৭. সপ্পাণকৱগ্গো
১. সঞ্চিচ্চসিক্খাপদৱণ্ণনা
পাচিত্তিযন্তি অন্তমসো মঞ্চপীঠং সোধেন্তো মঙ্গুলবীজকেপি পাণসঞ্ঞী নিক্কাৰুণিকতায তং ভিন্দন্তো অপনেতি (পাচি. অট্ঠ. ৩৮২), পাচিত্তিযং. তেনাহ ‘‘তং খুদ্দকম্পী’’তিআদি. উপক্কমমহন্ততায অকুসলং মহন্তং হোতীতি বহুক্খত্তুং পৱত্তজৱনেহি লদ্ধাসেৱনায সন্নিট্ঠাপকচেতনায ৱসেন পযোগস্স মহন্তত্তা অকুসলং মহন্তং হোতি, মহাসাৱজ্জং হোতীতি অধিপ্পাযো.
সঞ্চিচ্চসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. সপ্পাণকসিক্খাপদৱণ্ণনা
এত্থ চ পটঙ্গপাণকানং পতনং ঞত্ৱাপি সুদ্ধচিত্ততায পদীপুজ্জলনে ৱিয সপ্পাণকভাৱং ঞত্ৱাপি উদকসঞ্ঞায পৰিভুঞ্জিতব্বতো পণ্ণত্তিৱজ্জতা ৱেদিতব্বা.
সপ্পাণকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. উক্কোটনসিক্খাপদৱণ্ণনা
তস্স তস্স ভিক্খুনোতি যেন যেন ৱূপসমিতং, তস্স তস্স ভিক্খুনো. ‘‘অকতং কম্ম’’ন্তিআদীনি ৱদন্তোতি ‘‘অকতং কম্মং, দুক্কটং কম্মং, পুন কাতব্বং কম্মং, অনিহতং দুন্নিহতং পুন নিহনিতব্ব’’ন্তি (পাচি. ৩৯৪) ৱদন্তো. যথাঠিতভাৱেন পতিট্ঠাতুং ন দদেয্যাতি তেসং পৱত্তি আকাৰদস্সনত্থং ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘যং পন ধম্মেন অধিকৰণং নিহতং, তং সুনিহতমেৱা’’তি.
উক্কোটনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. দুট্ঠুল্লসিক্খাপদৱণ্ণনা
চত্তাৰি পাৰাজিকানি অত্থুদ্ধাৰৱসেন পদভাজনিযং দস্সিতানীতি আহ ‘‘দুট্ঠুল্লন্তি সঙ্ঘাদিসেসং অধিপ্পেত’’ন্তি. যেন কেনচি উপাযেনাতি ‘‘সামং ৱা জানাতি, অঞ্ঞে ৱা তস্স আৰোচেন্তি, সো ৱা আৰোচেতী’’তি (পাচি. ৩৯৯) ৱুত্তেসু যেন কেনচি উপাযেন. পাচিত্তিযং ধুৰং নিক্খিত্তমত্তেযেৱাতি অধিপ্পাযো. সচে পচ্ছাপি আৰোচেতি, ধুৰনিক্খেপনে আপত্তিতো ন মুচ্চতি. তেনাহ ‘‘সচেপী’’তিআদি. সমণসতম্পি আপজ্জতিযেৱাতি সমণসতম্পি সুত্ৱা যদি ছাদেতি, পাচিত্তিযং আপজ্জতিযেৱাতি অত্থো. যেনস্স আৰোচিতন্তি যেন দুতিযেন অস্স ততিযস্স আৰোচিতং. তস্সেৱাতি তস্স দুতিযস্সেৱ. আৰোচেতীতি পটিচ্ছাদনত্থমেৱ ‘‘মা কস্সচি আৰোচেসী’’তি ৱদতি. কোটিছিন্না হোতীতি (সাৰত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.৩৯৯) যস্মা পটিচ্ছাদনপচ্চযা আপত্তিং আপজ্জিত্ৱাৱ দুতিযেন ততিযস্স আৰোচিতং, তস্মা তপ্পচ্চযা পুন তেন আপজ্জিতব্বাপত্তিযা অভাৱতো আপত্তিযা কোটি ছিন্না নাম হোতি.
আদিপদেতি দুট্ঠুল্লাপত্তিসঞ্ঞী, ৱেমতিকো, অদুট্ঠুল্লাপত্তিসঞ্ঞীতি ইমেসু তীসু ‘‘দুট্ঠুল্লাপত্তিসঞ্ঞী পটিচ্ছাদেতী’’তি (পাচি. ৪০০) ইমস্মিং পঠমপদে. ইতৰেসু দ্ৱীসূতি ‘‘ৱেমতিকো পটিচ্ছাদেতি, অদুট্ঠুল্লাপত্তিসঞ্ঞী পটিচ্ছাদেতী’’তি ইমেসু পদেসু. অদুট্ঠুল্লাযাতি অৱসেসপঞ্চাপত্তিক্খন্ধে. অনুপসম্পন্নস্স দুট্ঠুল্লে ৱা অদুট্ঠুল্লে ৱা অজ্ঝাচাৰেতি অনুপসম্পন্নস্স পুৰিমপঞ্চসিক্খাপদৱীতিক্কমসঙ্খাতে দুট্ঠুল্লে ৱা ইতৰস্মিং অদুট্ঠুল্লে ৱা অজ্ঝাচাৰে. যং পন সমন্তপাসাদিকাযং ‘‘অনুপসম্পন্নস্স সুক্কৱিসট্ঠি চ কাযসংসগ্গো চাতি অযং দুট্ঠুল্লঅজ্ঝাচাৰো নামা’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৪০০) ৱুত্তং, তং দুট্ঠুল্লাৰোচনসিক্খাপদট্ঠকথায (পাচি. অট্ঠ. ৭৮ আদযো) ন সমেতি, ন চাপি এৱং ৱত্তুং যুজ্জতি ‘‘আৰোচনে অনুপসম্পন্নস্স দুট্ঠুল্লং অঞ্ঞথা অধিপ্পেতং, পটিচ্ছাদনে অঞ্ঞথা’’তি (সাৰত্থ. টী. পাচিত্তিয ৪০০) ৱিসেসকাৰণস্সানুপলব্ভনতো, তস্মা তং উপপৰিক্খিতব্বং.
দুট্ঠুল্লসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. ঊনৱীসতিৱস্সসিক্খাপদৱণ্ণনা
গব্ভৱীসোপি হি ‘‘পৰিপুণ্ণৱীসো’’ ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতীতি আহ ‘‘পটিসন্ধিগ্গহণতো পট্ঠাযা’’তিআদি. তত্থ পটিসন্ধিগ্গহণতো পট্ঠাযাতি যং মাতুকুচ্ছিস্মিং পঠমং চিত্তং উপ্পন্নং পঠমং ৱিঞ্ঞাণং পাতুভূতং, তং আদিং কত্ৱা. সোতি যো পুগ্গলো ঊনৱীসতিৱস্সো উপসম্পাদিতো, সো পুগ্গলো. অঞ্ঞং উপসম্পাদেতীতি উপজ্ঝাযো ৱা কম্মৱাচাচৰিযো ৱা হুত্ৱা অঞ্ঞং পুগ্গলং উপসম্পাদেতি. তন্তি ঊনৱীসতিৱস্সং পুগ্গলং. সীমং ৱা সম্মন্নতীতি নৱং সীমং বন্ধতি.
ঊনৱীসতিৱস্সসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. থেয্যসত্থসিক্খাপদৱণ্ণনা
ৰাজানং ৱা ৱঞ্চেত্ৱাতি ৰাজানং থেনেত্ৱা ৰঞ্ঞো সন্তকং কিঞ্চি গহেত্ৱা, ‘‘ইদানি তস্স ন দস্সামা’’তি মগ্গপ্পটিপন্না অকতকম্মা চেৱ কতকম্মা চ চোৰাতি ৱুত্তং হোতি. এস নযো সুঙ্কং পৰিহৰিতুকামাতি এত্থাপি.
কালৱিসঙ্কেতেনাতি কালস্স ৱিসঙ্কেতেন, দিৱসৱিসঙ্কেতেনাতি ৱুত্তং হোতি. মগ্গৱিসঙ্কেতেন, পন অটৱিৱিসঙ্কেতেন ৱা গচ্ছতো আপত্তিযেৱ.
থেয্যসত্থসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. সংৱিধানসিক্খাপদৱণ্ণনা
মাতুগামেনাতি ইত্থিযা. একতোউপসম্পন্না, পন সিক্খমানা, সামণেৰী চাতি ইমা তিস্সোপি ইধ সঙ্গহং গচ্ছন্তি. ইমাসং পন তিস্সন্নং সমযো ৰক্খতি. অযমেতাসং, মাতুগামস্স চ ৱিসেসোতি ৱেদিতব্বং.
সংৱিধানসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. অৰিট্ঠসিক্খাপদৱণ্ণনা
তংতংসম্পত্তিযা (সাৰত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.৪১৭) ৱিবন্ধনৱসেন সত্তসন্তানস্স অন্তৰে ৱেমজ্ঝে এতি আগচ্ছতীতি অন্তৰাযো, দিট্ঠধম্মিকাদিঅনত্থো, অনতিক্কমনত্থেন তস্মিং অন্তৰাযে নিযুত্তা, অন্তৰাযং ৱা ফলং অৰহন্তি, অন্তৰাযস্স ৱা কৰণসীলাতি অন্তৰাযিকা. তেনাহ ‘‘সগ্গমোক্খানং অন্তৰাযং কৰোন্তীতি অন্তৰাযিকা’’তি (ম. নি. অট্ঠ. ১.২৩৪). তে কম্মকিলেসৱিপাকউপৱাদপঞ্ঞত্তিৱীতিক্কমৱসেন পঞ্চৱিধাতি এত্থ চ পঞ্চানন্তৰিযকম্মং কম্মন্তৰাযিকং নাম, তথা ভিক্খুনিদূসককম্মং. তং পন মোক্খস্সেৱ অন্তৰাযং কৰোতি, ন সগ্গস্স. নিযতমিচ্ছাদিট্ঠিধম্মা কিলেসন্তৰাযিকা নাম. পণ্ডকতিৰচ্ছানগতউভতোব্যঞ্জনকানং পটিসন্ধিধম্মা ৱিপাকন্তৰাযিকা নাম. অৰিযূপৱাদা উপৱাদন্তৰাযিকা নাম. তে পন যাৱ অৰিযে ন খমাপেন্তি, তাৱদেৱ, ন ততো পৰং. সঞ্চিচ্চ আপন্না আপত্তিযো পঞ্ঞত্তিৱীতিক্কমন্তৰাযিকা নাম. তাপি যাৱ ভিক্খুভাৱং ৱা পটিজানাতি, ন ৱুট্ঠাতি ৱা ন দেসেতি ৱা, তাৱদেৱ, ন ততো পৰং.
তত্ৰাযং (ম. নি. অট্ঠ. ১.২৩৪; পাচি. অট্ঠ. ৪১৭) অৰিট্ঠো ভিক্খু বহুস্সুতো ধম্মকথিকো সেসন্তৰাযিকে জানাতি, ৱিনযে পন অকোৱিদত্তা পণ্ণত্তিৱীতিক্কমন্তৰাযিকে ন জানাতি, তস্মা ৰহোগতো এৱং চিন্তেসি ‘‘ইমে আগাৰিকা পঞ্চ কামগুণে পৰিভুঞ্জন্তা সোতাপন্নাপি সকদাগামিনোপি অনাগামিনোপি হোন্তি, ভিক্খূপি মনাপিকানি চক্খুৱিঞ্ঞেয্যানি ৰূপানি পস্সন্তি…পে… কাযৱিঞ্ঞেয্যে ফোট্ঠব্বে ফুসন্তি, মুদুকানি অত্থৰণপাৱুৰণাদীনি পৰিভুঞ্জন্তি, এতং সব্বং ৱট্টতি. কস্মা? ইত্থিৰূপা…পে… ইত্থিফোট্ঠব্বা এৱ ন ৱট্টন্তি, এতেপি ৱট্টন্তী’’তি এৱং ৰসেন ৰসং সংসন্দিত্ৱা সচ্ছন্দৰাগপৰিভোগঞ্চ নিচ্ছন্দৰাগপৰিভোগঞ্চ একং কত্ৱা থূলৱাকেহি সদ্ধিং অতিসুখুমসুত্তং ঘটেন্তো ৱিয, সাসপেন সদ্ধিং সিনেৰুং উপসংহৰন্তো ৱিয চ পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পাদেত্ৱা ‘‘কিং ভগৱতা মহাসমুদ্দং বন্ধন্তেন ৱিয মহতা উস্সাহেন পঠমপাৰাজিকং পঞ্ঞত্তং, নত্থি এত্থ দোসো’’তি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন সদ্ধিং পটিৱিৰুজ্ঝন্তো ভব্বপুগ্গলানং আসং ছিন্দন্তো জিনস্স আণাচক্কে পহাৰমদাসি. তেনাহ ‘‘তেসূ’’তিআদি.
তত্থ তেসূতি যথাৱুত্তেসু অন্তৰাযেসু. অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামাতি এত্থ অট্ঠিকঙ্কলং (সাৰত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.৪১৭) নাম উৰট্ঠি ৱা পিট্ঠিকণ্টকং ৱা সীসট্ঠি ৱা. তঞ্হি নিম্মংসত্তা ‘‘কঙ্কল’’ন্তি ৱুচ্চতি. ৱিগতমংসায হি অট্ঠিসঙ্খলিকায একট্ঠিম্হি ৱা কঙ্কলসদ্দো নিৰুড়্হো, তংসদিসা কামা অপ্পস্সাদট্ঠেনাতি অত্থো. আদিসদ্দেন ‘‘মংসপেসূপমা কামা, তিণুক্কূপমা কামা, অঙ্গাৰকাসূপমা কামা, সুপিনকূপমা কামা, যাচিতকূপমা কামা, ৰুক্খফলূপমা কামা, অসিসূনূপমা কামা, সত্তিসূলূপমা কামা, সপ্পসিৰূপমা কামা’’তি (ম. নি. ১.২৩৪, ২৩৬; ২.৪৩-৪৮; পাচি. ৪১৭; চূড়ৱ. ৬৫) এতেসং গহণং.
তত্থ মংসপেসূপমা কামা (পাচি. অট্ঠ. ৪১৭) বহুসাধাৰণট্ঠেন. তিণুক্কূপমা কামা অনুদহনট্ঠেন. অঙ্গাৰকাসূপমা কামা মহাভিতাপনট্ঠেন. সুপিনকূপমা কামা ইত্তৰপচ্চুপট্ঠানট্ঠেন. যাচিতকূপমা কামা তাৱকালিকট্ঠেন. ৰুক্খফলূপমা কামা সব্বঙ্গপচ্চঙ্গপলিভঞ্জনট্ঠেন. অসিসূনূপমা অধিকুট্টনট্ঠেন. সত্তিসূলূপমা ৱিনিৱিজ্ঝনট্ঠেন. সপ্পসিৰূপমা সাসঙ্কসপ্পটিভযট্ঠেন.
তথেৱাতি ‘‘মা আযস্মা’’তিআদীহি. ইতৰেসন্তি সো সঙ্ঘমজ্ঝং আকড্ঢিত্ৱা যেহি ‘‘মা আযস্মা’’তিআদিনা ৱুত্তো, তত্থ তেহি অঞ্ঞেসং সুতানং ভিক্খূনং. ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেনাতি ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্ন’’ন্তিআদিনা (পাচি. ৪২০) পদভাজনিযং ৱুত্তেন ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন.
অৰিট্ঠসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. উক্খিত্তসম্ভোগসিক্খাপদৱণ্ণনা
অকতানুধম্মেনাতি উক্খিপিত্ৱা অনোসাৰিতেন. তেনাহ ‘‘অনুধম্মো ৱুচ্চতী’’তিআদি. এত্থ অনুধম্মোতি ওসাৰণা ৱুচ্চতীতি সম্বন্ধো. উক্খেপনীযকম্মস্সানুৰূপো, পচ্ছা কত্তব্বো ৱা ধম্মোতি অনুধম্মো. অনুলোমৱত্তং দিস্ৱাতি ‘‘ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো’’তিআদিকং (চূড়ৱ. ৭০) অট্ঠাৰসৱিধং ৱত্তং দিস্ৱা, এতেসু অট্ঠাৰসসু অনুলোমৱত্তেসু ৱত্তন্তং দিস্ৱাতি অধিপ্পাযো. আমিসসম্ভোগং ৱা ধম্মসম্ভোগং ৱাতি এত্থ যং কিঞ্চি আমিসস্স দানং, পটিগ্গহণঞ্চ আমিসসম্ভোগো. ধম্মস্স উদ্দিসনং, উদ্দিসাপনঞ্চ ধম্মসম্ভোগো. সংৱসেয্যাতি ‘‘উপোসথং ৱা পৱাৰণং ৱা সঙ্ঘকম্মং ৱা’’তি (পাচি. ৪২৫) এৱং পদভাজনিযং ৱুত্তং তিৱিধং সংৱাসং কৰেয্য. যস্মা পনেত্থ উপোসথপৱাৰণাপি সঙ্ঘেহিযেৱ কাতব্বত্তা সঙ্ঘকম্মানিযেৱ হোন্তি, তস্মা ‘‘উপোসথাদিকং সঙ্ঘকম্মং কৰেয্যা’’তি ৱুত্তং. পযোগে পযোগেতি দানে দানে, গহণে গহণে চাতি অত্থো.
পণ্ণত্তিং অজানন্তেন অৰহতাপি কিৰিযাব্যাকতচিত্তেন আপজ্জিতব্বত্তা ‘‘তিচিত্ত’’ন্তি ৱুত্তং.
উক্খিত্তসম্ভোগসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. কণ্টকসিক্খাপদৱণ্ণনা
পিৰেতি (সাৰত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.৪২৮) নিপাতপদং সম্বোধনে ৱত্তমানং পৰসদ্দেন সমানত্থং ৱদন্তীতি আহ ‘‘পৰ অমামকা’’তি, অম্হাকং অনজ্ঝত্তিকভূতাতি অত্থো. পিৰেতি ৱা ‘‘পৰতো’’তি ইমিনা সমানত্থং নিপাতপদং, তস্মা চৰ পিৰেতি পৰতো গচ্ছ, মা ইধ তিট্ঠাতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.
কণ্টকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সপ্পাণকৱগ্গো সত্তমো.