৪. চতুক্কনিদ্দেসৱণ্ণনা

৭৯৩. পৰিতস্সনং পৰিত্তাসো, চিত্তুত্ৰাসো চাতি ‘‘ন পৰিতস্সতী’’তি পদস্স ‘‘ন পত্থেতি ন উত্তসতী’’তি অত্থমাহ.

৭৯৬. অৰিযসচ্চেসু ধম্মসদ্দো ‘‘দিট্ঠধম্মো’’তিআদীসু ৱিয. অৰিযমগ্গো, তস্স চ ফলং ধম্মো যথানুসিট্ঠং পটিপন্নে অপাযেসু অপতমানে ধাৰেতীতি. তত্থ পঞ্ঞাতি তস্মিং অৰিযমগ্গফলে নিস্সযভূতে পঞ্ঞা. তেনাহ ‘‘তংসহগতা’’তি. অৱিদিতং ৱিদিতং ৱিয নেতি ঞাপেতীতি নযো, অনুমানং, তস্স নযনং পৱত্তনং, তং পন ৱিসুংযেৱেকং ঞাণুপ্পাদনন্তি আসঙ্কায নিৱত্তনত্থমাহ ‘‘ন অঞ্ঞ…পে… ৱিসেসো’’তি. অত্তনো হি অধিগমানুসাৰেন পৰাধিগতানং কালত্তযে মগ্গাদীনং পৱত্তিআকাৰানুমানং নযনযনং. অনুমিননাকাৰমেৱ হিস্স সন্ধায ৱুত্তং ‘‘ঞাণস্সেৱ পৱত্তিৱিসেসো’’তি. কাৰণঞ্চ নযনযনস্স সচ্চেসু পচ্চক্খপৱত্তনতো. ‘‘তথা’’তি ইমিনা যথা মগ্গঞাণতো অঞ্ঞাপি ‘‘ইমিনা ধম্মেনা’’তি ৱত্তুং যুত্তং, তথা পকাৰন্তৰেনপি ‘‘ইমিনা ধম্মেন ঞাণেনা’’তি এত্থ অত্থো যুজ্জতীতি ইমমত্থং উপসংহৰতি. তেনাতি তস্মা ঞাণেন ঞাততো সম্পযোগেহি নযনযনতো. ঞাণৱিসযভাৱেনাতি পটিৱেধঞাণস্স ৱিসযভাৱেন. ঞাতেন পটিৱিদ্ধেন চতুসচ্চধম্মেন, ঞাণসম্পযোগেন ৱা ঞাতেন জানিত্ৱা ঠিতেন মগ্গফলধম্মেন.

সব্বেন সব্বন্তি সব্বপ্পকাৰেন সব্বং, অনৱসেসন্তি অত্থো. অদ্ধত্তযপৰিযাপন্নঞ্হি সব্বং তেভূমকসঙ্খাৰগতং সম্মসীযতি. নযনতোতি নযগ্গাহতো. অনুৰূপত্থৱাচকো ৱা কাৰণসদ্দো ‘‘কাৰণং ৱদতী’’তিআদীসু ৱিয.

অন্ৱযঞাণস্সপি পৰিযোগাহেত্ৱা পৱত্তনতো সৱিসেসো ৱিসযাৱবোধোতি ৱুত্তং ‘‘ধম্মে ঞাণ…পে… অভাৱা’’তি. ৱিসযোভাসনমত্তজাননসামঞ্ঞেনাতি অসতিপি অভিসমেচ্চ গহণে ৱিসযৱিভাৱনসঙ্খাতঅৱবোধসামঞ্ঞমত্তেন. ‘‘ঞাণ’’ন্তি সম্মতেসূতি ‘‘ঞাণ’’ন্তি ৱোহৰিতেসু লদ্ধঞাণৱোহাৰেসু. সম্মুতিৱসেনাতি ধম্মঞাণাদি ৱিয সমুখেন ৱিসযে অপ্পৱত্তিত্ৱা পঞ্ঞত্তিমুখেন পৱত্তং. অৱসেসন্তি সম্মুতিঞাণমেৱাহ. ইতৰঞাণত্তযৱিসভাগন্তি ধম্মঞাণাদিঞাণত্তযৱিধুৰং.

৭৯৭. কামভৱধম্মেতি কামভৱসঙ্খাতে ধম্মে.

৭৯৮. সাতি পঠমজ্ঝানপঞ্ঞা. ৱীতৰাগভাৱনাৱত্থস্সাতি ‘‘ৱীতৰাগো হোতী’’তি এৱং ৱুত্তস্স. তন্তি ছট্ঠাভিঞ্ঞং. মগ্গঞাণঞ্হি কিচ্চতো মগ্গসচ্চম্পি পটিৱিজ্ঝতি. ইতৰাতি হেট্ঠিমমগ্গপঞ্ঞা. তদুপনিস্সযত্তাতি তস্সা ছট্ঠাভিঞ্ঞায, তস্স ৱা পটিৱিজ্ঝনস্স উপনিস্সযত্তা পটিৱিজ্ঝতি নাম. যথানুৰূপন্তি দিট্ঠাসৱাদীনং যথানুৰূপং. আসৱক্খযেতি আসৱক্খযপৰিযাযে কাৰণূপচাৰেন. তংনিব্বত্তনতোতি তস্স আসৱক্খযসঙ্খাতস্স ফলস্স নিব্বত্তনতো. ইদঞ্চ ‘‘আসৱানং খযে ঞাণং ছট্ঠাভিঞ্ঞা’’তি সুত্তে আগতত্তা ৱুত্তং.

৮০১. অভিৱিসিট্ঠেন ৱা ঞাণেন পাকটং কৰোন্তস্সাতি অধিগমৱসেন পকাসং ৱিভূতং কৰোন্তস্স.

৮০২. ৱসিতাপঞ্চকৰহিতং ৱসিভাৱং অপাপিতং পটিলদ্ধমত্তং. পটিপদাৰম্মণসহগতা পঞ্ঞা পটিপদাৰম্মণসম্বন্ধিনীতি আহ ‘‘পঞ্ঞায পটিপদাৰম্মণুদ্দেসেনা’’তি.

চতুক্কনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.