৩. পচ্চযৱাৰৱণ্ণনা
২৪৩. পচ্চযাতি এত্থ পতি অযো পচ্চযো. পতি-সদ্দো পতিট্ঠত্থং দীপেতি, অয-সদ্দো গতিং, পতিট্ঠাভূতা গতি নিস্সযো পচ্চযোতি ৱুত্তং হোতি, ততো পচ্চযা, পচ্চযকৰণতো তদাযত্তভাৱগমনতো ৱাতি অত্থো.
‘‘মহাভূতে পচ্চযা চিত্তসমুট্ঠানং ৰূপ’’ন্তি (পট্ঠা. ১.১.২৪৫) ভূতুপাদাৰূপানি সহ সঙ্গণ্হিত্ৱা ৱুত্তং. অট্ঠকথাযং পন চিত্তসমুট্ঠানে চ মহাভূতে নিস্সায চিত্তসমুট্ঠানং উপাদাৰূপন্তি সযং নিস্সযো অহুত্ৱা নিস্সযে উপ্পজ্জমানেন উপাদাৰূপেন নিদস্সনং কতন্তি দট্ঠব্বং.
২৫৫. অসঞ্ঞ…পে… কটত্তাৰূপং উপাদাৰূপন্তি এত্থ যো পটিচ্চৱাৰে সহজাতে কম্মউতুজানং, কম্মে চ একন্তানেকন্তকম্মজানং ৱসেন অত্থো ৱুত্তো, সো নাধিপ্পেতো এৱ ‘‘কটত্তাৰূপ’’ন্তি কম্মসমুট্ঠানৰূপস্সেৱ সব্বস্স চ গহিতত্তাতি তং পহায যথাগহিতস্স কটত্তাৰূপস্স ৱিসেসনৱসেন ‘‘উপাদাৰূপসঙ্খাতং কটত্তাৰূপ’’ন্তি অত্থমাহ. মহাভূতে পন পটিচ্চ পচ্চযা চ মহাভূতানং উপ্পত্তি ন নিৱাৰেতব্বাতি উপাদাৰূপগ্গহণেন কটত্তাৰূপগ্গহণং অৱিসেসেত্ৱা উপাদাৰূপানং নিৱত্তেতব্বানং অত্থিতায কটত্তাৰূপগ্গহণেনেৱ উপাদাৰূপগ্গহণস্স ৱিসেসনং দট্ঠব্বং.
২৬৯-২৭৬. ‘‘অব্যাকতেন অব্যাকতং, কুসলং, অকুসল’’ন্তি ৱত্তব্বে ‘‘অব্যাকতেন কুসলং, অকুসলং, অব্যাকত’’ন্তি, ‘‘কুসলং ধম্মং পটিচ্চ কুসলো চ অকুসলো চ ধম্মা কুসলস্সাতি অনামসিত্ৱা’’তি চ পুৰিমপাঠে পমাদলেখা দট্ঠব্বা.
২৮৬-২৮৭. নহেতুপচ্চযা নপুৰেজাতে দ্ৱেতি এত্থ অট্ঠকথাযং ‘‘আৰুপ্পে পন অহেতুকমোহস্স অহেতুককিৰিযস্স চ ৱসেন দ্ৱেতি ৱুত্তা, নৱিপ্পযুত্তে দ্ৱেতি আৰুপ্পে অহেতুকাকুসলকিৰিযৱসেনা’’তি ৱুত্তং, তং লব্ভমানেসু একদেসেন নিদস্সনৱসেন ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. আৰুপ্পে পন অহেতুকমোহস্স অহেতুককিৰিযায অহেতুকপটিসন্ধিযা একচ্চস্স চ ৰূপস্স ৱসেন দ্ৱে ৱুত্তাতি, নৱিপ্পযুত্তে দ্ৱেতি আৰুপ্পে অহেতুকাকুসলকিৰিযাএকচ্চৰূপানং ৱসেনাতি ৱুত্তন্তি. ‘‘নোনত্থিনোৱিগতেসু একন্তি সব্বৰূপস্স ৱসেনা’’তি ৱুত্তং, নহেতুমূলকত্তা ইমস্স নযস্স হেতুপচ্চযং লভন্তং ন লব্ভতীতি ‘‘একচ্চস্স ৰূপস্স ৱসেনা’’তি ভৱিতব্বং. চক্খাদিধম্মৱসেন পন চিত্তসমুট্ঠানাদিকোট্ঠাসৱসেন ৱা সব্বং লব্ভতীতি ‘‘সব্বৰূপস্সা’’তি ৱুত্তং সিযা.
২৮৯-২৯৬. আগতানাগতন্তি পঞ্হৱসেন ৱুত্তং, লব্ভমানালব্ভমানন্তি আগতে চ পঞ্হে লব্ভমানালব্ভমানধম্মৱসেন.
পচ্চযৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.