১০. সঙ্ঘভেদসিক্খাপদৱণ্ণনা

সহিতস্সাতি কাযচিত্তেহি একীভূতস্স. তেনাহ ‘‘চিত্তেন চ সৰীৰেন চ অৱিযুত্তস্সাতি অত্থো’’তি. অস্সাতি ‘‘সমগ্গস্সা’’তি পদস্স. সমানসংৱাসকোতি সমানো একূপোসথাদিভেদো সংৱাসো অস্সাতি সমানসংৱাসকো, লদ্ধিনানাসংৱাসকেন ৱা কম্মনানাসংৱাসকেন ৱা ৱিৰহিতো. কাযসামগ্গিদানতোতি কাযেন, কাযস্স ৱা সামগ্গিযা সহিতভাৱস্স দানতো, তেসু তেসু সঙ্ঘকম্মেসু হত্থপাসূপগমনতোতি ৱুত্তং হোতি. কথং নামাযং ভিজ্জেয্যাতি অযং সঙ্ঘো কেন নু খো উপাযেন ৱগ্গো ভৱেয্য. ৱাযামেয্যাতি উস্সাহং কৰেয্য, পক্খং পৰিযেসেয্য, গণং বন্ধেয্যাতি ৱুত্তং হোতি. অত্তনো ফলং কৰোতীতি কৰণং, যং কিঞ্চি কাৰণং, অধিকং কৰণন্তি অধিকৰণং, ৱিসেসকাৰণং, ৱিসেসকাৰণঞ্চ সঙ্ঘভেদস্সাতি ৱুত্তং ‘‘ভেদনস্সা’’তিআদি. ভেদকৰৱত্থুৱসেন অট্ঠাৰসৱিধন্তি –

‘‘ইধুপালি ভিক্খূ অধম্মং ‘ধম্মো’তি দীপেন্তি, ধম্মং ‘অধম্মো’তি দীপেন্তি. অৱিনযং ‘ৱিনযো’তি দীপেন্তি, ৱিনযং ‘অৱিনযো’তি দীপেন্তি. অভাসিতং অলপিতং তথাগতেন ‘ভাসিতং লপিতং তথাগতেনা’তি দীপেন্তি, ভাসিতং লপিতং তথাগতেন ‘অভাসিতং অলপিতং তথাগতেনা’তি দীপেন্তি. অনাচিণ্ণং তথাগতেন ‘আচিণ্ণং তথাগতেনা’তি দীপেন্তি, আচিণ্ণং তথাগতেন ‘অনাচিণ্ণং তথাগতেনা’তি দীপেন্তি. অপঞ্ঞত্তং তথাগতেন ‘পঞ্ঞত্তং তথাগতেনা’তি দীপেন্তি, পঞ্ঞত্তং তথাগতেন ‘অপঞ্ঞত্তং তথাগতেনা’তি দীপেন্তি. অনাপত্তিং ‘আপত্তী’তি দীপেন্তি, আপত্তিং ‘অনাপত্তী’তি দীপেন্তি. লহুকং আপত্তিং ‘গৰুকা আপত্তী’তি দীপেন্তি, গৰুকং আপত্তিং ‘লহুকা আপত্তী’তি দীপেন্তি. সাৱসেসং আপত্তিং ‘অনৱসেসা আপত্তী’তি দীপেন্তি, অনৱসেসং আপত্তিং ‘সাৱসেসা আপত্তী’তি দীপেন্তি. দুট্ঠুল্লং আপত্তিং ‘অদুট্ঠুল্লা আপত্তী’তি দীপেন্তি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং ‘দুট্ঠুল্লা আপত্তী’তি দীপেন্তী’’তি (চূড়ৱ. ৩৫২) –

এৱং কম্মক্খন্ধকে ৱুত্তানং অট্ঠাৰসন্নং ভেদকৰণানং ৱসেন অট্ঠাৰসৱিধং. কাৰণঞ্হি তদাযত্তৱুত্তিতায ফলং এত্থ ৱসতীতি ‘‘ৱত্থূ’’তি ৱুচ্চতি. হোন্তি চেত্থ –

‘‘ধম্মৱিনযভাসিতা-চিণ্ণপঞ্ঞত্তিকা দুকা;

আপত্তিলহুদুট্ঠুল্ল-সাৱসেসদুকানি চ.

‘‘এতানট্ঠাৰস ‘ভেদ-কৰৱত্থূ’তি ৱুচ্চৰে;

ৱিপল্লাসগহিতানি, ৱাদমূলূপনিস্সযা’’তি.

পগ্গয্হাতি পগ্গহিতং অব্ভুস্সিতং পাকটং কত্ৱা. তিট্ঠেয্যাতি যথাসমাদিন্নং, যথাপগ্গহিতমেৱ চ কত্ৱা অচ্ছেয্য. যস্মা পন এৱং পগ্গণ্হতা, তিট্ঠতা চ তং দীপিতঞ্চেৱ অৱিনিস্সট্ঠঞ্চ হোতি, তস্মা ‘‘দীপেয্য চেৱ নপ্পটিনিস্সজ্জেয্য চা’’তি ৱুত্তং. কীৱ দূৰে সুত্ৱা গন্ত্ৱা অৱদন্তানং দুক্কটন্তি আহ ‘‘সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেনা’’তিআদি. পি-সদ্দো চেত্থ অট্ঠানপ্পযুত্তো, তস্স ‘‘অড্ঢযোজনমত্ত’’ন্তি ইমিনা সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো. তত্থ ‘‘অড্ঢযোজনমত্ত’’ন্তি ইমিনা একৱিহাৰে ৱত্তব্বমেৱ নত্থীতি দীপেতি. ‘‘গন্ত্ৱা’’তি ইমিনা দূতং ৱা পণ্ণং ৱা পেসেত্ৱা ৱদতোপি আপত্তিমোক্খো নত্থি, সযমেৱ পন গন্ত্ৱা ‘‘গৰুকো খো, আৱুসো, সঙ্ঘভেদো, মা সঙ্ঘভেদায পৰক্কমী’’তি (পাৰা. অট্ঠ. ২.৪১১) নিৱাৰেতব্বোতি দীপেতি.

সমাগচ্ছতূতি একীভৱতু. একীভাৱো চ সমানলদ্ধিৱসেন হোতীতি আহ ‘‘একলদ্ধিকো হোতূ’’তি. একা লদ্ধি গহণং অস্সাতি একলদ্ধিকো, একদিট্ঠিকোতি অত্থো. অঞ্ঞমঞ্ঞসম্পত্তিযাতি অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সমানদিট্ঠিচিত্ততাসঙ্খাতায সম্পত্তিযা. ‘‘অঞ্ঞমঞ্ঞস্স গুণলাভাদিকায সম্পত্তিযা’’তি কেচি. অসমগ্গো হি ৱিসুং পাতিমোক্খং উদ্দিসতি, বহিসীমাযং ৱা অনুপৰিৱেণিযং ৱাতি ন একুদ্দেসো. তেনাহ ‘‘একতো পৱত্তপাতিমোক্খুদ্দেসোতি অত্থো’’তি. অপ্পটিনিস্সজ্জতো দুক্কটন্তি ৱিসুং ৱিসুং ৱদন্তানং গণনায দুক্কটং. সমনুভাসনকম্মং কাতব্বন্তি যাৱততিযং সমনুভাসনকম্মং কাতব্বং, ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু সমগ্গস্স সঙ্ঘস্স ভেদায পৰক্কমতী’’তিআদিনা (পাৰা. ৪১৩) পদভাজনে ৱুত্তাহি ঞত্তিচতুত্থাহি তীহি সমনুভাসনকম্মৱাচাহি কম্মং কাতব্বন্তি ৱুত্তং হোতি. ‘‘ভেদায পৰক্কমেয্যা’’তি ৱিসুং ৱুত্তত্তা ভেদনসংৱত্তনিকস্স অধিকৰণস্স সমাদায পগ্গণ্হনতো পুব্বেপি পক্খপৰিযেসনাদিৱসেন সঙ্ঘভেদায পৰক্কমন্তস্স সমনুভাসনকম্মং কাতব্বন্তি ৱেদিতব্বং. পটিনিস্সজ্জন্তস্স অনাপত্তিভাৱতো ‘‘সোত্থিভাৱো তস্স ভিক্খুনো’’তি ৱুত্তং.

কিঞ্চাপি ভিক্খুনী সঙ্ঘং ন ভিন্দতি, অপিচ খো ভেদায পৰক্কমতীতি ‘‘সাধাৰণপঞ্ঞত্তী’’তি ৱুত্তং. সঙ্ঘাদিসেসং অজ্ঝাপজ্জন্তস্স ঞত্তিযা দুক্কটং, দ্ৱীহি কম্মৱাচাহি থুল্লচ্চযা চ পটিপ্পস্সম্ভন্তীতি আহ ‘‘সমনুভাসনকম্মে’’তিআদি. তঞ্চ দুক্কটং তে চ থুল্লচ্চযা পটিপ্পস্সম্ভন্তীতি যঞ্চ ঞত্তিপৰিযোসানে দুক্কটং আপন্নো, যে চ দ্ৱীহি কম্মৱাচাহি থুল্লচ্চযে, তা তিস্সোপি আপত্তিযো লিঙ্গপৰিৱত্তেন অসাধাৰণাপত্তিযো ৱিয পটিপ্পস্সম্ভন্তি. সচে পনস্স ঞত্তিপৰিযোসানে লজ্জিধম্মো ওক্কমতি, সংৱৰো উপ্পজ্জতি, তং পটিনিস্সজ্জতি, ঞত্তিযা দুক্কটং দেসেত্ৱা মুচ্চতি. অথ তং ন পটিনিস্সজ্জতি, ভেদায পৰক্কমতি চেৱ ভেদনসংৱত্তনিকং অধিকৰণং সমাদায পগ্গয্হ তিট্ঠতি চ, ঞত্তিদুক্কটং পটিপ্পস্সম্ভতি, পঠমকম্মৱাচায থুল্লচ্চযে পতিট্ঠাতি. এস নযো ইতৰকম্মৱাচাযম্পি. অসমনুভাসিযমানস্স অপ্পটিনিস্সজ্জন্তস্সাপি সঙ্ঘাদিসেসেন অনাপত্তি. পটিনিস্সজ্জন্তস্সাপি ঞত্তিতো পুব্বে ৱা ঞত্তিক্খণে ৱা ঞত্তিপৰিযোসানে ৱা পঠমায ৱা অনুস্সাৱনায দুতিযায ৱা ততিযায ৱা যাৱ য্য-কাৰং ন সম্পাপুণাতি, তাৱ পটিনিস্সজ্জন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসেন অনাপত্তি. তেনাহ ‘‘অসমনুভাসিযমানস্স চা’’তিআদি.

এত্থ পন (পাৰা. অট্ঠ. ২.৪১৬) ‘‘দেৱদত্তো সমগ্গস্স সঙ্ঘস্স ভেদায পৰক্কমি, তস্মিং ৱত্থুস্মি’’ন্তি (পৰি. ১৭) পৰিৱাৰে আগতত্তা দেৱদত্তো আদিকম্মিকো, সো চ খো সঙ্ঘভেদায পৰক্কমনস্সেৱ, ন অপ্পটিনিস্সজ্জনস্স. ন হি তস্স তং কম্মং কতং. কথমিদং জানিতব্বন্তি চে? সুত্ততো. তথা হি ‘‘অৰিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো পাপিকায দিট্ঠিযা যাৱততিযং সমনুভাসনায ন পটিনিস্সজ্জি, তস্মিং ৱত্থুস্মি’’ন্তি পৰিৱাৰে আগতত্তা অৰিট্ঠস্স কম্মং কতন্তি পঞ্ঞাযতি, ন তথা দেৱদত্তস্স. অথাপিস্স কতেন ভৱিতব্বন্তি কোচি অত্তনো ৰুচিমত্তেন ৱদেয্য, তথাপি অপ্পটিনিস্সজ্জনে আদিকম্মিকস্স অনাপত্তি নাম নত্থি. ন হি পঞ্ঞত্তং সিক্খাপদং ৱীতিক্কমন্তস্স অঞ্ঞত্ৰ ওদিস্স অনুঞ্ঞাততো অনাপত্তি নাম দিস্সতি. যম্পি অৰিট্ঠসিক্খাপদস্স পদভাজনে অনাপত্তিযং ‘‘আদিকম্মিকস্সা’’তি পোত্থকেসু লিখিতং, তং পমাদলিখিতং, পমাদলিখিতভাৱো চ তস্স ‘‘পঠমং অৰিট্ঠো ভিক্খু চোদেতব্বো, চোদেত্ৱা সাৰেতব্বো, সাৰেত্ৱা আপত্তিং আৰোপেতব্বো’’তি (চূড়ৱ. ৬৫) এৱং কম্মক্খন্ধকে আপত্তিৰোপনতো ৱেদিতব্বো.

ইধ ভেদায পৰক্কমনে আদিকম্মিকস্স দেৱদত্তস্স যস্মা তং কম্মং ন কতং (পাৰা. অট্ঠ. ২.৪১৬), তস্মাস্স আপত্তিযেৱ ন জাতা. সিক্খাপদং পন তং আৰব্ভ পঞ্ঞত্তন্তি কত্ৱা ‘‘আদিকম্মিকো’’তি ৱুত্তো. ইতি আপত্তিযা অভাৱতোযেৱস্স অনাপত্তি ৱুত্তা. সা পনেসা কিঞ্চাপি ‘‘অসমনুভাসিযমানস্সা’’তি ইমিনাৱ সিদ্ধা. যস্মা পন অসমনুভাসিযমানো নাম যস্স কেৱলং সমনুভাসনং ন কৰোন্তি, সো ৱুচ্চতি, ন আদিকম্মিকো. অযঞ্চ দেৱদত্তো আদিকম্মিকোযেৱ. তস্মা ‘‘আদিকম্মিকস্সা’’তি (পাৰা. ৪১৬) ৱুত্তং. এতেনেৱ উপাযেন ঠপেত্ৱা অৰিট্ঠসিক্খাপদং সব্বসমনুভাসনাসু ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. কাযৱাচাচিত্ততো সমুট্ঠানতো সমনুভাসনসমুট্ঠানং. ‘‘পটিনিস্সজ্জামী’’তি কাযৱিকাৰং ৱা ৱচীভেদং ৱা অকৰোন্তস্সেৱ পন আপজ্জনতো অকিৰিযং. ‘‘নপ্পটিনিস্সজ্জামী’’তি সঞ্ঞায অভাৱেন মুচ্চনতো সঞ্ঞাৱিমোক্খং. ‘‘নপ্পটিনিস্সজ্জামী’’তি জাননচিত্তেনেৱ সচিত্তকং.

সঙ্ঘভেদসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.