৪. মগ্গসচ্চনিদ্দেসৱণ্ণনা
২০৫. তিত্থিযেহি কপ্পিতস্স মগ্গস্স পকতিপুৰিসন্তৰঞাণাদিকস্স. অৰিযং লভাপেতীতি অৰিযং সামঞ্ঞফলং লভাপেতি.
তব্বিপক্খৱিৰতিসভাৱাতি তস্সা সম্মাৱাচায ৱিপক্খতো মিচ্ছাৱাচায ৱিৰতিসভাৱা. ভেদকৰমিচ্ছাৱাচা পিসুণৱাচা, সব্বাপি ৱা মিচ্ছাৱাচা ৱিসংৱাদনাদিৱসেন ভেদকৰীতি আহ ‘‘ভেদকৰমিচ্ছাৱাচাপহানেনা’’তি. ৱিসংৱাদনাদিকিচ্চতায হি লূখানং অপৰিগ্গাহকানং মুসাৱাদাদীনং পটিপক্খভূতা সিনিদ্ধভাৱেন পৰিগ্গাহকসভাৱা সম্মাৱাচা তপ্পচ্চযসুভাসিতসম্পটিগ্গাহকে জনে, সম্পযুত্তধম্মে চ পৰিগ্গণ্হন্তী পৱত্ততীতি পৰিগ্গহলক্খণা. তেনাহ ‘‘জনে, সম্পযুত্তে চ পৰিগ্গণ্হনকিচ্চৱতী’’তি. চীৱৰকম্মাদিকো তাদিসো পযোগো. কাতব্বং চীৱৰৰজনাদিকং. নিৰৱজ্জসমুট্ঠাপনকিচ্চৱাতি নিৰৱজ্জস্স কত্তব্বস্স, নিৰৱজ্জাকাৰেন ৱা সমুট্ঠাপনকিচ্চৱা. সম্পযুত্তধম্মে চ সমুট্ঠাপেন্তোতি এত্থ সমুট্ঠাপনং মিচ্ছাকম্মন্তপটিপক্খভূতস্স অত্তনো কিচ্চস্স অনুগুণভাৱেন সম্পযুত্তানং পৱত্তনমেৱ, উক্খিপনং ৱা নেসং কাযিককিৰিযায ভাৰুক্খিপনং ৱিয. সম্পযুত্তধম্মানং, আজীৱস্সেৱ ৱা ৱিসোধনং ৱোদাপনং.
দিট্ঠেকট্ঠাতি দিট্ঠিযা সহজপহানেকট্ঠা, পঠমমগ্গসম্মাদিট্ঠিৱসেনেৱ তং ৱেদিতব্বং. ‘‘দিট্ঠেকট্ঠঅৱিজ্জাদযো’’তিপি পাঠো. এতস্মিং পক্খে চতুমগ্গসম্মাদিট্ঠিযা সঙ্গহো কতো হোতি. উপৰিমগ্গসম্মাদিট্ঠিযা পন দিট্ঠিট্ঠানে তংতংমগ্গৱজ্ঝো মানো গহেতব্বো. সো হি ‘‘অহ’’ন্তি পৱত্তিআকাৰতো দিট্ঠিট্ঠানিযো. পকাসেতীতি কিচ্চপটিৱেধেন পটিৱিজ্ঝতি. তেনেৱ হি অঙ্গেনাতি তেনেৱ সম্মাদিট্ঠিসঙ্খাতেন মগ্গঙ্গেন. তথাপৱত্তিতেন কৰণভূতেন, তেন ৱা কাৰণেন. অঙ্গ-সদ্দো হি কাৰণত্থোপি হোতীতি. তত্থাতি মগ্গে, মগ্গচিত্তুপ্পাদে ৱা.
ইমস্সেৱাতি অৰিযমগ্গপৰিযাপন্নস্সেৱ. যদিপি ৱিৰমিতব্বতো ৱিৰমন্তস্স চেতনাপি লব্ভতেৱ, ৱিৰতিযা এৱ পন তদা পধানভাৱোতি আহ ‘‘ৱিৰমণকালে ৱা ৱিৰতিযো’’তি. সুভাসিতাদীতি অসম্ফপ্পলাপাদি. আদি-সদ্দেন অপিসুণাদি সঙ্গহিতা. ভাসনাদীতি এত্থ পন কাযসুচৰিতাদি. অমগ্গঙ্গত্তাতি অমগ্গসভাৱত্তা. তমেৱ চেতনায অমগ্গসভাৱতং দস্সেতুং ‘‘একস্স ঞাণস্সা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ সম্মাৱাচাদিকিচ্চত্তযং নাম মিচ্ছাৱাচাদীনং তিণ্ণং পাপধম্মানং সমুচ্ছিন্দনং, মগ্গচেতনা চ তংসভাৱা ন হোতীতি ন তস্সা মগ্গক্খণে সম্মাৱাচাদিভাৱসিদ্ধি. তংসিদ্ধিযন্তি কিচ্চত্তযসিদ্ধিযং. যথা পনস্সা পুব্বভাগে সুভাসিতৱাচাদিভাৱো, এৱং মগ্গক্খণেপি সিযা. এৱং সন্তে যথা তত্থ একস্স সম্মাসঙ্কপ্পস্স তিকিচ্চতা, সম্মাদিট্ঠিআদীনঞ্চ একেকানং চতুকিচ্চতা, এৱং একা মগ্গচেতনা সম্মাৱাচাদিকিচ্চত্তযস্স সাধিকা ভৱেয্য, তথা চ সতি মগ্গে সম্মাৱাচাদীনি তীণি অঙ্গানি ন ভৱেয্যুং, ছড়ঙ্গিকো চ অৰিযমগ্গো সিযাতি তযিদমাহ ‘‘একায চেতনাযা’’তিআদিনা. যস্মা পনেতং নত্থি, তস্মা মগ্গপচ্চযতাৱচনতো চ ন চেতনায মগ্গভাৱোতি মগ্গক্খণে ৱিৰতিযোৱ সম্মাৱাচাদযো.
ব্ৰূহনং সুখং. সন্তসুখং উপেক্খা. সা হি ‘‘উপেক্খা পন সন্তত্তা, সুখমিচ্চেৱ ভাসিতা’’তি (ৱিসুদ্ধি. ২.৬৪৪; ৱিভ. অট্ঠ. ২৩২) ৱুত্তা. ৱিতক্কাদীনন্তি তেযেৱ অভিনিৰোপনাদযো পাকটপৰিযাযেন ৱুত্তা.
ৱচীসঙ্খাৰভাৱতো ৱচীভেদস্স উপকাৰকো ৱিতক্কো. ‘‘সাৱজ্জা…পে… উপকাৰকো এৱা’’তি ইমিনা ৱচীভেদতং সমুট্ঠাপকচেতনানং ৱিয ৱিৰতিযাপি ৱিসেসপচ্চযো ৱিতক্কোতি দস্সেতি. ৱচীভেদনিযামিকা ৱাচাতি ৱচীদুচ্চৰিতৱিৰতিমাহ. সা হি সম্মাৱাচাভূতা মিচ্ছাৱাচাসু সংযমিনী. তত্থ যথা ৱিসংৱাদনাদিমিচ্ছাৱাচতো অৱিৰতো মিচ্ছাকম্মন্ততোপি ন ৱিৰমতেৱ. যথাহ – ‘‘একং ধম্মং…পে… অকাৰিয’’ন্তি (ধ. প. ১৭৬). তথা অৱিসংৱাদনাদিনা সম্মাৱাচায ঠিতো সম্মাকম্মন্তম্পি পূৰেতিযেৱাতি আহ ‘‘ৱচীভেদ…পে… উপকাৰিকা’’তি. ধম্মানং পৱত্তিনিট্ঠাভাৱতো যথা গতীতি নিব্বত্তি ৱুচ্চতি, এৱং পৱত্তিভাৱতো ৰসলক্খণানিপীতি আহ ‘‘কিচ্চাদিসভাৱে ৱা’’তি.
অভিনন্দনন্তি তণ্হাদিৱসেন অভিনন্দনং.
ৱাচুগ্গতকৰণং উগ্গহো, অত্থপৰিপুচ্ছনং পৰিপুচ্ছাতি তদুভযং সৱনাধীনন্তি আহ ‘‘সৱনঞাণে এৱ অৱৰোধং গচ্ছন্তী’’তি. ঞাণেন পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা গহণং পৰিগ্গণ্হনং.
তস্সাতি পযোগস্স.
সোতি কামৱিতক্কপ্পৱত্তিযা কাৰণভূতো সুভনিমিত্তে অযোনিসোমনসিকাৰো. তস্সাতি কামৱিতক্কস্স. গতং গমনং পৱত্তি, তস্স উপাযোতি গতমগ্গো.
পহাতব্বএকত্তন্তি পহাতব্বতাসামঞ্ঞং.
মগ্গভাৱেন চতুব্বিধম্পি একত্তেনাতি সোতাপত্তিমগ্গাদিৱসেন চতুব্বিধম্পি মগ্গভাৱেন একত্তেন সামঞ্ঞতো গহেত্ৱা ‘‘অস্সা’’তি একৱচনেন ৱুত্তন্তি অত্থো. সব্বস্স মগ্গস্স অঞ্ঞমঞ্ঞং সদিসতা, তথা অসদিসতা চ একচ্চসদিসতা চ ঝানঙ্গৱসেন সব্বসদিসসব্বাসদিসএকচ্চসদিসতা, সো এৱ ৱিসেসোতি যোজেতব্বং. ৱিপস্সনানিযামং ধুৰং কত্ৱা আহাতি সম্বন্ধো. ইধ পনাতি ইমিস্সা সম্মোহৱিনোদনিযং. সম্মসি…পে… নিৱত্তনতোতি পঠমত্থেৰৱাদং ৱদন্তো তদজ্ঝাসযং পুৰক্খত্ৱা ৱদতীতি অধিপ্পাযেন ৱুত্তং. ইতৰথা ইতৰৱাদাপেত্থ দস্সিতা এৱাতি. পাদকজ্ঝাননিযামন্তি পাদকজ্ঝাননিযামং ধুৰং কত্ৱা আহাতি যোজনা. ‘‘ৱিপস্সনা …পে… দট্ঠব্বো’’তি কস্মা ৱুত্তং. ন হি তস্সা ইধ পটিক্খেপতা অত্থি. তথা হি ৱুত্তং ‘‘কেচি ৱুট্ঠানগামিনিৱিপস্সনা নিযামেতীতি ৱদন্তী’’তি? নযিদমেৱং. ইধাপীতি ইধ পাদকজ্ঝাননিযামেপি ৱিপস্সনানিযামো ন পটিক্খিত্তোতি অযঞ্হেত্থ অত্থো. তেনেৱাহ ‘‘সাধাৰণত্তা’’তি. ‘‘ইধ পনা’’তি ইমিনাপি পঠমত্থেৰৱাদো সঙ্গহিতোতি ৱেদিতব্বো. যদি এৱং কস্মা ৱিপস্সনানিযামো ৱিসুং গহিতোতি? ৱাদত্তযাৱিধুৰতাদস্সনত্থং. অঞ্ঞে চাচৰিযৱাদাতি সম্মসিতজ্ঝানপুগ্গলজ্ঝাসযৱাদা.
‘‘আৰুপ্পে তিকচতুক্কজ্ঝানং…পে… ন লোকিয’’ন্তি ইদং থেৰৱাদে আগতং পোৰাণট্ঠকথাযং তন্তিং কত্ৱা ঠপিতন্তি অট্ঠসালিনিযং সঙ্গহেত্ৱা ৱুত্তন্তি আহ ‘‘ৱুত্তং অট্ঠসালিনিযন্তি অধিপ্পাযো’’তি. যেসূতি পচ্ছিমজ্ঝানৱজ্জানি সন্ধায ৱদতি. তত্থ হি অৰূপুপ্পত্তিযং সংসযো, ন ইতৰস্মিং. ‘‘চতুক্কপঞ্চকজ্ঝান’’ন্তি ৱুত্তে অৱিসেসতো সাসৱানাসৱং অপেক্খীযতি, নিৱত্তেতব্বগহেতব্বসাধাৰণৱচনেনেত্থ সাসৱতো অৱচ্ছিন্দনত্থং ‘‘তঞ্চ লোকুত্তৰ’’ন্তি ৱত্ৱা নিৱত্তিতধম্মদস্সনত্থং ‘‘ন লোকিয’’ন্তি ৱুত্তন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘সমুদাযঞ্চ…পে… আহা’’তি. ইতৰথা ব্যভিচাৰাভাৱতো ‘‘লোকুত্তৰ’’ন্তি ৱিসেসনং নিৰত্থকং সিযা. তযো মগ্গাতি দুতিযমগ্গাদযো. তজ্ঝানিকন্তি তিকচতুক্কজ্ঝানিকং সোতাপত্তিফলাদিং. অঞ্ঞঝানিকাপীতি তিকচতুক্কজ্ঝানতো অঞ্ঞঝানিকাপি চতুক্কজ্ঝানিকাপি মগ্গা উপ্পজ্জন্তি. পি-সদ্দেন তজ্ঝানিকাপি তিকচতুক্কজ্ঝানিকাতি অত্থো. যদি এৱং চতুৱোকাৰভৱেপি পঞ্চৱোকাৰভৱে ৱিয মগ্গস্স তিকচতুক্কজ্ঝানিকভাৱে কেনস্স ঝানঙ্গাদিনিযামোতি আহ ‘‘ঝানঙ্গাদিনিযামিকা পুব্বাভিসঙ্খাৰসমাপত্তী’’তি. পুব্বাভিসঙ্খাৰসমাপত্তীতি চ পাদকভূতা অত্তনা অতিক্কন্তধম্মৱিৰাগভাৱেন ৱিপস্সনায পুব্বাভিসঙ্খাৰকাৰী অৰূপসমাপত্তি, ফলসমাপত্তি ৱা. তেনাহ ‘‘পাদক’’ন্তি. ন সম্মসিতব্বাতি ন সম্মসিতব্বা সমাপত্তি ঝানঙ্গাদিনিযামিকা সম্মসিতব্বানং তিকচতুক্কজ্ঝানানং তত্থ অনুপ্পজ্জনতো, ইতৰত্থ চ ৱিসেসাভাৱতো. ফলস্সপীতি চতুত্থপঞ্চমজ্ঝানিকফলস্সপি.
দুক্খঞাণাদীনন্তি দুক্খসমুদযঞাণানং. তংতংকুসলাৰম্মণাৰম্মণত্তাতি কামাৱচৰাদীসু যেন যেন কুসলেন সদ্ধিং নেক্খম্মসঙ্কপ্পাদযো উপ্পজ্জন্তি, তস্স তস্স কুসলস্স আৰম্মণং আৰম্মণং এতেসন্তি তংতংকুসলাৰম্মণাৰম্মণা, তব্ভাৱতো. তংতংৱিৰমিতব্বাদিআৰম্মণত্তাতি ৱিসংৱাদনৱত্থুআদিআৰম্মণত্তা. ৱীতিক্কমিতব্বতো এৱ হি ৱিৰতীতি. ‘‘অঙ্গান’’ন্তি ইদং ‘‘নেক্খম্মসঙ্কপ্পাদীন’’ন্তি এত্থাপি যোজেতব্বং অৱযৱেন ৱিনা সমুদাযাভাৱতো. ৱিসেসপচ্চযোতি ভিন্নসীলস্স, অপৰিসুদ্ধসীলস্স ৱা সম্মপ্পধানাসম্ভৱতো সমাধানস্স ৱিয ৱাযামস্স সীলং ৱিসেসপচ্চযো. অযঞ্চ অত্থো যদিপি পুৰিমসিদ্ধসীলৱসেন যুত্তো, সহজাতৱসেনাপি পন লব্ভতেৱাতি দস্সেন্তো ‘‘সম্পযুত্তস্সাপী’’তি আহ. সহজমেৱ চেত্থ অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘সম্পযুত্তস্সেৱ চা’’তিআদি. সম্মোসো পমাদো, তপ্পটিপক্খো অসম্মোসো অপ্পমাদো, সো চিত্তস্স আৰক্খাতি আহ ‘‘চেতসো ৰক্খিততা’’তি.
সীলক্খন্ধো চাতি চ-সদ্দেন সমাধিক্খন্ধো চ. খন্তিপ্পধানত্তা সীলস্স অদোসসাধনতা, নীৱৰণজেট্ঠকস্স কামচ্ছন্দস্স উজুৱিপচ্চনীকভাৱতো সমাধিস্স অলোভসাধনতা দট্ঠব্বা. সাসনন্তি পটিৱেধসাসনং, ‘‘সাসনব্ৰহ্মচৰিয’’ন্তি চ ৱদন্তি.
মগ্গসচ্চনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সুত্তন্তভাজনীযৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.