৯. অঞ্ঞভাগিযসিক্খাপদৱণ্ণনা

অঞ্ঞভাগস্সাতি অঞ্ঞকোট্ঠাসস্স, যং চোদেতুকামো, তস্স জাতিআদিতো অঞ্ঞস্স তিৰচ্ছানজাতিআদিকোট্ঠাসস্সাতি ৱুত্তং হোতি. ইদন্তি নপুংসকনিদ্দেসেন ছগলকাদিং নিদ্দিসতি, অযং ছগলকাদিকোতি অত্থো, অধিকৰণসদ্দাপেক্খায ৱা নপুংসকনিদ্দেসো, ইদং ছগলকাদিসঙ্খাতং অধিকৰণন্তি ৱুত্তং হোতি. অঞ্ঞভাগো ৱাতি তিৰচ্ছানজাতিআদিভেদো অঞ্ঞো কোট্ঠাসো ৱা. অস্সাতি ছগলকাদিকস্স. অঞ্ঞভাগিযং ছগলকাদি. এত্থ চ ‘‘অঞ্ঞভাগসম্বন্ধি অঞ্ঞভাগিয’’ন্তি পঠমৱিগ্গহস্স অত্থো, ‘‘অঞ্ঞভাগৱন্তং অঞ্ঞভাগিয’’ন্তি দুতিযৱিগ্গহস্স. ঠপেত্ৱা পন তিৰচ্ছানজাতিআদিকং পৰমত্থতো ৱিসুং ছগলকাদিকে অসতিপি ‘‘পটিমায সৰীৰ’’ন্তিআদীসু ৱিয অভেদেপি ভেদকপ্পনায পৱত্তলোকৱোহাৰৱসেন ‘‘অঞ্ঞভাগস্স ইদং, অঞ্ঞভাগো ৱা অস্স অত্থী’’তি ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. অধিকৰীযতি এত্থাতি অধিকৰণং. তেনাহ ‘‘আধাৰো ৱেদিতব্বো’’তি. আধৰীযতি অস্মিন্তি আধাৰো, পতিট্ঠানং. তেনাহ ‘‘ৱত্থু অধিট্ঠানন্তি ৱুত্তং হোতী’’তি.

ইদানি ‘‘অঞ্ঞভাগস্স ইদ’’ন্তিআদিনা সঙ্খেপেন ৱুত্তমেৱত্থং কেৱলং নযদস্সনত্থং অট্ঠুপ্পত্তিযং আগতমেৱ গহেত্ৱা ৱিভজন্তো ‘‘যো হি সো’’তিআদিমাহ. তেন ননু অনাগতে এৱং চোদেন্তানং পাপভিক্খূনং লেসোকাসপিদহনত্থং ইদং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং, ন পন মেত্তিযভূমজকানং. তেসঞ্হি আদিকম্মিকত্তা অনাপত্তি, তস্মা সামঞ্ঞেন অত্থো ৱিভজিতব্বো. ন পন ‘‘যো হি সো অট্ঠুপ্পত্তিযং দব্বো মল্লপুত্তো’’তিআদিনা ৱিসেসেনাতি এদিসী চোদনা অনৱকাসাতি দট্ঠব্বং. হীতি কাৰণত্থে নিপাতো, যস্মাতি ৱুত্তং হোতি. অট্ঠুপ্পত্তিযন্তি অত্থস্স উপ্পত্তি অত্থুপ্পত্তি, অত্থুপ্পত্তিযেৱ অট্ঠুপ্পত্তি, তস্সং অট্ঠুপ্পত্তিযং, সিক্খাপদস্স নিদানেতি ৱুত্তং হোতি. ছগলকোতি সেতছগলকো. সোতি ছগলকো. ইমস্স পন ‘‘হোতী’’তি ইমিনা সম্বন্ধো. অঞ্ঞস্স…পে… ছগলকভাৱস্স চাতি ‘‘তিৰচ্ছানজাতিযা চেৱ ছগলকভাৱস্স চা’’তি সঙ্খাতস্স অঞ্ঞস্স ভাগস্স কোট্ঠাসস্স, পক্খস্সাতি অত্থো.

কুতোযমঞ্ঞো, যতো ‘‘অঞ্ঞস্স ভাগস্সা’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘য্ৱাযং…পে… ততো’’তি. তত্থ মনুস্সজাতি চেৱ ভিক্খুভাৱো চাতি যো অযং ভাগো কোট্ঠাসো পক্খোতি সম্বন্ধো, ‘‘মনুস্সজাতি চেৱ ভিক্খুভাৱো চা’’তি সঙ্খাতো যো অযং ভাগো কোট্ঠাসো পক্খোতি অত্থো. ততোতি ‘‘মনুস্সজাতি চেৱ ভিক্খুভাৱো চা’’তি ভাগতো. সো ৱা অঞ্ঞভাগোতি যথাৱুত্ততিৰচ্ছানজাতিছগলকভাৱসঙ্খাতো সো অঞ্ঞভাগো ৱা. অস্সাতি ছগলকস্স. অত্থীতি উপলব্ভতি. তস্মাতি যস্মা অঞ্ঞভাগস্স ছগলকো হোতি, যস্মা চ সো ৱা অঞ্ঞভাগো অস্স অত্থি, তস্মা. অঞ্ঞভাগিযসঙ্খ্যং লভতীতি এত্থ ‘‘সো য্ৱায’’ন্তি ইধ সো-সদ্দমেৱ আনেত্ৱা সো অঞ্ঞভাগিযসঙ্খং লভতীতি যোজেতব্বং, ‘‘সো’’তি ৱা পাঠসেসো দট্ঠব্বো. চ-সদ্দো সমুচ্চযত্থো. সো পন অধিকৰণসদ্দতো পৰং দট্ঠব্বো, ‘‘অধিকৰণ’’ন্তি চ ৱেদিতব্বোতি. তেসন্তি মেত্তিযভূমজকানং. ইমং মযং দব্বং মল্লপুত্তং নাম কৰোমাতি ছগলকং অজিকায ৱিপ্পটিপজ্জন্তং দিস্ৱা ‘‘মযং, আৱুসো, ইমং ছগলকং দব্বং মল্লপুত্তং নাম কৰোমা’’তি ৱদন্তানং. নামকৰণসঞ্ঞাযাতি নামকৰণসঙ্খাতায সঞ্ঞায. এত্থাপি ‘‘যো সো’’তিআদিকং আনেত্ৱা তস্সা নামকৰণসঞ্ঞায যো সো অট্ঠুপ্পত্তিযং ‘‘দব্বো মল্লপুত্তো নামা’’তি ছগলকো ৱুত্তো, সো যস্মা আধাৰো ৱত্থু অধিট্ঠানন্তি যোজেতব্বং.

ইদানি কথমেতং ৱিঞ্ঞাযতি ‘‘অধিকৰণ’’ন্তি চেত্থ আধাৰো ৱেদিতব্বো, ন ৱিৱাদাধিকৰণাদীসু অঞ্ঞতৰন্তি অনুযোগং সন্ধাযাহ ‘‘তঞ্হি সন্ধাযা’’তিআদি. তত্থ তন্তি তস্সা নামকৰণসঞ্ঞায অধিট্ঠানভূতং ছগলকং পচ্চামসতি. ৱিৱাদাধিকৰণাদীসু অঞ্ঞতৰং সন্ধায ন ৱুত্তন্তি সম্বন্ধো. তত্থ কাৰণং পুচ্ছতি ‘‘কস্মা’’তি. কাৰণমাহ ‘‘অসম্ভৱতো’’তি. ইদানি তমেৱ অসম্ভৱং পাকটং কত্ৱা দস্সেতুং ‘‘ন হী’’তিআদি ৱুত্তং. ন হি উপাদিযিংসূতি সম্বন্ধো. উপাদিযিংসূতি গণ্হিংসু. কিং চতুন্নং অধিকৰণানম্পি লেসো অত্থি, যেনেৱং ৱুত্তন্তি আহ ‘‘ন চ চতুন্নং অধিকৰণান’’ন্তিআদি. ইদানি তমেৱ সমত্থেতুং ‘‘জাতিলেসাদযো হী’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ জাতিযেৱ লেসো জাতিলেসো. আদিসদ্দেন নামলেসাদীনং গহণং. হোতি চেত্থ –

‘‘লেসা জাতিনামগোত্ত-লিঙ্গাপত্তিৱসাপি চ;

পত্তচীৱৰুপজ্ঝাযা-চৰিযাৱাসৱসা দসা’’তি.

আপত্তিলেসো নাম লহুকং আপত্তিং আপজ্জন্তো দিট্ঠো হোতি. তঞ্চে পাৰাজিকেন চোদেতি ‘‘অস্সমণোসি, অসক্যপুত্তিযোসী’’তি, আপত্তি ৱাচায ৱাচায সঙ্ঘাদিসেসস্সাতি (পাৰা. ৩৯৬) এৱং আপত্তিলেসম্পি পুগ্গলস্মিংযেৱ আৰোপেত্ৱা ৱুত্তত্তা ‘‘পুগ্গলানংযেৱ লেসা ৱুত্তা’’তি ৱুত্তং. তঞ্চ ‘‘দব্বো মল্লপুত্তো’’তি নামন্তি মেত্তিযভূমজকেহি ছগলকস্স কতং তং ‘‘দব্বো মল্লপুত্তো’’তি নামঞ্চ. এৱং অসম্ভৱং দস্সেত্ৱা ইদানি ইমিনাৱ পসঙ্গেন দেসলেসসদ্দানং অত্থং সংৱণ্ণেতুং ‘‘এত্থ চা’’তিআদিমাহ. এত্থাতি এতেসু দ্ৱীসু দেসলেসেসু. দেসো নাম জাতিআদিভেদো ৱোহাৰো. তেনাহ ‘‘জাতিআদীসূ’’তিআদি. অঞ্ঞম্পি ৱত্থুন্তি যস্মিং ৱত্থুস্মিং পতিট্ঠিতং, তং মুঞ্চিত্ৱা অঞ্ঞম্পি ৱত্থুং. কথং সিলিস্সতীতি আহ ‘‘ৱোহাৰমত্তেনেৱা’’তিআদি, ৱোহাৰমত্তেনেৱ, ন তু অত্থতোতি অধিপ্পাযো. ‘‘ঈসকং অল্লীযতী’’তি ইমিনা ‘‘লেসো’’তি লিস অল্লীভাৱেতি ইমস্স ৰূপন্তি দস্সেতি. কিঞ্চাপি দেসলেসানং ৱুত্তনযেন ব্যঞ্জনতো নানাকৰণং অত্থি, অত্থতো পন নত্থীতি আহ ‘‘জাতিআদীনংযেৱ অঞ্ঞতৰকোট্ঠাসস্সেতং অধিৱচন’’ন্তি.

যদি পন নামকৰণসঞ্ঞায আধাৰভূতং ছগলকং সন্ধায ‘‘অঞ্ঞভাগিযস্স অধিকৰণস্সা’’তি ৱুত্তং, অথ কস্মা পদভাজনে তং অৱিভজিত্ৱা ‘‘অঞ্ঞভাগিযস্স অধিকৰণস্সাতি আপত্তঞ্ঞভাগিযং ৱা হোতি অধিকৰণঞ্ঞভাগিযং ৱা’’তিআদি (পাৰা. ৩৯৩) ৱুত্তন্তি আহ ‘‘পদভাজনে পনা’’তিআদি. তন্তি আধাৰসঙ্খাতং অধিকৰণং. আৱিভূতং পাকটং. অত্থুদ্ধাৰৱসেনাতি তেন ৱত্তব্বঅত্থানং উদ্ধৰণৱসেন. ননু চ ‘‘অত্থমত্তং পতি সদ্দা অভিনিৱিসন্তী’’তি ন একেন সদ্দেন অনেকত্থা অভিধীযন্তীতি? সচ্চমেতং সদ্দৱিসেসে অপেক্খিতে, তেসং তেসং পন অত্থানং অধিকৰণসদ্দৱচনীযতাসামঞ্ঞং উপাদায ৱুচ্চমানো অযং ৱিচাৰো অধিকৰণসদ্দস্স অত্থুদ্ধাৰোতি ৱুত্তো. তেনেৱাহ ‘‘অধিকৰণন্তি ৱচনসামঞ্ঞতো অত্থুদ্ধাৰৱসেন পৱত্তানি চত্তাৰি অধিকৰণানী’’তি. অঞ্ঞভাগিযতাতি অঞ্ঞপক্খিযতা. তব্ভাগিযতাতি তপ্পক্খিযতা. অপাকটা পদভাজনতো অঞ্ঞত্ৰ দস্সিতট্ঠানাভাৱতো. অৱসানে আপত্তঞ্ঞভাগিযেন চোদনঞ্চাতি ‘‘ভিক্খু সঙ্ঘাদিসেসং অজ্ঝাপজ্জন্তো দিট্ঠো হোতি, সঙ্ঘাদিসেসে সঙ্ঘাদিসেসদিট্ঠি হোতি, তঞ্চে পাৰাজিকেন চোদেতী’’তিআদিচোদনং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘অধিকৰণঞ্ঞভাগিয’’ন্তি. একমেকঞ্হি অধিকৰণং ইতৰেসং তিণ্ণং তিণ্ণং অঞ্ঞভাগিযং অঞ্ঞপক্খিযং অঞ্ঞকোট্ঠাসিযং হোতি ৱত্থুৱিসভাগত্তা. আদিসদ্দেন ‘‘কথং অধিকৰণং অধিকৰণস্স অঞ্ঞভাগিয’’ন্তিআদিকো পদৱিভাগো সঙ্গহিতো.

কিঞ্চি দেসং লেসমত্তং উপাদাযাতি এত্থ যং ৱত্তব্বং, তস্সাপি অসম্ভৱদস্সনপ্পসঙ্গেন হেট্ঠা ৱুত্তত্তা ‘‘সেসা ৱিনিচ্ছযকথা অট্ঠমে ৱুত্তসদিসাযেৱা’’তি ৱুত্তং. তত্থ সেসা ৱিনিচ্ছযকথাতি ‘‘পাৰাজিকেনাতি ভিক্খুনো অনুৰূপেসু একূনৱিসতিযা অঞ্ঞতৰেনা’’তিআদিকা (কঙ্খা. অট্ঠ. দুট্ঠদোসসিক্খাপদৱণ্ণনা) ৱিনিচ্ছযকথা. ৱুত্তসদিসাযেৱাতি এত্থ ইমস্মিং সিক্খাপদে যা ৱত্তব্বা, তেন সিক্খাপদেন সাধাৰণভূতা সা ৱুত্তসদিসাযেৱাতি অধিপ্পেতা, ন অসাধাৰণভূতা অপুব্বৱণ্ণনায অধিপ্পেতত্তা. তেনেৱাহ ‘‘অযং পনা’’তিআদি. পুৰিমস্মিং সিক্খাপদেপি তথাসঞ্ঞিনো অনাপত্তিকত্তা ‘‘ইধ চা’’তি ৱুত্তং. তথাসঞ্ঞিনোপীতি ‘‘পাৰাজিকংযেৱ অযং আপন্নো’’তি এৱংসঞ্ঞিনোপি. ইতিসদ্দো আদিঅত্থো ৱা পকাৰত্থো ৱা. তেন কেনচি ভিক্খুনা অঞ্ঞো কোচি খত্তিযজাতিকো পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপজ্জন্তো দিট্ঠো হোতি, অথ সো অঞ্ঞং অত্তনো ৱেৰিং খত্তিযজাতিকং ভিক্খুং পস্সিত্ৱা তং খত্তিযজাতিলেসং গহেত্ৱা এৱং চোদেতি ‘‘খত্তিযো মযা দিট্ঠো পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপজ্জন্তো, ত্ৱং খত্তিযো পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপন্নোসি, অথ ৱা ত্ৱং খো খত্তিযো, ন অঞ্ঞো, পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপন্নোসি, অস্সমণোসি, অসক্যপুত্তিযোসি, নত্থি তযা সদ্ধিং উপোসথো ৱা পৱাৰণা ৱা সঙ্ঘকম্মং ৱা’’তি, আপত্তি ৱাচায ৱাচায সঙ্ঘাদিসেসস্স. এত্থ চ তেসং খত্তিযানং অঞ্ঞমঞ্ঞং অসদিসস্স তস্স তস্স দীঘাদিনো ৱা দিট্ঠাদিনো ৱা ৱসেন অঞ্ঞভাগিযতা, খত্তিযজাতিপঞ্ঞত্তিযা আধাৰৱসেন অধিকৰণতা চ ৱেদিতব্বা. এস নযো নামলেসাদীসুপি.

আপত্তিলেসে পন কেনচি ভিক্খুনা কোচি ভিক্খু লহুকং আপত্তিং আপজ্জন্তো দিট্ঠো হোতি, সো চেতং ভিক্খুং পাৰাজিকেন চোদেতি, আপত্তি ৱাচায ৱাচায সঙ্ঘাদিসেসস্স. যদি এৱং কথং অঞ্ঞভাগিযং অধিকৰণং হোতীতি? যঞ্হি সো লহুকং আপত্তিং আপন্নো, তং পাৰাজিকস্স অঞ্ঞভাগিযং অধিকৰণং, তস্স পন অঞ্ঞভাগিযস্স অধিকৰণস্স লেসো নাম. যো সো সব্বখত্তিযানং সাধাৰণো খত্তিযভাৱো ৱিয সব্বাপত্তীনং সাধাৰণো আপত্তিভাৱো. এতেনেৱ উপাযেন ‘‘কেনচি ভিক্খুনা কোচি ভিক্খু সঙ্ঘাদিসেসং অজ্ঝাপজ্জন্তো দিট্ঠো হোতী’’তিআদিকং ৱিসেসং সঙ্গণ্হাতি.

অঞ্ঞভাগিযসিক্খং যো, নেৱ সিক্খতি যুত্তিতো;

গচ্ছে ৱিনযৱিঞ্ঞূহি, অঞ্ঞভাগিযতংৱ সো. (ৱজিৰ. টী. পাৰাজিক ৪০৮);

অঞ্ঞভাগিযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.