২. ৱেদনাত্তিকৱণ্ণনা

১. ৱেদনাৰূপনিব্বানানি পন তিকমুত্তকানি পটিচ্চাদিনিযমং পচ্চযুপ্পন্নৱচনঞ্চ ন লভন্তি. পটিচ্চৱাৰাদীসু পন ছসু যতো হেতুপচ্চযাদিতো তিকধম্মানং উপ্পত্তি ৱুত্তা, তত্থ যথানুৰূপতো আৰম্মণাদিপচ্চযভাৱেন লব্ভন্তীতি ৱেদিতব্বানীতি.

১০. সব্বঅৰূপধম্মপৰিগ্গাহকা পন সহজাতাদযো পচ্চযাতি ইমিনা কুসলত্তিকেপি পৰিহীনং সহজাতং ৰূপাৰূপধম্মপৰিগ্গাহকত্তা আদিম্হি ঠপেত্ৱা আদিসদ্দেন সব্বাৰূপধম্মপৰিগ্গাহকৱচনেন চ পচ্চযুপ্পন্নৱসেন সব্বঅৰূপধম্মপৰিগ্গাহকানং আৰম্মণাদীনং পৰিহানিং দস্সেতীতি দট্ঠব্বং. তেন কুসলত্তিকপৰিহীনানং সব্বট্ঠানিকানং চতুন্নং সব্বতিকাদীসু পৰিহানি দস্সিতা হোতি. পচ্ছাজাতপচ্চযঞ্চ ৱিনাৱ উপ্পত্তিতোতি এতেন পন পচ্ছাজাতপচ্চযস্স অনুলোমে পৰিহানিং, পচ্চনীযে চ লাভং দস্সেতি. সহজাতাদযোতি ৱা সহজাতমূলকা সহজাতনিবন্ধনা পটিচ্চাদিং ফৰন্তেহি সহজাতধম্মেহি ৱিনা পচ্চযা অহোন্তাতি ৱুত্তং হোতি. কস্মা পন সহজাতনিবন্ধনা সব্বাৰূপধম্মপৰিগ্গাহকা চ যে, তেৱ পৰিহাযন্তি, ন পন যো সহজাতানিবন্ধনো সব্বাৰূপধম্মপৰিগ্গাহকো চ ন হোতি, সো পচ্ছাজাতোতি তত্থ কাৰণং ৱদন্তো ‘‘সহজাতাদীহি ৱিনা অনুপ্পত্তিতো পচ্ছাজাতপচ্চযঞ্চ ৱিনাৱ উপ্পত্তিতো’’তি আহ. তত্থ সহজাতাদীহি ৱিনাতি সহজাতনিবন্ধনেহি সব্বাৰূপধম্মপৰিগ্গাহকেহি চ ৱিনাতি অত্থো. অথ ৱা সহজাতনিবন্ধনানমেৱ পৰিহানি, ন পচ্ছাজাতস্স সহজাতানিবন্ধনস্সাতি এত্থেৱ কাৰণং ৱদন্তো ‘‘সহজাতাদীহি ৱিনা অনুপ্পত্তিতো পচ্ছাজাতপচ্চযঞ্চ ৱিনাৱ উপ্পত্তিতো’’তি আহ. সহজাতনিবন্ধনাপি পন সব্বঅৰূপধম্মপৰিগ্গাহকাযেৱ পৰিহাযন্তীতি দস্সিতমেতন্তি.

১৭. নৱিপাকেপি এসেৱ নযোতি নযদস্সনমেৱ কৰোতি, ন চ পচ্চযপচ্চযুপ্পন্নসামঞ্ঞদস্সনং. সুখায হি অদুক্খমসুখায চ ৱেদনায সম্পযুত্তে ধম্মে পটিচ্চ তাহি ৱেদনাহি সম্পযুত্তা অহেতুককিৰিযধম্মা ৱিচিকিচ্ছুদ্ধচ্চসহজাতমোহো চাতি অযঞ্হেত্থ নযোতি. নৱিপ্পযুত্তে একন্তি আৰুপ্পে আৱজ্জনৱসেন ৱুত্তন্তি ইদং আৱজ্জনাহেতুকমোহানং ৱসেন ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং.

২৫-৩৭. অনুলোমপচ্চনীযে যথা কুসলত্তিকং, এৱং গণেতব্বন্তি হেতুমূলকাদীনং নযানং একমূলকদ্ৱিমূলকাদিৱসেন চ যোজেত্ৱা গহেতব্বতাসামঞ্ঞং সন্ধায ৱুত্তং, ন গণনসামঞ্ঞং. ইতো পৰেসুপি এৱৰূপেসু এসেৱ নযো. অহেতুকস্স পন চিত্তুপ্পাদস্সাতিআদি নহেতুমূলকং সন্ধায ৱুত্তং, ‘‘অহেতুকস্স পন চিত্তুপ্পাদস্স মোহস্স চা’’তি পনেত্থ ৱত্তব্বং. মোহস্স চাপি হি অহেতুকস্স অধিপতিঅভাৱতো অধিপতিনো নহেতুমূলকে অনুলোমতো অট্ঠানন্তি. পৰিৱত্তেত্ৱাপীতি নহেতুপচ্চযা নঅধিপতিপচ্চযা আৰম্মণে তীণীতি এৱং পুৰতো ঠিতম্পি আৰম্মণাদিং পচ্ছতো যোজেত্ৱাতি অত্থো.

৩৯. পঞ্হাৱাৰে দোমনস্সং উপ্পজ্জতীতি এতেন তংসম্পযুত্তে দস্সেতি. উপনিস্সযৱিভঙ্গে ‘‘সদ্ধাপঞ্চকেসু মানং জপ্পেতি দিট্ঠিং গণ্হাতীতি কত্তব্বং, অৱসেসেসু ন কত্তব্ব’’ন্তি ইদং পাঠগতিদস্সনত্থং ৱুত্তং, ন পন ৰাগাদীহি মানদিট্ঠীনং অনুপ্পত্তিতো. কুসলত্তিকেপি হি ৰাগাদীসু ‘‘মানং জপ্পেতি দিট্ঠিং গণ্হাতী’’তি পাড়ি ন ৱুত্তা, ‘‘ৰাগো দোসো মোহো মানো দিট্ঠি পত্থনা ৰাগস্স দোসস্স মোহস্স মানস্স দিট্ঠিযা পত্থনায উপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো’’তি (পট্ঠা. ১.২.৫৩) পন ৰাগাদীনং মানদিট্ঠিউপনিস্সযভাৱো ৱুত্তো. তথা ইধাপি দট্ঠব্বন্তি. ‘‘সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তেন পন চিত্তেন গামঘাতং নিগমঘাতং কৰোতী’’তি সোমনস্সসম্পযুত্তলোভসহগতচিত্তেন গামনিগমৱিলুপ্পনং সন্ধায ৱুত্তং.

৬২. সুদ্ধানন্তি পচ্চযপচ্চযুপ্পন্নপদানং অনঞ্ঞত্তং দস্সেতি. পুৰেজাতপচ্ছাজাতা পনেত্থ ন ৱিজ্জন্তি.ন হি পুৰেজাতা পচ্ছাজাতা ৱা অৰূপধম্মা অৰূপধম্মানং পচ্চযা হোন্তীতি এত্থ পুৰেজাতাতি ইমস্মিং তিকে ৱুচ্চমানা অধিকাৰপ্পত্তা সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তাদযোৱ অৰূপধম্মানং পুৰেজাতা হুত্ৱা পচ্চযা ন হোন্তি পুৰেজাতত্তাভাৱতোতি অধিপ্পাযো, তথা পচ্ছাজাতত্তাভাৱতো পচ্ছাজাতা ৱা হুত্ৱা ন হোন্তীতি.

৬৩-৬৪. সাধিপতিঅমোহৱসেনাতি অধিপতিভাৱসহিতামোহৱসেনাতি অত্থো.

৮৩-৮৭. নহেতুপচ্চযা…পে… নউপনিস্সযে অট্ঠাতি নহেতুপচ্চযা নাৰম্মণপচ্চযা নউপনিস্সযে অট্ঠাতি এৱং সঙ্খিপিত্ৱা উদ্ধৰতি. নানাক্খণিককম্মপচ্চযৱসেন ৱেদিতব্বাতি ইদং ‘‘দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তো সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তস্সা’’তি এতং ৱজ্জেত্ৱা অৱসেসেসু অট্ঠসুপি নানাক্খণিককম্মপচ্চযসম্ভৱং সন্ধায ৱুত্তং. ন হি সহজাতপচ্চযো অট্ঠসুপি লব্ভতি, অথ খো তীস্ৱেৱাতি.

ৱেদনাত্তিকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.