাযোতি আহ ‘‘অৰোগা’’তি. নত্থি আমযো এতিস্সাতি অনামযা.

৩৫৩. ঝানলাভিনোতি ঝানলাভীনং পুথুজ্জনানং কামচ্ছন্দনীৱৰণস্স ৱিক্খম্ভনত্তা ৱুত্তং.

৩৫৬. সমোধানৱসেন দস্সিযিত্থাতি সন্দিট্ঠো. সমোধানৱসেন ভজিযিত্থাতি সম্ভত্তো. অভিমুখং লপিত্থাতি আলপিতো. ইমেহীতি ইমেহি দ্ৱীহি.

২২১. পচ্ছিমৱিকপ্পনুপগচীৱৰাদিকথা

৩৫৯. কতপংসুকূলোতি কতো পংসুকূলো. ইমিনা ‘‘পংসুকূলতো’’তি পদস্স ৱিসেসনপৰপদত্তং দস্সেতি. অগ্গড়াৰোপনেনাতি অগ্গড়স্স আৰোপনেন. ‘‘সুত্তেনেৱা’’তি এত্থ এৱসদ্দেন পিলোতিকং নিৱত্তেতি. অঞ্ছিত্ৱা অঞ্ছিত্ৱাতি আকড্ঢিত্ৱা আকড্ঢিত্ৱা. অভিধাতু হি আকড্ঢনত্থো. ‘‘সঙ্ঘাটিকোণো দীঘো’’তি ইমিনা ৱিকণ্ণোতি এত্থ ৱিসমো কণ্ণো ৱিকণ্ণোতি কত্ৱা কণ্ণসদ্দস্স কোণত্থং দস্সেতি. ততোতি গড়নতো. লুজ্জন্তীতি ৱলিং গণ্হন্তি. অট্ঠপদকন্তি পদস্স অট্ঠপদেন সিব্বিতং অট্ঠপদকন্তি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘অট্ঠপদকচ্ছিন্নেন পত্তমুখং সিব্বিতু’’ন্তি. তত্থ অট্ঠপদকচ্ছিন্নেন পত্তমুখং সিব্বিতুন্তি অট্ঠপদলিখনেন তত্থ তত্থ গব্ভং দস্সেত্ৱা পত্তমুখং সিব্বিতুং. ‘‘অট্ঠপদকচ্ছন্নেনা’’তিপি পাঠো, অট্ঠফলকাকাৰেনাতি অত্থো.

৩৬০. ‘‘আগন্তুকপত্তম্পি দাতু’’ন্তি ইমিনা অন্ৱাদিকন্তি পদস্স অনুপচ্ছা আগন্তুকভাৱেন দীযতীতি অন্ৱাদিকন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি. চতুত্থক্খৰেনপি পাঠো, অনুপচ্ছা আগন্তুকভাৱেন ধীযতি ঠপীযতীতি অন্ৱাধিকন্তি কাতব্বো. ইদং পনাতি অন্ৱাধিকং পন.

৩৬১. সেসঞাতীনন্তি মাতাপিতূহি সেসঞাতীনং. ৱিনিপাতেতিযেৱাতি ৱিনস্সন্তো নিপাতেতিযেৱ.

৩৬২. ‘‘ৱস্সিকো’’তি সঙ্কেতীযতি গণ্হীযতীতি ৱস্সিকসঙ্কেতন্তি ৱুত্তে চত্তাৰো মাসাতি আহ ‘‘চত্তাৰো মাসে’’তি. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা. আৰঞ্ঞকস্স ভিক্খুনোতি সম্বন্ধো. তেনাতি আৰঞ্ঞকেন ভিক্খুনা.

২২২. সঙ্ঘিকচীৱৰুপ্পাদকথা

৩৬৩. অঞ্ঞত্থাতি দিন্নট্ঠানতো অঞ্ঞত্থ. হটানিপি চীৱৰানি তুয্হেৱ সন্তকানীতি যোজনা. তেসন্তি চীৱৰানং. অঞ্ঞোতি এককৱস্সাৱাসিকতো অঞ্ঞো. পঞ্চমাসে তং সব্বং তস্সেৱ ভিক্খুনো হোতীতি সম্বন্ধো. যন্তি চীৱৰং, তং সব্বং চীৱৰন্তি সম্বন্ধো. যম্পীতি চীৱৰম্পি. সোতি ভিক্খু, গণ্হাতীতি সম্বন্ধো. ৱস্সাৱাসত্থাযাতি ৱস্সং আৱাসস্স ভিক্খুনো অত্থায. ঠপিতউপনিক্খেপতোতি ৱেয্যাৱচ্চকৰেহি ৱড্ঢিং পযোজেত্ৱা ঠপিতউপনিক্খেপতো. তত্ৰুপ্পাদতোতি তস্মিং ৱিহাৰে উপ্পাদতো নাড়িকেৰআৰামাদিতো. ইদন্তি ৱক্খমানং. এত্থাতি ‘‘তস্সেৱ তানি চীৱৰানি যাৱ কথিনস্স উব্ভাৰাযা’’তি ৱচনে. যন্তি চীৱৰং. পন সদ্দো ৱিসেসত্থজোতকো. ইদন্তি পদালঙ্কাৰমত্তং. ইধাতি ইমস্মিং ৱিহাৰে. অভিলাপমত্তন্তিপি ৱদন্তি. অনত্থতকথিনস্সাপীতি পিসদ্দো পগেৱ অত্থতকথিনস্সাতি দস্সেতি. পঞ্চমাসেতি অচ্চন্তসংযোগত্থে উপযোগৱচনং. ততোতি পঞ্চমাসতো. অতীতৱস্সে ৱস্সংৱুত্থসঙ্ঘস্স ইদং ৱস্সাৱাসিকং দেতি কিং? উদাহু অনাগতৱস্সেতি যোজনা. পিট্ঠিসমযেতি গিম্হানং পঠমদিৱসতো পট্ঠায যাৱ অস্সযুজপুণ্ণমী, তাৱ পিট্ঠিসমযে.

ৱস্সানতোতি ৱস্সানমাসতো. এত্থাতি এতেসু চীৱৰেসু. কেচি ভিক্খূতি সম্বন্ধো. তমত্থন্তি তস্স সঙ্ঘিকচীৱৰস্স কাৰণং. তত্থেৱাতি গতট্ঠানে এৱ. এসাতি সঙ্ঘিকচীৱৰহাৰকো ভিক্খু. তত্ৰাতি ৱিহাৰাদীসু. নন্তি চীৱৰহাৰকং ভিক্খুং.

ৱত্তং ৱিত্থাৰেত্ৱা দস্সেন্তো আহ ‘‘তেন হী’’তিআদি. তেন ভিক্খুনা ভাজেতব্বানীতি সম্বন্ধো. তস্সেৱাতি অধিট্ঠহন্তস্সেৱ.

একেকং ভাগন্তি সম্বন্ধো. এত্থ ঠানে অহমেৱ অস্মীতি যোজনা. দুগ্গহিতানি হোন্তীতি সঙ্ঘিকানেৱ হোন্তীতি অধিপ্পাযো. ময্হমেৱিমানি চীৱৰানীতি ইস্সৰৱসেন গহণে দুগ্গহিতানি. ময্হেতানি পাপুণন্তীতি অনিস্সৰৱসেন গহণে সুগ্গহিতানীতি ৱিসেসো.

পাতিতে কুসেতি এত্থ তপচ্চযস্স পচ্চুপ্পন্নকালিকভাৱং দস্সেন্তো আহ ‘‘এককোট্ঠাসে’’তিআদি. গহিতমেৱাতি এককোট্ঠাসে পাতিতস্স কুসদণ্ডস্স ৱসেন ‘‘ইমস্সিদ’’ন্তি এককোট্ঠাসে ৱিদিতে সব্বেসং ৱিদিতত্তা গহিতমেৱাতি অধিপ্পাযো.

ইতোৱাতি সচীৱৰভত্ততোৱ. ৱিসুং সজ্জিযমানেতি চীৱৰে চ ভত্তে চ ৱিসুং সজ্জিযমানে.

যথা পুৰিমেসু দ্ৱীসু ৱত্থূসু ‘‘অদংসূ’’তি ৱুত্তং, তথা অৱত্ৱা কস্মা ইধ ‘‘দেন্তী’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘সণিকং সণিকং দেন্তিযেৱা’’তি. সণিকং সণিকং দেন্তে দানকিৰিযায অনুপচ্ছিন্নত্তা ‘‘দেন্তী’’তি পচ্চুপ্পন্নৱসেন ৱুত্তন্তি অধিপ্পাযো. পচ্ছিন্নদানত্তাতি পচ্ছিন্নদানকিৰিযভাৱতো. ইদং পন ৱত্থু উপ্পন্নন্তি সম্বন্ধো. ইমে চ থেৰাতি নিলৱাসিআদযো ৱিনযধৰপামোক্খা ইমে চ থেৰা.

২২৩. উপনন্দসক্যপুত্তৱত্থুকথা

৩৬৪. এত্থাতি উপনন্দৱত্থুম্হি. তস্সাতি উপনন্দস্স. গামকাৱাসিনোতি গামকে আৱাসিনো. অযন্তি উপনন্দো. মুখৰোতি মুখং খৰং এতস্সাতি মুখৰো খকাৰলোপো, অথ ৱা মুখং এতস্সত্থীতি মুখৰো মন্তুত্থে পৱত্তো ৰপচ্চযো নিন্দত্থৱাচকো. লহুকাপত্তীতি দুক্কটাপত্তি. তস্সেৱাতি গহিতভিক্খুস্সেৱ. ধুৰনিক্খেপে সতীতি যোজনা.

একস্স পুগ্গলস্সত্থায অধিপ্পিযতে ইচ্ছিযতেতি একাধিপ্পাযো, একপুগ্গলপটিৱীসো, তেনাহ ‘‘একপুগ্গলপটিৱীসমেৱা’’তি. যথা যথাতি যেন যেনাকাৰেন. যোতি পটিৱীসো. ‘‘তথা তথা’’তি অজ্ঝাহৰিতব্বো. তত্থাতি ‘‘ইধ পনা’’তিআদিৱচনে. একেকস্মিং আৱাসেতি সম্বন্ধো. ৱাসদ্দো অঞ্ঞেপি দ্ৱীহদ্ৱীহাদিৱাৰে সঙ্গণ্হাতি. যন্তি পটিৱীসং. একো পুগ্গলোতি একো নিচ্চাৱাসো পুগ্গলো. এৱন্তি উপড্ঢে দিয্যমানে. যত্থ ৱা পনাতি এত্থ যসদ্দস্স ৱিসযং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘এৱং পুৰিমস্মি’’ন্তি. পুৰিমস্মিং আৱাসেতি সম্বন্ধো. ততোতি এত্থ তসদ্দস্স ৱিসযং দস্সেন্তো আহ ‘‘বহুতৰং ৱসিতৱিহাৰতো’’তি. ইদঞ্চাতি ‘‘অমুত্ৰ উপড্ঢো চীৱৰপটিৱীসো দাতব্বো’’তি ৱচনঞ্চ. একসীমৱিহাৰেহীতি একিস্সং উপচাৰসীমাযং ঠিতেহি ৱিহাৰেহি. নানাসীমৱিহাৰেতি নানাউপচাৰসীমাযং ঠিতে ৱিহাৰে. সেনাসনগ্গাহোতি পুৰিমউপচাৰসীমাযং সেনাসনগ্গাহো. তত্থাতি পস্সম্ভনৱিহাৰে. সেসন্তি চীৱৰতো সেসং. সব্বত্থাতি সব্বেসু ৱিহাৰেসু. অন্তোসীমগতস্সাতি অন্তোউপচাৰসীমাযং গতস্স, ভিক্খুনোতি সম্বন্ধো. চীৱৰং সেনাসনগ্গাহস্সেৱ পাপুণাতি, সেসং পন আমিসভেসজ্জাদিসব্বং অঞ্ঞৱিহাৰতো আগন্ত্ৱা অন্তোসীমগতস্স পাপুণাতীতি অধিপ্পাযো.

২২৪. গিলানৱত্থুকথা

৩৬৫. মঞ্চকে নিপাতেসুন্তি এত্থ মঞ্চকে নিপাতনং নাম মঞ্চকে নিপজ্জাপনন্তি আহ ‘‘মঞ্চকে নিপজ্জাপেসু’’ন্তি. মুত্তকৰীসকিলিট্ঠন্তি মুত্তকৰীসেহি কিলিট্ঠং. যোতি যো কোচি. মন্তি মম. তমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘ওৱাদানুসাসনীকৰণেনা’’তি. মম ওৱাদস্স চ অনুসাসনিযা চ কৰণেনাতি অত্থো. এত্থাতি ‘‘যো ভিক্খৱে মং উপট্ঠহেয্যা’’তিআদিপাঠে. সুত্তস্স নেয্যত্থত্তা অগহেতব্বত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘ভগৱতো চা’’তিআদি. যস্সাতি গিলানস্স. উপজ্ঝাযাদযোতি এত্থ আদিসদ্দেন আচৰিযসদ্ধিৱিহাৰিকঅন্তেৱাসিকসমানুপজ্ঝাযকসমানাচৰিযকসঙ্খাতে পঞ্চ জনে সঙ্গণ্হাতি. একচাৰিকো ৱা হোতীতি সম্বন্ধো. সঙ্ঘত্থেৰোপীতি পিসদ্দো পগেৱ অঞ্ঞেসন্তি দস্সেতি.

৩৬৬. অভিক্কমন্তং ৱাতি এত্থ অভিমুখং কমতীতি অভিক্কমন্তোতি ৱুত্তে ৱড্ঢনত্থোতি আহ ‘‘ৱড্ঢন্তং ৱা’’তি. আবাধং নাৱিকৰোতীতি সম্বন্ধো. ইমিনা অন্তপচ্চযস্স সৰূপং দস্সেতি. ইদং নাম ভোজনন্তি সম্বন্ধো. সংৱিধাতুন্তি এত্থ সংৱিপুব্বো ধাধাতু কৰধাত্ৱত্থো, কৰধাতু চ সব্বধাত্ৱত্থো, তস্মা ৱুত্তং ‘‘ভেসজ্জং যোজেতু’’ন্তি. অস্সাতি গিলানুপট্ঠাকস্স. অন্তৰসদ্দস্স মজ্ঝত্থাদযো পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘কাৰণং ৱুচ্চতী’’তি.

২২৫. মতসন্তককথা

৩৬৭. কালঙ্কতেতি এত্থ কৰণং কতন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘কালকিৰিযাযা’’তি. অপলোকেত্ৱাতি ‘‘ইত্থন্নামো ভন্তে ভিক্খু কালঙ্কতো, তস্স তিচীৱৰঞ্চ পত্তঞ্চ গিলানুপট্ঠাকানং দাতুং সঙ্ঘং অপলোকেমী’’তি অপলোকেত্ৱা.

৩৬৯. গিলানুপট্ঠাকলাভেতি গিলানুপট্ঠাকানং লভিতব্বে.

সব্বেপি ভিক্খূতি সম্বন্ধো. তত্থাতি তস্মিং কালঙ্কতে. কিং ৱদন্তি? ‘‘সব্বেপি…পে… সামিনো’’তি ৱদন্তীতি যোজনা. দ্ৱীসু ৱাদেসু পচ্ছিমৱাদো অট্ঠকথাচৰিযেন ৰুচ্চতীতি ৱদন্তি. যন্তি যং ৱত্থু. ‘‘যং অত্থি, তং দাতব্ব’’ন্তি ৱুত্তমেৱত্থং আৱিকৰোন্তো আহ ‘‘অঞ্ঞস্মিং…পে… দাতব্ব’’ন্তি. তন্তি পৰিক্খাৰং.

সমকোতি সমং পমাণমেতস্স ভাগস্সাতি সমকো. সংৱিদহনমত্তমেৱাতি ইদঞ্চিদঞ্চ কৰোহীতি সজ্জনমত্তমেৱ. জেট্ঠকভাগোতি দিগুণভাগো.

যো পনাতি ভিক্খু পন. এত্থাতি বহূসু ভিক্খূসু. যেনাতি যেন কেনচি, দিন্নং পটিযাদিতন্তি সম্বন্ধো. একদিৱসম্পীতি পিসদ্দো পগেৱ দ্ৱীহাদিকেতি দস্সেতি. সোপীতি পিসদ্দো ন কেৱলং বহুদিৱসং উপট্ঠাকোযেৱ, অথ খো সোপীতি দস্সেতি. সমীপন্তি গিলানস্স সন্তিকং. আগচ্ছতীতি সমীপমাগচ্ছতি.

পচ্চাসীসাযাতি ভাগস্স পচ্চাসীসায. ‘‘পুন আগন্ত্ৱা জগ্গিস্সামী’’তি ইমিনা ‘‘পুন আগন্ত্ৱা ন জগ্গিস্সামী’’তি গচ্ছন্তস্স ন দাতব্বন্তি দস্সেতি. ধুৰং নিক্খিপিত্ৱাতি উপট্ঠহনে ধুৰং নিক্খিপিত্ৱা.

মাতুগামোপি হোতূতি যোজনা. তস্স ভিক্খুনোতি কালঙ্কতস্স তস্স ভিক্খুনো. সচেপি সহস্সং অগ্ঘতি, গিলানুপট্ঠাকানংযেৱ দাতব্বন্তি যোজনা. অঞ্ঞন্তি পত্তচীৱৰতো অঞ্ঞং. তেতি গিলানুপট্ঠাকা. অৱসেসন্তি পত্তচীৱৰতো অৱসেসং. ততোতি বহুকমহগ্ঘতো. তিচীৱৰপৰিক্খাৰোতি তিণ্ণং চীৱৰানং পৰিৱাৰো. সব্বঞ্চেতন্তি সব্বমেৱ এতং পৰিক্খাৰং. লভতীতি গিলানুপট্ঠাকো লভতি.

সোতি কালঙ্কতো. কস্সচীতি গহট্ঠস্স ৱা পব্বজিতস্স ৱা. তস্সেৱাতি দিন্নগাহকস্সেৱ. ৰুচিযা এৱাতি কামা এৱ. তত্থ তত্থ সঙ্ঘস্সেৱাতি তস্মিং তস্মিং ৱিহাৰে ঠিতস্স সঙ্ঘস্সেৱ. ইদং ৱিহাৰে ঠপিতপৰিক্খাৰে সন্ধায ৱুত্তং. সচে গামে ৱা অৰঞ্ঞে ৱা ঠপিতা হোন্তি, সকলোৱ সঙ্ঘো ইস্সৰো. কস্মা? সঙ্ঘস্সেৱ দাযজ্জভাৱতো. বহূনম্পীতি তীহি পট্ঠায বহূনম্পি. ঈদিসৱচনং উপনিধায সাসনেপি একো দ্ৱে বহূতি তীণি ৱচনানি অত্থে দিস্সন্তি, সদ্দে পন দ্ৱিৱচনবহুৱচনানং ৱিসেসাভাৱতো দ্ৱিৱচনং নত্থীতি দট্ঠব্বং. অদিন্নমেৱাতি অত্তনোযেৱ অসন্তকত্তা, অঞ্ঞেসম্পি সাধাৰণত্তা চ অদিন্নমেৱ. সচে সব্বে মতা অনুমতিযা দেন্তি, সুদিন্নমেৱ. তন্তি সন্তকং. তেসূতি তেসু সব্বেসু.

২২৭. কুসচীৰাদিপটিক্খেপকথা

৩৭১. ‘‘অক্কনাড়ময’’ন্তি ইমিনা অক্কনাড়েন নিব্বত্তং অক্কনাড়ন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি. মকচিমযোতি এত্থ মকচিসদ্দেন পোত্থকসদ্দস্স গন্থাদযো অত্থে নিৱত্তেতি. মযসদ্দেন পুৰিমনযেনেৱ নিব্বত্ততদ্ধিতং দস্সেতি. সেসানীতি অক্কনাড়পোত্থকেহি সেসানি কুসচীৰাদীনি. তেসূতি কুসচীৰাদীসু.

৩৭২. তিপট্টচীৱৰস্স ৱাতি ইদং দ্ৱিপট্টচীৱৰস্স মজ্ঝে দানং সন্ধায ৱুত্তং. তেসন্তি সব্বনীলকাদীনং. কঞ্চুকন্তি ৱাৰণং. তঞ্হি কচিযতি কাযে বন্ধিযতীতি কঞ্চুকোতি ৱুচ্চতি. ৱেঠনেপীতি উণ্হীসেপি. তঞ্হি যস্মা যেন সীসে ৱেঠিযতি, তস্মা ৱেঠনন্তি ৱুচ্চতি. ৰুক্খছল্লিমযন্তি এত্থ ৰুক্খছল্লিসদ্দেন তিৰীটসদ্দস্স ৱক্কলত্থং দস্সেতি. ৱক্কলঞ্হি নিৱসনানং অঙ্গপচ্চঙ্গং তিৰোভাৱং পটিচ্ছন্নভাৱং এতি গচ্ছতি অনেনাতি ৱা ৰুক্খং তিৰোপটিচ্ছন্নং হুত্ৱা এতি পৱত্ততীতি ৱা তিৰীটন্তি ৱুচ্চতি. অভিধানে (অভিধানপ্পদীপিকাযং ৪৪২ গাথাযং) পন তৰীটন্তি তকাৰে ইকাৰৱিৰহিতো পাঠো অত্থি. পাদপুঞ্জনন্তি পাদো পুজিযতি সোধিযতি অনেনাতি পাদপুঞ্জনং, তালুজো ততিযক্খৰো.

৩৭৪. সন্তে পতিৰূপকে গাহকেতি এত্থ পতিৰূপকো নাম পক্কমন্তস্স ভিক্খুনো সন্দিট্ঠসম্ভত্তো. ইমিনা পতিৰূপকে গাহকে অসতি অদত্ৱা সঙ্ঘেন ভাজিতে সুভাজিতমেৱাতি দস্সেতি. সত্ত জনাতি পক্কমন্তউম্মত্তকখিত্তচিত্তৱেদনট্টা চত্তাৰো, উক্খিত্তকা তযোতি সত্ত জনা.

২৩০. সঙ্ঘে ভিন্নে চীৱৰুপ্পাদকথা

৩৭৬. সঙ্ঘো ভিজ্জতীতি এত্থ দ্ৱিকোট্ঠাসৱসেন ভিজ্জনমেৱাধিপ্পেতং, ন অঞ্ঞন্তি আহ ‘‘দ্ৱে কোট্ঠাসা’’তি. একস্মিং পক্খে চীৱৰানি দেন্তীতি যোজনা. দ্ৱিপক্খং সন্ধায ‘‘সকলস্স সঙ্ঘস্সা’’তি ৱুত্তং. এতন্তি চীৱৰং. তস্সেৱ চীৱৰন্তি তস্স কোট্ঠাসস্স চীৱৰমেৱ. যত্থাতি যস্মিং দেসে. দক্খিণোদকং পমাণন্তি দক্খিণোদকমেৱ পমাণং, ন দেয্যধম্মো. তস্মা দক্খিণোদকং পটিগ্গণ্হন্তা, দেয্যধম্মস্স সামিনো হোন্তীতি অধিপ্পাযো. উভোহিপি পক্খেহীতি যোজনা. পৰসমুদ্দেতি জম্বুদীপে. সো হি সীহড়দীপতো সমুদ্দস্স পাৰত্তা পৰসমুদ্দোতি ৱুচ্চতি. ইতৰো পক্খোতি দক্খিণোদকস্স চ চীৱৰস্স চ লদ্ধপক্খতো ইতৰো অলদ্ধো পক্খো.

২৩২. অট্ঠচীৱৰমাতিকাকথা

৩৭৯. ইদানি আহাতি সম্বন্ধো. পুগ্গলাধিট্ঠাননযেনাতি ‘‘সীমায দেতী’’তি কত্তুৱাচকেন কিৰিযাপদেন দাযকপুগ্গলসঙ্খাতকত্তুনো অধিট্ঠানৱসেন ৱুত্তত্তা পুগ্গলাধিট্ঠানেন নযেন. এত্থাতি এতাসু অট্ঠসু মাতিকাসু. অট্ঠমা মাতিকাতি যোজনা. তত্থাতি অট্ঠসু মাতিকাসু. সব্বত্থাতি সব্বেসু ‘‘কতিকায দেতী’’তিআদীসু.

সীমায…পে… ভাজেতব্বন্তিআদিম্হি মাতিকানিদ্দেসে পন এৱং ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বোতি যোজনা. সীমায দেতীতি এত্থ পন্নৰস সীমা ৱেদিতব্বাতি সম্বন্ধো.

তত্থাতি পন্নৰসসু সীমাসু. উপচাৰসীমা পৰিচ্ছিন্না হোতীতি সম্বন্ধো. এত্তকং ঠানন্তি পৰিক্খেপাৰহট্ঠানস্স একন্তেন অৱুত্তত্তা একন্তেন পৰিক্খেপাৰহট্ঠানং দস্সেন্তো আহ ‘‘অপিচা’’তিআদি. ধুৱসন্নিপাততো ৱা খিপিতানন্তি সম্বন্ধো. ‘‘পৰিযন্তে’’তি পদং পুব্বাপৰাপেক্খং. তস্মা তীসু নিস্সক্কপদেসু যোজেতব্বং. সা পনাতি উপচাৰসীমা পন. ভিক্খূসু ৱড্ঢন্তেসু আৱাসোপি ৱড্ঢতীতি মনসিকত্ৱা ৱুত্তং ‘‘ভিক্খূসু ৱড্ঢন্তেসূ’’তি. সব্বেসং ভিক্খূনন্তি সম্বন্ধো. ৱুত্তমেৱাতি সীমকথাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ১৩৮, ১৪৪) ৱুত্তমেৱ.

অপিচ খোতি এত্থ অপিসদ্দো পুচ্ছত্থৱাচকো. কেহি ঠপিতাতি হি অত্থো. ৰাজৰাজমহামত্তা ঠপেন্তীতি সম্বন্ধো. লাভসীমাতি লাভস্স মৰিযাদো. যন্তি যো লাভো. এত্থন্তৰেতি এতস্মিং গাৱুতাদিঅন্তৰে. লাভসীমা নামাতি লাভেন পৰিচ্ছিন্না সীমা নাম. তত্থাতি বহূসু জনপদেসু. অন্তৰদীপা চাতি মহাদীপতো অঞ্ঞদীপা চ, খুদ্দকদীপাতি অধিপ্পাযো.

এত্থেৱ সীমাযাতি খণ্ডসীমায এৱ. তেসংযেৱাতি খণ্ডসীমগতানংযেৱ. এৱত্থফলং দস্সেন্তো আহ ‘‘অঞ্ঞেস’’ন্তিআদি. ৰুক্খে ৱা পব্বতে ৱা ঠিতস্স ৱা হেট্ঠা পথৱীমজ্ঝগতস্স ৱা ভিক্খুস্সাতি যোজনা. ইমিস্সা উপচাৰসীমায ঠিতস্সাতি সম্বন্ধো. সমানসংৱাসসীমাযাতি মহাসীমায. খণ্ডসীমসীমন্তৰিকাসূতি খণ্ডসীমাযঞ্চ দ্ৱিন্নং সীমানং সীমন্তৰিকাযঞ্চ. তত্থ দ্ৱিন্নং গামট্ঠানম্পি পাপুণাতি. অৱিপ্পৱাসসীমায দিন্নং গামট্ঠানং ন পাপুণাতি ‘‘ঠপেত্ৱা গামঞ্চ গামূপচাৰঞ্চা’’তি ৱুত্তত্তা.

জম্বুযা লক্খিতো দীপো জম্বুদীপো. তম্বো লোহিতো পাণি হত্থো এতেসন্তি তম্বপাণিনো. ৱিজযকুমাৰাদযো সত্তসতা জনা. তেসং নিৱাসো তম্বপণ্ণি, সোযেৱ দীপোতি তম্বপণ্ণিদীপো, তস্মিং. সব্বেসং ভাগন্তি সম্বন্ধো. তত্ৰেৱাতি জম্বুদীপেযেৱ. এৱন্তিআদি নিগমনং.

যো পন ভণতীতি সম্বন্ধো. ততোতি কথনতো, পৰন্তি সম্বন্ধো. নন্তি মহাসিৱত্থেৰং. তিযোজনাপীতি পিসদ্দো ততো ঊনাপি হোতীতি দস্সেতি. সব্বংপেতন্তি সব্বংপি এতং লাভগণ্হনাদিং. ইতি আহংসূতি যোজনা.

কতিকানং যথিচ্ছিতকতেন পৱত্তত্তা বহু হোতি, তস্মা ইধ ইচ্ছিতকতিকং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘সমানলাভকতিকাযা’’তি. তত্ৰাতি ‘‘কতিকায দেতী’’তি পাঠে. সন্নিপতিতেহি ভিক্খূহি ভাজেতব্বন্তি সম্বন্ধো. তস্সাতি ৱিহাৰস্স. বুদ্ধাধিৱুত্থোতি বুদ্ধেন অধি ইস্সৰৱসেন ৱসিযিত্থাতি বুদ্ধাধিৱুত্থো. এত্তাৱতাতি এত্তকেন সাৱনমত্তেন. নিসিন্নোৱাতি নিসিন্নো এৱ হোতি, নিসিন্নো ইৱ ৱা. তস্মিং ৱিহাৰেপীতি তস্মিং পোৰাণকাদিৱিহাৰেপি. এৱমেৱাতি ‘‘অযং পোৰাণকো ৱিহাৰো তেন নৱৱিহাৰেন সদ্ধিং সমানলাভং কাতুং সঙ্ঘস্স ৰুচ্চতী’’তিআদিনা এৱমেৱ. ইধাতি পোৰাণকৱিহাৰে. তস্মিন্তি নৱৱিহাৰে. এৱন্তি যথা একেন ৱিহাৰেন সদ্ধিং একো ৱিহাৰো কাতব্বো, এৱং তথাতি অত্থো.

ভিক্খাপঞ্ঞত্তিযাতি এত্থ ভিক্খা পঞ্ঞপিযতি নিচ্চৱসেন ঠপিযতি এত্থাতি ভিক্খাপঞ্ঞত্তীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘অত্তনো পৰিচ্চাগপঞ্ঞাপনট্ঠানে’’তি. তস্সাতি ‘‘যত্থ সঙ্ঘস্স ধুৱকাৰা কৰিযন্তী’’তিপাঠস্স. অত্থো এৱং ৱেদিতব্বোতি যোজনা. যত্থ ৱাতি যস্মিং ৱা ঠানে. অনেনাতি চীৱৰদাযকেন. সলাকভত্তাদীনি ৱা নিবদ্ধানি কাৰিতানীতি সম্বন্ধো. যেন পনাতি চীৱৰদাযকেন পন. সকলোপি ৱিহাৰোতি সকলোপি সআৰামো ৱিহাৰো. তত্থাতি চীৱৰদাযকে. ইমেতি পাকৱত্তস্স ৱত্তনট্ঠানাদযো ৱিহাৰা. ধুৱেন কৰিযন্তীতি ধুৱকাৰা ৱিহাৰা. সোতি চীৱৰদাযকো. যত্থাতি যস্মিং ঠানে. সব্বত্থাতি সব্বেসু বহূসু ৱিহাৰেসু.

তেহীতি বহুতৰেহি ভিক্খূহি. ধুৱকাৰেসূতি নিদ্ধাৰণে ভুম্মং. একত্থাতি একস্মিং ধুৱকাৰে. ‘‘সচে ভিক্খুগণনায গণ্হথাতি ৱদতী’’তি ইমিনা সচে ন ৱদতি, ভিক্খুগণনায ভাজেত্ৱা গণ্হিতুং ন ৱট্টতীতি দস্সেতি, ৱিহাৰগণনায গণ্হিতুং ৱট্টতীতি অধিপ্পাযো. তথাতি যথা ‘‘ভিক্খুগণনায গণ্হথা’’তি ৱদতি, তথাতি অত্থো. এত্থাতি ভাজেতব্বৱত্থূসু. তন্তি মঞ্চপীঠকং, পুচ্ছিত্ৱা দাতব্বন্তি সম্বন্ধো. পুচ্ছিত্ৱাতি দাযকং পুচ্ছিত্ৱা, ৱদতীতি দাযকো ৱদতি. সঙ্ঘস্সাপীতি পিসদ্দো ন দাযকস্সেৱাতি দস্সেতি.

উপচাৰসীমাযং ঠিতেন সঙ্ঘেন ভাজেতব্বন্তি সম্বন্ধো. সীমট্ঠস্সাতি উপচাৰসীমাযং ঠিতস্স. অসম্পত্তস্সাপীতি ভাজনট্ঠানং অসম্পত্তস্সাপি. অলসজাতিকাতি কোসজ্জজাতিকা. ঠিতিকাতি পবন্ধৱসেন ঠিযতে ঠিতি, সাযেৱ ঠিতিকা. অথ ৱা ‘‘ঠিতট্ঠানতো পট্ঠায দাতব্ব’’ন্তি অট্ঠকথাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯) ৱুত্তত্তা তিট্ঠতি পবন্ধৱসেন এত্থাতি ঠিতি, সাযেৱ ঠিতিকাতি ৱচনত্থো কাতব্বো. ঠিতিকং ঠপেত্ৱাতি ৱীসতিৱস্সসঙ্খাতং ঠিতিকং ঠপেত্ৱা. তেসন্তি থেৰানং.

সম্পত্তসম্পত্তানন্তি ভাজনট্ঠানং সম্পত্তসম্পত্তানং. অত্তনো ৱিহাৰদ্ৱাৰে ৱা অত্তনো অন্তোৱিহাৰেযেৱ ৱাতি যোজনা. সীমাতি উপচাৰসীমা. থেৰাসনং আৰূড়্হে সতীতি যোজনা. ৱস্সগ্গেনাতি ৱস্সগণনায.

পাটেক্কন্তি পচ্চেকং. সব্বানেৱ চীৱৰানীতি সম্বন্ধো. দুব্ভাসিতদুগ্গহিতানমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘গতগতট্ঠানে সঙ্ঘিকানেৱ হোন্তী’’তি. একন্তি দসসু ৱত্থেসু একং.

ৱত্থস্সেৱ পুপ্ফং ৱা ৱলি ৱা অত্থীতি যোজনা. তেনাতি পুপ্ফৱলিনা. একং তন্তন্তি একং সুত্তং. তত্থাতি তেসু ঠিতিকায ঠানাট্ঠানেসু. দ্ৱীহিপি গহেতব্বং ঠিতিকায অভাৱতো.

ভিক্খু অত্তনো সন্তকং যং চীৱৰন্তি যোজনা. পংসুকূলিকানম্পি ৱট্টতীতি ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৱা ‘‘তুয্হং দেমা’’তি ৱা অৱত্ৱা ‘‘ভিক্খূনং দেম, থেৰানং দেমা’’তি ৱুত্তত্তা পংসুকূলিকানম্পি ৱট্টতি. ভিক্খুথেৰা নাম হি ন অত্তনাযেৱ হোন্তি, অঞ্ঞেপি বহূ, তস্মা ৱট্টতি. ‘‘সঙ্ঘস্সা’’তি ৱুত্তে অত্তনা একন্তেন সঙ্ঘোযেৱ, তস্মা ‘‘সঙ্ঘস্সা’’তি ৱুত্তেপি ন ৱট্টতি, পগেৱ ‘‘তুয্হ’’ন্তি ৱুত্তে.

ততোতি বহুৱত্থতো. গহেতুং ন ৱট্টতীতি পংসুকূলিকানং গহেতুং ন ৱট্টতি.

যন্তি ৱত্থং. তত্থাতি পৰিক্খাৰেসু. সুত্তন্তি তন্তং.

এৱং অন্তোসীমং পৱিসিত্ৱা ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি দিন্নে ৱিনিচ্ছযং দস্সেত্ৱা বহিসীমায দিন্নে তং দস্সেন্তো আহ ‘‘সচে পনা’’তিআদি. একবদ্ধা চাতি দ্ৱাদসহত্থমনতিক্কমিত্ৱা একতোবদ্ধা চ. যে পনাতি ভিক্খূ পন.

উভতোসঙ্ঘস্স দেতীতি এত্থ চতুন্নং ৱাক্যানং ৱসেন ৱুত্তেপি উভতোসঙ্ঘস্স দেতিযেৱ নামাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স দম্মীতি ৱুত্তেপী’’তিআদি. উভতোসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তাতি পুগ্গলস্স উভতোসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তা. ‘‘এসেৱ নযো’’তি ইমিনা একৱীসতিপটিৱীসে কত্ৱা একো চেতিযস্স দাতব্বোতি নযং অতিদিসতি. পাপুণনকোট্ঠাসো নাম নত্থি চেতিযস্স উভতোসঙ্ঘগ্গহণেন অগহিতত্তা.

তত্থাতি উভতোসঙ্ঘপুগ্গলচেতিযেসু. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

পুব্বেতি বুদ্ধস্স ভগৱতো ধৰমানকালে. তদাতি যদা বুদ্ধো ভগৱা ধৰতি, তদা. পটিমং ৱাতি পটিবিম্বং ৱা. তঞ্হি ভগৱতা পটি সদিসং মানীযতীতি পটিমাতি ৱুচ্চতি. চেতিযং ৱাতি থূপং ৱা. সো হি দেৱমনুস্সেহি চিতিতব্বং, পূজেতব্বং, ইট্ঠকাদীহি ৱা চিনিতব্বন্তি চেতিযন্তি ৱুচ্চতি. তত্থাতি দেয্যধম্মেসু. যন্তি কিৰিযাপৰামসনং. যং দেন্তীতি যোজনা. তত্থাতি তস্মিং দানে. অনিযমৱাচকস্স ‘‘যো’’তি সব্বনামস্স অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘পব্বজিতো ৱা গহট্ঠো ৱা’’তি. ৱত্তং কত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুন্তি পুব্বকালঅপৰকালকিৰিযানং ৱিকাৰৱসেন অনিযতত্তা ৱুত্তং ‘‘ভুঞ্জিত্ৱা পচ্ছাপি ৱত্তং কাতু’’ন্তি.

‘‘দূৰম্পি হৰিত্ৱা পূজেতব্ব’’ন্তি ইমিনা জঙ্ঘপেসনিককম্মং ন হোতীতি দস্সেতি. হৰন্তস্স ভিক্খুনোতি সম্বন্ধো. গচ্ছতোতি অনাদৰে সামিৱচনং. তন্তি সঙ্ঘস্স আহটভত্তং.

ৱস্সংৱুত্থসঙ্ঘস্সাতি ৱস্সং ৱসিত্থাতি ৱস্সংৱুত্থো. অলুত্তকিতন্তসমাসোযং, সোযেৱ সঙ্ঘো ৱস্সংৱুত্থসঙ্ঘো, তস্স. যাৱতিকসদ্দো যত্তকপৰিযাযোতি আহ ‘‘যত্তকা’’তি. দিসাপক্কন্তস্সাপীতি অঞ্ঞং দিসং পক্কন্তস্সপি, দাতব্বন্তি সম্বন্ধো. ৱদন্তীতি অট্ঠকথাচৰিযেহি অপৰে আচৰিযা ৱদন্তি. এতন্তি ৱচনং.

সম্পত্তানন্তি দিন্নট্ঠানং সম্পত্তানং. সব্বেসন্তি যত্থ কত্থচি ৱুত্থৱস্সানং সব্বেসং. তত্ৰাতি ৱিহাৰে. তত্ৰাতি তস্মিং ৱদনে সতি, তেসু ভিক্খূসু ৱা. ৱস্সং ৱসন্তীতি ৱস্সংৱসন্তা, তেসং. চীৱৰমাসেতি চীৱৰেন লক্খিতে পচ্ছিমকত্তিকমাসে.

হেমন্তস্স পচ্ছিমো দিৱসোতি ফগ্গুণপুণ্ণমীসঙ্খাতো হেমন্তস্স পচ্ছিমো দিৱসো. ৱস্সাৱাসিকন্তি ৱস্সং আৱসন্তানং দাতব্বং চীৱৰং. আৰোপেতব্বাকাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘অতীতৱস্সাৱাসস্সা’’তিআদি. তত্থ অতীতৱস্সাৱাসস্সাতি অতীতৱস্সং, অতীতৱস্সে ৱা আৱাসস্স সঙ্ঘস্স. তন্তি চীৱৰং.

ঠপেত্ৱাতি ৱিহাৰে ঠপেত্ৱা. সম্পত্তানন্তি ইমং ঠানং সম্পত্তানং. ইতোতি চীৱৰদানকালতো. তেতি অন্তোৱস্সে ৱুত্থভিক্খূ.

আদিস্সাতি পদস্স ত্ৱাপচ্চযন্তভাৱং দস্সেন্তো আহ ‘‘আদিসিত্ৱা’’তি. অযমত্থো ৱেদিতব্বোতি যোজনা. তত্ৰাতি ‘‘যাগুযা ৱা’’তিআদিপাঠে. অজ্জতনায ৱাতি অজ্জ ভৱানং পুঞ্ঞানং অত্থায ৱা. তেসন্তি নিমন্তকানং, পৱিট্ঠানং ভিক্খূনন্তি সম্বন্ধো. যেহি নিমন্তিতেহীতি নিমন্তিতেহি যেহি ভিক্খূহি. যেসং ৱা পত্তন্তি সম্বন্ধো. তেসং ন পাপুণাতীতি সব্বেসং তেসং ন পাপুণাতি, কস্মা? অনিমন্তিতত্তা. তেসং ন পাপুণন্তি, কস্মা? নিমন্তিতগেহং অপৱিট্ঠত্তা. সোতি দাযকো.

পুব্বেপীতি ইতো পুব্বেপি. অস্সাতি দাযকস্স. ৱাসেত্ৱাতি ৱাসাপেত্ৱা. সোতি দাযকো. যোতি ভিক্খু, ৱসতীতি সম্বন্ধো. তানীতি ভেসজ্জানি. ইদন্তি চীৱৰং.

‘‘অন্তেৱাসিকানঞ্চা’’তি পদেন সদ্ধিৱিহাৰিকাপি গহেতব্বা উদ্দেসাদিৱসেন অন্তে ৱসনসীলত্তা. উদ্দেসং গহেতুং আগতো চ গহেত্ৱা গচ্ছন্তো চাতি ইমে অন্তে অৱসনসীলাপি ৰূড়্হীৱসেন অন্তেৱাসিকা নাম. ইমিনা নিস্সযং গহেতুং আগতো চ থেৰস্স সন্তিকে নিস্সযং গহিতপুব্বো চ অন্তেৱাসিকো নামাতি দস্সেতি. ৱত্তং কত্ৱা উদ্দেসপৰিপুচ্ছাদীনি গহেত্ৱা ৱিচৰন্তানং সব্বেসং উদ্দেসন্তেৱাসিকানং পাপুণাতীতি যোজনা. ইমিনা সদ্ধিৱিহাৰিকনিস্সযন্তেৱাসিকউপসম্পদন্তেৱাসিকপব্বজ্জন্তেৱাসিকাপি গহেতব্বা তেসম্পি নিবদ্ধচাৰিকভিক্খুভাৱতো. সব্বত্থাতি সব্বস্মিং চীৱৰক্খন্ধকে.

ইতি চীৱৰক্খন্ধকৱণ্ণনায যোজনা সমত্তা.