৮. জাতৰূপসিক্খাপদৱণ্ণনা
ৰজতন্তি ন কেৱলং ৰূপিযমেৱ ইধাধিপ্পেতং, অথ খো যং কিঞ্চি ৱোহাৰগমনীযং কহাপণাদি চ এতং অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘অপিচা’’তিআদি. তত্থ কহাপণোতি (পাৰা. অট্ঠ. ২.৫৮৩-৫৮৪) সুৱণ্ণমযো ৱা ৰূপিযমযো ৱা পাকতিকো ৱা. লোহমাসকো নাম তম্বলোহাদীহি কতমাসকো. দাৰুমাসকো নাম সাৰদাৰুনা ৱা ৱেড়ুপেসিকায ৱা অন্তমসো তালপণ্ণেনপি ৰূপং ছিন্দিত্ৱা কতমাসকো. জতুমাসকো নাম লাখায ৱা নিয্যাসেন ৱা ৰূপং সমুট্ঠাপেত্ৱা কতমাসকো. ‘‘যে ৱোহাৰং গচ্ছন্তী’’তি ইমিনা পন পদেন যো যো যত্থ যত্থ জনপদে যদা যদা ৱোহাৰং গচ্ছতি, অন্তমসো অট্ঠিমযোপি চম্মমযোপি ৰুক্খফলবীজমযোপি সমুট্ঠাপিতৰূপোপি অসমুট্ঠাপিতৰূপোপি সব্বো সঙ্গহিতো. তদেৱাতি জাতৰূপৰজতমেৱ. হিৰঞ্ঞং নাম কহাপণো.
‘‘সাদিযতী’’তি ৱুত্তমেৱত্থং ৱিভাৱেতি ‘‘গণ্হিতুকামো হোতী’’তি. ন কেৱলং কাযৱাচাহি পটিক্খিত্তমেৱ পটিক্খিত্তং হোতি, অথ খো মনসাপি পটিক্খিত্তং পটিক্খিত্তমেৱ হোতীতি আহ ‘‘কাযৱাচাহী’’তিআদি. সচে পন কাযৱাচাহি অপ্পটিক্খিপিত্ৱা চিত্তেন অধিৱাসেতি, কাযৱাচাহি কত্তব্বস্স পটিক্খেপস্স অকৰণতো অকিৰিযসমুট্ঠানং কাযৱচীদ্ৱাৰে আপত্তিং আপজ্জতি. মনোদ্ৱাৰে পন আপত্তি নাম নত্থি.
একো সতং (পাৰা. অট্ঠ. ২.৫৮৩-৫৮৪) ৱা সহস্সং ৱা পাদমূলে ঠপেতি ‘‘তুয্হিদং হোতূ’’তি, ভিক্খু ‘‘নযিদং কপ্পতী’’তি পটিক্খিপতি. উপাসকো ‘‘পৰিচ্চত্তং মযা তুম্হাক’’ন্তি গতো, অঞ্ঞো তত্থ আগন্ত্ৱা পুচ্ছতি ‘‘কিং, ভন্তে, ইদ’’ন্তি. যং তেন চ অত্তনা চ ৱুত্তং, তং আচিক্খিতব্বং. সো চে ৱদতি ‘‘গোপেস্সামি, ভন্তে, গুত্তট্ঠানং দস্সেথা’’তি, সত্তভূমিকম্পি পাসাদং অভিৰুহিত্ৱা ‘‘ইদং গুত্তট্ঠান’’ন্তি আচিক্খিতব্বং, ‘‘ইধ নিক্খিপাহী’’তি ন ৱত্তব্বং. এত্তাৱতা কপ্পিযঞ্চ অকপ্পিযঞ্চ নিস্সায ঠিতং হোতি, দ্ৱাৰং পিদহিত্ৱা ৰক্খন্তেন ৱসিতব্বং. সচে কিঞ্চি ৱিক্কাযিকভণ্ডং পত্তং ৱা চীৱৰং ৱা আগচ্ছতি, ‘‘ইদং গহেস্সথ, ভন্তে’’তি ৱুত্তে ‘‘উপাসক, অত্থি অম্হাকং ইমিনা অত্থো, ৱত্থু চ এৱৰূপং নাম সংৱিজ্জতি, কপ্পিযকাৰকো নত্থী’’তি ৱত্তব্বং. সচে সো ৱদতি ‘‘অহং কপ্পিযকাৰকো ভৱিস্সামি, দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা দেথা’’তি, দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা ‘‘ইমস্মিং ওকাসে ঠপিত’’ন্তি ৱত্তব্বং, ‘‘ইমং গণ্হা’’তি ন ৱত্তব্বং. এৱঞ্চ কপ্পিযঞ্চ অকপ্পিযঞ্চ নিস্সায ঠিতমেৱ হোতি. সো চেতং গহেত্ৱা তস্স কপ্পিযভণ্ডং দেতি, ৱট্টতি. সচে অধিকং গণ্হাতি, ‘‘ন মযং তৱ ভণ্ডং গণ্হাম, নিক্খমাহী’’তি ৱত্তব্বো.
সঙ্ঘমজ্ঝেযেৱ নিস্সজ্জিতব্বন্তি এত্থ যস্মা ৰূপিযং নাম অকপ্পিযং, তস্মা ‘‘নিস্সজ্জিতব্বং সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা পুগ্গলস্স ৱা’’তি ন ৱুত্তং. যস্মা পন তং পটিগ্গহিতমত্তমেৱ, ন তেন কিঞ্চি কপ্পিযভণ্ডং চেতাপিতং, তস্মা উপাযেন পৰিভোগদস্সনত্থং ‘‘সঙ্ঘমজ্ঝেযেৱ নিস্সজ্জিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. আদি-সদ্দেন তেলাদীনং গহণং. সোতি যো গহট্ঠো ‘‘সপ্পি ৱা তেলং ৱা ৱট্টতি উপাসকা’’তিআদিনা নযেন ৱুত্তো, সো. অঞ্ঞেন লভিত্ৱাতি ভিক্খুনা ৱা আৰামিকেন ৱা অত্তনো ৱস্সগ্গেন লভিত্ৱা. ততো নিব্বত্তৰুক্খচ্ছাযাপীতি নিস্সগ্গিযৱত্থুনা আহটবীজতো নিব্বত্তৰুক্খপৰিচ্ছেদেন ঠিতচ্ছাযাপি, পৰিচ্ছেদাতিক্কন্তা পন আগন্তুকত্তা ৱট্টতি. নো চে ছড্ডেতীতি অথ নেৱ গহেত্ৱা গচ্ছতি, ন ছড্ডেতি, ‘‘কিং ময্হং ইমিনা ব্যাপাৰেনা’’তি যেনকামং পক্কমতি. পঞ্চঙ্গসমন্নাগতো ‘‘যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, ছড্ডিতাছড্ডিতঞ্চ জানেয্যা’’তি (পাৰা. ৫৮৪) এৱং ৱুত্তপঞ্চঙ্গেহি সমন্নাগতো. সম্মন্নিতব্বোতি ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং ৰূপিযছড্ডকং সম্মন্নেয্যা’’তিআদিনা পদভাজনে ৱুত্তায ঞত্তিদুতিযকম্মৱাচায সম্মন্নিতব্বো.
অনিমিত্তং কত্ৱা গূথং ৱিয ছড্ডেতব্বন্তি পতিতট্ঠানং সল্লক্খণৱসেন নিমিত্তং অকত্ৱা গূথং ৱিয ছড্ডেতব্বং, অক্খীনি নিমীলেত্ৱাৱ নদিযা ৱা পপাতে ৱা ৱনগহনে ৱা গূথং ৱিয অনপেক্খেন পতিতোকাসং অসমন্নাহৰন্তেন পাতেতব্বন্তি ৱুত্তং হোতি. তেনাহ ‘‘গূথং ৱিয ছড্ডেতব্ব’’ন্তি. তিকপাচিত্তিযন্তি ৰূপিযসঞ্ঞিৱেমতিকঅৰূপিযসঞ্ঞীনং ৱসেন তীণি পাচিত্তিযানি. অৰূপিযে ৰূপিযসঞ্ঞিনোতি খৰপত্তাদীসু সুৱণ্ণাদিসঞ্ঞিনো. ৰতনসিক্খাপদনযেনাতি ‘‘অজ্ঝাৰামে ৱা অজ্ঝাৱসথে ৱা’’তি (পাচি. ৫০৫) এত্থ ৱুত্তৱিধিনা.
জাতৰূপসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.