৪. চতুত্থপাৰাজিকৱণ্ণনা

অনভিজানন্তি ন অভিজানং. যেন হি যো ধম্মো অধিগতো, সো তস্স পাকটো হোতীতি আহ ‘‘সকসন্তানে’’তিআদি. উত্তৰিমনুস্সানন্তি পকতিমনুস্সেহি উত্তৰিতৰানং মনুস্সানং, উক্কট্ঠমনুস্সানন্তি অত্থো. ধম্মন্তি মহগ্গতলোকুত্তৰভূতং অধিগতধম্মং. অথ ৱা উত্তৰিমনুস্সধম্মাতি উত্তৰিমনুস্সধম্মো. মনুস্সধম্মো নাম ৱিনা ভাৱনামনসিকাৰেন পকতিযা মনুস্সেহি নিব্বত্তেতব্বো দসকুসলকম্মপথধম্মো. সো হি মনুস্সানং চিত্তাধিট্ঠানমত্তেন ইজ্ঝনতো তেসং সো ভাৱিতধম্মো ৱিয ঠিতোতি তথা ৱুত্তো, মনুস্সগ্গহণঞ্চেত্থ তেসু বহুলং পৱত্তনতো. ঝানাদিকং পন তব্বিধুৰন্তি ততুত্তৰি, ইতি উত্তৰি মনুস্সধম্মাতি উত্তৰিমনুস্সধম্মো, তং উত্তৰিমনুস্সধম্মন্তি এৱম্পেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. সমুদাচৰন্তোতি আৰোচেন্তো.

কিঞ্চাপি লোকিযলোকুত্তৰা সব্বাৱ পঞ্ঞা ‘‘ঞাণ’’ন্তি ৱুচ্চতি, ইধ পন মহগ্গতলোকুত্তৰাৱ ৱেদিতব্বাতি আহ ‘‘মহগ্গতলোকুত্তৰপঞ্ঞা জাননট্ঠেন ঞাণ’’ন্তি. কিলেসেহি আৰকত্তা পৰিসুদ্ধট্ঠেন অৰিযন্তি আহ ‘‘অৰিযং ৱিসুদ্ধং উত্তম’’ন্তি. অৰিযসদ্দো চেত্থ ৱিসুদ্ধপৰিযাযো, ন লোকুত্তৰপৰিযাযো. ঝানাদিভেদেতি আদিসদ্দেন ‘‘ৱিমোক্খো, সমাধি, সমাপত্তি, ঞাণদস্সনং, মগ্গভাৱনা, ফলসচ্ছিকিৰিযা, কিলেসপ্পহানং, ৱিনীৱৰণতা চিত্তস্স, সুঞ্ঞাগাৰে অভিৰতী’’তি (পাৰা. ১৯৮) ইমে সঙ্গণ্হাতি. ৱিঞ্ঞুস্স মনুস্সজাতিকস্সাতি আৰোচেতব্বপুগ্গলনিদস্সনং. এতস্স হি আৰোচিতে আৰোচিতং হোতি, ন দেৱব্ৰহ্মানং, নাপি পেতযক্খতিৰচ্ছানগতানন্তি. আৰোচেয্যাতি ৱদেয্য, ৱিঞ্ঞাপেয্যাতি ৱুত্তং হোতি. ৱিনা অঞ্ঞাপদেসেনাতি ‘‘যো তে ৱিহাৰে ৱসতি, সো ভিক্খু পঠমস্স ঝানস্স লাভী’’তিআদিনা (পাৰা. ২২০) নযেন অঞ্ঞাপদেসং ৱিনাতি অত্থো. ইধেৱাতি ‘‘ইতি জানামি, ইতি পস্সামী’’তি ইমস্মিংযেৱ পদে. ‘‘তেন ৱুত্ত’’ন্তিআদি নিগমনং.

সমনুগ্গাহীযমানোতি চোদিযমানো, যং ৱত্থু আৰোচিতং হোতি, তস্মিং ৱত্থুস্মিং ‘‘কিং তে অধিগতং, কিন্তি তে অধিগতং, কদা তে অধিগতং, কত্থ তে অধিগতং, কতমে তে কিলেসা পহীনা, কতমেসং ত্ৱং ধম্মানং লাভী’তি কেনচি ৱুচ্চমানো’’তি ৱুত্তং হোতি. অসমনুগ্গাহীযমানোতি ন কেনচি ৱুচ্চমানো.

‘‘ভিক্খুভাৱে ঠত্ৱা অভব্বো ঝানাদীনি অধিগন্তু’’ন্তি সিক্খাপদাতিক্কমস্স অন্তৰাযকৰত্তা ৱুত্তং. ভিক্খুভাৱো হিস্স সগ্গন্তৰাযো চেৱ হোতি মগ্গন্তৰাযো চ (পাৰা. অট্ঠ. ২.১৯৮). ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘সামঞ্ঞং দুপ্পৰামট্ঠং, নিৰযাযুপকড্ঢতী’’তি (সং. নি. ১.৮৯; ধ. প. ৩১১). অপৰম্পি ৱুত্তং ‘‘সিথিলো হি পৰিব্বাজো, ভিয্যো আকিৰতে ৰজ’’ন্তি (সং. নি. ১.৮৯; ধ. প. ৩১৩). ভিক্খুভাৱোতি পাৰাজিকং আপজ্জিত্ৱা ‘‘সমণো অহ’’ন্তি পটিজাননতো ৱোহাৰমত্তসিদ্ধো ভিক্খুভাৱো. দানাদীহীতি দানসৰণসীলসংৱৰাদীহি.

অজানমেৱাতি এত্থ এৱাতি অৱধাৰণত্থে নিপাতো. ‘‘অজানমেৱ’’ন্তিপি পঠন্তি. তত্থ পন ‘‘এৱং জানামি, এৱং পস্সামী’’তি অৱচন্তি যোজেতব্বং. ৱচনত্থৱিৰহতোতি ‘‘পঠমং ঝানং সমাপজ্জি’’ন্তি আদিৱচনস্স (পাৰা. ২০৯) অত্থভূতেন ঝানাদিনা ৱজ্জিতত্তা তুচ্ছং উদকাদিসুঞ্ঞং ভাজনং ৱিয. মুসাতি ৱিসংৱাদনপুৰেক্খাৰস্স পৰৱিসংৱাদকো ৱচীপযোগো, কাযপযোগো ৱা. তেনাহ ‘‘ৱঞ্চনাধিপ্পাযতো মুসা’’তি. মুসা চ ৱঞ্চনাধিপ্পাযো চ পুব্বভাগক্খণে, তঙ্খণে চ. ৱুত্তঞ্হি ‘‘পুব্বে ৱাস্স হোতি ‘মুসা ভণিস্স’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি ‘মুসা ভণামী’’’তি (পাৰা. ২০০). এতঞ্হি দ্ৱযং অঙ্গভূতং, ইতৰং পন হোতু ৱা, মা ৱা, অকাৰণমেতং. অভণিন্তি ৱিঞ্ঞাপনং অকাসিং.

অঞ্ঞত্ৰ অধিমানাতি অধিগতো মানো, অধিকো ৱা মানো অধিমানো, থদ্ধমানোতি অত্থো, তং ৱিনাতি অত্থো. কস্স পনাযং অধিমানো উপ্পজ্জতি, কস্স নুপ্পজ্জতি? অৰিযসাৱকস্স তাৱ নুপ্পজ্জতি (পাৰা. অট্ঠ. ২.১৯৬). সো হি মগ্গফলনিব্বানপহীনকিলেসাৱসিট্ঠকিলেসপচ্চৱেক্খণেন সঞ্জাতসোমনস্সো অৰিযগুণপ্পটিৱেধে নিক্কঙ্খো, তস্মা সোতাপন্নাদীনং ‘‘অহং সকদাগামী’’তিআদিৱসেন মানো নুপ্পজ্জতি. দুস্সীলস্স নুপ্পজ্জতি. সো হি অৰিযগুণাধিগমে নিৰাসোৱ. সীলৱতোপি পৰিচ্চত্তকম্মট্ঠানস্স নিদ্দাৰামতাদিমনুযুত্তস্স নুপ্পজ্জতি, সুপৰিসুদ্ধসীলস্স পন কম্মট্ঠানে অপ্পমত্তস্স নামৰূপং ৱৱত্থপেত্ৱা পচ্চযপৰিগ্গহেন ৱিতিণ্ণকঙ্খস্স তিলক্খণং আৰোপেত্ৱা সঙ্খাৰে সম্মসন্তস্স আৰদ্ধৱিপস্সকস্স উপ্পজ্জতি. তেনাহ ‘‘য্ৱায’’ন্তিআদি. তত্থ তিলক্খণং আৰোপেত্ৱাতি (সাৰত্থ. টী. ২.১৯৬) কলাপসম্মসনৱসেন অনিচ্চাদিলক্খণত্তযং আৰোপেত্ৱা. সম্মসন্তস্সাতি ৱিপস্সন্তস্স. আৰদ্ধৱিপস্সকস্সাতি উদযব্বযানুপস্সনায আৰদ্ধৱিপস্সকস্স. অপত্তেতি অত্তনো সন্তানে উপ্পত্তিৱসেন অপত্তে, অনধিগতেতি ৱুত্তং হোতি. পত্তসঞ্ঞিতাসঙ্খাতোতি ‘‘পত্তো মযা উত্তৰিমনুস্সধম্মো’’তি এৱংসঞ্ঞিতাসঙ্খাতো অধিমানো উপ্পজ্জতি. উপ্পন্নো চ সুদ্ধসমথলাভিং ৱা সুদ্ধৱিপস্সনালাভিং ৱা অন্তৰা ঠপেতি. সো হি দসপি ৱীসম্পি তিংসম্পি ৱস্সানি কিলেসসমুদাচাৰং অপস্সন্তো ‘‘অহং সোতাপন্নো’’তি ৱা ‘‘সকদাগামী’’তি ৱা ‘‘অনাগামী’’তি ৱা মঞ্ঞতি. সমথৱিপস্সনালাভিং পন অৰহত্তেযেৱ ঠপেতি. তস্স হি সমাধিবলেন কিলেসা ৱিক্খম্ভিতা, ৱিপস্সনাবলেন সঙ্খাৰা সুপৰিগ্গহিতা, তস্মা সট্ঠিম্পি ৱস্সানি, অসীতিম্পি ৱস্সানি, ৱস্সসতম্পি কিলেসা ন সমুদাচৰন্তি, খীণাসৱস্সেৱ চিত্তাচাৰো হোতি. সো এৱং দীঘৰত্তং কিলেসসমুদাচাৰং অপস্সন্তো অন্তৰা অট্ঠত্ৱাৱ ‘‘অৰহা অহ’’ন্তি মঞ্ঞতীতি. ‘‘তং অধিমানং ঠপেত্ৱা’’তি ইমিনা ‘‘অঞ্ঞত্ৰা’’তি পদং অপেক্খিত্ৱা ‘‘অধিমানা’’তি উপযোগত্থে নিস্সক্কৱচনন্তি দস্সেতি.

পাপিচ্ছতাযাতি পাপা ইচ্ছা এতস্সাতি পাপিচ্ছো, তস্স ভাৱো পাপিচ্ছতা, তায, পাপিকায ইচ্ছাযাতি অত্থো. যা সা ‘‘ইধেকচ্চো দুস্সীলোৱ সমানো ‘সীলৱা’তি মং জনো জানাতূ’’তিআদিনা (ৱিভ. ৮৫১) নযেন ৱুত্তা, তায অসন্তগুণসম্ভাৱনিচ্ছাযাতি ৱুত্তং হোতি. ইমিনা পন মন্দত্তা মোমূহত্তা সমুদাচৰন্তস্স অনাপত্তীতি দস্সেতি. অযম্পীতি পি-সদ্দেন ন কেৱলং পুৰিমা তযোৱাতি দস্সেতি.

অসন্তন্তি অভূতং. ঝানাদিধম্মন্তি ঝানং, ৱিমোক্খো, সমাধি, সমাপত্তি, ঞাণদস্সনং, মগ্গভাৱনা, ফলসচ্ছিকিৰিযা, কিলেসপ্পহানং, ৱিনীৱৰণতা চিত্তস্স, সুঞ্ঞাগাৰে অভিৰতী’’তি (পাৰা. ১৯৮) এৱং ৱুত্তং উত্তৰিমনুস্সধম্মং. যস্স আৰোচেতীতি (পাৰা. অট্ঠ. ২.২১৫) ৱাচায ৱা হত্থৱিকাৰাদীহি ৱা অঙ্গপচ্চঙ্গচোপনেহি ৱিঞ্ঞত্তিপথে ঠিতস্স যস্স পুগ্গলস্স আৰোচেতি. ৱিঞ্ঞত্তিপথং পন অতিক্কমিত্ৱা ঠিতো কোচি চে দিব্বেন চক্খুনা (সাৰত্থ. টী. ২.২১৫), দিব্বায চ সোতধাতুযা দিস্ৱা চ সুত্ৱা চ জানাতি, ন পাৰাজিকং. যোপি ‘‘কিং অযং ভণতী’’তি সংসযং ৱা আপজ্জতি, চিৰং ৱীমংসিত্ৱা ৱা পচ্ছা জানাতি, ‘‘অৱিজানন্তো’’ইচ্চেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. যো পন ঝানাদীনি অত্তনো অধিগমৱসেন ৱা উগ্গহপৰিপুচ্ছাদিৱসেন ৱা ন জানাতি, কেৱলং ‘‘ঝান’’ন্তি ৱা ‘‘ৱিমোক্খো’’তি ৱা ৱচনমত্তমেৱ সুতং হোতি, সোপি তেন ৱুত্তে ‘‘ঝানং কিৰ সমাপজ্জী’’তি এস ৱদতীতি যদি এত্তকমত্তম্পি জানাতি, ‘‘জানাতি’’চ্চেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি, তস্স ৱুত্তে পাৰাজিকমেৱ. সেসো পন একস্স ৱা দ্ৱিন্নং ৱা বহূনং ৱা নিযমিতানিযমিতৱসেন ৱিসেসো সব্বো সিক্খাপচ্চক্খানকথাযং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. পৰিযাযভাসনে পন ‘‘অহ’’ন্তি অৱুত্তত্তা পটিৱিজানন্তস্স ৱুত্তেপি থুল্লচ্চযং. ৱিসংৱাদনাধিপ্পাযেন মুসাৱাদপযোগস্স কতত্তা অপ্পটিৱিজানন্তস্সাপি দুক্কটন্তি আহ ‘‘যো তে ৱিহাৰে ৱসতি…পে… দুক্কট’’ন্তি. অনুল্লপনাধিপ্পাযস্সাতি উল্লপনাধিপ্পাযৱিৰহিতস্স, অভূতাৰোচনাধিপ্পাযৱিৰহিতস্সাতি অত্থো. উম্মত্তকাদযো পুব্বে ৱুত্তনযা এৱ. ইধ পন আদিকম্মিকা ৱগ্গুমুদাতীৰিযভিক্খূ, তেসং অনাপত্তি.

চতুত্থপাৰাজিকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পাৰাজিকনিগমনৱণ্ণনা

ইধাতি ইমস্মিং ভিক্খুপাতিমোক্খে. উদ্দিট্ঠপাৰাজিকপৰিদীপনমেৱাতি উদ্দিট্ঠানং চতুন্নং পাৰাজিকানং পৰিদীপনৱচনমেৱ. অৱধাৰণং পন ন অঞ্ঞেসম্পীতি দস্সনত্থং. তেনাহ ‘‘সমোধানেত্ৱা পনা’’তিআদি. তত্থ সমোধানেত্ৱাতি তত্থ তত্থ আগতানি এত্থেৱ সমোদহিত্ৱা, পক্খিপিত্ৱা ৰাসিং কত্ৱাতি অত্থো. পাড়িযং আগতানীতি উদ্দেসপাড়িযং আগতানি. ভিক্খুনীনং অসাধাৰণানি চত্তাৰীতি উব্ভজাণুমণ্ডলিকা, ৱজ্জপ্পটিচ্ছাদিকা, উক্খিত্তানুৱত্তিকা, অট্ঠৱত্থুকাতি ইমানি ভিক্খুনীনং ভিক্খূহি অসাধাৰণানি চত্তাৰি. পণ্ডকাদীনঞ্হি একাদসন্নং অভব্বভাৱো পাৰাজিকাপত্তিসদিসত্তা পাৰাজিকোতি আহ ‘‘একাদসন্ন’’ন্তিআদি. অভব্বভাৱসঙ্খাতেহীতি ৱত্থুৱিপন্নতাদিনা পব্বজ্জূপসম্পদায নঅৰহভাৱসঙ্খাতেহি. পণ্ডকতিৰচ্ছানগতউভতোব্যঞ্জনকা (পাৰা. অট্ঠ. ২.২৩৩) হি তযো ৱত্থুৱিপন্না অহেতুকপ্পটিসন্ধিকা, তেসং সগ্গো অৱাৰিতো, মগ্গো পন ৱাৰিতো. অভব্বা হি তে মগ্গপ্পটিলাভায ৱত্থুৱিপন্নত্তা. পব্বজ্জাপি নেসং পটিক্খিত্তা, তস্মা তেপি পাৰাজিকাৱ. থেয্যসংৱাসকো, তিত্থিযপক্কন্তকো, মাতুঘাতকো, পিতুঘাতকো, অৰহন্তঘাতকো, ভিক্খুনিদূসকো, লোহিতুপ্পাদকো, সঙ্ঘভেদকোতি ইমে অট্ঠ অত্তনো কিৰিযায ৱিপন্নত্তা অভব্বট্ঠানং পত্তাতি পাৰাজিকাৱ. তেসু থেয্যসংৱাসকো, তিত্থিযপক্কন্তকো, ভিক্খুনিদূসকোতি ইমেসং তিণ্ণং সগ্গো অৱাৰিতো, মগ্গো পন ৱাৰিতোৱ. ইতৰেসং পঞ্চন্নং উভযম্পি ৱাৰিতং. তে হি অনন্তৰাৱ নৰকে নিব্বত্তনকসত্তা. যদা ভিক্খুনী ৱিব্ভমিতুকামা হুত্ৱা কাসাৱমেৱ ৱা গিহিৱত্থং ৱা গিহিনিৱাসনাকাৰেন নিৱাসেতি, তদা পাৰাজিকমাপন্না নাম হোতীতি আহ ‘‘গিহিভাৱং পত্থযমানাযা’’তিআদি. সা হি অজ্ঝাচাৰৱীতিক্কমং অকত্ৱাপি এত্তাৱতা অস্সমণী নাম হোতি.

দীঘতায লম্বমানং অঙ্গজাতমেতস্সাতি লম্বী (সাৰত্থ. টী. ২.২৩৩). ন সো এত্তাৱতা পাৰাজিকো, অথ খো যদা অনভিৰতিযা পীড়িতো অত্তনো অঙ্গজাতং মুখে ৱা ৱচ্চমগ্গে ৱা পৱেসেতি, তদা পাৰাজিকো হোতি. মুদুকতা পিট্ঠি এতস্সাতি মুদুপিট্ঠিকো, কতপৰিকম্মায মুদুকায পিট্ঠিযা সমন্নাগতো. সোপি যদা অনভিৰতিযা পীড়িতো অত্তনো অঙ্গজাতং অত্তনো মুখমগ্গৱচ্চমগ্গেসু অঞ্ঞতৰং পৱেসেতি, তদা পাৰাজিকো হোতি. পৰস্স অঙ্গজাতং মুখেন গণ্হাতীতি যো অনভিৰতিযা পীড়িতো পৰস্স সুত্তস্স ৱা পমত্তস্স ৱা অঙ্গজাতং মুখেন গণ্হাতি. পৰস্স অঙ্গজাতে অভিনিসীদতীতি যো অনভিৰতিযা পীড়িতো পৰস্স অঙ্গজাতং কম্মনিযং দিস্ৱা অত্তনো ৱচ্চমগ্গেন তস্সূপৰি নিসীদতি, তং অত্তনো ৱচ্চমগ্গং পৱেসেতীতি অত্থো. এতানি হি চত্তাৰি যস্মা উভিন্নং ৰাগৱসেন সদিসভাৱূপগতানং ধম্মো ‘‘মেথুনধম্মো’’তি ৱুচ্চতি, তস্মা একেন পৰিযাযেন মেথুনধম্মং অপ্পটিসেৱিত্ৱাযেৱ কেৱলং মগ্গেন মগ্গপ্পৱেসনৱসেন আপজ্জিতব্বত্তা মেথুনধম্মপাৰাজিকস্স অনুলোমেন্তীতি ‘‘অনুলোমপাৰাজিকানী’’তি ৱুচ্চন্তি.

এত্থাহ – মাতুঘাতকপিতুঘাতকঅৰহন্তঘাতকা ততিযপাৰাজিকং আপন্না, ভিক্খুনিদূসকো, লম্বিআদযো চত্তাৰো চ পঠমপাৰাজিকং আপন্না এৱাতি কত্ৱা কুতো চতুৱীসতীতি (সাৰত্থ. টী. ২.২৩৩)? ৱুচ্চতে – মাতুঘাতকাদযো হি চত্তাৰো ইধ অনুপসম্পন্না এৱ অধিপ্পেতা, লম্বিআদযো চত্তাৰো কিঞ্চাপি পঠমপাৰাজিকেন সঙ্গহিতা, যস্মা পন একেন পৰিযাযেন মেথুনধম্মং অপ্পটিসেৱিনো হোন্তি, তস্মা ৱিসুং ৱুত্তাতি. দুতিযৱিকপ্পে কচ্চিত্থাতি এত্থ কচ্চি অত্থাতি পদচ্ছেদো কাতব্বো.

ইতি কঙ্খাৱিতৰণিযা পাতিমোক্খৱণ্ণনায

ৱিনযত্থমঞ্জূসাযং লীনত্থপ্পকাসনিযং

পাৰাজিকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.