৫. পঠমপৱাৰণাসিক্খাপদৱণ্ণনা

ভুত্তৱাতি কতভত্তকিচ্চো. সাসপমত্তম্পি অজ্ঝোহৰিতন্তি এৱং পৰিত্তম্পি ভোজনং সঙ্খাদিত্ৱা ৱা অসঙ্খাদিত্ৱা ৱা গিলিতং. পৱাৰিতোতি পটিক্খেপিতো. যো হি ভুঞ্জন্তো পৰিৱেসকেন উপনীতং ভোজনং অনিচ্ছন্তো পটিক্খিপতি, সো তেন পৱাৰিতো পটিক্খিপিতো নাম হোতি. ব্যঞ্জনং পন অনাদিযিত্ৱা অত্থমত্তমেৱ দস্সেতুং ‘‘কতপ্পৱাৰণো কতপ্পটিক্খেপোতি অত্থো’’তি ৱুত্তং. সোপি চ পটিক্খেপো যস্মা ন পটিক্খেপমত্তেন, অথ খো পঞ্চঙ্গৱসেন. তেনস্স পদভাজনে ‘‘অসনং পঞ্ঞাযতী’’তিআদি (পাচি. ২৩৯) ৱুত্তং.

ভোজনং পঞ্ঞাযতীতি পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতৰং পত্তাদীসু দিস্সতি. তেনাহ ‘‘পৱাৰণপ্পহোনকং চে ভোজন’’ন্তিআদি. সালীতি (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯) অন্তমসো নীৱাৰং উপাদায সব্বাপি সালিজাতি. ৱীহীতি সব্বাপি ৱীহিজাতি. যৱগোধুমেসু ভেদো নত্থি. কঙ্গূতি সেতৰত্তকাড়ভেদা সব্বাপি কঙ্গুজাতি. ৱৰকোতি অন্তমসো ৱৰকচোৰকং উপাদায সব্বাপি সেতৱণ্ণা ৱৰকজাতি. কুদ্ৰূসকোতি কাড়কোদ্ৰৱো চেৱ সামাকাদিভেদা চ সব্বাপি তিণধঞ্ঞজাতি.

নীৱাৰৱৰকচোৰকা চেত্থ ‘‘ধঞ্ঞানুলোমা’’তি ৱদন্তি. যাগুন্তি অম্বিলযাগুখীৰযাগুআদিভেদং যং কিঞ্চি যাগুং. ইমিনাৱ পাযাসস্সাপি গহিতত্তা ‘‘অম্বিলপাযাসাদীসু অঞ্ঞতৰং পচামাতি ৱা’’তি ন ৱুত্তং. পৱাৰণং জনেতীতি অনতিৰিত্তভোজনাপত্তিনিবন্ধনং পটিক্খেপং সাধেতি. সচে পন ওধি ন পঞ্ঞাযতি, যাগুসঙ্গহং গচ্ছতি, পৱাৰণং ন জনেতি. পুন পৱাৰণং জনেতি ঘনভাৱগমনতো পট্ঠায ভোজনসঙ্গহিতত্তাতি অধিপ্পাযো.

উদককঞ্জিকখীৰাদীনি আকিৰিত্ৱাতি উদকঞ্চেৱ কঞ্জিকঞ্চ খীৰাদীনি চ আকিৰিত্ৱা তেহি সদ্ধিং অমদ্দিত্ৱা ভত্তমিস্সকে কত্ৱা. তেনাহ ‘‘যাগুং গণ্হথা’’তিআদি. সচে পন ভত্তে উদককঞ্জিকখীৰাদীনি আকিৰিত্ৱা মদ্দিত্ৱা ‘‘যাগুং গণ্হথা’’তি দেন্তি, পৱাৰণা ন হোতি. যাগুযাপীতি এৱং যাগুসঙ্গহং গতায ৱা অঞ্ঞায ৱা যাগুযাপি. সুদ্ধৰসকো, পন ৰসকযাগু ৱা ন জনেতি.

পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতৰৱসেন ৱিপ্পকতভোজনভাৱস্স উপচ্ছিন্নত্তা ‘‘দ্ৱেপি খাদিতানি হোন্তি…পে… ন পৱাৰেতী’’তি ৱুত্তং. অকপ্পিযমংসং (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯), অকপ্পিযভোজনঞ্চ বুদ্ধপটিকুট্ঠং পটিক্খিপতো পৱাৰণায অৱত্থুতায ন পৱাৰণা হোতীতি আহ ‘‘যো পনা’’তিআদি. যঞ্হি ভিক্খুনো খাদিতুং ৱট্টতি, তং এৱ পটিক্খিপতো পৱাৰণা হোতি. ইদং পন জানন্তো অকপ্পিযত্তা পটিক্খিপতি. অজানন্তোপি পটিক্খিপিতব্বট্ঠানে ঠিতমেৱ পটিক্খিপতি নাম, তস্মা ন পৱাৰেতি. সচে পন অকপ্পিযমংসং খাদন্তো কপ্পিযমংসং ৱা ভোজনং ৱা পটিক্খিপতি, পৱাৰেতি. কস্মা? ৱত্থুতায. যঞ্হি তেন পটিক্খিত্তং, তং পৱাৰণায ৱত্থু. যং পন খাদতি, তং কিঞ্চাপি পটিক্খিপিতব্বট্ঠানে ঠিতং, খাদিযমানং পন মংসভাৱং ন জহতি, তস্মা পৱাৰেতি. কো পন ৱাদো কপ্পিযমংসং খাদতো কপ্পিযমংসভোজনপ্পটিক্খেপে. এস নযো অকপ্পিযভোজনং খাদতো কপ্পিযভোজনপ্পটিক্খেপে.

ভোজনে সতীতি পঞ্চসু ভোজনেসু একস্মিম্পি ভোজনে সতি. অঞ্ঞং ৱুত্তলক্খণং ভোজনন্তি পত্তাদিগততো অঞ্ঞং ৱুত্তলক্খণং পঞ্চসু ভোজনেসু একম্পি ভোজনং. ‘‘নিৰপেক্খো হোতী’’তি এতস্সেৱ ৱিৱৰণং ‘‘যং পত্তাদীসূ’’তিআদি. ন কেৱলং নিৰপেক্খো ৱাতি আহ ‘‘অঞ্ঞত্ৰ ৱা’’তিআদি. সো পটিক্খিপন্তোপি ন পৱাৰেতীতি তস্মিং চে অন্তৰে অঞ্ঞং ভোজনং অভিহটং, তং সো পটিক্খিপন্তোপি ন পৱাৰেতি. কস্মা? ৱিপ্পকতভোজনভাৱস্স উপচ্ছিন্নত্তা.

‘‘উপনামেতী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯) ইমিনা কাযাভিহাৰং দস্সেতি. হত্থে ৱা আধাৰকে ৱাতি এত্থ ৱা-সদ্দো অৱুত্তৱিকপ্পত্থো, তেন ‘‘ঊৰূসু ৱা’’তি ৱিকপ্পেতি. দূৰে নিসিন্নস্স দহৰভিক্খুস্স পত্তং পেসেত্ৱা ‘‘ইতো ওদনং গণ্হাহী’’তি ৱদতি, গণ্হিত্ৱা পন গতো তুণ্হী তিট্ঠতি, তম্পি পটিক্খিপতো এসেৱ নযো. কস্মা? ভিক্খুস্স দূৰভাৱতো, দূতস্স চ অনভিহৰণতো. সচে পন গহেত্ৱা আগতো ভিক্খু ‘‘ইমং ভত্তং গণ্হা’’তি ৱদতি, তং পটিক্খিপতো পৱাৰণা হোতি. এৱং ৱুত্তেপীতি ‘‘ভত্তং গণ্হা’’তি ৱুত্তেপি.

ভত্তপচ্ছিং গহেত্ৱা পৰিৱিসন্তস্সাতি একেন হত্থেন ভত্তপচ্ছিং গহেত্ৱা একেন হত্থেন কটচ্ছুং গহেত্ৱা পৰিৱিসন্তস্স. অঞ্ঞো ‘‘অহং ধাৰেস্সামী’’তি গহিতমত্তকমেৱ কৰোতীতি অঞ্ঞো আগন্ত্ৱা ‘‘অহং পচ্ছিং ধাৰেস্সামি, ত্ৱং ওদনং দেহী’’তি ৱত্ৱা গহিতমত্তকমেৱ কৰোতি. অভিহটাৱ হোতীতি পৰিৱেসকেনেৱ অভিহটাৱ হোতি. ইদানি অসতি তস্স দাতুকামাভিহাৰে গহণসমযেপি পটিক্খিপতো ন হোতীতি দস্সেতুং ‘‘সচে পনা’’তিআদি ৱুত্তং. উদ্ধটেতি উদ্ধটে ভত্তে. কটচ্ছুঅভিহাৰোযেৱ হি তস্স অভিহাৰোতি অধিপ্পাযো. অনন্তৰস্স দিয্যমানেতি অনন্তৰস্স ভিক্খুনো ভত্তে দিয্যমানে. কাযৱিকাৰেনাতি ‘‘অঙ্গুলিং ৱা হত্থং ৱা মচ্ছিকবীজনিং ৱা চীৱৰকণ্ণং ৱা চালেতি, ভমুকায ৱা আকাৰং কৰোতি, কুদ্ধো ৱা ওলোকেতী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯) এৱং ৱুত্তেন অঙ্গুলিচলনাদিনা কাযৱিকাৰেন. ‘‘অলং মা দেহী’’তিআদিনা ৱচীৱিকাৰেনাতি ‘‘অল’’ন্তি ৱা ‘‘ন গণ্হামী’’তি ৱা ‘‘মা আকিৰা’’তি ৱা ‘‘অপগচ্ছা’’তি ৱা এৱং যেন কেনচি ৱচীৱিকাৰেন.

অভিহটে পন ভত্তে পৱাৰণায ভীতো হত্থে অপনেত্ৱা পুনপ্পুনং পত্তে ওদনং আকিৰন্তং ‘‘আকিৰ আকিৰ, কোট্টেত্ৱা পূৰেহী’’তি ৱদতো পৱাৰণা ন হোতি. এস নযো ভত্তং অভিহৰন্তং ভিক্খুং সল্লক্খেত্ৱা ‘‘কিং, আৱুসো, ইতোপি কিঞ্চি গণ্হিস্সসি, দম্মি তে কিঞ্চী’’তি ৱদতোপি.

‘‘ৰসং পটিগ্গণ্হথা’’তি অপ্পৱাৰণাজনকস্স নামং গহেত্ৱা ৱুত্তত্তা ‘‘তং সুত্ৱা পটিক্খিপতো পৱাৰণা নত্থী’’তি ৱুত্তং. মংসৰসন্তি এত্থ পন ন কেৱলং মংসস্স ৰসং ‘‘মংসৰস’’মিচ্চেৱ ৱিঞ্ঞাযতি, অথ খো মংসঞ্চ ৰসঞ্চ মংসৰসন্তি এৱং পৱাৰণাজনকনামৱসেনাপি. তস্মা তং পটিক্খিপতো পৱাৰণাৱ হোতীতি আহ ‘‘মংসৰসন্তি ৱুত্তে পন পটিক্খিপতো পৱাৰণা হোতী’’তি. পৰতো মচ্ছমংসং ব্যঞ্জনন্তি এত্থাপি এসেৱ নযো. যস্মিং ইৰিযাপথে পৱাৰেতি, তং অৱিকোপেন্তেনেৱ ভুঞ্জিতব্বন্তি যো গচ্ছন্তো (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯) পৱাৰেতি, তেন গচ্ছন্তেনেৱ ভুঞ্জিতব্বং. কদ্দমং ৱা উদকং ৱা পত্ৱা ঠিতেন অতিৰিত্তং কাৰেতব্বং. সচে অন্তৰা নদী পূৰা হোতি, নদিতীৰে গুম্বং অনুপৰিযাযন্তেন ভুঞ্জিতব্বং. অথ নাৱা ৱা সেতু ৱা অত্থি, তং অভিৰুহিত্ৱাপি চঙ্কমন্তেনেৱ ভুঞ্জিতব্বং, গমনং ন উপচ্ছিন্দিতব্বং. এস নযো ইতৰইৰিযাপথেসুপি. তং তং ইৰিযাপথং কোপেন্তেন অতিৰিত্তং কাৰেতব্বং. যো উক্কুটিকোৱ নিসীদিত্ৱা পৱাৰেতি, তেন উক্কুটিকেনেৱ ভুঞ্জিতব্বং. তস্স পন হেট্ঠা পলালপীঠং ৱা কিঞ্চি ৱা নিসীদনং দাতব্বং. পীঠকে নিসীদিত্ৱা পৱাৰিতেন পন আসনং অচালেত্ৱাৱ চতস্সো দিসা পৰিৱত্তন্তেন ভুঞ্জিতুং লব্ভতি. মঞ্চে নিসীদিত্ৱা পৱাৰিতেন ইতো ৱা এত্তো ৱা সংসৰিতুং ন লব্ভতি. সচে পন সহ মঞ্চেন উক্খিপিত্ৱা অঞ্ঞত্ৰ নেন্তি, ৱট্টতি. নিপজ্জিত্ৱা পৱাৰিতেনাপি নিপন্নেনেৱ ভুঞ্জিতব্বং. পৰিৱত্তন্তেন যেন পস্সেন নিপন্নো, তস্স ঠানং নাতিক্কমেতব্বং.

অলমেতং সব্বন্তি এতং সব্বং অলং পৰিযত্তং, ইদম্পি তে অধিকং, ইতো অঞ্ঞং ন লচ্ছসীতি অধিপ্পাযো. যো অতিৰিত্তং কৰোতীতি যো ‘‘অলমেতং সব্ব’’ন্তি অতিৰিত্তং কৰোতি. পটিপক্খনযেনাতি ‘‘কপ্পিযকতং, পটিগ্গহিতকতং, উচ্চাৰিতকতং, হত্থপাসে কতং, ভুত্তাৱিনা কতং, ভুত্তাৱিনা পৱাৰিতেন আসনা অৱুট্ঠিতেন কতং ‘অলমেতং সব্ব’ন্তি ৱুত্ত’’ন্তি (পাচি. ২৩৯) ইমেহি সত্তহি ৱিনযকম্মাকাৰেহি যং অতিৰিত্তং কপ্পিযং কতং, যঞ্চ গিলানাতিৰিত্তং, তদুভযম্পি অতিৰিত্তন্তি এৱং তস্সেৱ পটিপক্খনযেন. এত্থ চ ‘‘অলমেতং সব্ব’’ন্তি তিক্খত্তুং ৱত্তব্বং, অযং কিৰ আচিণ্ণো. ৱিনযধৰা পন ‘‘সকিং এৱ ৱত্তব্ব’’ন্তি ৱদন্তি.

কস্মা তং সো পুন কাতুং ন লভতীতি আহ ‘‘যঞ্হী’’তিআদি. তত্থ যঞ্হি অকতন্তি যেন পঠমং কপ্পিযং কতং, তেন যং অকতং, তং কাতব্বং. পঠমভাজনে পন কাতুং ন লব্ভতি. যেন চ অকতন্তি অঞ্ঞেন ভিক্খুনা যেন পঠমং ন কতং, তেন চ কাতব্বন্তি অত্থো. ৱুত্তন্তি সীহড়ট্ঠকথাসু ৱুত্তং. অঞ্ঞস্মিং পন ভাজনেতি যস্মিং পন ভাজনে পঠমং কতং, ততো অঞ্ঞস্মিং পত্তে ৱা কুণ্ডে ৱা পচ্ছিযং ৱা যত্থ কত্থচি পুৰতো ঠপেত্ৱা ওনামিতভাজনে.

অঞ্ঞত্ৰ ভুঞ্জনৱত্থুস্মিন্তি ভুত্তাৱিনা পৱাৰিতেন হুত্ৱা অঞ্ঞত্ৰ ভুঞ্জনৱত্থুস্মিং. তিকপাচিত্তিযন্তি অনতিৰিত্তে অনতিৰিত্তসঞ্ঞিৱেমতিকঅতিৰিত্তসঞ্ঞীনং ৱসেন তীণি পাচিত্তিযানি. অজ্ঝোহৰতো চ দুক্কটন্তি অজ্ঝোহৰতো অজ্ঝোহাৰে অজ্ঝোহাৰে দুক্কটং. সচে পন আমিসসংসট্ঠানি হোন্তি, আহাৰত্থাযপি অনাহাৰত্থাযপি পটিগ্গহেত্ৱা অজ্ঝোহৰন্তস্স পাচিত্তিযমেৱ. তেসং অনুঞ্ঞাতপৰিভোগৱসেনাতি যামকালিকাদীনং অনুঞ্ঞাতপৰিভোগৱসেন, যামকালিকং পিপাসায সতি পিপাসচ্ছেদনত্থং, সত্তাহকালিকং যাৱজীৱিকঞ্চ তেন তেন উপসমেতব্বকে আবাধে সতি তস্স উপসমনত্থন্তি ৱুত্তং হোতি. ইদম্পি অজ্ঝোহৰণতো কাযকম্মং, ৱাচায ‘‘অতিৰিত্তং কৰোথ ভন্তে’’তি অকাৰাপনেন ৱচীকম্মন্তি আহ ‘‘সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনসদিসানেৱা’’তি. কিৰিযাকিৰিযন্তি এত্থ পটিক্খিপিত্ৱা ভুঞ্জনং কিৰিযং. অতিৰিত্তস্স অকৰণং অকিৰিযন্তি ৱেদিতব্বং.

পঠমপৱাৰণাসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.