১০. দসকমাতিকাৱণ্ণনা

৭৬০. ‘‘জাতিপচ্চযা জৰামৰণন্তি ঞাণং, অসতি জাতিযা নত্থি জৰামৰণন্তি ঞাণং. অতীতম্পি অদ্ধানং জাতিপচ্চযা জৰামৰণন্তি ঞাণং, অসতি জাতিযা নত্থি জৰামৰণন্তি ঞাণং. অনাগতম্পি অদ্ধানং জাতিপচ্চযা জৰামৰণন্তি ঞাণং, অসতি জাতিযা নত্থি জৰামৰণন্তি ঞাণং. যম্পিস্স তং ধম্মট্ঠিতিঞাণং, তম্পি খযধম্মং ৱযধম্মং ৱিৰাগধম্মং নিৰোধধম্মন্তি ঞাণং. ভৱপচ্চযা…পে… অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা…পে… নিৰোধধম্ম’’ন্তি (সং. নি. ২.৩৪) এৱমাগতানি সত্তসত্ততি ঞাণানি. ‘‘জৰামৰণে ঞাণং, জৰামৰণসমুদযে ঞাণং, জৰামৰণনিৰোধে ঞাণং, জৰামৰণনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং. জাতিযা ঞাণং…পে… সঙ্খাৰেসু ঞাণং…পে… পটিপদায ঞাণ’’ন্তি (সং. নি. ২.৩৩) এৱমাগতানি চতুচত্তাৰীসং ঞাণানি. সুতমযঞাণাদীনি অনাৱৰণঞাণপৰিযোসানানি পটিসম্ভিদামগ্গে (পটি. ম. মাতিকা ১.১ আদযো) আগতানি তেসত্ততি ঞাণানি. তেনাহ ‘‘তেসত্ততি পন…পে… ন সংযুত্তকে’’তি. ‘‘সংযুত্তকে’’তি ৱা ইদং ‘‘সত্তসত্ততি ঞাণানী’’তি ইমিনা সম্বন্ধিতব্বং, ন ‘‘তেসত্ততী’’তি ইমিনা. অঞ্ঞত্থ নিক্খেপকণ্ডাদীসু. যথা সম্মাপটিৱেধাভাৱতো মিচ্ছাঞাণাদি থুসৰাসিম্হি নিখাতখাণুকো ৱিয আৰম্মণে চঞ্চলং হোতি, ন এৱং হোতি যথাভূতাৱবোধকং ঞাণন্তি আহ ‘‘যাথাৱপটিৱেধতো সযঞ্চ অকম্পিয’’ন্তি. অধিবলকৰণং উপত্থম্ভনন্তি তং পুগ্গলে আৰোপেন্তো আহ ‘‘পুগ্গলঞ্চ…পে… কৰোতী’’তি. ৱিসভাগধম্মেসু ৱা অকম্পিযত্থো, সভাগধম্মেসু উপত্থম্ভনত্থো ৱেদিতব্বো.

অভিমুখং গচ্ছন্তীতি ‘‘উপগচ্ছন্তী’’তি পদস্স অত্থৱচনং. উপগমনঞ্চেত্থ সব্বঞ্ঞুতায পটিজাননমেৱাতি ৱুত্তং ‘‘পটিজাননৱসেনা’’তি. অট্ঠ ৱা পৰিসা উপসঙ্কমন্তীতি এত্থাপি পটিজাননৱসেন সব্বঞ্ঞুতন্তি যোজেতব্বং. অট্ঠসু পৰিসাসু দস্সিতঅকম্পিযঞাণযুত্তোতি সম্বন্ধো.

ফলসম্পত্তিপৱত্তীতি সপ্পুৰিসূপনিস্সযাদীনং কাৰণসম্পত্তীনং ফলভূতায পতিৰূপদেসৱাসঅত্তসম্মাপণিধিআদিসম্পত্তিযা পৱত্তনং. আদি-সদ্দেন সুত্তসেসা সঙ্গহিতা. তত্থ সপ্পুৰিসূপনিস্সযাদিকে. কস্মা পনেত্থ সমানে অত্থকিচ্চে পটিৱেধঞাণস্স ৱিয দেসনাঞাণস্সাপি যাৱ অৰহত্তমগ্গা উপ্পজ্জমানতা ন ৱুত্তাতি চোদনং সন্ধাযাহ ‘‘পটিৱেধনিট্ঠত্তা’’তিআদি. পটিৱেধনিট্ঠত্তাতি পটিৱেধস্স পৰিযোসানত্তা. তেনাতি পটিৱেধপৰিযোসানভূতেন অৰহত্তমগ্গঞাণেন. তদধিগমেন হি সম্পত্তসকলসব্বঞ্ঞুগুণো ভগৱা অনন্তপটিভানো অনুপমায বুদ্ধলীড়ায ধম্মং দেসেতুং সমত্থো অহোসি. ‘‘পটিলদ্ধস্সাপী’’তি ইমিনা সব্বথা লভাপকস্স পটিৱেধানুৰূপতা দেসনাঞাণস্স অসক্কুণেয্যাতি দীপেতি, তেন চ পটিৱেধনমত্তেনেত্থ অত্থসিদ্ধীতি দস্সেতি. তেনাহ ‘‘দেসনাঞাণস্সা’’তিআদি.

হানভাগিযধম্মন্তি ৱা হানভাগিযভাৱস্স কাৰণং. কামসহগতসঞ্ঞাদিধম্মন্তি কামগুণাৰম্মণং সঞ্ঞামনসিকাৰাদিং. পুব্বেৱ কতাভিসঙ্খাৰাদিন্তি ‘‘চন্দে ৱা সূৰিযে ৱা এত্তকং গতে ৱুট্ঠহিস্সামী’’তিআদিনা সমাপজ্জনতো পুব্বে পৱত্তচিত্তাভিসঙ্খাৰপৰিকম্মাদিং.

তদভাৱগ্গহণেনাতি কিলেসাৱৰণাভাৱগ্গহণেন. ঠিতিন্তি অত্থিভাৱং. তব্বিপৰীতাযাতি ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিকায মিচ্ছাদিট্ঠিযা. ঠানাভাৱন্তি অপ্পৱত্তিং, নত্থিভাৱং ৱা. উপৰীতি ইমিস্সা বলানং অনুক্কমকথায উপৰি অনন্তৰমেৱ. ৱিপাকাৱৰণাভাৱদস্সনাদিকস্সাতি আদি-সদ্দেন কম্মাৱৰণাভাৱদস্সনং সঙ্গণ্হাতি. ইতৰন্তি অধিগমস্স অট্ঠানদস্সনং. তংসহিতানং ধাতূনন্তি ৰাগাদিসহিতানং সভাৱানং. ৱেমত্ততা চ তেসং পচ্চযৱিসেসসিদ্ধেন অৱত্থাদিৱিসেসেন ৱেদিতব্বা. চৰিযাহেতূনন্তি ৰাগাদিচৰিযাকাৰণভূতানং ধম্মানং.